Gabrielis Naudaei Bibliographia politica, & Casparis Scioppii Pædia politices, ut & eiusdem argumenti alia, noua editio, reliqvis omnibus emendatior curâ Hermanni Conringii

251쪽

id est, rerum illarum copiam requirit, institui non patitur. - Tertia pars est, nosse rempubb quamcumque sibi oblatam corrigere ad saIutem, & conserva- ne , quod genus Aristoteles rempuM exlv othesi vocat. Postrema nosse quae tarma reipubl. sit maxime communis,& plerisque hominibus accommodata. Ratio huius sententiae haec ab illis affertur,quoniam omnes artes, quae de genere aliquo tractant, Omnes etiam eius generis species explicare debent, quod inductione nonnullarum artium probant , ex quibus est Medicina. Nam Medicus cum circa valetudinem, quae

Genus est, occupetur, non Unam m

do , sed omnes valetudinis species tr ctare, adeoque non modo,qx ae optima sit valetudo aut corporis constitutio , sed etiam quae minus firma,quaeque dein, terrima,quaeciamque denique offeratur,: eam nosse , & restituere ac conservare debet. Atqui Politica est Ars,quar de Genere tractat, nimirum Repub. Itaque omnes moub.speciessxplicare debet non modo eam, quae simpliciter sit

252쪽

optima quae nunquam fortasse necit nec erit sed etiam quae pro conditione rerum sit optima: & quaecumq; tandem ipsi offeratur isti re debetiquomodo ea-instituta fuerit, quibusque modis corrigi & conservari possit Itaq; Pla.. tonem errasse, nec Politici munere satis funduam insimuIant , qui tantum de optimo reipub. statu praeceperit: natu enim eius doctrinae usum esse, quod 'conditio rerum humanarum non ferat,ut optima repub utantur: Politicus vero praecipem debeat eatqvae hominibus utilitatem afferam. ' VerbaAristotelis in platonem sunt r.

Etiamsi caetera praeclare dicat , e reb- tamen utilibus aberrat. Non enim viaianda est optima tantum reipubl. forma, sed etiam ea, quae potest ese. Et infra: Oportet Politicam etiam, is , quae in Ussunt, rebvspublicis mederi opulari posse. ,ed quoniam multi D. Thomae cirba imalunt eorum partem appingemuS, L Pol

Aristo Herin D Tho subent Politicumj tradere modos conservandi vulosas respu=ω

253쪽

tiam opsimam simpliciter. Numam ex seuppositione , s quae plumbin civitas bin' est ruit. Sicut Medicuου non serum con- erat sanatorem quae competit isti. In hac autem multi loquentium de Politi defecervini. Et si inali, ubin dicunt b

sunt optima portuna tamen a vibus cse vitatibm,defecerunt. Quia Potitiem non

suum debet coUderare Potitiam simpli- riter optimamsd etiam Opi imam ex sumpstione es eam quae cuique congruit , sqsa possibilis est. Similitier aene Politicus εοnsiderare Politiam faciliorem com-m niorem omni . . Isti autem flum de Utima polisia determinaverunt quae mis lis indiget,ad quam pauci pertingere possunt. . Et ideo suum de ilia, quae vix . aut nMnquam es pol i , coinderaverun .deo manifestum est, quod erraverunt

Iain. quod vitiosas & imperfectas te ubi rinas plus , . qYam rOctat ta

' Iidem Iunt politicum magis de visis sis', quam curiatis, es huicit Ain,

254쪽

'AEDIA POLITICA MPolitici curam pertinere docuerint, hic Arthotelis locus 6.Polit. 6. argumento esse potest Eac inqxit Ollarchiari e Drannita fimi ma ut nequissimas tamajorem curam cautionem in 'derat. emadmodum enim corpora bene son

strasuta , G ad bonam valetudinem probὸ conformata, iliter autem et navigi ad B Ugationem oportuna bovis nisutis in-s rufila , putra incommoda sine iasione τἀ interi sustinent : corpora vero morbosa,ac Favigiafatifexesa misi h instructa nautis,ne parva quidem incommoda fere posisιnt, ita es pes a cymae', requb. forma plurimam cautionem desiderat Porro II. Thomae in huius AHilotelici loci explanat lanetaverba unt: seut corpora animatium, vae bene disposita siunt ad anitatem,pro'ter bmam ad invicem primorum Oompositione AproportionF: s naves qualene compagonataesunt in ordine ad navigationem ps ni sustinere plures errores, ut puta ictvi vel passionι ab extrinseαι , ita ut non facile corro pantur propteri III ime corpora aut altu, 'ae male

255쪽

GA SPAR. S cI OPPII humstrum: s naves non bene compagia nata, sed quasi resolutae,habentes pravos nautas,non possunt sustinere etiam modι cos errores: imo corpora animalium talium a modicibus pasionibus corrumμntur,naves vero hujusmodi ad modicos impulsum venti vep undae , vel ad istam rupis franguntur. Ita est de rebus publicis. Atiqua optime ordinatae sunt secundum rationem , multos impulsus'magnos sustinere possunt. Male autem ordinata a modicis coxrumpώntur , s ideo magori indigent cautela.

