Lvereti De rervm natvra, libri sex;

181쪽

60 DE RERUM NATURA Vatque Omnem rerum naturam pandere dietis. Cuius ego ingressus uestigia dum rationes si persequor ac doceo dietis, quo quaeque creata foedere sint, in eo quam sit durare necessum nec ualida ualeant aevi rescindere leges, ANIMAM NATIVAM ESSE quo genere in primis animi natura reperta est

nativo primum consisterem Pore creta nec posse incolumis magnum durare per aevom, sed simulacra solere in somnis fallere mentem, eernere cum uideamur eum quem uita reliquit),

MUNDUM ET NATUM ET MORTALEM ESSE quod superest, nune me huc rationi detulit ordo, ut mihi mortali consistere corpore mundum οβ nativomque simul ratio reddunda sit esse; et quibus ille modis congressus materiai

fundarit terram caelum mare sidera solem lunaique globum tum quae tellure animantes extiterint, et quae nullo sint tempore natae; 70quoue modo genus humanum uariante loquela coeperit inter se uesci per nomina rerum;

et quibus ille modis divom metus insinuarit

peetora terrarum qui in orbi sancta tuetur fana laeus luem aras simulacraque diuom. 76 DE SOLIS ET LUNAE CURSU praeterea solis cursus lunaeque meatus expediam qua ui flectat natura gubernans; ne orte haec inter caelum terramque reamur libera sponte sua cursus lustrare perennis morigera ad fruges augendas atque animantis, 80 neue aliqua divom uolui ratione putemus.

182쪽

T LUCRETI CARI nam bene qui didicere dem securum agere aevom, si tamen interea mirantur qua ratione quaeque geri possint, praesertim rebus in illis quae SuPer caput aetheriis cernuntur in oris, o rursus in antiqua referuntur religiones et dominos acris adsciscunt, omnia P Sequos miseri credunt, ignari quid queat esse, quid nequeat, finita potesta denique cuique quanam sit ratione atque alte terminus haerens. 90 Quod superest, ne te in promissis plura moremur, MARE CAELUM TERRAM INTERITURA principio maria a terra caelumque tuere; quorum naturam triplieem, tria eorpora Μemmi, tris species tam dissimilis, tria talia texta, una dies dabit exitio, multosque per annos soaustentata ruet mole et machina mundi. nec me animi fallit quam res noua miraque menti accidat exitium eaeli terraeque futurum,

et quam diffolle id mihi sit peruincere dictis; ut fit ubi insolitam rem adportes auribus ante 100

nec tamen hane pomis oculorum subdere uisu nec iacere indu manus, uia qua munita fidei proxima fert humanum in peetus templaque mentis. sed tamen effabor dietis dabit ipsa fidem res forsitan et grauiter terrarum motibus ortis 106 omnia conquamari in paruo tempore cernes. uod procul a nobis flectat fortuna gubernans, et ratio potius quam res persuadeat ipsa succidere horrison posse omnia uicta fragore.)

183쪽

DE RERUM NATURA Qua prius adgrediar quam de re fundere fata Dosanctius et multo certa ratione magis quam

Ρythia quae tripode a Ρhoebi lauroque profatur, multa tibi expediam doctis solacia dictis;

relligione refrenatus ne forte rearis terra et Solem et caelum, mare sidera lunam, id corpore diuino debere aeterna meare proptereaque putes ritu par me Gigantum pendere eos poenas inmani pro scelere omnis qui ratione sua disturbent moenia mundi praeclarumque uelint caeli restinguere solem 120 inmortalia mortali sermone notantes); quae procul usque adeo diuino a numine distent, inque deum numero quae sint indigna uideri, notitiam potius praebere ut posse putentur quid sit uitali motu sensuque remotum. 126

ui99 etenim non est, cum quoui corpore ut Aseposse animi natura putetur consiliumque; sicut in aethere non arbor, non aequore RiSonubes esse queunt neque pisces uiuere in aruis

nec cruor in lignis neque saxis sucus in esse). 130 eertum a dispositumst ubi quicquid crescat et insit. ANIMUM ET ANIMAM NON POSSE SINE CORPORE ESSE-sic animi natura nequit sine corpore oriri sola neque a nerui et sanguine longius me.

quod si posset enim multo prius ipsa animi uis in capite aut umeris aut imis calcibus esse 136 posset et innaae quavis in parte soleret,

tandem in eodem homine atque in eodem uase mRnere.

