장음표시 사용
161쪽
aliud fuisse Urbis Regiones , aliud Tribus.
censendum sit ,-de nomine a Regionibus , . vel Tribubus suis bominibus , in vici Lim ab sis talis Urbis locis
indito iaAT quia a Varrone Suburra etiam inter Regiones Urbis recensetur , Ec a Festo haecipia Tribus nomine nuncupatur, dc passim apud Scriptores Subuκra indistincte Tribus, Sc. Regionis titulo designatur; hinc operae pretium duximus, quid Tribus, quidve Regio fuerit, & in quo 1 Regione Tribus, & 1 Tribu Regio disserant, vel
breviter explanare Th. .m-- Regio dicta est a regendo, quod priusquam Provinciae fierent, Meiones sub Regibus erant, at-
giones dictae iunt quidem a verbo regere , sed cum significat circumstribere, definire,. quod Regiones
certis circumscriberentur finibus, atque regerentur , Cicero pro Sext. Regionis vocabulo utitur: s Quae B Regio, orave terrarum erat latior, in qua non R
is gnum aliquod statueretur J ; sic Ovidius Regionis
nomen usurpavit: O: id. elag.q. f quamPis longe Regione remotus J;
162쪽
adhibuera. Α similitudine postea earum Regionum x Platii. Men. in quas Orbis partiebatur, Romani Urbem divisere in quatuor partes , Regionis nomine singulis attributo, quarum prima Suburrana, secunda Ex quia tina , tertia Collina , & quarta Palatina I & haec ἀ- quidem Urbis divisio in quatuor partes, seu Regiones a Servio Tullo ficta duravit usque ad tempora Augusti: is enim Urbem primum in alias praeter I
quatuor Regiones distribuisse perhibetur Regionis P . lib. pars est. vicus 3 quippe Urbs in Mgιone , tanquam sei M. is in majora membra, de in vicos, tanquam in minora i dividitur ; dc hoc nomine nuncupatus est , quod vias, circum habeatis
Tribus autem aliud procul dubio ethymore habet a Regione ; triplici siquidem modo vocabulum hoc usurpatur; aut pro loco, aut pro hominibus , aut pro jure. Quando pro loco ponitur , tunc parqtom quandam Urbis significat 3 quando vero pro hominibus, tunc partem quandam Civium denotat y. pro jure acceptum jus alicujus partis Urbis , vel Civitatis designat c Haec ex Thoma Demptario vocabuli Tribus explanatio 3 verum ut plurimum nil nisi homines proprie indicasse, verisimilius mox ostendemus, Ec ipse alibi id fassis suisse his verbis vid tue i s Urbem Romam Romulus in tres partes di- - obis stribuit, quas Tribus appellavit , Dionysio,, 8c inri Antiq-- Livio testibus. Varro eas partes appellat , hae
,, fuerunt Tatiensium, Ramnensium, &Lucerum.
