장음표시 사용
771쪽
titiam, dummodo remaneat spes expellendi alioquin nullus motu vel operatio e tristitia cauSaretur. Et per hoc a tot responSi ad Objecta.
Ad quartum sic proceditur. 1. Videtur quod tristitia non inserat maxime corpori nocumentum. Tristitia enim habet eSSe Spirituale in anima. Sed ea lud habent tantum esse spirituale, non cauSant tranSmutationem Corporalem Sicut patet de intensionibus colorum quae SVnt in aere, a quibu nullum corpus coloratur. Ergo tristitia non facit aliquod corporale nocumen
2. Praeterea si tristitia sucit aliquod corporale noclamentum, hoc non est nisi inquantum habet corporalem transmutationem adjunctam. Sed Corporalis transmutatio invenitur in omnibus animae paSSionibus ut Supra dictum eSi quaest xxii, art. 2 ad 3 . Ergo non magis triStitia quam aliae animae paSSione corpori OCet. 3. Praeterea Philosophus dicit Ethic. lib. VII, cap. 3, ire med. IUod irae et concupiscentiae quibusdam in Sania faciunt quod Videtur esse maXimum nocumentum, eum ratio Sit XCellentiSSimum eorum quae sunt in homine Dosperatio etiam Videtur SSe magi nociVaquam triStitia, cum Sit causa tristitiae. Ergo tristitia non magi nocet corpori quam aliae animae
Sed contra est quod dicitur Prov. VII, 22 : Animu gaudens aetatem storidam facit, spiritus tristis exsiccat ossa et PrOV. xxv, 20 : Sicut Area vestimento, et vermis lyno, ita tristitia viri nocet corpori et Eccli xxxxvi, 19 A tristitia festinat morS.
CONCLUSIO. Tiis ilia magis corpori nocet quam aliae animi paSSiones, cum vit Iem cordis motum mnediat.
Respondeo dicendum quod tristitia inter Omne animae paSSione magis corpori nocet. Cujus ratio est quia triStitia repugnat humanae vitae quantum ad Speciem motu sui et non Solum quantum admen SUram, Sed qUantita tem Sicut aliae animae paSsiones Consistit enim humana vita in quadam motione, quae a corde in caetera membra diffunditur; quae quidem motio convenit naturae humanae secundiam aliquam determinatam men Suram. Si ergo ista motio procedat ultra men Suram debitam repugnabit humanae vitae SeCUndum quantitati mensuram non autem Secundum similitudinem speciei Si autem impediatur processu hujus motioniS, repugnabit vitae secundum Suam Speciem. Est autem attendendum in omnibu animpe passionibus quod tran Smutatio corporalis 1), quae est in ei materialis est conformis et proportionata motu appetituS qui eSt formaliS, Sicut in omnibus materia proportionatur formae. Illae ergo animae paSSione quae important motum appetitu ad proSequendum aliquid, non repugnant vitali motioni secundum Speciem Sed pOSSunt repugnare Secundum quantitatem, Ut amor, gaudium, deSiderium, et hujuSmodi. Et de ista Secundium speciem suam juvant naturam corporiS; Sed propter eXCeSSum POSSunt nocere. PasSione autem qUde important motum appetitu cum fuga et retractione quadam repugnant Vitali motioni, non Olum Secundum quantitatem, Sed etiam Secundum Speciem motus et ideo simpliciter nocent; sicut timor, et desperatio, et prae omnibUS triStitia, quae aggravat animUm e mal praesenti cujuSAES sortior impreSSi quam futuri.
772쪽
Ad primum ergo dicendum quod quia anima naturaliter OVet CorpuS. Spiritualis motus animae naturaliter Si cauSa tranSmutationis corporaliS. Nec est simile de spiritualibus intentionibus quae non habent naturaliter ordinem movendi alia corpora, quae non sunt nata moveri ab anima. Ad secundum dicendum, quod aliae passiones habent transmutationem Corporalem Consol mem Secundum Suam speciem motioni vitali; sed tris titia contrariam ut Supra dierum eSt in Corp. art. Ad tertium dicendum, quod ex leviori causa impeditur usus rationis quam corriampatur ita cum videamus multa aegritudines usum rationis tollere, quae nondum adimunt Vitam. Et tamen timor et ira maxime Oeu- metitum corporale asserunt ex perinixtione tristitiae propter absentiam ejus quod cupitur. Ipsa etiam tristitia quandoque rationem aufert sicut patet in his qui propter dolorem in me ancholiam, Vel in maniam incidunt.
