P. Rami, ... Liber de Caesaris militia, ..

61쪽

DE C. IV L. CAE S. MILITIA. 18cij historia mirificum Caesaris magisterium in tyronibus erudiendis agnoscimus. Atque in hac castrens schola exercitus lustratio fuit, qua tanquam in romani census lustro, cuiusque peditis equitisque virtus aut ignauia pro meritis afficiebatur: Sic C sar in Trevirorum finibus cum eo legiones ex omnib' hybernis euocasset,exe citu anno belli Gallici nono lustrauit: Sic iteruAfricano bello lustrauit: Ac praemia illa de quibus antὸ in stipedio dixim', in castris data sunt: supplicia etiam in milites ignavos aut seditiosos constituta sunt,quae militaribus delictis gra-Hia erant. Si quis furatus esset, aut praemu consequendi gratia peierasset, aut locum in acie deseruisset aut in vigiliis dormitasset, aut adolestentis aetate ac flore abusus esset, stibus caedebatur ac lapidibus obruebatur c ait Polybius)Et illud nimirum Ciceronis est in Philippicis, Si Antonius Consul, fustuarium meruerunt legiones quae Consulem reliquerul. Si totus exercitus vel magna pars deliquisset, serte decimus quisque ad supplicium legebatur,ut ostendit Luuius libri secundo: Decimatio illa nempe fuit, de qua pro Cluentio Tullius,Statuerunt ita maiores nostri,ut si a multis esset flagitium rei militaris admissum, rtitione in quosdam animaduerteretur,ut metus videlicet ad omnes, poena ad paucos perueniret: Sic igitur decimus. quis. que plectebatur, reliquis extra vallum agetibus,

d iiij

62쪽

P. RAMI LIBER

annona ordeum tantum erat, donec egregio facinore satisfactsi videretur: Hςc autem seueritas Romanis illis imperij authoribus tanta fuit, ut Post 1umius & Torquatus filios,quia patrum iniussu contra hostem ierant, quamuis victores& hostium spoliis opimos: tamen securibus percusserint,ipsique naturae ac patrio amori ius maiestatis atque imperi j praetulerint. Ac Caesar sait Suettonius, militem pari seueritate atque indutigentia tractabat. non enim ubique nec semper, sed cum hostis in proximo esset, coercebat: Tu maximc exactor grauissimus disciplinae delicta neq; obseruabat omnia, nec pro modo exequebatur,sed desertorum ac seditiosorum & in iubsitor ac punitor acerrimus, conniuebat in cael

ris. Itaque duabus cladibus uno die acceptis, ut est libro tertio belli ciuilis,Cςfar habita concione , nonnullos signiferos ignominia notauit ac loco mouit: Sic Africano bello, praefectos quosndam quorum negligentia, militum nauis amissa esset ignominiae caussa dimittendos ab exercitu, grauissimumque in eos edictum proponendum, curauit. Ac eodem bello exemptim illud est exauthorandi militis in poena maleficij conmissichni nona 8c decima legiones e Sicilia in Africam exponuntur: His enim legionibus expositis, Caesar ait Hircius memor in Italia pri-

stinae Iiccntiae militaris ac rapinarum certorum hominum, paruulam modo caustulam nactus,

quod

63쪽

DE C. IVL. CIE s. MILITIA.' 1ν

qubd C. Avienus Tribunus militum decimae

legionis, nauem commeatu familiaque sua atque iumentis occupauisset, neque militem

num a Sicilia sustulisiet, postero die de siggestu

conuocatis omnium legionum Tribunis Centurionibusque, Maxime velle inquit in homines suae petulantiae nimiaeque libertatis aliquando sinem fecissent, meaeque lenitatis,modestiae, patientiaeque rationem habuissent: Sed quoniam ipsi sibi neque modum neque terminum constituunt,quo caeteri dissimiliter se gerant, egomet ipse documsitum more militari constitua. Qii

propter C. Aviene,quod in Italia milites populi Romani contra Rempub. instigasti, rapinasque per municipia fecisti, quodque mihi reique publicae inutilis fuisti, & pro militibus tuam familiam iumentaque in naues imposuisti,tuaque opera militibusque tempore necessario Respub. caret ob eas res ignominiae caussa ab exercitu meo te remoueo,hodieque ex Africa abesse, Aquantum potes proficisci iubeo . Itemque te A. Fontei, quod Tribunus militum seditiosius m lusque ciuis fuisti, ab exercitu dimitto. T. Allisne, M. Tiro, C. Clusa ne,cum ordines in meo eraercitu beneficio non virtute consecuti ita vos

gesseritis, ut neque bello fortes neque pace boni aut utiles fueritis , de magis in seditione comcitandisque militibu) aduersariorum nostr rum imperatoris, quam pudoris modestiaeque