, An vero Regiones dici possint, dubitari potest,sed
163쪽
,, tamen habent cognationem aliquam cum Regiori nibus, eo ipso quod unaquaeque harum Tribuuiis is propriam sedem in Urbe occupavit d. Si igitur
ex eo tantum , quod Tribus occupabat Regionis partem, cognationem aliquam cum Regione habebat , eadem ergo non erat, ac Regis; sicut enim haec semper Urbis partem etiam sine Tribia significavit; ita Tribus nomen homines significare potuit sine Regione, M per consequens aliud RePonis nomine , aliud Tribus praenotabatur. la Urbe autem Roma Tribuum primus auctor fuit Romulus, qua de re Dionysii, omissis carecrorum Scriptorum lententiis, testimonium proferimus: In tres inquit) partes divisa universa multi- ,, tudine, singulis p clarum aliquem virum Ducem ,, praeposuit, deinde unamquamque rursum in deis cem partitus, totidem Ertissimos viros cis pn ,, fecit. Has Curias , illas vocari voluit, sicut vo- ,, cantur & hodie J . Haec ille ue cui consonat, quod Divus Augustinus docuit illud Psalmi explicans: λωε -- ΓΙlluc enim ascenderunt Tribus, Tribus Do-i, is mini, Me. J I nam curias non aliud fuisse quam ' ' ρm 3. Tribus exponit, dicens: Sed quid sunt Tribus SM Multi noverunt, multi non noverunt. Sed de qui novimus, descendamus ad illos , qui non nou ,, runt Tribus , ut nobiscum ascendant, quo ascem se derunt Tribus. Tribus alio nomine dici possunt Α, Curiae, sed non proprie. Itaque Tribus uno non mine ricino, alio proprie dici possunt ; sed vicino
164쪽
dicuntur Curite; nam proprie si dixerimus Curias, is non intelliguntur nisi Curiae, quae sunt in Civita- D tibus singulis, singulae , unde dicuntur Curiales , is & Decuriones, idest quod sint in Ciaria, vel D curia I bc nostis, quia tales Curias singulas habentis singulae Civitates. Sunt autem, vel erant ali-M quando in istis quoque Civitatibus curia etiam is, populorum, bc una Civitas multas Curias habet, sicut Roma trigintaquinque Curias habet populi: is Hae dicuntur Tribus. Has populus Isiael duo-
is decim habebat J; ex quibus colligitur , Curias
secundum Dionysium etiam acceptas, Tribus significasse, bc Tribum non aliud. , quam ejusdem homines potissimum indicasse, non vero Urbis partem ;quapropter Paullus Manutius: s Multitudinem Om- uia. M
D nem inquit Romulus, quam minus tribus ho- se minum millibus, ac trecentis fuisse Dionysius is significat, in tres partes distribuit, quas vocavitis Tribus; dc eas rursus in denas, quas appellariis curias voluit, quod iis, ut Festus .videtur ostenis dere, publicarum rerum cura committeretur: ,, siquidem Curiatis Comitiis creati Magistratus, si leges latae, bella decreta, non modo Romulo re-- gnante, verum etiam perpetua Regum quatuoris s.ccessione usque ad Servium Regem, qui Cenis turiatis Comitiis institutis , Curiata non ille quia si dem omnia sustulit, sed ita debilitavit, nihil ut
is iis majorum rerum mandaretur, speciem quidem ,, aliquam Comitiorum retinerent, tota vero, si
165쪽
si quid consulendum gravius, Centuriatorum po- ,, testas esset. Ergo tres Tribus, quibus in singulisis mille peditum, centeni equites fuere, deincepsis triginta Curiae, quae centenos pedites. denos equiri tes haberent; postremo etiam Decuriae decem eis singulis Curiis a Romulo institutae ; Ducesque,, singulis ordinibus, sertitudine excellentes Viri, se Tribuni, Centuriones, Decuriones praepositi. ,, Curiis autem sua cuique loca, ubi immolaretur,
se assignavit J . Ista Manutius, quibus significat ,
aliud certe nomen Tribus, Sc Curiae praenotasse , quam Regionem, seu Urbis partem. Alii autem Servium Tullum, non Romulum primum Tribuum auctorem Bisse tradunt, inter quos Livius has tros populi partes, non Tribus, equitum Centurias vocat; sed de sic nostram sententiam comprobat. Verum quod prae caeteris nostra interest, evidens est, vel ante Regionis, suisse Tribus in Urbe; Zc aliud Regiones, aliud Tribus nomine significatum fuisse, ex praefati Dionysii Helicarnasset altero testimonio, stribit enim : Caeterum
