장음표시 사용
81쪽
trafformat, nec sua illis sorma impiit, sed ex mistione eorunt de cv ido, succedi t alia forma sci hcet arge ti vel auri, si qualitates igneae lapidis Philosophicli&qualitates frigidae &hu in idae argenti viui vulgaris vel metallorum contrariae aqua Μistionis bit et pugnent. Hoc enim proprium esse dixi verae mistioni P ' ut ex duobus diuersarum formarum mistis corporibus, resul
t et tertium corpus nouae formae. Sane si vires eiusdem lapidis leu feminis aurifici in pauciorem argenti viui quantitatem agerent, quam huius vise, viribus illius resisterent, hoc in naturam illius transiret .sed mistum minoris emcaciae fieret, ut in
rei ponsione ad decim*m quantum argumentum dixi, & superuacua esset repetitio inod aut m de alteratione dictum est,sici ritelligeri luna est. Vt n si lapis aurificus, aut metalla, aut argentum vivum contratus pugnarent qualitatibus primis, 'πίε, non fieret mistio, sed alteratio tantum quaedam secundu po i neas sesteriores qualitates, vidunc iei 5 molliciei. Sed omnis Argyro ininis poeia & Chrysopoeia eo tendit ut Paesa vi aurifica aut argentifica insem me qualitates igneae incendatur,&quoessicaciores tuerint, tanto numerosior & locupletior succedit effectus. Vicesimum XX.
Impium est credere, Artem aliquid praestatius emce repos se, quam Deus & natura efiiciunt. Atqui Chemici dicunt lapidem se essicere posse, qui sit auro praestantior, perfectior Sc efficacior. Ergo. Impium est credere Chemicos praestare posse , ouae dicunt,
per lapidem Philosophicum. Responso.
Calumniosum est proponere Chemicos aut conari, aut velle, aut posse praestantius aliquid emcere, quam Deus & natura efficiant: Agnoscunt enim Deum vi causam primam Muniuersalem, rerum Omnium auctorem & opificem omnipotentem. QE cum velit quicquam miraculose essicere, sine causarum lata curalium interuentu id efiicit: cum vero naturaliter , concurrit cum ijsdem causis naturalibus, quibus iussit, ut cum certis legibus & proportione coierunt prima rerum omnium primordia , scilicet quatuor Elementa, corpus aliquod naturale materia & forma constans in lucem prodiret, 't & tu alio loco loquens de mistione fateris, Eraste. Fatemur igitur, C hemicos nihil prorsus emcere posse, sed omnes omni- , E ' Edum rerum effectus ad Deum A causas naturales reserendos Deum res esse,
82쪽
eausas Vis Diuersales arte aute
naturalia an ista uxarsus mi. scentur,
esse, a quibus accepti sunt. Chemicos autem subiicere pon
materiam naturae ut ipsa agat , negari non potest. Agricola cum terram colit,cum semina iacit in eandem, non agit, sed est minister naturae. Q M ignem lignis, carbonibus, oleo aut infl3mmabilibus subi j cit, non exurit,sed ignis. Vitrum quod ex cineribus d arena fit. vitrarius non issicit, sed ignis, cui sub ij cit mate: iam. Interim tamen hi omnes efficere dicuntur, non velut cause principes, sed impellentes & diuuantes. Sic aurum non efficiunt Chemici sed ministrant causis naturalibus mata riasia,ut agant in illam. Quod autem ab ijsdem cau- si ς naturalibus sub ij ciente arte aliquod perfectius mistum pro luci pol sit, quam quod natura solas ne arte efficit, in ijs, quae solam mistorum rationem & nomen obtinent, non est impium credere: vitrum enim persectius est corpus mistum, quam corpus aliquod naturale. Ignis enim, qui omnia corpora naturalia, auro eaecepto, corrumpit, exurit & dissoluit,
