장음표시 사용
21쪽
LIB. III I. Iohil est ipsius,hoc est,neq; pars,nec accidens, nec quicqua huiusmodi. Secunda. Locus proprius, est aequalis ei quod continet. Tertia. Locus nunquam omni locato priuatur, sed successi- Daretu reuiue alia, atque alia corpora continet, per se quidem immobilis. 'Quarta Omnis locus aut sursum est, aut deorsum:& omne corpus ad suum proprium locu atq; naturale, siue sursum,siue deorsum,suapte natura fertur, in eoq; quiescere natu est, ac conseruari. Hoc autem ultimum ac postremum descriptioni esse potest loco naturali. Conuenit enim caelo Lunae, quod immedia te locus ignis est. conuenit & igni, qui locus est aeris. aeri, qui aquae. aquae, qui terrae. H uic autem loco opponitur locus violentus: qui est, in quo res non bene habet, Sc a quo dum potest, recedere nititur.
Q, pallo in loco e se intelligantar, quor quantitatem
non babent. Cat. CAEterum cum res nulla videatur posse locum occupare, nisi quanta fuerit: intellectu videtur difficile, quomodo ea quae nullius sunt quantitatis, in loco esse dicantur. Qua in re
est animaduertendum, tribus modis aliqua esse in loco. Primo, in loco circunscribente . quemadmodum omnia corpora. Secundo, definitive quippiam in loco est, scilicet cum ipsum quidem loco non circunscribitur, ita ut diuersae partes locati diuersis partibus locantis, respondeant: secundum tamen certum quendam terminum in eo includitur, ut non sit extra ipsum. Sic anima rationalis, definitiue in loco est: sic angelus. Tertio, Deus est in loco,no utim circunscriptus,no certis coclusus limi- C. q. tibus:
22쪽
tibus, sed per eXcellentiam . nam cu omne locu repleat,no tamen suo loco coangustatur, sed in infinitum pertransit inimensus.
De occupatione, , replentia, Iam cpie replendi
modis. Cap. 6. AT vero quoniam occupationis,atque replentiae ut passim verbis arti peculiaribus uti compellamur iam subi jt sermo, operaepretium facturi Videmur, si nonnulla de earum discrimine 1ubnectamus. Dicendum itaque est Omne quod occupat, replere: sed non contra. Quocirca ponendi sunt aliquot re- imui viο plentiu modi, Primo enim replent corpora,ea Inqua quae ad- dus reploidj- huc sunt corruptioni obnoxia, simulque occupant: cum locum secundus vio quem ObtInent,etiam ab alio non permittant haberi. Secundo,d- picndi replent ea quae per se quidem quanta non sunt,sed per accidens sunt coextensa quantitati. Vt formae corporales, & accidentia o- itiis, id est, innia corporalid quα nimirum cu plura simul sint,constat per primo modo sectius ea,& felicius quam prima replere, cum nec sese mutuo 'ti impediant, nec obstet alterum alteri. Tertio, anima rationa' bilis replet materiam, seu proprium corpus, dum in illo est . quae profecto excellentius replet aliis formis, quoniam singulas corporis partes tota replet: caeterae vero habent partes tuas partibus corporis respondentes. Quarto,anima separata,& angeli. Quae animam in corpore stam excedunt:quod ea tunc quodammo do sit quanta, quanuis non coextensa per corpus. nam finitur eius Vis,& replentia, quantitate corporis in quo holpitatur. Illi Vero nullos secum terminos deferunt, etsi eorum replent Ia alicubi finem capit,scilicet ubi delinit praesentja VirtutiS.
23쪽
L I B. IIII. QAd vacuum. nullum re Usa dari Pacuum. Cap. 7. V Actium,est locus,si corpore careat. ut si quaecunq; corpo
ra sunt infra concauum lunae, Deus in nihilum redigat, . illud vacuum efficitur. At certi 1simum est,diuersisque comprobatum exemplis, vacuum naturaliter non polle, contra hominu vulgus, existere. Quoniam sic uniuersa rerum natura abhorret a Vacuo,atq; praecauet,Vt Vel grauia sursum,ac leuia deorsum moueantur,ne sit usquam hiatus aliquis, aut discontinuitas uniuersi. Vnde quidem fit, ut, quemadmodii si clepsydrae qua irrigantur horti, supremum foramen obtures, non nisi eo aperto egrediatur aqua: ita quoque pcr stramineunt culmum, iam acre cX- hausto,vinum ad os attrahatur.
