장음표시 사용
71쪽
reliquis annis decem praeter auxilia annuaque supplemeta ascriptiuoru ut appellat Varro, qui ascribebantur inermes, ut succederent armatis militibus, si quis eorum deperisset :.qui numerus videtur duodecim cohortium fuisse 't sexto commentario ad Rheni pontem:ubi praeter decem legiones,numerantur etiam cohortes duodecim: Legiones verb Caesaris in commentariis belli Gallici disertὰ nominatur prima, septima, octava, nona, decima, undecima, duodecima, decimatertia, decim aquarta, decim aquinta. re Cicero ad Atticum de Caesaris copiis ad bellum ciuile,Video sait illac facere legiones undecim. Quantae vero decem legionum vires fuerint; ostendit illa vox Caesaris Hispaniens bello Lusitanos accusantis, An me delecto, n5 animaduertebatis decem habere lectas clui de legiones, populum Romanu,quq non solumvobis obsistere, sed etiam coelum diruere possent Z Quin, ut Liuius libro vicesimo prodidit, populus Romanus sociorum latinique nominis trecenta millia ad Gallos Italiae aditu prohibendum uno tempore armata sunt, unde satis costat exercitus modum ex hostium numero metiedum esse: Quin etiam Caesar exercitus mediocres locis diuisis plures habere maluit, quam unicum permagnum & 'no loco colun etiam: ut bello Venetico plurimarnationes agitatae in Romanos, cum Venetis coniurauerat,Curiosolites,osissimi, Nannetes,
72쪽
Diablintres,Vnelli,Lexobii, Eburones, Morini, Menaph metuebantur etiam Aquitant, Germ i ni, Britanni: Gallorum etiam reliquorum in tu stimebatur. Ergo Caesar, tametsi octo legionibus & duodecim cohortibus legionariis armatus esset: quamuis etiam Belgae omnes victi propemodum . aut parati essent, Celtae reliqui factione aliqua sociati essent: partiendum sibi tamen ac lacuis distribuendum exercitum putauit, ut cum paucioribus hostium reliquorum' copiis facilius dimicaret: Itaque T. Labienum legatum in Treviros, qui proximi flumini Rheno sunt, cum equitatu mittit huic mandat, . Rhemos reliquosque Belgas adeat atque in ossicio continear, Germanosque qui auxilio a Belgis accersiiti dicebantur, si per vim nauibus flumen transire conentur, prohibeat: Publ. Cras.. sum cum cohortibus legionariis duodecim & magno numero equitatus, in Aquitaniam proficisci iubet, ne ex his nationibus auxilia in Gal-
. liam mittantur ac tantae nationes coniungantur. Titurium Sabinum Legatum cum legionibus tribus in V nellos, Curiosolitas Lexo-biosque mittit, qui eam manum distinendam curet . Decium Brutum adolescentem classi gallirisque nauibus quas ex Pictonibus & Sanctonis reliquisque sociorum Ccitarum regionibus conuenire iusserat, praeficit,&cam primum posset, in Venetos proficisci iubet, ipse
73쪽
eo pedestribus copiis contendit. Quare videtur Carfir eo bello copiarum numero superior fui L. in & hostium copias ita distraxisse ut facilius
CAEsaris disciplina prudentiaque in viribus copiarum perspecta est. potest par & eadem in loco futuri praelij perspis :nec in minus de
praelii loco,quam de militum viribus securus esisse voluit. Superiorem autem Caesar optauit ventum etiam & solem congruentem doctores addiderunt. Clara sunt huius prudentiae ac multa. in commentariis exempla, Caesar contra Pharnacem regem Ponti castra editissimo colle fecerat, cum spatio non amplius mille passuum intercisa vallis,castra hostis diuideret: Itaque cdminterposita tanta locorum iniquitate Pharnaces Caesarem esset aggressissGelerrime superatus est, ut C far,hostis primum inanem ostentationem, quam putabat irriserit, postea vero incredibile temeritatem sit admiratus, & eo loci producta aciem, quem in locum nemo sanus hostis subiturus esset. At vero longe aliter Caesar, ubi Vercingetorigem cum omni eqVitatu expeditisque peditibus a castris abesse cognouisset, media nocte, stentio profectus ad hostium castra.manne peruenit. Illi celeriter per exploratores ad-
74쪽
uentu Caesaris cognito,carros impedimentaque sua in arctiores sylvas abdiderunt, copias Imnes in loco edito atque aperto instruxerui: re nunciata, Caesar celeriter sarcinas conferri,
arma expediri iussit. Collis erat ab infimo leniter acclivis: hunc ex omnibus ferE partibus p ius dissicilis atque impedita cingebat non latior pedibus quinquaginta : hoc se colle interruptis pontibus, Galli fiducia loci continebant, omniaque vada ac saltus eius paludis certis custodiis obtinebant, sic animo parati ut si eam paludem Romani perrumpere conarentur, haesitantes premerent ex loco superiore: Indignantes
