Lvereti De rervm natvra, libri sex;

111쪽

DE RERUM NATURA Golaudicat ingenium, delirat lingua, labat mens, omnia deficiunt atque uno tempore desunt. rgo dissolui quoque conuenit omnem animai obnaturam, ceu fumus, in alias aeris auras;

quandoquidem gigni pariter pariterque uidem crescere et, ut docui, simul aeuo fessa fatisci. Huc aecedit uti uideamus, corpus ut ipsum Suscipere inmanis morbos durumque dolorem, βρsic animum curas acris luctumque metumque; quare participem leti quoque eonuenit esse. -Quin etiam morbis in corporis auius errat

saepe animus dementit enim deliraque fatur interdumque graui lethargo fertur in altum 66

aeternumque soporem oculis nutuque cadenti, unde neque eXaudit uoces nec noscere uoltus

illorum potia est, ad uitam qui reuocantes circumstant lacrimis rorantes Ora genasque. uare animum quoque diaaolui fateare necessest, 70quandoquidem penetrant in eum eontagia morbi; nam dolor ac morbus leti fabricator uterquest, multorum exiti perdocti quod sumus ante. et quoniam mentem sanari e pus ut aegrum et pariter mentem sanari corpus inani 47βDenique quor hominem eum uini uis penetrauit aeris et in uenas disceasit diditu ardor, consequitur grauitas membrorum, praepediuntur erura uacillanti tardescit lingua madet mens, nant oculi clamor ingultus iurgia gliscunt, 80 et iam cetera de genere hoc quaecumque secuntur, cur ea sunt, nisi quod uehemen uiolentia uini conturbare animam consueuit Orpore in ipso

112쪽

T LUCRETI CARI-nt quaecumque queunt conturbari inque pediri,

Significant, paulo si durior insinuarit 485

causa fore ut pereant aevo priuata futuro. Quin etiam subito ui morbi saepe eoactus ante oculos aliquis nostr , ut fulminis ictu, concidit et spumas agit, ingemit et tremit artus,deSiyit, Xtentat neruos, torquetur, anhelat 90 inconstanter, et in iactando membra fatigat. mmirum quia uis morbi, distracta per artus, turbat agens animam spumas, ut in aequore salso uentorum ualidi ferueseunt uiribus undae. eXPrimitur porro gemitus, quia membra dolore 496 adficiuntur et omnino quod semina uocis eiciuntur et ore foras glomerata feruntur qua quasi consuerunt et sunt munita viai.

desipientia fit, quia uis animi atque animai

conturbatur et, ut docui, diuisa seorsum 500 disiectatur eodem illo distraeta ueneno. inde ubi iam morbi reflexit auΗ reditque in latebra acer corrupti corpori umor, tum quasi vaccillan primum consurgit et omnis paulatim redit inmensus animamque receptat. 605 haec igitur tanti ubi morbi corpore in ipso iactentur miserisque modis diatracta laborent,

eur eadem credi Sine corpore in aere aperto eum ualidi uentis aetatem degere posses Et quoniam mentem sanari eorpus ut aegrum, 10 eernimus et fleet medicina posse videmuS, id quoque praeaagit mortalem uiuere mentem. -addere enim partis aut ordine traiecere aecumst

aut aliquid prosum de summa detrahere hilum,493 spumans illi alia

113쪽

DE RERUM NATURA II commutare animum quicumque adoritur et infit 1βaut aliam quamuis naturam flectere quaerit. at neque transferri sibi partis nec tribui uestium tale quod est quicquam neque defluere hilum. nam quodcumque sui mutatum finibus exit, continuo hoc mors est illius quod fuit ante. 680-ergo animus siue aegrescit, mortalia signa mittit, uti docui, seu flectitur a medicina. usque adeo falsae rationi uera uideturres occurrere et effugium praeeludere eunti ancipitique refutatu conuincere falsum. 625 Denique saepe hominem paulatim cernimus ire et membratim uitalem deperdere sensum; in pedibus primum digitos livescor et unguis, inde pedes et crura mori, post inde per artus

ire alios tractim gelidi uestigia leti. 530

scinditur atque animae haec quoniam natura nec uno tempore sincera existit, mortalis habendaat. -quod si forte puta ipsam se posse Per artuSintrosum trahere et partis conducere in unum

atque ideo cunctis aenaum diducere membris, assat locus ille tamen, quo copia tanta animai cogitur, in sena debet maiore uideri; qui quoniam nusquamst, nimirum ut diximus, ante ,

dilaniata foras dispargitur, interit ergo. quin etiam si iam libeat concedere falsum 540

et dare posse animam glomerari in corpore eorum,

lumina qui lincunt moribundi particulatim,

mortalem tamen esse animam fateare necesse, nec refert utrum pereat dispersa per auras