Q md tempus.Temporis duplex consideratio. Cap. 8.TEmpus, est numerus motus secundum prius, & posterius .hoc est, mensura,qua motus numeratur, seu secundum partes successionis mensuratur.
Terioris proprietate . Cap. 9.T Lmporis autem quinque sunt proprietates. Prima. Tem- Prima tempopus iam minimum datur,iam vero non . Secunda. Tem ni prρprie u
pus dicitur multum, aut paucu, Vt numeratur Unum, duo, tria: longum autem, aut breue, Ut est quantitas continua. Velox au. tena,vel tardum,cum nec numerus ullus, nec quantitas ulla ta lis vocetur, non dicitur.Tertia. Ipsum tempus, Uniuersale puto, T rtia. est idem ubique. Quarta. Vt motus idem ac mus, iterum atque iterum esse potest sic & tempus.Nam sicuti caelum nunc moue- C. ni. tyr ex
24쪽
tur ex oriente in occidentem,eodem modo quo heri: ita S nune inlata. dies est,ut heri. Quinta. Non solum tempore motum,sed etiam tempus motu metimur. Verbi gratia, quemadmodum coiectamus caeli motum tamdiu durasse, aut tantam partem circunuolutam esse,quia una hora,dies,mensis, annusve transiit:ita perspicimus,nos,vna,duabus,aut tribus horis quicquam egisse,quia caelum huc vel illuc usque volutum,seu motum est,aut ipse sol.
RATIONE, ET CORRUPTIONE rerum naturalium ad inuicem & inter se. in idieneratio, , quid corruptio. CH. I.
NERATIO, est motus a non ente ad autem contra, ab ente ad nonens. Haec siquidem illi,ut effectui, opponitur. eiusdem sit causa,seu occasio, hinc fa- fit ut corruptio Vnius, sit generatio alteius: perinde ac fere dicimus, alicuius scelerati crimen,illius exitum.Vtram enim aliud nihil est,quam huius totius, in iitud totum mutatio: corruptio quide illius, huius vero generatio. Que- admodu cum per formae commutationem homo corrumpitur, fit motus ab eo quod est non esse cadauer, ad id quod est esse cadaver. Item ab eo quod est esse hominem,ad id quod est non en
25쪽
L I B. V. se hominem.Idque mutato hoc toto in istud totum,quauis pars
altera,scilicet materia,semper remaneat eadem.QJa corpora simplicia, qua item mista. Elementorum aRio-ψ nis acpassionis initium. Cap. 2. Vnc aute superest,ut ea subijciamus,quae ad uniuscuiuslgeneratione,corruptionemq; faciunt.Cuius rei haec fuerit introductio.Corpora alia sunt simplicia,alia vero ex simplicibus comista. Simplicium rursus alia ingenerabilia S incorruptibilia: Vtpote Undecim caeloru corpora, stellatu omniu atq; planetarii. Alia generatione atq; corruptione transmutabilia: quatuor clementa. Haec aemu cum ex nullis simplicioribus coficiantur, ex ipsis tamen,mutuam eoru actione, ac passione coponi oportet Omnia,quae in inferioribus mudi partibus gignuntur. I dque a quatuor primis illis qualitatibus tangibilibus, calore, frigore, siccitate, ac humiditate.
in se interse elementa conueniant,o in quibus. Cap. 3. JGitur cum ex qualitatibus huiusmodi, singulis elemetis duarcoueniant:igni summe calidu,& temperate siccum aeri sum me humidum,& temperate calidum:aquae summe modum,&temperate humidu: terrae denim summe siccum, & teperate Di-gidu: sane inter ipsa elementa, quaedam sibi mutuo comunicant in altera qualitatu .vet, ignis & aer,in calido: ignis & terra,in sicco: aer SI aqua,in humido: aqua & terra,in Digido.Quaeda autemT Cundum utrant aduersantur:vt ignis, x aqua: terra,& aer. At c5 uenientiu facilior est transmutatio, ut ex igni in aerem: sola humiditate superante,cum in reliquo conueniant.Vt vero ex igni
26쪽
ignis si Deruquare ni Iesmaior iis terra habeatur.