autem Romanos quod conspectum suum hostes ferre possent tantulo spatio interiecto, & s-gnum p iij exposcentes, Cesar edocet quanto
detrimento & quot virorum fortium morte necesse esset constare victoriam,quos clim sic animo paratos videret ut nullum pro sua laude periculum recusarent, summae se iniquitatis'condemnari debere, nisi eorum vitam sua laude habeat chariorem: sic milites consolatus, eodem die reducit in castra. Hoc idem factum Caesar
postea in castiganda militum cupiditate, qui iniquo ad Gergouiam loco magnum periculum adiissent, repetiuit: Clim ad Avaricum sine duce & sine equitatu deprehensis hostibus, exploratam victoriam dimisisset ne paruit mo- db detrimentum in contentione propter in quitatera
75쪽
quitatem loci accideret. Secundum eiusdem prudentiae exemplum est libro octavo, Bellovaci locum castris excelsum impedita circundatum palude delegerant : impedimenta omnia in ulteriores sylvas contulerant, cumque Caesar instructa acie contra staret, copias n- struunt pro castris, nec loco superiore decedur. Caesar tametsi dimicare optauerat: tamen admiratus latam multitudinem hostium valle intermissa, magis in altitudinem depressa, quam late patente, castra castris hostium confert. Hic prudcntiam eandem, nullam audaciam vides: deinde cum pontibus palude constrata, legiones traduxisset, aciem constituit eo loco unde tormento missa tella in hostium cuneos coniici possent: Bellovaci confisi loci natura cum dimicare non recularent, si fortὸ Romani subire collem conarentur,in cie permans uni. Quorum pertinacia cognita Caesar praelio abstinet, eo loco castrλ metatur . Ergo in his exemplis clara rei militaris scientia demonstratur. Ac si natura ipsa superiorem situ locum denegaret: arte tamen Caesar efiiciebat,ut contra Belgas λcundo libro, Collis ubi castra posuerat, paululum ex planitie editus, tantum aduersus in latitudinem patebat, quantum loci acies in-
structa occupare poterat, atque ex Vtraque parte lateris deiectus habebat, & in frontem lenia ter fastigiatus paulatim ad planitiem redibat:ab
76쪽
utroque latere eius collis, & transuersam sossam obduxit circiter passuum quadringentorum & ad extremas fossas castella constituit ibique tormenta collocauit, ne dum aciem instruxisset, hostes qui tantum multitudine poterant, a lateribus pugnantes Romanos circumuenire
possent. Hoc facto , duabus legionibus quas proximὰ conscripserat in castris relictis , ut si quo opus esset subsidio duci possent, reliquasiex legiones pro castris in acie constituit: hostestichiluas copias e castris eductas instruxerunt. Palus erat non magna inter Romanorum &hostium exercitum: hanc si Romani transirent, hostes expectabant. Romani autem , si ab illis initium transeundi fieret, ut impeditos aggrederentur, parati in armis erant. Interim praelio equestri inrer duas acies contendebatur: Ubi neutri transeundi initium faciunt, secundiore equitum praelio, Caesar reduxit suos in castra, Haec Casiaris in speciem magnifica virtutis stentatio fuit, reuera simulatio prudentiae plenissima fuit: Acies enim sic instructa velut in castris unita tantum orta aperta cum hostibus praelium commissura Dir: Castra enim erant a tergo, fossae & vallum ab utroque latere, ut a fronte tantum dimicari posset. Quamobrem tamultis documentis manifestum est Caesaris iudicium, quantus victoriae artifex & machinator sit locus: Sed cum dolo gerenda res es , locus
77쪽
cus sine dubio est omnium insidiarum receptator & fabricator improbissimus: tumque virium . ratio minor habetur, tanquam locus ipse multorum militum numero habeatur: Ergo huic iniquitati ne Romani quidem ipsi pares esse potuerunt. Romanarum ad Variatam quindecim cohortium tanta militiae disciplina eruditarum,& quidem hostibus numero, ut Cassar contatetur , parium: attamen loci iniquitate ab Eburonibus circumuentarum, internecio facta est: Collocatis enim insidiis bipartito, in sylvis opportuno atque occulto loco , Romanorum asuentum Eburones cxpectabant . Cum se pars Romani agminis in magnam convallem demisisset, ex utraque parte eius vallis, subito sese ostenderunt, nouissimosque premete & primos prohibere ascensu praebumque committe re coeperunt procul tela coniiciendo, impetum facientibus velocissime cedendo , interuraque nudatos, ab latere aperto feriendo: denique reuertentes circunsistendo tandem omnes intem emerunt. Quamobrem intelligimus quas vires locus habeat. Stulta vero & anili superstitione , locorum circunstantia quaeritur . Mithridates Romanos eo loco vicerat, ubi Crisar castra postea posuit, Pharnaces Mithridatis filius eandem loci felicitatem sibi proposuit: Itaque auspiciis & religionibus inductus misera clade eodem loco deletus est: Talis est in