Quam deniq; exemplo etiam tuo 'Aristoteles & D Thomas hanc suam de Politicae subiecto doctrinam stabilive rint,nemini qui librum quintum Politicorum , in eumque D. Thomae commentarium legerit, obscurum esse potest. Ibi enim de vitiosis reipub. rmis, . earumque conservandi modis , accura. tissime praecipitur. Et capite quidem undecimo de modis conservandi, Regni , seu boni Principatus , pauciS ve i bis

t bdem exemplum pratuerunt Politicis i

256쪽

PAEDIA POLITI e A. a s bis disputationem absolvunt ; sed in praescribendis modis,quibus Tyrannis conservari debeat, longe sunt copiosis- simiata ut si quis versus numeret, quos in docenda utriusque formae conserva tione expleverunt , duodecies tantum,& eo plu syrannidi, quam Regno, ab eis impensum esse et Ompqriat. Et adhuc quidem fatis planΗm se- teisse videor,eos, qvi tam iniqui sunt scriptorum Politicorum iudices, contra quam Ratio ac Methodi leges serunt , in arte Politica ea,quae artis profria sunt. tradi nolle. Reliquum est , ut eosdem α λλοτριοι, sive Λliena tractari velle, militer demonstrem.

Cum igitur supra aliud Genere, aliud Loco Alienum esse,.ostin derim,' quorum illud semper Methodo artis ac doctrinae.ρlterum etiamPr Udentiae methodo adversatur,utriusque generiS Λ- lienum ab istis requiri videmus. Pri mum enim hoc nomine Politicos scri-

ptores' Iniqui Politicorum censores volunt ab

iis tractari Aliena.

257쪽

. G A s p A R. SC I O p y et riptores graviter accusant, quQd non Oc- cupentur in' de ridenda Tyrannidis foeditate seu turpitudῖhe,iit ab ea vel loccupanda; ves retinenda hominum a nimos deterreant. Hoc autem a Schola Politica ali eni lirinii lar esse,& ad Ethi: cam vel Muralem pertinere,etsi nerarim verὰ Philosopho potest e si e dubiumsta men propter alios, quibus disciplina rum fines non aeque noti sint,aistin mus probare volo. EruicA seu Moralis Philosophia; μ vae ars bene vivendi definitur, partiri. Reg il aris, es partim Exemplaris. Et illa quidem vel Dogmatica, vel Parae netica seu Paedagogrca e haec autenvis es t Characteri stica,vel Historica,ves Fabu Iaris. Non in 'nus enim quam careetrae artes, Moralis partim regulis, partim exemplis docetur: Regulae vero sunt f lvel generales , vel speciales. Illae

Amata seu Decretae: haec Praecepta 'vo,

' Mitu reare 'ranni iam pertinet a Scholam Ethicam. . . M Efhioa d sinino aedivisioz. Q

258쪽

r P AED I A POLIπ I C A . 7 7 cantire vel Paraeneses aut Cohortationes. Decreta sunt generales sententiae, - tmine non ad certam aliquam sed ad omnem vitae partem diriguntur,& universe heminis animum insormant,ac par. tim in tradendo fine hominis, seu sit --mo bono, partim in iis, quorurn 2diumento finem coriviqvimur, in eorumq; contrariis: occupant tir. Cuius ge neris

sunt quae docent,m id sit felicitas homis ris,quid miseria,Pid bonum,quid π lum, id Miνtos, quid vitium, quot s r

virtutes, separataene sint,an connexa , in

qui Mna habeat & caeteras habeat. Aic Iroc ferblibroru MoraliuAristotelis at meritum est Praec la,singulis vitae' 'η partibus inservi ut,& cum Actiones h .mmis,orrae tela vocantur , secundEm a temporum ac locorum varietate Ordi-

nant ac disponunt , tum Passiones, si vea sectutiati Perturbationes moderari, &vel exesu dei e vel corrigere, docent. Ex

259쪽

et 8 GAsPAR. SCI OPPOinvidia, omninoque iis quae mala sunt , animum liberare velit: quid pater silio, filius patri, vir uxori, uxor viro, servus domino,dominus servo,amicus amico,

civis civi prae ita re debeat. Atque haec Philosophia Moralis pars a Cicerone in libris de officiis& Tusculanartim drsi putationum uberrime pertractatur et quorum illis hegulas Actionum tra dunt, hi vero Passionum sive Affectuum regimen,id est: quomodo vitiosos animi affectus medicari vel moderari oporteat. Quod quidem Internum inci--ς distinctionis gratia vocam possu-'anus: sicut ternum illud,qvud Deum di homines spectat Libri vero de Finibus bonorum & malorum sunt Dogmatici, & in tradendis Decretis oscin pantur. Plutarchi etiam Morali opu- scula maximam partem praeceptis vitam hominii ordinant. N Quemadmo- Theognidis , Ph ocylidis, quaeque Pythagorae vocantur Aurea carmI

na, & Distichia Catonis nomen prisserentia. seneca Philosoplius etiam ip-

260쪽

'At DI A POLITICA 'sepraeceptivam uoralis partem potissimum coluit , planeque in ea regnat cui proximus est Epictetiis StoicuS. Cum autem ossicium sit vel persectum quod δόρθωμα vocant , vel Medium s. qVini a 'ηκον perhibetur, quorum illud est actio vel constituens Heroicam virtutem vel ab ea proficiscens,hoc autem in communi ac .vesut ordi raria hominum virtute spectaturiapudGen tiles a Christiana doctrina remotos Epicteto & Seneca exceptis vixi ullam persecti ossicii regulam inveneris. Itaque si quis virtutis perfectionem adamet , Sacrarum literarum ac librorumi vere lectioni dedere se necesse habet: qui a Theologis , qVO-rum allicis stae, alii Spiriti tes vulgo dicuntur , magno numero sunt editi. Exemplaris seu Paradigmattea lyhilosephiae Moralis pars faciendorum frigiendorumque exempla suppeditat. Nec enim tantum quomodo quidque faciendum, sed etiam quomodo non

aras Exe laris.