184쪽

T LUCRETI CARI uod quoniam nostro quoque Onatat orpore ertum dispositumque uidetur ubi esse et erescere possit Se Sum anima atque animus, tant magis infitiandum 1 0 totum Osae extra corpus formamque animalem

putribus in glebis terrarum aut solis in igni

aut in aqua durare aut altis aetheria oris. aud igitur constant diuino praedita sensu, quandoquidem nequeunt uitaliter me animata. 166 MUNDUM NON ESSE AB DIS CONSTITUTUM Illud item non est ut possis credere, SedeSesae deum sanetas in mundi partibus ullis. renuis enim natura deum longeque remota sensibus ab nostris animi uix mente uidetur; quae quoniam manuum tactum suffugit et ictum, 1β0

tactilo nil nobis quod sit contingere debet. tangere enim non quit quod tangi non licet ipsum.

uare etiam sedes quoque nostri sedibus esse

dissimiles debent, tenues de OrPOre eorum; quae tibi posterius largo sermone probabo. 155 Dicere porro hominum causa uoluiSse parare praeclaram mundi naturam proptereaque adlaudabile opus divom laudare decere aeternumque putare atque inmortale futurumne fas esse deum quod sit ratione uetusta 160 gentibus humanis fundatum perpetuo Reuo, sollicitare suis ulla ui ex sedibus umquam

ne uerbis uexare et ab imo euertere summa,

cetera de genere hoe adfingere et addere, emmi, desiperest quid enim inmortalibus atque beatis 166 gratia nostra queat largirier emolumenti, ulla tra quiequam causa gerere adgrediantur f

185쪽

DE RERUM NATURA quidue noui potuit tanto post ante quietos inlicere ut cuperent uitam mutare priorem l am gaudere nouis rebus debere uidetur 170 eui ueteres obsunt; sed cui nihil accidit aegri tempore in anteacto, eum pulchre degeret aevom, guid potuit nouitatis amorem aeeendere talia quidue mali fuerat nobis non esse creatis lan credo, in tenebris uita ac maerore iacebat, 176 done diluxit rerum genitalia origor natus enim debet quieumque est uelle manere in uita, donee retinebit blanda voluptas.)qui numquam uero uitae gustauit amorem nec fuit in numero, quid obest non emo creatum ' 180-Exemplum porro gignundis rebus et ipsa notities diuis hominum unde est insita primum, quid uellent facere ut scirent animoque uiderent, quoue modost umquam uia cognita principiorum quidque inter se se permutato ordine possent, J8βsi non ipsa dedit speciem natura creandia namque ita multa modis multis primordia rerum ex infinito iam tempore percita plagiRponderibusque suis consuerunt concita ferri omnimodisque coire atque omnia pertemptare, Z90

quaecumque inter Se 9 Sint congrem creare,

ut non sit mirum si in talis disposituras

deciderunt quoque et in talis uenere meatus, qualibus hae rerum geritur nunc Summ nouando.

Quod si iam rerum ignorem primordia quae sint, solio tamen ex ipsis caeli rationibus ausim confirmare aliisque ex rebus reddere multis,

186쪽

200T LUCRETI CARI nequaquam nobis diuinitus esse paratam naturam rerum tanta stat praedita culpa.DIVISIO TERRAE VEL VITIUM rincipio quantum caeli tegit impetus ingens, inde auidam partem montes siluaeque ferarum Pomedere, tenent rupe uastaeque paludes et mare quod late terrarum distinet oras. inde duas porro prope partis feruidus ardor adsiduusque geli easus mortalibus aufert. 206quod superest arui tamen id natura sua uisentibus obdueat, ni uis humana resistatuita causa ualido consueta bidenti ingemere et terram premis proscindere aratris; Si non feeunda uertentes uomere glebas 10 terraique solum subigentes cimus ad ortuS, sponte sua nequeant liquida existere in auras; t tamen interdum magno quaesita labore eum iam per terra frondent atque omnia florent, aut nimiis torret feruoribus aetherius sol 216 aut subiti peremunt imbris gelidaeque pruinae, flabraque uentorum uiolent turbine uexant. praeterea genus horriferum natura ferarum humanae genti infestum terraque marique cur alit atque auget ' cur anni tempora morbos 220 adportanti quare mora inmatura uagatur lium porro Puer, ut saeuis proiectus ab undis

navita, nudus humi iacet, infans, indigus omni uitali auxilio, eum primum in luminis oras nixibus ex aluo matris natura profudit, 226 uagituque locum lugubri complet, ut aeeumat

eui tantum in uita restet transire malorum. 201 alii alia

187쪽

DE RERUM NATURA V-at uariae crescunt pecudes armenta feraeque ne erepitacillis opus eat nec cuiquam adhibendaat

almae nutricis blanda atque infracta loquela 230

nee uaria quaerunt uestes pro tempore caeli. denique non armis Opus est, non moenibus altis,

qui sua tutentur, quando omnibus omnia large tellus ipsa parit naturaque daedala rerum. Principio quoniam terrai corpus et umor 236

aurarumque leues animae calidique uapores, e quibus hae rerum consistere summa uidetur, omnia nativo ac mortali corpore constant,

debet eodem omni mundi natura putari. QUO PARS NATIVA SIT TOTUM NATIVUM ESSE uippe etenim quorum partis et membra videmus 240

corpore natiuo a mortalibus esse figuris, hae eadem ferme mortalia cernimus emeet natiua simul. uapropter maxima mundi eum uideam membra ne partis consumpta regigni,

scire licet caeli quoque item terraeque fuisse 2 6

principiale aliquod tempus clademque futuram. Illud in his rebus ne corripuime reariSme mihi, quod terram atque ignem mortalia sumpsi eme neque umorem dubitaui aurasque perire atque eadem gigni rursusque augescere dixi, 260 DE TERRA rincipio pars terra nonnulla peruSta solibus adsiduis, multa pulsata pedum ut, pulueris exalat nebulam nubesque uolantia quas ualidi toto dispergunt aere uenti. pars etiam gle rum ad diluuiem reuoeatur 255 imbribus et ripa radentia flumina rodunt.