DE GENER . ET COR RVP.PMdictarum qualitatum, atque adeo elementorum differentiar quaedam ac proprictaici. Cap. q. Porro ex hisce qualitatibus, ac proinde elementis, in quibus praedominantur, alia sunt magis activa alijs, vita gus,calo aqua, ignis:alia magis ressistunt,Vt humor, siccitas, aer, terra. Alioqui enim uniuersum,ab ignis sphaera subito absorberi posset. Ad haec inter elementa,superius excedit semper proxime subiacens sibi proportione decupla. Ita ut, cum vel sub aequali materia, ex uno terrae, decem fiant aquae pugilli,atque deinceps: ignis sphaera millies terrae globo maior habeatur. Rursus unum quodque elementum inuenitur non simplex, sed mistum. Non
enim homini quem sane Dominus inter opera manuum suam principem effecit purum omnino conueniret elementu. Quinde ob eandem causam, desinit aquae superficies concaua, ipsius terrae, ut in caeteris fit, locus cile. Generatio misti non fit, nisi primis qualitatibus ad concordiam quandam atque contemperamentum redactis. Duorum clementorum,lgnis scilicet S aeris, locus est sursum: duorum autem, aquae & terrae, deorsum. Duo clementa eXtrema, sunt simpliciora mediis.
infid mistio, o de corporibus misiis. CU.s. IAmvexo demum de corporibus mistis dicendum quoque
breuiter. Itaque mistio ut hoc in loco, atque proprie est clementorum adinvicem modificatorum vitio. Simul enim clementa omnia, no quidem secundum suas substantiales formas: sed duntaxat secundum accidentarias illas qualitates, aequa Virtute temperatas,in uniuerso misto,eiusque partibus singulis per
27쪽
manent. Quod si aliquam ab illa mediocritate contigerit deficere, aut excedere: nisi pristinae ac naturali proportioni, eadem per prouidentiam restituatur, rem tum in corruptionem deducit. Id quod in hominibus exemplo satis esse potest: peste quidem , aut febri laborantibus, atque etiam cholericis, ob ignis calorem superexcrescentem: hydropicis, & sanguineis,aeris humorent: senibus, ac flegmaticis,aquae Hoditatem:phthisicis de
nique,ac melancholicis,terrae siccitatem.
De tribus aeris regionibus. Cap. I. T quoniam mistorum quinam sunt alijs impersectiora , de quorum generatione non sic plane, ut illorum,constaret: ipsius fere deter- scilicet de a- minatio specialiter costituitur. Suntque ista, quae in sublimi producuntur.Igitur ut ad haec facilior fiat accessus, totus aer in tres partes, diuersimode quod Hoc est diueradicunt) qualificatas, diuidatur: supremampnfiniam,& mediam. Σ' Suprema regio,igni est contigua, atque circulariter cum ipso admotum caeloru rapitur: de perpetuo calida, tum propter ignis Vicinitatem,tum etiam propter motum, qui sane ad calore efficiendum per se sufficit. Infima vero, terrae vicina, ob reflexione
28쪽
radiorum solis a terra reuerberato , atque exhalationes calidas, vaporesque ex humo emergentes,tepidior euadit. Media porro quam non etiam radiorum reflexio cotingit)ex effectibus in ea generatis, frigidissimam esse constat. rdque actione, quam per ωsocli tiraF,id est contrariorum circumpositionem, appellant.
Ανῖια ἰσασις, id est contrariorum circumstatis,seu circumpositio. Aeris indeterminata portiones. Cap. 2. E Si autem natura antiperistasis, contrariu a suo contrario
ita circundari, ut virtus actionis eius diffluere,aut aliquo pacto exire non possit: unde & eam necesse sit quadam reciprocatione multiplicari.
