Lvereti De rervm natvra, libri sex;

31쪽

T LUCRETI CARI sollicet hoc id erit, uacuum quod inane voeamus. raetere Per se quodcumque erit, aut faciet quid ε'

aut aliis fungi debebit agentibus ipsum

aut erit ut possint in eo res esse gerique. at facere et fungi sine corpore nulla potest res nec praebere locum porro nisi inane vacansque. ergo Praeter inane et corpora tertia per se Adnulla potest rerum in numero natura relinqui, ne quae sub aensus cadat ullo tempore nostros nec ratione animi quam quisquam pomi apisci. Nam quaecumque eluent, aut hi coniuncta duabus rebus ea inVenies aut horum euenta uidebis. 460

Coniunctum est id quod nusquam sine permitiali dimidio potis est seiungi seque gregari; pondus uti saxis, calor ignis, liquor aquai, tactu corporibus unctis, intactus inani. Seruitium contra paupertas diuitiaeque, εοσlibertas bellum concordia, cetera quorum aduentu manet incolumis natura abituque, haec soliti sumus, ut par eQ, euent uocare. tempus item per se non est, sed rebus ab ipsia consequitur sensus, transactum quid sit in aevo, 60 tum quae res instet, quid porro deinde sequatur. nec Per se quemquam templa sentire fatendumst semotum ab rerum motu placidaque quiete.)Denique Tyndaridem raptam belloque subactaa Troiiugenas genti eum dicunt esse uidendumst 66

ne forte haec per e cogant nos esse fateri, quando ea saecla hominum, quorum haec euenta fuerunt, 453 alii alia 16l

32쪽

DE RERUM NATURA inreuocabilia abstulerit iam praeterita aetas; namque aliut terris, aliut regionibus ipsis euentum diei poterit quodcumque erit actum. 470 denique materies si rerum nulla fui et

nec locus ac spatium, re in quo quaeque geruntur,

numquam Tyndaridis forma conflatu amoris ignis, Alexandri Phrygio sub pectore gliscens, clara accendisset Eaeui certamina belli, 476 nec clam durateu Troiianis Pergama partu

inflammasset equos nocturno Maiiugenarum; perspicere ut possia re matas funditus omnis non ita uti corpus per Se constare neque Sse, nec ratione cluere eadem qua constet inane, 80 sed magis ut merito pomis euentam areeorporis, atque loci res in quo quaeque gerantur. Corpora sunt porro partim primordia rerum, partim concilio quae constant principiorum. ed quae Sunt rerum primordia, nulla potest uis 485stinguere; nam solido uincunt ea corPOre demum.

etsi dissicile esse uidetur credere quicquam in rebus solido reperiri e Pores Se. transit enim fulmen caeli per saepta domorum, clamor ut ac uoces ferrum candesei in igni 490 dissiliuntque fere feruenti sina uapore; eum labefactatus rigor auri Holuitur aestu, tum glacies aeria flamma deuicta liquescit; permanat calor argentum penetraleque frigus, quando utrumque manu retinente pocula rite 49646s fori per res. 491 vulo fero ferventia 492 sulo tum

33쪽

T LUCRETI CARI sensimus infuso lympharum rore SuPerne. usque adeo in rebus solidi nihil esse uidetur.' SOLIDUM ESSE Sed quia uera tamen ratio naturaque rerum cogit, ades, paucis dum uersibus expediamus

esse ea quae Solido atque aeterno corpore constent, 600 Semina quae rerum primordiaque esse docemus, unde omnia rerum nunc constet Summa creata.

-Ρrincipio quoniam duplex natura duarum dissimilis rerum longe constare rePerimi, corporis, atque loci res in quo quaeque geruntur doli

esse utramque sibi per Se puramque necessest. Nam quacumque uacat spatium, quod inanem amus, eor9u ea non est qua porro cumque tenet aecor9uS ea Reuum nequaquam eonStat inane.

unt igitur olida ac sine inani corpora prima. 10

raeterea quoniam geniti in rebu inanest, materiem circum olidam constare neceMest, nec res ulla potest uera ratione probari corpore inane suo celare atque intu habere,

si non, quod cohibet, solidum constare relinquas. 616 id porro nihil esse potest nisi materiai

concilium, quod inane queat rerum cohibere. ateries igitur, solido quae e Pore OnStat, esse aeterna potest, eum cetera dissoluantur. -tum porro si nil esset quod inane vacaret, 20 omne foret solidum nisi contra corpora certa essent quae loea complerent quaecumque tenerent, omne quod est spatium, aeuum constaret inane. alternis igitur nimirum corpus inani distinctum quoniam nec plenum nauiter extat ass

