Vitae Italorum doctrina excellentium qui saeculis 17. et 18. floruerunt. Volumen 1. 20 auctore Angelo Fabronio Academiae Pisanae curatore

191쪽

mori, quam vitam curvi pecudis vivere. Itaque improbo omnino labore eo perVenit, ut non solum noscere Cartesii dogmata , sed etiam eorum nonnulla latius explicare, & quaedam consulare potuerit. Cum vero ei esset

persuasum philosophiam doctissimorum contentionibus dissensionibusque vigere , pereuriose investigabat quidquid adversus Caditesium proferebatur in lucem. Incidit in Isa, et Newtoni Mathematica Principia, M vidit iblico si haec starent, actum fore de Cartesia. na philosophia. sed in his perscrutandis ne ructus industriae suae perderet, consuluit per litteras Grandium & Μansredios fratres, qua

ratione pervenire ad illam cognitionem sublimioris geometriae posset, quae tanto in honore esse coeperat apud Transalpinas MTransmarinas gentes, & quae serius, quam

oportuerat, delata ad Italos, caussa erat, ut hi in maximarum rerum ignoratione Ver

sarentur. Nil nisi iter , quod ii tenuerant, Msua ipsorum exempla ab summis illis viris proposita fuerunt , in quae cum intueretur Gallanius, adeo processit, ut sibi cum Newtono, Leibnitio & Hospitalio familiariter

192쪽

18a CAEL E sT IN Usversari videretur. Qui haec potest suis inge. nii viribus, pene ad inventoris gloriam pervenire dixeris; & sane nihil mirabilius Ga lianii ingenio, qui ad veritatem, Sc ad omnia

abstrusiora assequenda natus videbatur Rationem etiam cum Lokio habere voluit. quod visum est ei occultius agendum . neque divulgandum , ne a severioribus redargueretur Cum vero in difficilioribus locis dogmati husque aut illustrandis aut consatandis saepe Versaretur, lumen ab eo se mutuari, Mei reddere vicissim , poterat sane gloriari. In quibus exercitationibus nihil ei tam deerat quam homo, quicum studia sua communicaret; & cum saepe ad Lambertinium Praesulem salutatum diverteret, cum eo deplorare solebat stultitiam omnium fere reli glosarum familiarum , quae, inventis frugi bus , glande vesci volebant, pe verse adeo rationem studiorum moderabantur . . Tentandum igitur a se putavit ; num in usum suorum novas institutiones gignere posset, quae

ex iis angustiis, quibus misere philosophiae& theologiae studiosi tenebantur, ipsos educeret ; dc cum nactus suisset magni ingenii

193쪽

GALIANI Us Mosescentem Caelestinum Rollium, hoc adjutore usus est, postquam illum imbuisset omni mathematica disciplina. Eo libentius homi nis doctrina praestantis mentiouem feci, quod eum aliquandiu habuerit Academia Pisana, diutius habuisset, nisi Paschatas Iannet 4us, aliique pauci doctores effuse petulantes, di veterum philosophorum pabulo & glando

eorrupti, ipsum eadem cedere coegissent. Sed ad Gallanium revertor, qui cum theologiae scholam moderandam suscepisset, eam'ie plurium artium subsidio, 8c praesertim antiqui tatis & linguarum Graecae 8c Hebraicae cognitione ornasset, gaiidebat esse quosdam in .ea adolescentes, qui roseonandi potius a glo-xia , quam incitandi esse videbantur. Hos edomesticis latebris in publicam lucem eduxit,.εc ea protulit in medium, multis Sc audien- tibus, & ut moris est , disputantibus, quae

admirationem sapientioribus IJ , invidiam

. vero Sc stomachum imperitioribus moverunt. Hi tristes Sc conturbati domum redeunt, fa-