inlid exbalatio, quid ,apor, diacisque meteororum
species. Of.3. SEd nunc ad rem accedamus. Primum itaque per influxus
astrorum,solisque calorem, quidam e terra, locisque aqueis cleuantur fumi: qui si subtiliores fuerint, atq; Vehementer calidi & sicci, exhalationes dicuntur : sin densiores, tepidi, atque humidi, vapores. Huiusmodi autem exhalationes plerunque viscosae sunt, Se facile, ob siccitatem, inflammabiles. Quarum partes saepe contingit secundum opacitatem difformem non simul succendi, aut non similiter ardere. Atque iuxta hanc dissimilitudinem, tum in summa aeris regione, tum per antiperista sin in infima,diuerse rerum conspiciuntur apparentiae: Vt draconiS,caprar,lancear,candelae, facis,torris, stipulae, voraginis, hiatus, stellae,ignis perpendicularis. Quς quide cum id no sint quod
29쪽
decliuiora quaerit. Unde& ad aquas ducit sequentem . Praeterea quoque est cometa:qui in suprema regione,eX materia pingui,&crassa,per aduenientes continuo exhalationes multum diuque utrita,generari perhibetur.Huius si materia in medio sit spis sior,& in circuitu rarior, quasi crinitum videas: si pars deorsum proten se,caudatum.& autumno potissim lina efficitur.Sed&ga- Iaxiam, seu viam lacteam dicunt apparere: propter receptione Iuminis in exhalatione calida, sicca,S rara. Denique in Ventos abeunt exhalationes minus viscosae, atque ideo non inflamma biles: magnaque vi pro ariditate spirant.
Dc nubc, pluuia, grandine, nive, rore, pruina, b πο-bula. CV. 4. 'SI vero cuiqua vapori tantus insit calor, ut in media usque regionem possit efferri, ubi ratione se oris,quod ex sua natura tumorem inducit, in nubem condensetur: atque haec non parum aquosa,si calore solis in modum spongiae constringatur, fit pluuia. quam&nonnunquam virtute cuiusdam alui, in ranas cotingit resolui.Futurae autem pluuiae signa sunt, stella Voli' plauta. tans, matutina rubedo, querela ranarum, acrior pulicum morsus, & solis aspectus tempestivior. Qubd si haec quae portenditur pluuia, ob immodicum Digus congeletur,grandinem habe- Grando. mus: in qua etiamnu magni ponderis lapides, nimio Vaporis calore euecti,nonnunqua reperiuntur. Fit autem niX, dum nu- Nila. bes nondum in aquam Versa, congelatur. At ex Uapore modico, & subtili, non habente calorem unde ad medium trans portetur , in infimo per nocturnam Digiditatem , quae inde aquam efficere possit, ros generatur. Sed si prius hic congeletur, Ros. D. q. quam
30쪽
quam in aquam sit conuersus,fit pruina. quae plerunque propter terrestre admistum, impediente Digore haud consumptu,sectet. quin S aqua hinc dii soluta, est insalubris. Caeterum ipsa si deo sum tendat, sereni diei est indicium: sin sursum, praenuntia op- caligo, siu positi. Caliginem denique habemus, cum sterilis vapor no pro-ης μυ- cul a terra pendet .sterilis inquam, hoc est,nec satis humidus ex quo generetur aqua: nec satis calidus Ut sursum eleuetur.quae s lis virtute dissipata,serenitatem praesignat.
Fontium, ac quorundamIluuiorum generatio. salsedo maris.
terra motu . tonitru. ac fulmen. Si quoq; haec aeris natura, ut is subtilis quidem ac fluidus sese in terrae poros immittat, perque fifigus nimium,atquc humiditatem ibi adnustam, facillime in aquae guttulas condenset :quae paulatim ita eundem locum descendentes,senti ac flumini praebent initium. Sed de copiosa vaporum, atq; adustarum 'exhalationum in mare decidens perinistio, ipsum reddit falsum& amarum. tametsi quaecunq; hinc producantur aquae, alteran- turn istiusmodi crassiori terrae ingenio puriores evadunt.Quando vero in terrae visceribus plurimae generantur exhalationes, quae ob solum ipsum postea per Virtutem astrorum compa ctum, egredi nequeanti tum ibi pro solida compactione, necnon exhalationis magnitudine, est necessariuS terrae motus,tremor ac commotio. Hinc cIuitates Opprimuntur,hinc moles generantur atque adeo nonnunquam corruunt. Porro in media aeris regione, per nubem eri Vapore genitam obsessa exhalatio, eam tangit: atque inflammata egreditur. Et sicut in terra ex coniunctione vaporis & exhalationis, gignuntur lapides caeteraque