ipsum nusquam potest corrumpere. Sic lapis longe auro est perfectior,idque duplici ex causa. Prior est, quod si mistionis inuincibilis & in dissolubilis ratio habeatur, solutione&coctione diuturna tam firmam , solidam &vnitam mistionem sibi comparauit: ut nullum imposterum imperium ignis in illum habiturus sit quantumvis diuturnus & violemus. Altera, quod si qualitates primae,quibus Philosophi vires omnes tribuerunt, spectentur , igneaa sibi eadem solutione&concoctione comparauit, quibus aurum & vitrum destituta sunt, quam Vis alioqui persectissime misi a sint. Hinc aurum non agit in reliqua metalla,vii lapis Philosophicus. Cur autem lapis Philosophicus persectiori & nobiliori forma c5stet, quam
aurum,iam dixi superius. In uniuersum enim quaecunque cor pora naturalia iam mista rursus miscentiar, persectiora sunt. Pullus est ovo nobilior,&animal semine, ex quibus ortum habuerunt. Sic lapis aurificus nobilior auro & suo argento vi-uo,ex quibus proxime habet ortum. d etiam dicunt, aurum ex argento vivo vi pulueris aurifici formatum perfectius esse auro naturali nec id etiana est impossibile. Algentum enim vivum omnis bibstantiae inflammabilis est expets, aqua forsitan materia , ex qua atrium in visceribus terrae concretum est,noa est omnino Purgata
83쪽
Formarum immulio in materiam est creatio. At creatio solius Dei est omnipotentis. Ergo, Chemi ei formam auri in materiam immittere non pos . sunt
Res onso. Huic argumento idem quod superioribus respondendum
est, Chemicos scilicet formam rebus impertire nec velle nec posse. In plantis enim & animalibus vim forma tricem seminibus insitam vident: in mistis vero tantum corporibus iussum& voluntatem Dei vim efficientem esse agnoscunt, quotie S elementa certa lege & proportione coierint. Coeunt autem cum subij cit ars materiam, quam vires & qualitates eidem insitae calore externo iuuante jubigunt &miscent, & hinc forma in materiam prosilit. Vicesimum secundum Argumentum.
Quod natura in unoquoque genere perfectissimum efficit, ' Rnec perfectius emcere potuit, aut noluit, ars emcere non pote- Iit. At natura in genere metallorum autum effecit perfectissi-msm, nec perfectius emcere aut potuit aut noluit. Ergo, Ars aurum perfectius emcere non poterit. Ergo nec ex eo
lapidem Philosophicum , que auro persee iorem esse oportet. Responsio. Respondeo, ut ad vicesimum argumentum, in mistis tantucorporibus mistionem acie ministia &subi j ciente materiam ausis naturalibus, perfectiorem fieri posse quam in mistis Msola natura V cesimum tertium Argumentum. x x m.
d natura non tentat, nec potest efficere, ars etiam minime praestare potest. At natura neq; tentat, neq; potest speciem unam unius generis proximi, permutare in speciem aliam nobiliorem eiusdem generis proximi. Ergo, Nec ars poterit etiam idem praestare.