34쪽

DE RERUM NATURA quae spatium pleno omini distinguere inane. haec neque diamlui plagis extrinsecus leta Possunt nec porro penitus penetrata retexi nec ratione queunt alia temptata labare; 30 id quod iam supra tibi paulo ostendimus ante. nam neque conlidi sine inani posse uidetur quicquam nec frangi nec findi in bina secandonee RPere umorem neque item manabile frigus nec penetralem ignem, quibus omnia conficiuntur. β3det quo quaeque magis cohibet res intus inane, tam magis his rebus penitus temptata labascit. ergo si solida ac sine inani corpora prima sunt ita uti docui, sint hae aeterna neeemeSt. -Ρraeterea nia materies aeterna fuisset, 40 antehac ad nihilum penitu res quaeque redissent de nihiloque renata forent quaecumque videmus. at quoniam Eupra docui nil posse creari de nihil neque quod genitum est ad nil reuocari, esse inmortali primordia corpore debent, βεβdissolui quo quaeque supremo tempore P Sint, materies ut subpeditet rebus reparandiS. unt igitur solida primordia simplicitate

ne ratione queunt alia seruata per Reuom

ex infinito iam tempore res reparare. 550 CONTRA EI ΑΠΕΙΡΟΝ Η ΤΟΜΗΝ - lenique si nullam finem natura parasset frangendis rebus, iam corpora materiai usque redacta forent aevo frangente priore, ut nihil ex illis a certo tempore OmeteoneePtum summum aetatis peruadere finem. 565 nam quiduis citius dissolui posse videmus

35쪽

T LUCRETI CARI quam rursus refici; quapropter longa diei infinita aetas anteacti temporis omnis quod fregisset adhuc disturbana dissoluensque, numquam relicuo reparari tempore posset. 60-at nunc nimirum frangendi reddita finis certa manet, quoniam refici rem quamque videmus et finita simul generatim tempora rebus stare, quibus possint aeui contingere florem. DE MOLLI NATUR AQUA AERE E CETERIS-Huc accedit uti, solidissima materiai 565

e Pora eum constant, possint tamen omnia reddi mollia quae fiunt, aer aqua terra RPores,

quo pacto fiant, et qua ui quaeque gerantur, admixtum quoniam semel est in rebus inane; at contra si mollia sint primordia rerum 670unde queant validi silice ferrumque reari non poterit ratio reddi nam funditus omnis principio fundamenti natura carebit. unt igitur solida pollentia simplicitate quorum condens magia omnia conciliat 575artari pomunt ualidasque ostendere uiris. porro si nullast frangendis reddita finis

eorporibus, tamen ex aeterno tempore quaeque nune etiam superare necesSest corpora rebus,

quae nondum elueant ullo temptata periclo. 8stat quoniam fragili natura praedita constant, discrepat aeternum tempua potuisse manere innumerabilibus plagis uexata per Reuom. enique iam quoniam generatim reddita finiserescendi rebus constat uitamque tenendi, 585 et quid quaeque queant per foedera naturai,

36쪽

DE RERUM NATURA quid porro nequeant, sancitum quandoquidem extat, nec commutatur quicquam, qui Omnia constantuSque adeo, uariae uolucres ut in ordine cunctae ostendant macula generalia corpore inesse, 690 inmutabili materiae quoque corpua habere debent nimirum. nam a primordia rerum commutari aliqua possent ratione revicta, incertum quoque iam constet quid possit oriri, quid nequeat, finita potestas denique cuique sdquanam sit ratione atque alte terminus haerens. nec totiens possent generatim saecla referre

naturam more uictum motusque Rrentum. -Τum Orm quoniam est extremum quodque cacumeneorporis illius quod nostri cernere sensus 600 iam nequeunt, id nimirum sine partibus extat et minima constat natura nec fuit umquam Per se Secretum neque posthae eas ualebit, alteriua quoniamst ipsum pars primaque et unct, inde aliae atque aliae similes ex ordine partes 606 agmine condens naturam Orporis explent: quae quoniam per se nequeunt constare, necessest haerere unde queant nulla ratione reuelli. unt igitur solida primordia simplicitate quae minimi stipata cohaerent partibus arte, 610 non ex illorum conuentu conciliata, sed magis aeterna pollentia simplicitate, unde neque auelli quicquam neque deminui iam concedit natura reseruans semina rebus. raeterea nisi erit minimum, paruissima quaeque 16 corpora constabunt ex partibus infinitis,

quippe ubi dimidiae partis pars semper habebit

37쪽

T LUCRETI CARI dimidiam partem nec rea praefiniet ulla. rgo rerum inter summam minimamque quid scit 'nil erit ut distet; nam quamuis funditus omnis 20

summa sit infinita, tamen, paruissima quae sunt, ex infinitis eo tabunt partibus aeque. quod quoniam ratio reclamat uera negatque credere pome animum uictu fateare necessest esse ea quae nullis iam praedita partibus extent; 685 et minima constant natura. quae quoniam sunt, illa quoque esse tibi solida atque aeterna fatendum. -Denique si minima in partia uncta resolui

cogere consuemet rerum natura reatrix,

iam nil ex illis eadem reparare ualeret 630 Propterea quia, quae nullis sunt partibus aucta, non possunt ea quae debet genitalis habere

materies, uarios conexu pondera plagas concurSu motu per quo re quaeque geruntur.

CONTRA HERACLITUM Quapropter qui materiem rerum me putarunt 35 ignem atque ex igni summam Onaiatere solo, magno opere a uera lapa ratione uidentur.

