장음표시 사용
31쪽
L I B. V I. teraque mineralia: ita illic, ex eisdem utrisq; interdum generatur lapis. Qui cu istiusmodi fulmine deiectus,saeuit in inferiora. Huius sunt remedia,loca subterranea quando interius quinq; pedibus non perfodita pellis vituli marint,lauream corona. Halon. Iris. Parabelius. CI. 6.
E Si praeterea quando fiunt illa tria: quae quidem inter se ra- pria.
tionibus discrepant. Nam per nubem Vniformem, quae directe sub sole,luna,astroque pendet,st luminis quaedam resta- id est a laxinctio,vnde appareat integer sub sydere circulus,lumine collustra. tus,in modum lucidae coronae:qui halon dicitur. Iris vero,figu- Hu ou dicit
ra est amualis, tribus adornata coloribus, puniceo scilicet,viridi, l:
ac purpureo. Quae etiam e regione solis,lunae aut sui astri posita, dicit uneo fit debilior,quo luminosi radii longius protenduntur. Et nonnunquam etiam duplex aut multiplex c etsi rarius ) apparet. Porro Parallelius dicitur, imago solis, lunae, alteriusve forsitan astri,ad latus existens. unde quidem testatur Plinius,tres simul lunas Cn. Domitio,& L. Annio Coss.extitilla: quarum nimirum una vera quidem esset, duae vero phantasticae. Quod Idem di' phis id scendum de triplici sole, qui tempore Christi nostri redempto. in ivariae. vis apparuit.
32쪽
Huius mundi corporum ordo. Ignem oculis non percipi. Terram, mundi centrum. Calorum, , elementorum disserentiae. Cap. I. Vndi mista summatim quinque gradibus
continentur. Primo nanq; imperfecta,quae μετέωρα diximus, breuissimae omnium durationis. Secundo, terrae metalla. Tertio, plantae. Quarto, bruta. Quinto, ultimo,ac perfectissimo,homines ipsi. Inter simplicia aute,quod Elemetorum caelesti naturae & nobilitati propinquius,idem situ vicinius. Ignis siquidem raritate, subtilitate, ac celeritate,resiqua luperat: huic verbproximus est aer: deinde aqua. Terra aute,Vt penitus crassa, compacta, minime transparens, auissima,minimel mobilis, a regione caelesti quam maxime distat. Quod autem ignis ipse clementaris, propria conflatus altusq; materia,minus quam materialis iste mistiisque cernatur dubio procul hoc facit eius perspicuitas. Nam cedo,qui visum ille nostrum terminare posset, cum id ne aer quide faciat, qui sane illo densior est decuplo Ad haec, la omnium terra, perpetua firmitate consistit. Circa quam quidem,ut totius mundi sphaerae cenistrum,seu punctum quoddam, mouentur amplissimi illi caeloruorbes, caeterat continuo elementa: adeo Ut,quam minima percipimus in firmamento stellam, decies Sc octies maior habeatur. Poreb differunt caelestis natura,atq; regio,& elementaris: qubdesementa quide motu recto nata sunt moueri: temper aute cani
33쪽
tum natura,tum angeloru ministerio orbiculatim volvuntur. Secundo loco, elemcta contrarias habent qualitates activas,secundum quas mutua corruptione augentur,ac minuuntur,cum itaq; ex seipsis coposita interimunt: caelestis Uero natura, sicuti
nullius misti copositione ingreditur, sic nec ullas istiusmodi habet qualitates,quin nobilissima luce,motuq; persectis limo,in mistis sit omnis productionis esticax, atq; conscia.
ordo coelom, , quid si Afrum. Planctarii disteretis. Cap. z.