Dλαψ.Η sic. n Tullius postquam septem Colles uno muro com- μ''' ,, plexus, Urbem in quatuor partes divisit, a co se libus cognominatas, Palatinam , Suburranam ,
is Collinam, Se Ex qui linam, dc quatuor Tribus is esse fecit, quae ad id temporis tres fuerant, stosis que cuique Tribulos adscripsit, divisa habiturosis munia , nec mutaturos domicilium, ita ut in qua- is que seorsim delectus militum, & collationes Tri
166쪽
butorum fierent, nec jam juxta illas generales Tribus, ut antea, sed juxta has quatuor, per locos a se digestas, vel locales , ordinabat miliis tiam , Tribunis in singulos praepositis, dcc. J Sic
Dionysius, ex quo, ut innuimus, infertur aliud suis se Regionem, aliud Tribum ; Regionis siquidem nomine Urbis pars aliqua appellabatur, quo nempe vocabulo Urbis partes tantummodo nuncupatae sunt, postquam Tullius in quatuor Urbem candem divisit: Tribus vero ad homines potius spectabat, quae t men cum in ea Regione esset, quae ex. gr. Suburra vocabatur, post praefatam Tullii divisionem Subum ranae Tribus nomine notabatur ἱ unde licet ex ea , vel ad bellum inferendum, vel ad aliud milites, dc homines educerentur, tamen haud alio nomine , quam Suburrani nuncupabantur, ex nomine videlicet indito a Suburra Regioni, a Regione Tribui , dc a Tribu eam constituentibus, vel ex ea prodeuntibus ; ita ut immoto semper in eo, quem praHiximus, loco Regionis , dc Suburae situ, Tribus tamen Suburrae in Urbis praesidium, vel ob aliam , quae excogitari potest, causam, alio suam gentem immittere potuerit, Suburrae semper eidem servato
Familias autem, de homines hoc cognomento dictos fuisse, videre est in Anastasio Papa IU. ut
refieri Ciaccomus', nam primum s Chunradus de se a .rra
D Suburra Romanus J nuncupatus legitur; indi- ar' cioque est, hoc sentis, bc familiae cognomentum
167쪽
extitisse, apud eundem reperiri s Gregorium de Su-- burra Cardinalem J , eo quod scilicet praefati Anastasii nepos fuerit. Quod etiam testantur insignia, quae summa benignitate Eminentissimi, te
Reverendisi. Principis PETRI Cardinalis OTTHOEONIS. R. E. Vice-cancellarii, optimarum Artium praestantissimi Mecoenatis, ex amplissima ipssius Bibli theca , librorum praestantia, & sene etiam numero Mon avem seli Vaticanae concedente, ut observat Monfaucon ..iIλ.41 . in suo Diario Italico, accepimus documenta ; nam Mss. cia. in quibusdam MSS. COd. adnotatam reperimus se-3 i'. M pulcralem Inscriptionem, in antiqua S. Eustachii
ιhoboa. Eccletia olim existentem, hoc modo:
HIC IACET DOMINUS PHILIPPUS DE S= BURRA MILES ROMANUS, QUI OBIIT ANN. DOM. MCCCIII. ULT. DECEMBRIS INDICT. LImmo ex ipsa insigni Bibliotheca in Codd. Arnoldo iron adscriptis tom. a. pag. I 3 q. expresse legitur Suburra familia, ine. : quod idem in plerisque aliis legere licuit, nam in Elencho Familiarum Urbis nobilium per Joannem Petrum Scriniarium Notarium Romanum exarato legitur: s Nobiles de Subur-M ro antiquissimi sunt, sis dicti Anteii, quoniam
se ibi babitamerint; quem MS. Cod. accepimus ab Illustrisi. D. Prospero Boccapadulio. Morem Vero hunc ex Reeionibus dicendi homines, de familias,
168쪽
pervetustum fuisse, in Anastasio observatur, qui non raro Pontifices hoc modo denotat, ubi de ipsorum. origine agit ; nam dicit: s Clemens Romanus de ,, Regione Coelio monte . Calixtus de Regione Uris beravennatio. Marcellus de Regione Via lata. ,, Anastasius de Regione aeuinta Tatima Caput ,, Tauri. Ioannes II. de Coelio monte. Eugenius se de Regione Prima Aventinae. Hadrianus de Re-- gione Via lata. Sergius II. Regionis stuartae. ,, Hadrianus II. Regionis Tertiae. Stephanus VI. deri Regione Via lata J.