Idem quoque quod ad superiora respondendum est. In Or- tu plantarii & animalium fieri corruptione prioris materiae, pluinum&re lutione omnium accidentium. Idcirco speciem uniuS & anima- generis proximi in specie eiusdem generis nobiliore aut ignobiliorem transmutari non posse, veluti canem mortuum DO
84쪽
transmutari in capram aut aliud animat: vel plantam unius speciei in plantam alterius speciei sub eodem genere plantae quamvis triticum in lolium &e contra hoc in illud quidam mutandixerint j sed fieri resolutionem accidentium usque ad
prima elementa. nisi ex eadem materia post muli as mutationes producatur semen alterius speciei sub eodem genere. In ortu autem mistorum corporum simpliciter non heri
corruptionem m ateriae, nec resolutionem omnium accidenter aon fit tium priorum, sed disi alutionem quandam silmplicem relictis ς xx p xi accidentibus communibus priori, &poster ori speciei,&Vbi vetitum fuerit ad mat etiam proximam, eam pei fici , nec disso ui nec corrumpi: idcirco non esse necesse metalla, quae ml- stata tum sunt corpora, in speciem alterius generas quam metallici, cum ex bis fit aurum, mutari. H rc aut in e X3j, , quae dicta sunt, manifestillima sunt, nec repetenda puto. Natura id autem natura in mineris metalla reliqua non mu-Ia non po- tet in aurum e iam responsum est, in mistis tantum solam na- ας st QMς ς' tutam efficere non posse, quae eadem arte ministra efficit. Haec autem omnia super ora & proxima tua argumcnta, Eoile,
mihi I eodem fundamento nituntur, quod ijsdra, legibus mistione
edicit, id- mistorum &in animorum corporum metiri volueris, quibus lust in mi' ortum plantatum & animalium , quae tamen longo inter se hiβ δ' interu)llo distare in multis, satis, ut opinor, supra demonii Ia Et stiei tum est. Atque hinc sequitur aliud tuum Argumentum. τOr- Argumentum seicesimum quartum. Si aurum per multiplicationem generat aliud aurum ex materia metallorum , ceu grana tritici per multiplicationem enerant plura alia grana, eundem modum &progressum temporis obseruare nece ste erit in multiplicatione auri, qualem in multiplicatione granorum triciti. At idem motus aut progressus temporis a Chemicis non obseruatur, nam per proiectionem lapidis aiunt multiplicationem hane fieri in instanti. E.
Haec auri multiplicatio fieri aut sperari non potest. Alia est .
Idem etiam respondendum huic argumento quod c teris, scilicet alia est elege mistionis simplicis in mistis corporibus, d aliam ortus & interitus in plantis &animalibus. Ex mistione enicii lapidis Philosophici vi aurifica illi insita, p qualitates
85쪽
igneas sit mistio perfecta in materia metallorum, & hinc auium . seruati S legibiis, quae In nil si one distae sunt. In plantis vero & animalibus fit multiplicatio vi semiuis viam scurrusque speciei. Libenter admittam lapidis Philosophici pio gignenia L pidis
di rationem a natura operib. exquirendam csic , neq; ipsum,
nisi pi ogressu tempori, certo & pra finit O , produci poste. Et signendi
quoniam ille ortus est etiam per simplicem resolutionem & ratio a na-itii in ionem , vires etiam inius in infinitum augeti posse, ch m tura ope-su in potestate artis , sub ij cere quoties velit eundem lapidem natura , ut rurius eundem soluat & concoquat. Causa igitur uti ἡ,' ' multa plicationis granorum tritici eadem censenda est, quae pidis in& auri. Est enim vis aucta vitaque, grano scilicet&auro, ex infinitum
hoc scilicet cum progignitur lapis: At modus multiplicati c. ' gςxinis siue augmenti diuersus est. In illis enim non nisi stato teporis interuallo fit propagatio, in hoc per proiectionem in instanti. Haec tamen aura propagatio plerunque sit progressu temporis,ut in priori methodo supra diximus.
Vices myuintum urg mentum. T T v. Vt ars metalla reliqua in argentum aut aurum transmutet, in materiam proximam reducenda sunt, eiq; eadem forma insculpenda, qualem natura insculpit. At nusquam corpus aliquod aut natura aut arte mutatur in proximam materiam , nam corpus animalis non redit in sanguinem, nec sanguis in chylum , nec chylus in alimenta, sed etsi ars posset retrorsum ire, formam, tamen Vt natura, insculpere non posset. Ergo, Ars argentum aut aurum ex me talis efformare non poten.