. etaque conspiratione, de perdendo Gallanio

194쪽

eonsilium ineunt. Vide nunc caliginemporum illorum; accusatur de sacrarum littorarum auctoritate labefactata, quod moralia quaedam & historica in iis contenta aderitices praecepta & antiquitatis monumenta perpenderit. Nulla jam pernicies a monstris illis eo arari Gallanio potuit, qui tanta an,

mi constantia tantaque doctrinae copia eaus. iam suam egit, ut laudem non medioerem ex adversariorum calumnia reportaverit. Qua. Propter ejus nomen magna coepit Romae esse

in gloria, & quotquot ea in urbe florebant praestantia doctrinae, maximeque Lancisium. Fontaninium, Capassium, Uanehinium, Gra-vinam, Mirum poterat in suis numerare . Tum ad Catholicae Ecclesiae clavum sede-hat Clemens XI., qui cupiditate incensus no

scendi Gallanium, ad se se illum accivit , honoque animo esse jussit. Sibi enim optatissimum esse Monachorum Coenobia quam forentissimas scholas habere, a quibus minutae M angustae concertationes perpetu

exularent. Itaque illi se gratulari, quod ira placabile bellum adversus Scholasticos suscepisset. Idem veritus ne homo, cujus inge--

195쪽

filam Sc doctrinam suspiciebat, cujusque con filiis uti meditabatur . Romam desereret nam eodem tempore magnis praemiis inviistabatur a Victorio Amoedeo Sc a Veneto senatu ad tradendas mathematicas disciplinas in Taurinensi & in Patavina Academia ei negotium dedit explieandae hist yiae Ecclesiasticae in Archigymnasio Romano , quod ita praestitit Gallanius , ut nunquam Pontificem judicii sui poenituerit. V

Iens vero ejusdem prudentiam in re mathe. matica Clemens experiri, mandavit illi dω sortitionum ludo, qui ab ejus inventore Gemnuensis etiam dicitur , ea scripto exponere ex quibus intelligi posset, num aequum e set illum permittere aut vetare. Etsi multa assiuxerint ex am eonsecrandi Berontillii, rem tamen adeo subtiliter adeoque minute tractavit Gallanius, ut multum illi libro addidisse judicatus suetit. Nec veritati solum MPontifici ille satis quidem fecit, sed etiam lusoribus, qui majorum praemiorum spe ad poriculum faciendum suerunt invitati. Non multo post de Reni Si Padi aquis, quarum caussa diu ta vehementer disputatum est.

196쪽

186 GAELΕsTINUS Gallanio cognoscendum fuit. Hujusmodi eo troversiae Cassinii, Gulielminii, Eustachii Man-sredit, Zendrinii, Grandii, aliorumque mathematicorum scriptis inclaruere maxime , ὀ e quibus quod judicare posse existimabatur Gallanius , non mediocre est argumentum quanto in pretio esset illius doctrina. Ad fuit ergo consiliarius primum Dominico Rivierae, mox Rinuccinio, Praesulibus sane amplii Timis, quibus rem illam magnam Mdissicilem Pontifex eommiserat. Nihil tum

actum ob eorum potentiam, quorum intererat Renum minime a Pado avoeari , ut in suum pristinum alveum restitueretur. Secutum est aliud mandatum de Clanis aquis, Cum vetus discordia. de qua in Cassinii M Vivianii vita diximus, inter Etruscos & Romanos recruduisset Huic dirimendae Floren- tiam semel iterumque mittitur Gallanius ;sed nihil a Florentinis obtentum . Verum quae scriptis Sc oratione tolli non potuit

Controversia, tandem necessitati cessit. Opera quidem Gallanii probata , grata fuit, dc pro ea data illi praemia satis ampla , quam ob caussam Romae sic bonorabatur,

197쪽

pri neeps ut haberetur. Honorifice quoqua de eo statuerunt collegae ejus, quod Sc Abbatem crearunt ; neque multo post universae familiae procurationem ei commiserunt. Tum quidem cognitum quanta esset dexteritate in negotiis tractandis, ut idem Sc doctissimus Se prudentissimus haberetur . Quapropter saepe adhibebatur a Cardinalibus linconsiliis scribendis , ejusque opera magni fuit praesertim Alvaro Cardinali Cinmego ito, cum jura Regum Siculorum essent defendenda. Dissicile vero videbatur in Summum Pontificem, ' qui lacessiverat , aliquid non infligere; sed Gallanius ita aequitati seia vivit , ut neminem laeserit . Ad longum tempus quaestio duravit, quae quo majore

conatu agitata, eo majores suscipiendi Gallanio labores fuerunt ad contraria diluenda . suaque confirmanda. Praesuit tandem huic ipsi quaestioni Prosper Lambertinius , factumque Sc judicis sapientia , 8c aequitate Ponti scis & Caroli VI. Caesaris, sub cujus imperium ditionemque Siculi ceciderant, ut Caussa componeretur . Inter haec Gallanius ad totius familiae Caelestinorum guberna

