장음표시 사용
231쪽
Q p Ar DI A POL Iet Τ C A. . et Urandem male Gana Merho m inte pretatur viam γ rationem docendi,quasi . eadem esset acPardita, cum Aristoteli ... lamne sit ea voce uti pro cognitione,an te, scientia,quod & interpres ejus AIe- xanda in primo Topicorum testatuta Locum igitur totum rectius sic conis
verterimus : In omNi contemplatione es disciplina , tao nobiliori quam ignobiliori, duos esse habitus apparet, quorum alterum rei stientiam, alterum Pediare iqvandam, seu tractandi modi m , rAteqvis appellaverit. Ous enim qui Padian habet muum es,posse silerterjudicare,quid recte . aut quid non recte explicet μ qui
Iam cum Padiae sic rei ad tractatb. dum proposita: όικεια sive sua ac propria , Apaedeusiae vicissim ἰMοτρια sive . Miena in medium asserre: non illumi modo ec mi δίυπις , id est, nulla Paedia nulloqdelictu disserere Aristoteles in- si mulat,qui ea,qvςLoco, sed etia qui qys Genere aliena sunt,tractat. De iis, quae Loco aliena sumς totus liber primus de Partibus animalium argumento fuerit, cum in constituenda ejus uactationi sΚ a Pae-
232쪽
irrct GA SPAR. SCI OPPII Poedia hoc potissimum consilio occupetur ne saepius eadem iterare , sive de iisdem rebus pluribus locis dicere sit necesse. Itaque ut suo quicque loco diceretur, hunc physiologiae limitem sive terminum , idest, methodi praeceptum fixit : ut a generalioribus ad specialiora fiat progressus. Sic enim fit,ut quae in Generis tractione diximus , posterius in explicandis eius formis sive speciebus iterare minime necesse habeamus. Quae Genere sunt aliena sive alterius generis, vel ad ipsum artis aut disciplinae subiectum pertinenti vel ad instrumenista quorum in subjecto quoque tractando usus est. Itaque in III. Metaphysic. III. quibusdam Philosophis, ut ignorarent,
quid primo Philosopho seu Metaphy si
co subieeuun sit, δι' ἁπαλυmαν et να αλυπιχωνς propter Anahtφcorum paedia insiciuam usuvenisse assirmat: nec minus
Rhetoribus, ut se pro. Pesiticis venditarent.in I. Rethori lI. quoniam scilicet fines artium Politicae & Rhetoricae, sive
233쪽
quid utrique earum proprium quid --alienum es et, ex Analyticis iudicare non dicerint. Illa enim docent Pardiam, id est, artis cuiusque tractandi modum di viam: cuius inter prima praecepta est , ut demonstrationes sint propriae, non alienae,neu de genere ad genus fiat transitus. Quod praeceptum a Pythagora neglectum fuistis in principio Ma
nequaquam. OL inquirendi ν fuerit ratione , quae esse tartuti sua aut propria.
Eiu dem culpae statim reum agit Platonem ; partim quod virtutem cum tractatione eius, quod se bonum est,mi. scuerit , partim quod cum de humano bono dicere instituisse deDeorum bCno egerit. Rationem sic reddit : οὐ γάρ φι π, non enim hoc ei disputationi proprium, sed alienum est. ουδὲ, γαρ
234쪽
ins paediata sic tia nescire, qυorum oporte at quaerere demonstrat; De wrum non Forteat.
Idem ipsum habet argumenti quod principio quarti Politicorum Platonem multa si vide net praeclara de optima Re
pubi. serabere, ab utilitate tamen aberrare insanetulat. Na m Politi ea est utilitatis pablicae scientia, sive eorum, qui hus uti possurnus ad condendum tuen dumque statum. Quorum ergo nullus eam a d rem usius est, sunt censenda Aliena neque sine' apte deusia in schola P Iit ita tractari possunt. Alienae quo que sunt Politicoruni praeceptorum rί tiones, quamvis verae, qyamvis utiles,
235쪽
P AE D I. PD L IT I C A 2 23s ad sublimiores scientias pertineant; neque πιπιιδευμενῖ , seu Paedia praeditus existimabitur , qui eas vel ipse addi siputandum advocare, vel ab aliis exigere fuerit ausus. Hoc in principio Et hic 'um Nicomachiorum Aristote' Ies his verbis perspicue docet: si επαι
munm est, eatextu exactam in unoquoque genere euli Cati exu requirere , quat exus
pati rei ipsius naturo potest. Si te enum vitio m videtur , Mathematicum veris- milibus utentem approbare,s ab Orator demonstrationes exigore..