Contendimus naturam aut artem n 6 posse resoluere metalla aut aliud corpus naturale in proximam materiam, ex qua statim & nullo intermedio ortum subierint, neque id necesse est apud artem. lyrobauimus enim solidistin is rationibus & experimentis materiam proximam , ex qua in visceribus terrae natura sola gignit argentum aut aurum, non esse ficiens at eandem, quam ars subiJcit naturae extra minerarum locum. ti, alias Sed materiam argento & auro proximam eamque etiam na Π tui turalem, scit cet argentum vivum tam vulgare, quam quod rotentia proxima inest reliquis metallis,&ab illi seruit Ur, endo e. non per corruptionem, sed per smplicem resolutionem meu cessaria 'Le ijsdem modis sormam argenti aut auri materiae nostrae prooei-
86쪽
proximae induci, quibus natura in mineris utitur. De his enim sit ' ξ tu omnibus nihil certo adhuc constat inter auctores, qui meta siemele lorum historiam scripsere. Frustra igitur obi jcitur , eandem
te, materia materiam &causa messicientem, quales suritan mineris, assu-di modo. naendas esse ab arte, sit velit argentum aut aurum producere. qmb. na' Vicesimumsextum Argumentum. Chemici dicunt se facere aurum naturale iuuando mate-teriam, non secus ac agricolae triticum,aut medici sanitatem, Atqui Agricolae & Medici nec materiam nec causiam efficien- . tem prae stare, nec formam conferre , nec triticum gignere, nec sanitatem emcere possunt. Ergo, Nec Chemici arte sua argentum aut aurum efficere pote-
Cum tantum iuuent materiam Agricolae, Medici & Che- est , iii, inici, proprie & vere non essiciunt,sed eam tantum subi j ciunt ministri: naturae, cuius sunt ministri. Causae autem naturales agunt &natura au- sunt principes cauis agentes &essicientes. Male igitur ex pro- te euicit. positione&assumtione ob ij citur Chemicis, artem argentum aut aurum gignere non posse. Neque enim id se agere dicunt, nec possunt sed solum naturam & naturales causas. Viccsimum septimum Argum eiatum. II Natura ex sua propria materia aurum facit, &eadem a suis naturalibus causis essicientibus formam substantialem auream tribuit. At ars &initium &finem facit, &omnia externe agit. EGgo,Ars substantialem formam & insit tam dare non potest.
Ars mini- Respondendum idem quod superiori argumento , artems δ Πλ μ non essicere argentum aut aurum , sed naturam solam, cuius causi, ita eadem ars est ministra,& per easdem causas naturales, non aut urales. tem ex eadem materia,& causa essiciente, quae sunt in min
XXVIII. VFcesimum octauum Argumentum. In materia reliquorum metallorum, ut ex his fiat argetum Vel aurum, vires argentificae aut a urificae iusitae esse debent. At in materia metallorum reliquorum hae vires non stant insitae. Ergo, Ex materia reliquorum metallorum argenram aut auructi nusquam fieri poterunt, nec natura nec arte.
87쪽
vires bifaria aestimantur Aliae ct in imateria bene disposita Vires que inlunt, Aliae quae in causa efficiente. Illae sunt in argento vivo, d i in ii tam vulgari, quam quod corporibus metallicis itust, potentia proxima , quod diximus esse materiam cirrcnto & auro proximam, quod in quam argentum vivum dispositum est ad cica epatiendum, & ut ab em ciente causa insormetur. Essicientes Mercuriu autem argentificas aut aurificas & igneas fatemur non iness- ς ii i Γυ ii argento vivo, sed pulueri sicus emini argentifico aut aur fico. Ex cuius mistione cum eodem argento vivo metallorum aut v ab efii. vulgari, igne externo iuuante, aurum emergit, ut saepe dictum ciete ca est Poterunt etiam quaedam in quibusdam supplere vicem &munus lapidis aut seminis aurifici, ut de argento in aurum mutato diximus experientia comperisse. Verum id quidem eiente, a magno cum labore, pauco fiuctu&sceno te, si cum si mine no rificae nonitro argentifico aut aurifico conferatur. in Hercu-V cesimum nonum Arriamonium. No sed in Folmae naturales rebus insitae non informant prius aliam materiam extra se, quam illam tibi propriam effecerint. Atqui Quaedam
nec lapis Philosophicus nec quid qua aliud potest materiam etiam sine reliquorum metallorum suam facerc: id est, aroento aut auro proximam. Ergo, Lapis Philosophicus non poterit informare reliqua metal- sunt
Ia in argentum vel aurum. XXIX,
Idem sere argumentum cIt, quod decimum quintum. Ita que nui cur illi, ne tardiosa sit repetitio, est respondendum sed quod in affinitione dicitur , lapidem Philosophicum mate- 1 iam reliquorum metallo tum suam emcere non posse, id est,
reducere ad materiam argento Scauro proximam : concedendum quidem est si de materia proxima, qualis in visceribus &mineris terrae, intelligatur, hoc enim est impossibile: Sed si de & Me rei amateria proxima apud artem, id est, de argento uiuo , falsa est rius ex ea-asumptio. Lapis enim & argentum vivum ex eadem ori ine dς Qxiginς fluxerunt,&utrumque igne est in dissolubile igitui propter smilitudinem totius substantiae utriusque facile miscentur, & Σ3,
lapis aurificus retinet, concoquit, figit Sc tingit argentum vi- Philoso-uum vi qualitatum ignearum, & cum utrumque igni non cedat, nec corrumpatur, fit mistio stans &per euerans: interim i gnis externus agit in materiam a natura argenti viui alienam, aurum
88쪽
eamque exurit & excernit a substantia argenti vivi. sic muta.