198쪽

eulum accedere debuit, a quo triennio post recessit, cum Archiepiscopatu Tarentino suis,

set ornatus. Aegre tantum onuS recepit,

Tarentumque appellenti litterae ab Harrachio utriusque Siciliae Regni Prorege redduntur, quibus jubebatur Neapolim concedere, & Regii Sacelli & Neapolitanae Acade pilae praesecturam suscipere. Haesit aliquandiu; mox parendum Caroli Caesaris voluntati , imperio censuit. Itaque Tarentino cum Theta salonicensi Archiepiscopatu commutato , Ne poli consedit. Quid ipse gesserit, ut Academiae, pristina redderetur dignitas, ut litterae a squalore & sordibus, in quibus jamdiu jacuerant , ad gloriam splendoremque revocarentur, utque ingenia natura vivida a turpi desidia praemiorum spe ad laborem atque industriam excitarentur, ex eo c0njici potest, quod nihil erat carius Gallanio suis Neapolitanis, nihil jucundius quam prodesse plurimis, nil demum magis cordi quam libterarum fortunam provehere. De augendis Academiae redditibus , ejusque aedibus amplificandis , de bibliotheca instituenda, ce- . terisque scientiarum instrumentis comparan.

199쪽

cum ejus auctoritas magnum apud Harrachium, hujusmodi in rebus praesertim, pondus haberet. Res tamen litteraria tum non tam floruit, quam sub imperio Caroli Bo honii, cujus curae ic studia tamdiu laudabuntur , dum memoria rerum Neapolitan rum manebit. Prima spes affulsit statim ae ille Neapolim adventavit, quanquam multi extitissent qui praedixerant Gallanio de litteris desperandum, eique, ut 8c ceteris omnibus, qui Austriacarum partium fuerant , de statu suae dignitatis recedendum. Homi nem singulari animi firmitate ac modera.

tione sollicitum quidem habebat cogitatio officii, minime vero periculi sui, ac malum minitantibus respondere solebat et Otinridis

hisce dignitatibus spoliati nugium felicitatis detrimentum facturi sumus ; modo rella apud veteres sodales , librique sint reliqui, in vado reses. Ad Ragem accedere jussus Gallanius intellexit statim prospera litteris ominanda. quas provehere ad dignitatem fidemque suam, dc ad salutem Regni pertinere Carolus existimabat; neque minus de se optime speran-

200쪽

19o CAELEST IN Usdum, quod voces ejusdem habuerint decla-

Tationem henevolentiae atque existimationis .

Et sane quid honorificentius de Gallanio fieri potuit quam Romam mitti ad impetrandam a Summo Pontisce Regni investituram sic enim appellant ) quod mandatum dissicillimum habebatur & erat , minas jactantibus 8c sormidines opponentibus Austriacis . si Pontifex Caroli postulata secisset y

Expicuit Regis expectationem Gallanius , qui cum vidisset idcirco rem trahi , ut quam diutissime integra esset, tanta eloquentia Regis ipsius caussam apud Pontiscem git, ut ab hoc impetraverit. ne quod callidius iniretur consilium . Re igitur consecta, eum Neapolim rediisset , vel eos laudato res habuit, qui ejusdem antea inviderant honori, te Rex ipse non solum verbis, sed etiam re declaravit, nihil esse quod ejus in,

dustriae committi non posset . Itaque cum disceptaretur iterum cum Romano Pontifice de Sacerdo riorum nominatione, aliisque ma- Igni momenti rebus , quae ad Regium jus , jurisdictionem potestatemque pertinebant, rursus Gallanius Romam legatur, de his ipsis