DE REMEDIIS TRISTITI E SEU D0L0RIS, IN QUENQUE ARTICULOS DIVISA.
Deinde considerandum est de remediis doloris, seu tristitiae; et circa hoc quaeruntur quinque : 1 Utrum dolor velaristitia mitigetur per quamlibet deleelationem.
2' Utriani mitigetur per telum. - 3 Utrum per compaSSionem amicorum. - 4 Utrum per contemplationem veritatis. -5 Utraim per Somnum et balnea. ARTICULUS I. - TRUM D0LOR VEL TRISTITIA MITIGETUR PER UAMLIBET
De his etiam supra quaest. XXXV, art. 4 ad 2 et 5, et infra Eri. 4 corp. et art. 5, per totum, et quaest. XLVIII, art. 3. et pari. III, quaest. XLVI . art. 8 ad 2 et I Cor. VII.
Ad primum sic proceditur. 1. Videtur quod non quaelibet delectatio mitiget quemlibet dolorem, Seu tristitiam. Non enim delectatio tristitiam mitigat, nisi inquantum ei contrariatur; medicin8e enim fiunt per contraria, ut dicitur Ethic lib. , cap. 3). Sed non quaelibet delectati contrariatur cuilibet tristitiae, ut supra dictum est quaeSt. XXXV. art. Ergo non quaelibet delectatio mitigat quamlibet tristitiam. 2. Praeterea illud quod cauSat tristitiam, non mitigat tristitiam. Sed Mi- quae delectationes causant tristitiam quia Ut dicitur Ethic. lib. II cap. 4,
circ. sin I. st malus triStatur, quoniam delectatus eSt. Non ergo omnis Floctatio mitigat tristitiam. 3. Praeterea, AuguStinia dicitat ConseSS. lib. IV cap. 7. insin. , quod ipse fugit de patria, in qua converSari Soli tu erat cum amico Suo jam mortuo; minus enim eum uaerebant OcUli HUS Ubi eum Videre non Solebant. , Ex quo accipi potest quod illa in quibu nobis amici mortui Vel absentes communicaverunt, silciuntur nobis de eorum morte Vel absentia dolentibus onerosa Sed maxime communicaverunt nobis in delectationibus. Ergo ipsae ili lectationes esticiuntur nobis dolentibus onerOSae. Non ergo quaelibet d
lectatio mitigat quamlibet tristitiam. Sed contra est quod Philosophus dicit Ethie. lib. Vis, cap. Ult.), quod expellit delectatio tristitiam, et piae contraria, et quae contingens 1 , Si
COXCLUSIO. - Quoniam Omnis delectati cmni tristiliae aliquo modo, nempe Secundum genus, contrarialuae; idcirco quaelibet tristitia per quamlibet delectationem mitigari et imminui potest.
Respondeo dicendum quod, sicut expraedicti patet quaeSt. XXXIII art. 1),
il Metati addit intra parenthesim : id esι quoelibet.
773쪽
delectatio est usedam quie appetitus in bono convenienti, tristitia nutem eSt ex eo quod repugnat appetitui. Unde sic se habet delectatio ad tristitium in motibus appetiti vis, sicut se habet in corporibus quie ad satigationem quae accidite aliqua transmutatione in naturali nam et ipsa tri Stitia satigationem quamdam seu aegritudinem appotur e virtuti importat Sicut igitur quaelibet quie corporis remedium uster Contra quamlibet satigationem e quacumque caUSa in naturali provenientem ita quaelibet delectatio remedium asser ad mitigandam quamlibet triStitiam ex quocumque princedat.