64쪽

P. RAMI LIBER

fueritis studiosiores, indignos vos esse arbitror qui in meo exercitu ordines ducatis , missosque facio, & quantum potestis, abesse cx Africa tu beo.Itaque tradidit eos Ceturibnibus,& ad singulos pon amplius singulis additis seruis, in n uim imponendos separatim curauit . Quid plura: miles in castris nunquam otiosus sit: hac enim quotidiana exercitatione fiet,ut nihil magis optet, quam praelium, nihil seditionis moueat. Sic Caesar cum. hostibus appropinquaret, disciplinae exactor grauissimus erat: Et tamen aliquando exercitationis huius negligentia, maximam totius exorcitus perturbationem euitare

non potuit, de qua sic est libro primo, dum paucos dies ad Vesontionem rei frumentariae commeatusqne caussa moratur, ex porcunctatione Romanorum vocibusque Gallorum ac mercatorum , qui ingeti magnitudine corporum Germanos incredibili virtute atque exercitatione in armis esse praedicabant, saepenumero sese cum his esse congressos, ne vultum quidem atque aciem oculorum dicebant ferre potuisse, tantus subito timor omnem exercitum occupauit, ut non mediocriter omnium mentes animosque pertubaret. hic primum ortus est a tribunis milirum ac praefectis, reliquisque qui ex urbe amicitiae caussa Caesarem secuti magnum periculum miserabantur,quod non magnum in re militari ysum habebant, quorum alius alia caussa illata

65쪽

DE C. IV L. CAES. MILITIA. 36

illita quum sibi ad proficiscendum necessarium

esse diceret, petebat,ut eius voluntate discedere liceret: nonnulli pudore adducti, ut timoris sit-spitionem vitarent, remanebant, hi neque vultum fingere , neque interdum lachrymas tenere poterant, abditi in tabernaculis aut suum qu rebantur fatum,aut cum familiaribus suis commune periculum miserabantur, vulgo totis c stris tostamenta obsignabantur: horum vocibus ac timore paulatim etiam hi qui magnum in castris usum habebant, milites Centurionesque, quique equitatui praeerat, perturbabantur. Qui te ex his mini,s timidos existimari volebant, non se hostem vereri, sed angustias locorum ilia neris & sylvarum magnitudinem quae intercederent inter eos atque Ariovistum,aut rem frumentariam ut satis commode supportari posset, timere dicebant. Nonnulli etiam Caesari renuciabant,cum castra moueri, & signa ferri iussis.set,non fore dicto audientes milites neque propter timorem signa laturos. Sed hanc pertu

bationem Caesar eloquetia sustulit, partim spem pacis ab hoste, atque ctiam si obstinatus esset, victoriae demostrando. Clim Germani saepe, Viacti essent a Romanis atque etiam a Gallis, quos tamen Romani vicissent; partim militum ignauiam & arrogantiam accusando, qui de imp ratoris sui virtute, constantia, consilio atque

ossicio quaererent: denique militiae desertoribus

66쪽

P.:RAMI LIBER

supplicium illa ipsa authoritate & seueritatri de

qua paulo antὸ dixi,minitando: Postremo qubdin longiorem diem collaturus fuisset, repti sentaturum esse, & proxima die de quarta vi-silia , castra moturum, ut quamprimum inteusigere posset, vinam apud eos pudor atque officium , an timor plus valeret. Quod si praete ea nemo sequatur, tamen se cum sola decima legione iturum, de qua non dubitaret: sib1que eam praetoriam cohortem futuram: Auic legi ni Caesar & indulserat praecipuE, & propter vi tutem confidebat maximE: Itaque illa Caesaris

Oratione mirum in modum conueris siunt militum mentes, & magna belli gerendi cupiditas innata. Sic in posterum Caesar diligenter cauitne per otium , eiusmodi quicquam in castris oriretur. Gallos Tenctheris& Vsipetibus Geomanis studere intelloxit,ut est quarto libro: It

que ad consilia capienda nihil spatij dandum

existimauit, quin celeriter octo millium itinere cofecto prius ad hostium castra peruenit, quam quid ageretur Germani sentire possent. Otium Vero contrarium , ut est secundo belli ciuili causam militibus defectionis contra Curionem meditandae dedit. Quare disciplina milit ris in quotidianis ambulationibus & exercit tionibus seuere teneatur, praecipueque Imper totis, Legati, Tribuni: Centurionis authoritas seueritasque meditationibus istis appareat: Hic enim

67쪽

DE C. IV L. CAES. MILITIA ii

enim miles victoriam meditatur tantoque idebpromptius assequetur quanto diligentius in ditatus fuerit. Sit igitur castris positis miles . perpetuo paratus & promptus ad dimicandum . Libyci pastoris labores cum lesionarij militis laboribus Maro comparavit, quod ute que dies & noctes ambulet, portet arma, tectum,cibum,protinusque stet expeditus in op

tare. Ergo ait, Saepe die' noctemque s totum ex ordine mensim

Pasiitur idque pecus lova in destria,sime His

Hospitiis, tantum campi iace omnia ecum Armentarius Afer agit,tectumque laremque, Armaque,amclaeumque cane, essemque pharetra: Non secus ac patriis acer Romanus in armis.