tum apparet argentum Vluum in aur Um. Tricesimum Argωmentum.
Chemici asseueraciter scribunt fieri non posse,ut argentum aut metallum constet, quis qui, non explorate cognitum ha bet, ex quibus & quomodo natui a metalla generat. Atqui haec omnia ipsi ignorant. Eigo, Ex metalli sacrum conficere non poterunt.
Falsum est Chemistas dicere , necessariu esse naturam me tallorum , uti in viscelidus teriae a sola natura concreuerunt, cognoscere: hoc enim certo sciri non p0test , nec quae fuerit materia illorum proxima, priu quam ortum subierint. Sed natura eorum inquirenda est, ex materia &forma eorundem, A quae & qualis est post eorum a natura ortum , & uti nunc ipsa conspicimus. Hoc autem ex perpessione materiae iudicatur,s: pessio - &in quibus ex eadem aurum & argentum a reliquis metallis ne mate- differant. Perpessiones autem hae & differentiae in examinibus
V ς xRR proprijs & igne oculis conspiciuntur. sic quae perfecte aut dom i rii ista sunt iudicio sensuum demonstrantur, .QEi bus perspectis statim inquirit huiusce operis inuestigator, quisieri possit, ut reliqua metalla eadem, quae argentum S au Ium examina subeant. Qu8d neutiquam praestati poterat, nisi cognita materia illis insita argento & auro proxima, & causa Quae scitu efficiente. Hec igitur sunt, qaae apud artem necessaria sunt, sint necesse te facile demonstrati possunt, cum iudicium sensus det illis fidem , ciat: quod non idem de materia metallis proxima in mineris terrae dici potest.
Tricesimum pramum A gumentum. Quamvis Chemici scirent m. Heriam proximam , & causam auri effectricem, tamen in alio loco, quam in mineris naturalibus aurum facere non possent. Atqui nullum alium locum habent, quam sornaces .Ergo, In illis argentum aut auram et ficere non possunt.
Falsa est propositio. Nam &aliis principiis incumbit ars,
quam ijs quae in mineris assumit natura : Et alio loco argen tum & aurum efformanda esse, satis ex luperioribus constat, nec alia refutatione opus est.
89쪽
Tisces iam sicuntum ArgDmentυm. XXXII Chemici fatentur : Si natura in mineris natu talibus nonti ansmutat viliora metalla inargentilina & aurum, Ars Chenaica etiam ea non poterit transmutare. Atqui natura nus a Iam transmutat ea in argentum aut auiarum. Vniuscuiusque enim metalli materia est proxima, quae altet tu me ab incati pol cst esse aiateria. Ergo Ars etiani ea non tran Smutabit in aurum.