Ad primum ergo dicendum, quod, licet non Omnis delectati contrarietur omni tristitiae secundum Speciem, contrariatur tamen Secundum genu. 4), Ut Supra dictum est quaeSt. xxxv ari. 4 ad 2 Pet ideo ex parte dispositionis subjecti quaelibet tristitia per quamlibet delectationem mitigari poteSt. Ad secundum dicendum, quod delectatione malorUm non au Sant tri titiam in praesenti, Sed in suturo 2), inquantum scilicet mali poenitent de malis de quibus laetitiam habuerunt; et huic triStitiae SubVonitur per contrarias delectationeS. Ad tertium dicendum, quod quando Sunt duae caUSpe ad contrarios motus inclinantes, utraque alteram impedit; et tamen illa maliter vincit quae sortior est et diuturnior In eo autem qui triStatur de his in quibus simul cumamido mortuo vel absente delectari OnSUevit, duae cauSae in contrarium inducentes inveniuntur. Nam mor Vel absentia amici recogitata inclinat ad dolorem bonum autem praeSen inclinat ad delectationem unde utrumque per alterum minUitur. Sed tamen quia sortiti movet Sensus praesentis quam memoria praeteriti, et amor SU isSiUSmilam amor alterius diuturnius
manet, inde est quod sinaliter delectatio triStitiam expellit. Unde post paucAsubdit idem AugustinUS Cons. lib. iv, eap. 8, in princi), quod si pristinis generibus delectationum cedebat dolor ejus.
ARTlCULUS II. - UTRUM DoL0 VEL TRISTITIA MITIGETUR PER FLETUM.Ad Secundum Sic proceditur. 1. Videtur quod stetus non mitiget tristitiam. Nullus enim essectu diminuit Suam cauSam. Sed eius vel gemitus est essectus tristitiae. Ergo non minuit tristitiam. 2. Praeterea, Sicut fletu vel gemitus Si essectu tristitiae, ita risus est e fectus laetitiae. Sed risus non minuit laetitiam. Ergo stetus non mitigat tristitiam. 3. Praeterea, in fletu repraeSentatur nobi malum contristans. Sed imagi- satio rei contriStanti auget tristitiam, Sicut imaginatio rei delectantis auget laetitiam. Ergo videtur quod fletus non mitiget tristitiam. Sed contra est quod AuguStinUS dicit Cons. lib. iv, cap. 4, in fin et cap. 7, parum ante med.), quod quando dolebat de morte amici, re in solis gu- mitibus et lacrymi erat ei aliquantula requieS.
CONCLUSIO. - Quia per fletum et gemitum animi utentio, quae est circa malum, ad exteriora dissunditur, fletu qu0que et gemitus dolorem et triStitiam naturaliter
Respondeo dicendum quod lacrymae et gemitus naturaliter mitigant tristitiam; et hoc duplici ratione et primo quidem quia omne nocivum interius clausum magis amigit, quia magi multiplicatur intentio animae circa ipsum; sed quando ad exteriora dissunditur, tunc animae intentio ad ext0
3hPuta cum ex genere suo ad fugam tristitia, sed postquam prius delectati sunt, sicut et verba deiectatio ver ad prosecutionem pertineat ipsa ex Ρhilosopho sumpta insinuant et ex adeun- 2 Ut sit sensus quod non eodem illo tem elis patet. pore quo delectantur simul dolem vel tristentur,
774쪽
616 L EST XXXVIII ART. II ET III.
riora quodammodo disgregatur et Sic interior dolor minuitur. Et propter hoc quando homines qui Sunt in triStitiis exterita Suam tristitiam manifestant velete tu aut gemitu vel etiam Verbo mitigatur tristitia. Secundo quia Semper operatio conveniens homini Secundium dispoSitionem in qua est sibi est delectabilis stetus autem et gemitu Sunt qu22dam OperationeSconvenientes tristat vel dolenti; et ideo esslciuntur eis delectabiles. Cum igitur omnis delectatio aliqualiter mitiget tristitiam vel dolorem ut dic-tUm Si ari praee ), SequitUr quod per planctum et gemitum tristitia miti
Ad primum ergo dicendum quod ipsa habitudo causae ad effectum contrariatur habitudini contristantis ad contriStatum. Nam Omnis essectus eSt con-Venien Suae caUS22 1), et per OnSequens Si ei delectabilis. Contristans autem contrariatur contriStato , et ideo effectus tristitiae habet contrariam habitudinem ad contristatum 2), quam contriStanSad ipsum; et propter hoc mitigatur tristitia per effectum tri Stitiae ratione contrarietatis praedictae. Ad secundum dicendum, quod habitudo essectus ad causam est similis habitudini delectantis ad delectatum quia utrobique convenientia in Vinnitur. Omne autem Simile auget Suum Simile; et ideo per risum et alios essectus laetitiae augetur laetitia nisi sorte per acciden propter exceSSUm. Ad tertium dicendum, quod im0ginatio rei contri StantiS, quantum Stde e nata est augere triStitiam; Sed ex hoc ipso quod homo imaginatur
quod facit illud quod convenit ibi Secundum talem Statum. OnSurgit inde quaedam delectatio 3 . t eadem ratione Si alicui subrepat risus in statu in quo videtur Sibi Sse lugendum, ex hoc ipgo dolet tanquam laciat id quod non convenit, ut Tullius dicit me Quaestionibus Tuscul.