ES T aute hic caelorum situs:Winter hos,Empyreum splendore omnibus,necno magnitudine loge praecellens,care: pyr . ros omnes suo ambitu cir scribat .firma omnipotentis dei,bea-
totamq; sedes. Huic coliguum est primu mobile:quod quidereliquis sui motus velocitate secum raptis, in naturales singulos dies, ad orientem,unde prodit,per meridie,occidente,ac septentrionem, recurrit:caeteris nihilominus motum quoq; proprium, haud secus ac nauta in vehiculo,per obliquum queda circulum, ab occidente ex opposito peragentibus.Vnde quato eide propiti' id squiores sunt, tanto motu propriu tardius perficiunt. Sub hoc dia . vero est crystallinu,seu aqueu:cui nec stella prorsus ulla inest,miro tamen ipsius uniuersi ornameto,motuumq; absit interea clementares aquas ibi esse dixerim conteperamento,ab optimo naturae conditore appositu. Inde subsequitur firmamentu, in quo est innumerabilis illa fixarum stellarum firmata, ordinem disposita,multitudo. Postea tandem ex ordine, septem sphaerae planetarum seu stellarum erraticarum: Saturni scilicet,Iouis,Martis, Solis, Veneris, Mercurii, atque Lunae. Stella autem, siue
astrum, nihil aliud est, quam densior pars sui orbis. Sed ut stella quid.
34쪽
viitutes pla- planetarum qualiscunque habeatur cognitio: Uariae eorum assi vct mm gnantur differentiae, ac virtutes. Saturnus enim, frigidus est, &sccus. hoc est, frigiditatem, & siccitatem inducens, seu muλαγχολίαν. quo dominante si foetus nascatur, is aut statim moritur,aut debilitato corpore miseroque superuiuit. Iuppiter vero, temperate tum calidus tum humidus, corpora nimirum vegetiora reddit,ac firmiora. Mars, seruidus & siccus, crasin cholericam,seu temperamentum operatur biliosum. Sol,medium obtinens locum, vitalisque caloris, per se quidem lucidus, teris tamen tum astris,tum caelis,aerique,tumen praebet. Venus, temperate humida, lisque comes,& in discessu,& in accessit. Mercurius, per se nec bonus, nec malus, nunc ad hunc, nunc. ad illum planetarum declinat . Luna deniq; , frigida, & humida, crasin efficiens negmaticam, dominatur humidis: atque ut illi candor crescit,aut decrescit, sic assivunt haec aut refluunt. Et
i cum omnium fere caeterorum planetarum minima habeatur, nihilominus marima apparet.
Circuli coeli. Cap. 3. Porro ad eorundem motum facilius pernoscendum, lentin caelo circuli quidam consideratione quadam, ac veluti
imaginatione commonstrari.Horum autem,alij maiores dicuntur, alij minores. Maiores, qui totam sphaeram duabus partibus aequalibus: minores autem,qui inaequalibus diuidunt. Atque inter maiores quidem, Atquinoctialis, secundum omnes suas partes ab utroque mundi polo aeque distat. Hoc nomine di hus, quia cum sol directe sub illo mouetur,aequinoctium facit. Zodiacus cum aequinoctiali, veterque alterum, ille tamen oblique, in duas
35쪽
. LIB. VII. I in duas partes aequales per idem centrum intersecat. Hic signis duodecim diuiditur: Ariete, Tauro, Geminis, Cancro, Leone, Virgine, Libra, Scorpio, Sagittario, Capricorno, Aquario , ac Piscibus. Coturus solstitiorum,transit per praedictos polos: quem dum sol attingit in principio Cancri, stiuum fit solstitium,circiter festum dici Barnabae.Dum vero ex parte altera,versus polum an-tarchicum, in principio Capricorni,solstitium habetur hyemale, ad festum diuae Luciae. Coturus aequinoctiorum,per Arietis principium,ac Librae.Et illic dum sol ipsum attingit,vernale fit aequinoctium,ad festum divi Gregorii,in mcse Martio.Sed hic ex opposito autumnale, ad festum sanctae Crucis. Meridianus per zmith capitis nostri transiit,&nadir punctum ex diametro illi oppostu. Vnde quom est idem etenith , idem & meridies:quom
idem nadir,eade media nox. Demit horizon diuidit hemisphaerium aspectui nostro propositu,a subtracto. Inter minores auatem, arcticum describit polus Zodiaci, circa mundi potu arcticum raptus. Antainicum,eiusde polus alte circa potu alterum
ductus.Τropicum Cancri,sol ipse sua altissima vertigine,ac ci cultione. Tropicum deniq; Capricorni,infima.Sed haec in sphae.
ra astronomorum apertiuS. E. i.