At sicut a loco Regionibus, & a Regionibus nomen Tribubus donatum, ita vicissim a Tribubus, vel ab hominibus ex eis egressis Regionibus, & locis, quae postmodum incoluerunt, nomen impositum suit, ut usque modo testatur Via, quae in Urbis Suburbio extat, Saxia appellatur, quia nempe in eodem loco Saxones degeruntia Antiquitus eninia hunc morem ex Incolis Regiones, de Urbis partes nominandi inolevisse, ex varrone desumitur: f Cω- ,, lius mons inquit a Caelio Vibenno Tbusco, ,, Duce nobili, qui cum sua manu dicitur Romulose venisse auxilio contra Latinum Regem. Hinc ,, post Coelii obitum , quod nimis munita loca te- is nerent , neque sine suspicione essent, deducti,, dicuntur in planum, ab eis dictus meus Thusi se cus J . En a quo dictus Coelius, a quibus VicusTbuscus nomen desumpsit, nempe a Coelio Rege ,& Tbuscis e Coelio Monte traductis; nam sicut
169쪽
modo etiam, ut observat Nardinus, vias, & Urbis Regiones , dc partes, ex insignioribus Ecclesiis, Palatiis , aut Familiis, ex. gr. Barberinorum, Farn siorum, Sc Burghesiorum nominamus; ita & veteres Urbis partes , vel vias adnotare consueverunt rquapropter cum apud Victorem, eu Rufum legere
contigerit: s Domus Q Laterani, Domus C se tuli , Domus Vectiliana , Templum Pacis J ;
his, & similibus dictionibus non tantum quae re dicensent aedificia, sed insuper vias, & Urbis partes signisicare in animo habuisse , censendum est. Immo notandum, quod licet vel delubra, vel aedificia, aut Familiae, quae nomen Viae, Ves Regioni Urbis praestiterant, deperiissent, nomes . tamen inditum perseveravit, ut de Piscina Publicatustatur Festus his verbis: s Piscinae Publicae hodie- is que nomen manet, ipsa non extat J ; Sc de Horreis Sempronii loquens idem confirmat: f Sempro- ,, nia Horrea, dicens, qui locus dicitur, in eo fue- runt lege Gracchi ad custodiam frumenti pu-
170쪽
Ex Suburrana Tribu egressos aliis Urbis locis Suburrae nomen tribuisse probabiliter
CUm igitur a Regionibus nomen Tribubus
impertitum fuerit, &vicissim a Tribubus , vel ab hominibus , de familiis ex eis egressis nomen Regionibus attributum, hinc profecto modus, quo tot in Urbe Suburrae suerint, haud obscure deprehenditur. Non enim unius Tribus homines certis Regionis risdem praescriptae limitibus,' ut Tullius voluit, sese continuerunt; nam Tullii Via, sis' a praescriptum immobiliter semper stetisse haud repe--riri 'rimus; immo cum ex Tribubus Militiae, ut diximuS, extraherentur, has in Regione tantum, ad quam Gibus spectabat, semper permansisse, haud verisimile videri potest. Toties obsessa, & vastata a Barbaris Urbe, permisceri quoquo Tribus, dc e propriae Regionis finibus alio transiDigrare coactae fuerunt: quomodo igitur imperterritos mansisseta homines in Regione sibi praescripta dicendum est, si ad exterra quoque plagas, relicta patria domo, & Urbe, perrexisse comperimus t Cum enim a G this Urbs capta fuit sub anno Aio. , dispersi Cives , turbatis omnibus, non tantum in Urbe, sed extra quoque profugi propriae incolumitati consuluer , ,