lib. I a med.). ARTICULUS III. - TALI 0L0R ET TRISTITIA MITIGENT L PER COMPASSIONEM
AMICORUM. De his etiam Iob, II, sin et cap. 46, et Rom. IzII leel. o.
Ad tertium sic proceditur. 1. Videtur quod dolor amici compatientis non mitiget tristitiam. Contrariorum enim contrarii Sunt essectuS. Sed, sicut Augustinus dicit ConseSS. lib. VnI cap. 4 parUm a Prine ), qUando cum multis gaudetur in Singulis uberiUS est gaudium NUia fer elaciunt se, et instamurantur e alterUtro. v Ergo, pari ratione quando multi Simul tris- tantur, Videtur quod Sit major tristitia. 2. Praeterea hoc requirit amicitia, Ut amori Vicem Ut rependat ut Augustinus dicit Consess. lib. iv, X cap. 8 et ). Sed amicus condolens
dolet de dolore amici dolentis. Ergo ipse dolor amici condolentis est amico prius dolenti de proprio malo cauSa alterius doloris et Sic, duplicato dolore videtur triStitia CreScere. 3. Praeterea, Omne malum amici eS contriStanS, Sicut et malum proprium nam amicus est alter ipSe. Sed dolor est quoddam malum. Ergo dolor ami ei condolentis auget tristitiam amico cui condolet Sed contra st quod Philosophus dicit Ethic lib. IX, cap. 11 ante med.), quod an tristitiis amicus condolens OnSolatur.
C CLUH0. - Quoniam ex hoc quod ab amicis nobis compatiuntur, deIectationem capimus; idcirco per compassi0uem amicorum, naturaliter dolor et tristitia
minuuntur. 4 Seu eonvenientiam quantilam talidi cum 2 Ita cod. Alcan. Alii codd. cum dilis, ma-
causa sua, vel consormis est conditioni causae sis ad contristatum. suae. 5, Propter cauSani fiatam Paulo an e quia ex eouveni eulia delectatio causatur, etc.
775쪽
Response dicendum quod naturaliter amicus condolens in tristitiis est consolativus. Cujus duplicem rationem tangit Philosophia sEthie. lib. ix ibid.). Quarum prima est quia eum udiri Stilium pertineat aggraVare, habet rationem cujuSilam Oneris, a quo aliquis aggraVatu alieVari conatur. Cum ergo aliquis videt de sua tristitia alios contris latos, sitis quasi quaddam imaginatio quod illud onus alii cum ipso ferant, quasi conante ad ii Sum ab onere alleviandum : et ideo levitis fert tristitiae onus, sicut etiam in portandi oneribus corporalibus contingit. Secunda ratio et melior St, quia per hoc quod amici contris tantur ei percipitis ab eis amari quod est delectabile, ut supra dictum eSP quaeSt. xxxii, art. 5). Unde Cum omnii delectatio mitiget tristitiam sicut supra dictum Si sart. 1 UJUSAEUMSt.), Sequitur quod amicus condolens tristitiam mitiget. Ad primuin ergo diuendum, quod in Utroque amicitia mani seStatiar, Scilicet et quod congaudet gaudenti et quod condolet dolenti; et de utrumque ratione causae redditur delectabile. Ad secundum dicendum, quod ipse dolor amici secundum Se contriStaret; Sed considerati causae Hus, quae eSt amor, magi delectat. Et per hoc patet responsio ad tertium.