78쪽
in tempore vanitas dierum Romanis atrorum Sinfelicium . Haec superstitio Ariovistum Germanorum regem perdidit : Nam cum quaereret in sar quamobrem Ariovistus praelio non decertaret hanc reperiebat caussam, quod apud
Germanos ea conssietudo esset, vi matresfamilias eorum sortibus & vaticinationibus d clararent, urum pGlium committi ex usu csset necne: eas ita dicere, non esse fas Germanos superare, si ante nouam lunam praelio contendissent. Qujd igitur Z virum superstitionis huius tanquam certi in hoste timoris occasonem Caesar ignorauit, utrum contempsit 3 imb v id postridie eius diei instructa acie, usque ad c stra hostium accessit, eosque ad pugnam pe tractos deleuit. At Caesar, ait Suetonius, nutila unquam eiusmodi religione a quoquam incoepto absterritus vel retardatus est. At temporis circunstantia una cum loco in bellis verὁ . considerari illa solet: quod praecipuum sit aestiuumaturis frugibus: belli tamen gallici annis quinto, sexto, septimo, octauo C sar summis hyemis dissicultatibus res maximas confecit. Diurnum tepus piaeliis aptius creditur, & id in commetariis ita traditum est primo belli ciuilis 'octurna praelia esse vitanda,quod perterritus miles in ciuili dissensione timori magis qua religioni consulere consueuerit: At lucem multum per sepudorem omnium oculis, multum etiam Tribu-
79쪽
DE C. IV L. CAE s. Mi LITIA. 3
norum militum & centurionum prςsentiam a ferre . quibus rebus coerceri milites & in officio
contineri soleant. Atque id consilium est Pompeianorum Caesaris hostium: At Caesaris ipsius' consilium tale est. Alexandrino bello, Alexandrini Caesari redeunti, cum classe occurrerunt.
qui duabus de caussis eo die dimicare nolebat, quod & nullos milites in nauibus habςbat, Mpost horam decimam diei res agebatur: nox autem allatura videbatur maiorem fiduciam illis qui locorum fiducia confidebat : sibi etiam ho tandi suos auxilium defuturum, quod nulla satis idonea effet hortatio quae neque virtute poΩset notare, neque inertiam. Sic nox Africano bello & ventus accusantur: Quod ni in noctem praelium esset coniectum, ait Hircius, puluisque vento flatus, omnium prospectibus offecisset, Iuba cum Labieno capti, in potestatem Caesaris
venissent, equitatusque cum leui armatura funditus ad internecionem deletus esset: quo tamen Caesar tum usus est, cum illud a Pompeianis deliberatur: sic alias saepe:& nocturnii Pompeii cotra Mithridatem praelium, nobilissimam hac ipsa temporis occasione victoriam peperit, cum luna quasi commilitans, a tergo hostibus, a facie Romanis se praebuisset: Pontici per errorem longius cadetes umbras suas quasi hostium corpora petebant,& Mithridates quidem nocte
80쪽
ordinis ratio succedit apud Liui una uno pret cipue octaui libri loco,sed satis obscure de dii
rum Consulum coniuncto excrcitu propositus in triplici acie hastatoria,Principum,triario luam: in unaquaque autem acie leuem & grauem a maturam collocat: leues,qui bastam tantdm gre-saque gererent: trecentos in hastatis, totidem in principibus, quos virosque an topilanos appellat: Sed grauis & in hastatis & principibus a
matura: numerum non habet : in tertia acie viginti quinque millia centum & decem statuit, ac distribuit aequaliter in triarios,grauiter arm tos & leuiter armatos rorarios & .accensos, ut in tertia quaque parte sint octo millia trecenti septuaginta. Sic autem Liuius loquitur, Prima acies, hastati erat, manipuli quindecim distantes inter se modicum spatium: manipulus leues vicenos milites, aliam turbam scutatorii habebat : Haec prima frons in acie florem iuuenum pubescentium ad militiam habebat: Rsbustiori inde aetas totidem manipulorum , quibus pri cipibus est nomen:hos sequebantur scutati omnes insignibus maxime priori: hoc Xxx. manip Iorum agmen,antepilanos appellabat, quia sub
lignis iam alti quindecim ordines locabantur,
ex quibus ordo unusquisque tres partes habebat. earum unamquanque primum pilum vocabat. tribus ex vexillis constabat: vexillu CLxxxvi homines erant: Primum vexillum triarios duce- . basi