Atque eximis Aristotelis auctor
tatibus expIorato iudicari pqtest, ' ten' Principis pietate in acroasii Politicae praecipi debeat. Cum enim pietas iustitiae species sit , iustitia vero Philosophiae morali subjiciatur, non es dubiu, PriΠ-cipi a parentibus &'domesticis morum magistris veram pietatem accurate ila'. stillari debere. Rursum eum ea de sit inter causas adminis ras sive instrumenta
236쪽
22.6 GAsPAR. SCIO Ptrsalutis animae,eius tractatio ad Theolo- logiam pertinet,adeoq; Theologi eius que qui verbum Dei praedicat, ossicium 'est Principem ad pietatem inflammare. Politicus& ipse Pietatem ei praestribit, non aliter tamen, quam quia sit ad conservandum statum utilis. Nam Finis artis cuiusque vel disciplinae,omnium ad iumentorum sive instrumentorum vulgo Mediorum ad finem idoneorum mensura seu norma est. Quicquid ergo in Politica praecipitur, nisi vim habeat effetendiFinem eius,qui est Status constr vatio, nequaquam οἰκ Γον, sive propri- um , sed alienum merito perhibetur. sietas igitur cum ingentes ad conser-' vandum statum vires habeat, omninod Polit ilico praecipi debet. Sed cum aliam eius Utilitatem ex Theologia sive sacris literis,aliam ex Politica vitaeque civilis usu notam habeamus, Paedia postulat ut suam uterque doctor, non alienam Utilitatem commemoret.
Sicut ergo Theologus Principem hortabitur esse Pium; utDeuiu sibi red dat propitium eoque pacto & imperium
237쪽
P AEDI A DOLITICA I sum eius prosperetur & anima salva fiat, ' vonia Deus glorisi inses se glorificat I.
Reg.2.& Pietaι ad omnia utilis est , pro missonem habens vitae, qυε nunc est,ae futurae 1. Tim. . Similiter PoliticusPie late ante omnia Principi commendabit , quoniam ea hominum animos ilIi reddat propitios, ut eum cum ament,tum revereantur, quibus duabus rebus imperium conservari palam est. Nam qui Pius est , Deo reddit debitum , adeoque iustus est. Nam qui Pius est, Deo reddit debitum , adeoque iustus est & vir bonus, unde /liorum erga ibium exsistit Amor: & eum Deus sit Justus, abesse non potest quin Principem
sui amantem & reverentem redamet, &adversus inimicos tueatur,unde eu ab
hominibus respectari coliq; contingit sic,inqua,&Theologus, & Politicus
de pietatis utilitate praeciperei non alter alterius fines debe invadere: nisi suspicionem movere velint se cum Rationem nobis a Deo datam, tum Rationis
Artem divinoheneficio a Philophis nuentum &traditam, nihili facere, eaq;
238쪽
ita inges sit plerumq; improbitas & impietas, qui hodie Politi ci perhibentur, inprΠmisque eorum, quia regibus ac principibus singularis pyndentiae opinionem consecuti. con isti ac sententias rogari solent holum enim consiliis,si verum quaerimus, nulla iusti iniustique discrimine res geri, religionem, fidem, Justitiam proprio e lumento posteriora duci: orbem' Christianum dissidiis, turbis, ac belsis infestari : non dubium deniq; exitium regnis ac provincii comparari,
239쪽
J latendum est nullo tamen genere mInor complurium videtur iniquitas di acerbitas, qui de optimo quoque &persectilsimo artis Politicae doctore faciunt iudicia. Cum enim Politica in tradendis iis tota occupetur, quae utilia sunt condendo & conservando imperio aut Statui publico vix utilitatem commemorare scriptor Politicus potest, quin nullam iusti & honesti rationem dueere ab istius notae censoribus existimetur. s Ut autem alias, similiter luc, tantae in iustitiae fons & origo est Imperitia. Nam ut ait Comicus: Homine imperito nunquam quicquam injustius.
Osi nisi quod ipse Dcit, nihil rectum
Imperitiae porro causa est, quodLogiis eam non satis didicere, quae rationis ars est, adeo ave in iudicio de subiectis ar-
240쪽
tium & displinarum foede allucinantur,hoc est, ratione in re maximi momenti sine vitio uti nequeunt. Quamvis autem hoc in primis incredibile visum tristia de hominibus,qui non modo se curriculum Philosophiae confecisse, sed etiam artem l Logicam non minus qua cateras Phi- ΤIosephiae partes, aliis praecipere pos gloriantur ; non tamen vereor, ne fidem apud eos non inveniam, qui sitis ponderibus res examiuare sciunt , neq sibi iudicium aliena auctoritate extor queri patiuntur. Ut autem res tota fiat planissima,distinctius de natura Logicae quaedam monebo: tum quam longe ab eius praeceptis recedant, qui notionem censoriam tam acerbet in Politicis scriptis e-χύrcent , quam potero brevissime demonstrabo.
reliquarum persectio in quatuor rebus
spectatur, quae sunt Finis, Materia aliterj 1, Vulti Logica doctores usum eius artis