114쪽

T LUCRETI CARI an contracta suis e partibus obrutescat, σεβquando hominem totum magi ae magis undique sensus deficit et uitae minus et minus undique restat.)Et quoniam mens est homini pars una loco quRefixa manet certo, uelut aurea atque oculi sunt atque alii sensus qui uitam eumque gubernant, β' et ueluti manus atque oculus nareSue SeOTSumaeeret ab nobis nequeunt sentire neque SM, sed tamen in paruo licuntur tempore labi, sic animu per se non quit Aine corpore et ipso

esse homine, illius quasi quod uas, ea se uidetur ββ siue aliud quid uis potius coniunctius ei

fingere, quandoquidem conexu Orpu adhaeret. Denique corpori atque animi uiuata potestas inter se eoniuncta ualent uitaque fruuntur; nec in corpore enim uitalis edere motus 560 sola potest animi per se natura nec autem cassum anima corpus durare et aensibus uti. scilicet avolsus radicibus ut nequit ullam dispicere pae oculus rem seorsum coryore toto, sic anima atque animus perrae nil posse uidetur. 566 nimirum quia ς per uena et uiscera mixtim, Per neruo atque Sin, tenentur e pore ab omni ne magni interuallis primordia possunt libera dissultare, ideo conclusa mouentur senSifero minus quos extra corpus in auras 570 aeris haut possunt poAt mortem eiecta mouere

115쪽

DE RERUM NATURA III propterea quia non simili ratione tenentur.) OrPus enim atque animana erit aer, si cohibere sese anima atque in eos potori concludere motus quos ante in nerui et in ipso e pore agebat. 76-quare etiam atque etiam resoluto corporis omni tegmine et eiectis extra uitalibus auria dissolui sensu animi fateare necessest atque animam, quoniam coniunctast causa duobus. Denique eum corpus nequeat perferre animai 680 discidium quin in tetro tabescat odore, quid dubitas quin ex imo penitusque coorta emanarit uti fumus diffusa animae uis, atque ideo tanta mutatum putre ruina conciderit corpus, penitus quia mota loco sunt 86 fundamenta, foras manante animaque per artus perque uiarum omnis flexus in eorpore qui sunt, atque foramina multimodis ut noscere possis dispertitam animae naturam exime per artus et prius esse sibi distractam corpore in ipso, Mquam prolapsa fora enaret in aeris auras. Quin etiam finis dum uitae uertitur intra, Saepe aliqua tamen e causa labefacta uidetur ire anima ac tot solui de corpore uelle et quasi supremo languescere tempore uoltus 596 molliaque exsangui facie , cadere Omnia membra. uod genus est, animo male factum eum perhibetur aut animam liquisse ubi iam trepidatur et Omnes

extremum cupiunt uitae repraehendere uinclum. conquassatur enim tum men animaeque potestas hoomnis es ba ripa cum corpore conlabefiunt; 586 alii lari. 596 alii alia

116쪽

T LUCRET CARI ut grauior paulo pomi dissoluere caum.

Quid dubitas tandem quin extra prodita corΡ inbecilla foras in aperto tegmine dempto,

non modo non omnem P sit durare per aevom, 606sed minimum quodvis nequeat constulere tempus -nec sibi enim quiaquam moriens sentire uideturire foras animam incolumem de corpore toto nec prius ad iugulum et inpera succedere fauces, uerum deficere in certa regione locatam; 610 ut senaus alios in parti quemque sua scit dissolui. quod si inmortalis nostra foret mens, non tam se moriens dissolui conquereretur, sed magis ire fora uestemque relinquere, ut anguis. Denique cur animi numquam mens consiliumque 16

gignitur in capite aut pedibus manibusue, sed unis sedibu et certis regionibu corporis haeret, si non certa loea ad naaeendum reddita cuique sunt, et ubi quicquid possit durare creatum; atque ita multimodis perdoctis artubus esse, 620

membrorum ut numquam existat praeposterus ordo ' Sque adeo Sequitur res rem neque flamma ereari

fluminibus solitast neque in igni gignier algor.

DE SENSIBUS ANIMAE ET ANIMI Praeterea si inmortalis natura animatat et sentire potest secreta a corpore nostro, 626 quinque, ut opinor, eam faciundum est sensibu auctam; nec ratione alia nosmet proponere nobis possumus infernas anima Acherunt uagari.

117쪽

DE RERUM NATURA D pietores itaque et scriptorum saecla priora sic animas intro duxerunt sensibus auetas. 630

t neque sorsum oculi neque nares nec manus ipsa esse potest animae neque sorsum lingua, neque aures. aud ita tum per se possunt sentire neque esse.