36쪽
DE C AE L O. L I B. VII. Plagae, seu Zonae. Eclipses. Cap. 4. EX his aute fiunt qua
tuor ipsius caeli, ac proportioriabiliter terrae regiones, Tonae, siue plagae. Vna, totum spatium quod est inter duos tropicos, quae torrida appellatur. Duae a m culis, aristico, & antarchico, usq; ad polos mundi .frigidissimae quide. Duae rursum,quarum altera inter circulii arcticu & tropicu Cancri: altera inter circuluantarchicu & tropicu Capricorni:ac teperatae,* ijs sol nec nimis
zz e. propinquus,nec nimis remotus sit. Caeterum de lunae ac solis olare inreuosi Clipsi,necno sublatcter de plenilunio,ac novilunio,dicedu quoq; nolit. σμte, nonnihil. Solis itaq; eclipsis,a lunae his differt. Nam illic,inter 1o
te terra tarp. lem & terra ponitur luna, corpus opacum, impenetrabile omnius in initio ex parte,fitq; nobis duntaxat,luminis subtraectio. Hic Uero,vm-
bra terrae Iuna occulit, ac obscurat, estq; actu luminis priuatio. Terrae s PM Illa,ob lunae quantitate,multo minore terra nunil omni eae par sistat, hel. xς Rc proi sus fit: haec vero ut plurimum. De illa aute eclipsi sola-c D. ri,quae uniuersaliter, Christo domino pro nobis pendente,facta est:dicendu, supra natura solem quide ipsum, non secundum sui ipsius substantiam,lumine priuatum fuisse,sed tantu suos radios retroisse,Vt eos nec in terras effunderet, nec aerem 1blito lumi ne illustraret. Sed hoc,ut dixi,supematurale fuit.
37쪽
. POTENTIIS VEGETATI VIS, LONGI
inrid Anima. Auimae diuisio. Animae potet larusedes. Cap. I.
Nima, est principium quo vivimus, senti- Midan: mus,atq; movemur. Animarum,alia est vegetatiua,ut in plantis: alia sensitiva, ut in brutis:& alia rationabilis,ut in hominibus. Includitur autem a rationabili,sensitiuum,& vegetatiuu item a sensitivo vegetatiuum: perinde ac imperfectum a suo perfecto, absque loci ulla appositione. E sti anima hominis eadem & vegetatiua,ab officio vegetandi:& sensitiua,ab officio sentiendi:& rationabilis, ab officio ratiocinandi. idq; pariter vel in singulis corporis partibus. Quanuis tamen operationum quarundam certas ac determinatas habeat sedes, & officinas, in quibus ipsae aut solum, aut excellentius quam in aliis partibus perficiantur.quod idem in bruto. Sed hoc praeter caetera interest: quod sola hominis Arma, & tota in toto corpore,& tota in singulis partibus habeatur: atque adeo separata, eXtra suam materiam maneat. Porro sunt animae vires,aut in ea sola, licet quidem ad illarum exercitium durante compositione corpus praeueniat: ut voluntas,ac intelleChus: sine quibus vel separata consistere nequit. Aut in coniuncto, ut quas non nisi corporeo coadiuuante organo,eXerceat:veluti visivam, oculo: memoratiua corporalem, & imaginatiuam,cerebro. Quae quidem omnes,secum
38쪽
DE ANIMA.dum naturalium dispositionu multiplice diuersitat multiplices
Vis Vegetatiua in quibus ponatur. Cap. 2.