Heraclitus init quorum dux proelia primus, clarus ob obscuram linguam magis inter inania quamde grauis inter Graios qui uera requirunt. 640

omnia enim stolidi magis admirantur amantque, inuersis quae sub uerbis latitantia cernunt, ueraque eonstituunt quae belle tangere possunt auris et lepido quae sunt meata Sonore. -NRm eur tam uariae rea OAAent Sse, requiro, 6 βex uno si sunt igni puroque creatae l

38쪽

DE RERUM NATURA nil prodesset enim calidum denserier ignem nec rarefieri, si partes ignis eandem naturam, quam totus habet Euper ignis, haberent. acrior ardor enim conductis partibus esset, 660

languidior porro disiectis disque inpatis.)amplius hoc fieri nihil est quod posse rearis

talibus in ea is, nedum uariantia rerum tanta queat densis rarisque ex ignibu eRSe. d quoque si faciant admixtum rebus inane, 665 denseri poterunt ignes rarique relinqui. sed quia multa albi cernunt contraria, mussant et fugitant in rebua inane relinquere urum, ardua dum metuunt, amittunt uera viai, nec rurSum cernunt exempto rebus inani 660 omnia denseri fierique ex omnibus unum

corpus, nil ab se quod possit mittere raptim; aestifer ignis uti lumen iacit atque uaporem, ut uidem non e stipatis partibu eme. -quod si forte alia credunt ration potesse 666 ignis in e tu stingui mutareque e PuS, scilicet ex nulla facere id si parte repareent, oidet ad nihilum nimirum funditus ardor omnis et e nihilo fient quaecumque ereantur. nam quodcumque suis mutatum finibus exit, 670eontinuo hoc mors est illius quod fuit ante.)proinde aliquit superare necesse est incolume ollis, ne tibi res redeant ad nilum funditus omnes

de niloque renata uigeScat copia rerum. -nunc igitur quoniam certissima corpora quaedam 76 sunt quae conseruant naturam Semper Rndem, quorum abitu aut aditu mutatoque ordine mutant 657 alii alia

39쪽

T LUCRETI CARI naturam res et conuertunt Orpora sese, scire licet non eme haec ignea e Pora rerum.

nil referret enim quaedam decedere, abire, 680 atque alia adtribui mutarique ordine quaedam, si tamen ardoria naturam uncta tenerent; ignis enim foret omnimodis quodcumque crearent). uerum, ut opinor, itast: sunt quaedam corpora quorum concursu motus ordo positura figurae 686essiciunt ignis, mutatoque ordine mutant naturam neque sunt igni simulata neque ulli

praeterea rei quae corpora mittere pomitaensibus et nostro adiectu tangere tactus. -Dicere Porro ignem res omnia me neque ullam sorem ueram in numero rerum constare nisi ignem,

quod facit hic idem perdelirum esse uidetur.

am contra sensus ab aensibus ipse repugnat

et labefactat eoa, unde omnia credita pendent, unde hic cognitu est ipsi quem nominat ignem; sd

credit enim sensus ignem cognoscere uere, cetera non credit, quae nil elara minus sunt.

quod mihi eum vanum tum delirum esse uidetur.)quo referemus enim ' quid nobis certius ipsissensibus me pes t qui uera ac falsa notemus 700-praetere quare quiaquam magis omnia tollatet uelit ardoris naturam linquere Sesam, quam neget esse ignis, aliam tamen me relinquat aequa uidetur enim dementia dicere utrumque. NEQUE IGNEM NEQUE AERA NEQUE UMOREM PRINCIPIA ESSE Quapropter qui materiem rerum esse putarunt 705 ignem atque ex igni summam consistere POSM,

40쪽

DE RERUM NATURA et qui principium gignundia aera rebus

constituere, aut umorem quicumque putantve fingere res ipsum per se terramue erectre Omnia et in rerum natura uertier omnis, ad magno opere a uer longe derraaae uidentur.

Adde etiam qui conduplicant primordia rerum aera iungentes igni terramque liquori,

et qui quattuor ex rebus posse Omnia renture igni terra atque anima procrescere et imbri. 715 CONTRA EMPEDOCLEM quorum Acragantinus cum primis Empedocles est, insula quem triquetris terrarum gessit in oris, quam fluitana circum magnis anfractibus aequor

Ionium glaucis aspargit uirus ab undis, angustoque fretu rapidum mare dividit undis 20 Italiae terrarum oras a finibus eius. hie est uasta Charybdis et hic Aetnaea minantur

murmura flammarum rursum se colligere iras,

faucibu erupto iterum uis ut uomat ignis ad caelumque ferat flammai fulgura rursum. 726qune cum magna modis multis miranda uidetur gentibu humani regio uisendaque fertur, rebus opima bonis, multa munita uirum ut, nil tamen hoc habuim uiro praeclarius in aene sanetum magis et mirum carumque uidetur. 730 carmina quin etiam diuini pectoris eius uociferantur et exponunt praeclara rePerta, ut uix humana uideatur stirpe creat .)-Hic tamen et supra quos diximus inferiores partibus egregie multis multoque minores, 35 quamquam multa bene ac diuinitus inuenientes