Iniusto siubf' iam dum carpit,s' hostem te expectat positis stat in agmine cans.

68쪽

PPARATUM & castra dixtimus,reliquus est praelii congreLsus, de quo varia praecipi solenta magistris huius doctrinae. quatuor autem communia sint, in praeliis consideranda & comparanda, vires, locus,ordo,cohortatio: quorum ratio a Cς are diligenter habita est. In obeundis expeditionibus ait de Caesare Suetonius dubium cautiorne an audentior fuerit. Ego vero ex ipsius rebus gestis

fortissimum quidem, sed partibus infinitis prudentiorem statuere possum: Vires igitur quς f tis essent ad victoriam semper habuit. Itaque siquando maiores hostium vires fuerunt, pugnaaostinuit: Sic cum prope treceta Belgarum milulia uno tempore armata essent, & castra a millibus passuum minus duobus contra ipsius castra

posuissent, Caesar quamuis octo plenas legiones haberet: tamen primo propter multitudinem

hostium

69쪽

DE C. IV L. CAE S. MILITIA. 31

hostium de propter eximiam opinionem virtutis praelio supersedere statuit. Vercingetorix test septimo libro ) octoginta millia peditum,

quindecim equjtum habebat: Caesar quamuis decem legiones haberet: tamen quod hostes quitatu sit periores esse intelligebat, dimicare noluit: sed tras Rhenum in Germaniam mittit, equitesque accersit & leuis armaturae pedites qui inter eos praeliari cosueuerant. Quot milliar

inquies , Caesar tacet,sed tot,inquam,existimato, quot ad victoriam susscere statuerit: ac iam cum viribus enuitum resipondet, tum demum praeliatur . Cum Pompeio, cum Scipione non anth dimicauit quam totae copiae transportatae essent. Quin etiam,si dimicare cogeretur, ne cum aiore multitudine dimicaret id callide agere consueuit, ut hostium copias distraheret ac diΩsipatas,facilius vinceret:Sic, ne contra trecenta

illa Belgarum millia uno tempore confligere cogeretur, Diuitiacum Heduum cum Heduis copiis in Beli acorum squorum sexaginta delecta millia in Belgarum castris erant fines ad hostium manus distinendum ac distrahendum ab se dimisit, ac Bellovacis, cum eorum finibus Hedui appropinquarent, persuaderi non potvit ut diutius cum reliquis Belgis morarentur. Aduersius Ambiorigem Misciplinae consilium idem est. Ambiorix rex Eburonum legatos Caesaris Cottam & Sabinum cum toto exercitu deleue-

70쪽

Ρ. RAMI LIBER

rat, sed facinoris sui defensores permultos hiabebat,Nervios, Aduaticos, Menapios, Germ nos, Senones, Carnutes. Caesar ut hanc cladem

indignissime tulit, ita grauissime vindicandam

statuebat, atque ideo omnia prius Ambiorigi auxilia detrahenda, quo facilius destitutum opprimeret: Itaque Caesar ipse cum quatuor legionibus hyeme nondum confecta Nervios improuisos de inopinantes, in deditionem coegit: Senones & Carnutes partim concilio Gallis publico, partim celeritate & legionum terrore co-pescuit, Menapios quinque legionibus subegit, per Labienu Treviros deiecta Inducto mari s ctione,& Cingetorigi principatu reddito, recepit,copiisque omnibus coactis Germaniam temruit: atque ita demum Ambiorigis fines omniabus auxiliis nudatos sipoliauit proque libidine

vexavit. Quamobrem sevi in caeteris contentionibus . sic in bello ne Hercules quidem contra duos: Itaque istam quoque prudentiam Caesar habuit, ut hostium vires viribuI aequaret. Ac quod Vegetius E veterum authorum aliquo deis scripsit, in Consulari exercitu legiones duabus plures non fuisse,id de Conside unius prouinciet rectore accipiedum: At Caesar duas Gallias initio habuit: Itaque legiones quatuor a Repub. primo anno accepit,& cu prouincias bello plures appeteret, duas Helvetico bello additit, exque tum legiones habuit secudo deinceps octo,