188쪽

Τ. LUCRETI CARI praeterea pro arte sua, quodcumque alit auget,

redditur et quoniam dubio procul esse uidetur

Omniparens eadem rerum commune MDulcrum,

ergo terra tibi libatur et aucta recrescit. 260 DE QUA-Quod Superest umore nouo mare flumina fontes semper abundare et latice manare perennia nil opus est uerbis magnus decurSu aquarum

undique declarat. sed primum quidquid aquai tollitur in summaque fit ut nihil umor abundet, 266

partim quod ualidi uerrentes aequora uenti deminuunt radiisque retexens aetheriu Ses, partim quod supter per terras diditur omnis. percolatur enim uirus retroque remanat

materies umoris et ad eaput amnibus omnis 270 conuenit, inde super terra fluit agmine dulci qua uia Aeeta semel liquido pede detulit undas). DE AERE SIVE ANIMA-Aera nune igitur dieam, qui corpore toto innumerabiliter priua mutatur in horas. Semper enim, quodcumque fluit de rebus, id omne 276 aeris in magnum fertur mare; qui nisi contra eorpora retribuat rebus recreetque fluentis, omnia iam resoluta forent et in aera uersa. aut igitur cessat gigni de rebus et in res reccidere, adsidue quoniam fluere omnia constat. 280 DE IGNI ET SOLE Largus item liquidi fons luminis, aetherius sol, inrigat adsidue eaelum eandore recenti suppeditatque nouo confestim lumine lumen. nam primum quicquid fulgoris disperit ei, quocumque accidit.-id licet hinc cognoscere possis, 285

189쪽

DE RERUM NATURA quod simul ac primum nubes succedere soli coepere et radios inter quaa rumpere lucis, extemplo inferior pars horum disperit Omnis terraque inumbratur qua nimbi cumque feruntur; ut noscas Plendore nouo res semper egere 290 et primum iactum fulgoris quemque perire nec ratione alia res posse in sole uideri, perpetu ni suppedite lueis caput ipsum. DE LAMPADE ET LUCERNA uin etiam nocturna tibi terrestria quae sunt lumina, pendentes lychni claraeque coruscis 29βfulguribus pingues multa caligine taedae consimili properant ratione, ardore ministro, suppeditare novom lumen, tremere ignibus instant, instant, nec loca lux inter quasi rupta relinquit: usque adeo Properanter ab omnibus ignibus ei 300 exitium celeri celeratur origine flammae. te igitur solem lunam stellasque putandum ex alio atque alio lucem iactare subortu et primum quidquid flammarum perdere semper; inuiolabilia haec ne credas forte uigere. 305 DE AEDIFICΠS QUEMADMODUM INTEREANT Denique non lapides quoque uinei cernis ab aevo,

non alta turris ruere et putrescere Sina,

non delubra deum simulacraque fessa fatisci, ne Sanctum numen fati protollere finis P se neque aduersus naturae foedera nitit 310 denique non monimenta uirum dilapsa videmus 'quaerere proporro sibi cumque senescere credas non ruere avolsos sitiee a montibus altis nee ualida aeui uires perferre patique

301 vulo celatur 312 fori conquerier porro sibi eumque senescere PetrRE

190쪽

T LUCRETI CARI finiti neque enim caderent avolsa repente, λοex infinito quae tempore pertolerassent omnia tormenta aetatis priuata fragore. iiDenique iam tuere hoc, circum supraque quod Omnem continet amplexu terram: si procreat ex se omnia, quod quidam memorant, reeipitque perempta, 380

totum nativo ac mortali corpore constat. nam quodcumque alias e se re auget alitque,

deminui debet, reereari, cum recipit res. liQVARE NATIVA OMNIA DICAT-Ρraeterea si nulla fuit genitalis origo

terrarum et caeli semperque aeterna fuere 326 cur supera bellum Thebanum et funera Troiae non alia alii quoque res cecinere poetae quo tot facta uirum totiens cecidere neque usquam aeternis famae monimentis insita florent luerum, ut opinor, habet nouitatem summa recensque 330 naturas mundi neque pridem exordia cepit.

uare etiam quaedam nunc arte eXPoliuntur, nunc etiam augescunt; nunc addita nauigii sunt multa, modo organici melicos Peperere sonores.

denique natura haec rerum ratioque repertast 336 nuper, et hane primus eum primis ipse repertus nunc ego sum in patria quit sim uertere uoces. -quod si forte fuisse antehac eadem omnia redis, sed periisse hominum torrenti saecla uaPOre, aut cecidisse urbi magno uexamine mundi, 340 aut ex imbribus adsiduis exime rapaces per terras amnes atque OpPida cooperuiSse, tanto quique magis uictus fateare necessest exitium quoque terrarum caelique futurum.