Et quoniam tot sentimu corpore inesse uitalem sensum et totum esse animale videmus, ad si subit medium celeri praeciderit ictu uia aliqua ut sorsum partem secernat utramque, dispertita procul dubi quoque uis animai et discisa simul cum corpore dimictetur. -at quod scinditur et partis discedit in ullas, oscilicet aeternam sibi naturam abnuit esse. alciferos memorant currus abscidere membra saepe ita de subit permixta eaede calentis, ut tremere in terra uideatur ab artubus id quod decidit abscisum, cum mens tamen atque hominis uis 6 6 mobilitate mali non quit sentire dolorem; et simul in pugnae studio quod dedita mens est,c Dore reliquo pugnam caedeSque petessit, ne tenet amissam laeuam eum tegmine saepe inter equos abstraxe rota falcesque rapaces, donec cecidim alius dextram, eum scandit et instat. inde alius conatur adempto Surgere crure,

eum digitos agitat propter moribundu humi pes. et caput abscisum alid uiuenteque trunco seruat humi uestum uitalem oculosque patentis, ββ donec reliquia animai reddidit omnes. -quin etiam tibi si lingua vibrante, minanti

118쪽

T LUCRETI CARTRerDentis cauda e Procero corPOre utrumque

sit libitum in multas partis diaeidere ferro,

omnia iam S sum cernes ancisa recenti 660 uolnere tortari et terram conspargere tabo, ipsam seque retro partem Petere ore priorem, uolneris ardenti, ut morsu premat icta dolore.

omnibus esse igitur totas dicemus in illis

particulis animas at ea ratione sequetur 666 unam animantem anima habuisse in corpore multas. rgo diuisa est ea quae fuit una simul cum corpore; quapropter mortale utrumque putandumst, in multa quoniam partis disciditur aeque. Praeterea a inmortalis natura animai 670eonstat et in corpus namentibus insinuatur, cur super anteactam aetatem meminisse nequimus ne uestigia gestarum rerum ulla tenemus letiam a tanto operest animi mutata potestas, omnia ut actarum exciderit retinentia rerum, Id non, ut opinor, id ab leto iam longius errat; uapropter fateare necessest quae fuit ante

interitas et quae nunc est nunc SSe ereatam.

ς CONTRA PYTHAGORAM DICEBAT ANIMAS IN CORPORA ITERUM REVERTI Praeterea a iam perfecto corpore nobis

inferri solitas animi uiuata potestas 680

tum cum gignimur et uitae cum limen inimus, haud ita conueniebat uti eum corpore et una cum membri uideatur in ipso sanguine cresse, sed uelut in cavea per se sibi uiuere solam; conuenit ut sensu corpus tamen assiuat omne. 686-quare etiam atque etiam neque originis esse putandumst

119쪽

DE RERUM NATURA III expertis anima nec leti lege solutas. Nam neque tanto opere adnecti potuisse putandumst corporibus nostris extrinsecus insinuatas

quod fieri totum contra manifesta docet res; sonamque ita conexa est per uenas uiscera neruos Saque, uti dentes quoque sensu participentur;

morbus ut indieat et gelidai stringor aquai et lapis oppressus subitis e frugibus asper)nee tam contextae cum sint, exire uidentur 696 incolumes posse et saluas exRoluere sese omnibus e neruis atque ossibus articulisque.

Quod si forte putas extrinaecua insinuatam

permanare animam nobis per membra solere,

tant quique magis eum eorpore fusa peribit; 700 quod permanat enim dissoluitur, interit ergo)dispertitur enim per caulas e poris omniS. ut cibua in membra atque artus eum diditur omnis, disperit atque aliam naturam sumet e se, Sic anima atque animus quamuis integra recens in od corpus eunt, tamen in manando dissoluuntur, dum quaai per caulas omnis diduntur in artus particulae quibus haec animi natura creatur, quae nunc in nostro dominatur Orpore nata ex illa quae tune periit partita per artus. 710 DIE NATALI ANIMAM NON ESSE PRIVATAM uapropter neque natali priuata uidetur esse die natura animae nec funeris expers. Semina praeterea linquontur necne animai

corpore in exanimo quod si lincuntur et insunt, haut erit ut merito inmortalis possit haberi, 715 partibus amisai quoniam libata recessit.

120쪽

T LUCRETI CARI sin ita sinceris membris ablata profugit ut nulla partis in corpore liquerit e se, unde eadauera rancenti iam uiscere uermes eXPirant atque unde animantum copia tanta 720exo et exanguis tumido perfluctuat artus l-Quod si forte animas extrinsecu insinuari

uermibus et priua in corpora 9 se uenire credis nee reputas eur milia multa animarum conueniant unde una receaserit, hoc tamen est ut asiquaerendum uideatur et in diserimen agendum, utrum tandem animae uenentur semina quaeque

uermiculorum ipsaeque sibi fabricentur ubi sint, an quasi eorporibus perfecti insinuentur. t neque cur faciant ipsae quareve laborent 730

dicere suppeditat. neque enim, Sine eorPore eum Sunt,

sollicitae uolitant morbis alguque fameque; corpus enim magis his uitiis adfine laborat et mala multa animus contagi fungitur ei ). sed tamen his est quamuis facere utile corpus 736eui subeant; at qua possint uia nulla uidetur. aut igitur faciunt animae sibi corpora et artus.

e tamen est utqui perfecti insinuentureorporibus neque enim poterunt suptiliter esse emeXae neque consensu eontagia fient. 740Denique eur aeria uiolentia triste leonum seminium aequitur, uolpes dolus, et fuga cervo. patribus datur et patrius pavor incitat artua. et iam cetera de genere hoc eur omnia membris ex ineunte aeuo generascunt ingenioque 7 6 si non certa in quia semine seminioque