Ed nunc de vegetatiua paucis agendum. Habet itaque potentia haec, tria potissimum officia: alere scilicet, unde vivens subsistat: augere, unde sub eode sempercu prioris obiecto alterat corpus Ipsum in iusta paulatim, ac naturae conueniente qualitate anima producere possit:& simile ut plurimu generare. Q uatuor uir- Sunt & particulares quaeda vires,sine quibus nutritio, vel aug- ωπ mentatio minime fiat: scilicet attractiva, retentiva, digestiua,ac Attractiva expulsiva. Necesse est enim,singulis membris nutrimentu com-
nidis uae municari; debite concoqui; ac aliquantulum temporis reten R mitiua. tum,in simile ipsi alendo transmutari: atque demum eo digea s sibis 4 sto, lictas immunditias propter morbos extrudi. Fit autem re caeterisque mi rum inter se generatio, aut ex propagato semine quod in non.' 22, nullis superfluum est alimenti: aut ex pui vere,atque corruptione:aut ex particula de productore praecisa. At hoc tandem interest, quod potentia nutritiua, S augmentativa suum quidem individuum in quo est, nutrit, atque augmentat: nihil vero per potentiam generativam quae in seipso est,generatur. Ex quo etialiquet,duabus prioribus digniorem esse generativam:vt quς haec ad speciei,nobilioris quidem, conseruationem immediate ordinetur: illae ad sustentationem indiuidui.
Vnde diutarnior,ita,ac proinde etiam breuior. Cap. 3.
CAEterum,ut per naturalem demu calorem, radicali,& pinguiuscula humiditate perpetuo educatum, inuit Unum- quodcvr
39쪽
L IB. VI II. Istquod*: ita sanh ad longiorem vitam,his debita quide sicei atque
frigidi proportione temperatis,opus est:utpote si a caliditate humor aliquantulum superetur. Vnde fit nimirum, ut ex singulis quatuor hominum temperamentis & crasibus, sanguinea qua aeri respondet,longe sit validissima. Alioquin autem inter connexas illas, praeualet cholerica dominans, cum flegmate no immodico: & melancholica remissior, iuncta sanguineae. At verostitu dignum id deniq; senserim:quod quemadmodum fere vehementius principium non parum progressionem remittit: se ea quae initio feruore aduruntur , debiliora tandem evadunt. Hine qui praecoci sunt ingenio, atque natura,plerunque videas, Nullum relinob nimium calorem paulo post a sua potentia destitui, atq; praematura morte siccitati luccumbere. Hinc contra cingenio si p. restitus quidem officit humiditas quaecunque in principio humidiora Aristitit, illis sublatens interim calor constantiora postmodu, atque nobiliora reddit munera. Hinc qui ampliori vescuntur cibo, qui veneri sunt indulgentiores, quique immoderatis atteruntur la boribuς, breuius agunt. Hinc qui nimia sunt humiditate pleni, illis moderatus quidem conducit labor.
C trusHio. Specierum naturalis defetius. Cap. . od autem p nutrimentum non possit tamen res ali
qua in perpetuum Viuere, id causae est: per extranei cinni istionem continuo ac paulatim subiecti virtute minui. Quo etiam nutrimento euenit, Vt alioquin propter me diocritatis negligentiam, termini rebus constituti ne pertingan. tur quidem. At non solum per e traneum admisti, atque adeo immoderationem fit,ut propterea quod humidum non ita bonuE. iis . reparetur,
40쪽
reparetur,quemadmodum assumptum erat vitae initio,minimbnaturalis aetas transigatur. Sed & quo amplior fit speciei propagatio,eo magis ac magis rem debilitatur virtus, nerum in modis minor est duratio. Atque demu naturali ratione non minus spe- caerum,quam indiuiduorum,necessaria erit interemptio.
Sensium, atque sensibilium diuisiones quoedam. Cap. I.
E N S V S, est potentia animae,qua per spe- ciem sentit,ac,prout ipsius animalis est,per: cipit unuquodi. Hi interiores de quibus
sequenti libro atque interius habentes or-- ganum: illi exteriores.Exteriores, quinque: visus,auditus,gustus,odoratus,& tactus. Obiecta totidem,visibile, Ut color, lux:audibile, ut sonus: gurabile,ut sapor: odorabile, Ut odori tangibile,ri sunt tangibiles qualitates. Sensibilium, alia per se percipiuntur, quae ratione suae naturae,ipsa obiecta: alia per accidenhob aliud inexistens,obiectorum subiecta. Sensibiliu per se, quaedam sunt propria sensus, ut color, sonus, odor, ac sapor: quippe quae singula suis duntaxat percipiantur sensibus. Quaedavero pluribus sensibus communia: tangibiles nonnullae qualitates, seu modi:Vt motus, quies,numerus, figura, quantitas, In i me po-