Pror 'sitio auctorem habet Petrum Bonum Ferrariensem. Ait enaria, causam efficientem inminetas metallorum esse sul- ni Fe ia' plaiar Dat liquid ex natura sulphuris vulgaris : quod sit ipsum opimo deitatur .a ictione a materia metalli cuiuslibet secreuerit, fieri aurum, sin anx us, imperfectum manere : Idcirco progrcitu temporis sulphur illia lex cerni in minetis, dum tandem metallum ab illo omnino purgatum ait D m reperiatur. Molia autem esse impedimen paria mineris terrae, quibus puritatio
alla sistitur&ci libe ur. I r BUerum huic opinioni subscribere non possum : sed aliam Improba-
materiam &causam ciscientem arti nece lis, riam, aliumque agendi modum ad bibendum sentio , a quibus idem effectus sequatur, ut probauimus. Itaque sue in mineris tercie natura viliora metalla transmutauerit aut non transmutauerit in argentum aut aurum, mPle sequitur, per alias causas nata rates, quas diximus, arte iuuante eadem in argentum aut aurum mutari non posse.
Tricesimum tertium Argumentum.
Si species metallorum permutari non debeant in eandem generis proximi speciem , resolui ea nece iste est in materiam communem omnibus speciebus eiusdem generis. At metalla validi ilimo nigore concreta in minetris, russus in materiam communem eiusdem generis resolui non possunt. Ergo, In mineris magis perfici non p stant.
Parum refert scire metalla in mineris frigore concreta resoluantur necne in comunem materiam Responsom est e msupra proximo argume uto, arte idcirco oppo gnari non posse. Trice m-m quartum A gumentum XXXIV.
Vt species eiusdem generis proximi transeat in aliam speciem eiusdem generis, necusse est ut individuum speciei '
90쪽
ptioris mutetur in indiuidi tum speciei futurae. Atqui hoc heri non potest. Elgo, Metalla , quae certam habent speciem, tran Smutari non possant in aliam. Fesson Q. Verissima propositio, sed Alsumtio fals , saltem tibi, Eraste impossibilis, qui ignorasti, nec expertus es viliora meta ita
in proximam argento aut auro materiam resoluere, neznotti causam essicientem, quosve cffectas prodVlcat. cxx V co mum quintum Argumen ἰ-m
die in bene instri ut is Rebus pub. i Ecclesitasticis legibus
prohinita sunt, sciri taon oportet.
At Chem ca ars in 1 fidem prohibita est Ergo, Non inquirenda.
Vera quidem propositio tua, Eraste, quae tamen non ita generaliter cina cedenda, is in exceptionem aliquam pati possit. 3d si aeque vera tu et tua a minatio, obmutescerem. Sed vellem te nominasse auctores probatissimos huiu ce propositio-inis. Quandoquidem eos ex ossicina tua prodijsse putabo, curri
ς'lςx xi palam hodie &olim a principibus G 'rmaniae, & quam pluris h. Lu: inia viris bonis haec ars exerceatur. Sceleratis quidem & impo-inh da storibu quibus nulla alia cura est, quam fi cndi. & fallendo
esse artem diuitum nares emungendi, inhibendam csse eandem artem, Rei p. esse utile existimauerim. Interim minime serendam est, inquirendis naturae arcanis p ijs & probis viris viam occlud re, qui non opum, cum pauco contenti sat diuites sint, sed admirandorum Dei operum iusto desiderio ad eiusdem artis cognitionem alliciuntur. At quod tu de Ecclesiasti eis legibus di--cti cis, reperio contra in illis eiusdem artis mentionem aliquarri Iib. e. t. sic ri. Esdra6 propheta libro cap -8. Sic ait: QEo modo auteinterrogabis terram & dicet tibi. Q ania dabit terram multam,unde fiat fictile, paucum autem puluerem , unde aurum fit. Nec omnino improbabile esti per paululum pulueris in teuτh' hgi semen auriscum. Tnomas autem Aquin ab in a. a. qu 77.art. t. sic ait: Si per halchemiam fieret aurum verum, non esse dari. i. ' illicitum ipsum pro vero vendere: quia nihil prohibet, arte axuti aliquibus causis naturalibus ad producendos naturales &veros effectus , sicut etiam Diuus Augustinus dicit libro de Ciuitate DEI. Sunt & alia testimonia plurima, sed curri