ARTICULUS V. - TRUM PER CONTEMPLATI0NEM VERITATIS DOLOR ET
Ad quartum si proceditur. 1. Videtur quod contemplatio veritatis non mitiget dolorem. Dicitur enim Eccle i 18 Qui addit scientiam, addit et dolorem. Sed scientia ad contemplationem Veritati pertinet. Non ergo contemplatio veritatis mitigat dolorem. 2. Praeterea, contemplati veritatis ad intellectum speculativum pertinet. Sed intellectus peculativus non movet, Ut dicitur De anima lib. , text. 58). Cum igitur gaudium et dolor Sint quidam motus animi Videtur quod contemplatio veritatis nihil saeiat ad mitigationem doloris. 3. Praeterea remedium aegiitudinis apponendum est ubi est aegritudo. Sed Contemplatio veritatis est in intellectu Non ergo mitigat dolorem cor poralem, qui QS in SenSU. Sed contra est quod Augustinus dicit Solitoq. lib. I, cap. 12 a med.): Videbatur mihi, si se ille mentibus nostris veritatis fulgor periret, aut non me Sensurum fuisse illum dolorem, aut certe pro nihilo tolera
CONCLUSIO. - Cum in veritalis contemplatione maxima consistat delectatio, per veritatis contemplationem tristitiam et dolorem mitigari necessarium est.
Respondeo dicendum quod, sicut Supra dictum Si quaeSt. XXXI, art. 5), in contemplatione Veritatis maxima delectatio consistit. Omnis autem delectatio dolorem mitigat ut supra dictum Si art. praPQ. et art. 1 hujus UaeSt.) et de contemplatio veritatis mitigat tris titiam vel dolorem; et tanto magiS, quant persectius aliqui eSt amator sapientiae. Et de homine e contemplatione divinorum, et futurae beatitudinis in tribulationibus gaudent secundum illud Jacobi t. 2):
Omne gaudium existimate, fratres mei, cum in tentationes varia incia
ceritis; et, quod St amplius, etiam inter corpori cruciatus hujuSmodi gaudium invenitur; sicut Tiburtius martyr cum nudatis planti SU per Rrdentes prunas incederet, dixit: u Videtur mihi quod super roseos 1loretincedam in nomine JeSu Christi. Ad primum ergo dicendum quod ii qui addit Scientiam, addit dolorem, v vel propter dimouitatem et desectum in v senienda veritatis, Vel propter hoc quod per Scientiam homo cognoscit multa quae voluntati contrariantur. Et
776쪽
618 QUEST XXXVIII, ART. IV ET .
Si e parte rerum cognitarum scientia dolorem causat e parte autem contemplationis veritatis, delectationem. Ad secundum dicendum quod intellectus speculativus non moVet animum sex parte rei Speculaue 1); movet tamen animum ex parte ipsius contemplationiS, quae mi quoddam bonum hominis, et naturaliter delectabili S. Ad tertium dicendum, quod in viribus animae si redundantia a sup riori ad inserius; et secundum hoc delectatio contemplationis, quae eS insuperiori parte redundat ad mitigandum etiam dolorem, qui est in SenSU.
Ad quintum sic proceditur. 1. Videtur quod omnia et balneum non mitigent tristitiam. Tristitia enim in anima consistit. Sed Somnus et balneum ad corpus pertinent. Non ergo aliquid faciunt ad mitigationem tristitiae. 2. Praeterea idem effectus non videtur a Sari e contrariis caUSis. Sed hujusmodi, cum sint corporalia, repugnant contemplationi Veritatis, quae est causa mitigationis tristitiae, Ut dictum rei ari praec.). Non ergo per hujusmodi tristitia mitigatur. 3. Praeterea, tristitia et dolor, SecUndum quod pertinent ad corpus, in quadam transmutatione cordis consistunt. Sed hujusmodi remedia magis videntur pertinere ad exteriores Sensus et membra, quam ad interiorem
cordis dispositionem. Non ergo per hujusmodi tristitia mitigatur. Sed contra est quod Augustinus dicit Cons. lib. IX, cap. 12, Ubsin. Audieram balnei nomen inde dictum, quod anxietatem pellat ex animo a et infra ibid. Dormivi et evigilavi, et non parva e parte mitigatum inveni dolorem meum sat inducit quod in hymno Ambrosii
Beddi laboris usui Mentesque sessas allevat.
CONCLUSIO. Cum somnus et balnea restaurent et resorinent corporalem naturam in debitum statum vitalis motionis, necessarium est ea quoquia tristitiam miti
Respondeo dicendum quod, sicut supra dictum eSt DBPSt. XXXVII, Rrt. 4 , tristitia Secundum suam speciem repugnat vitali motioni corporis, et ideo illa quae reformant naturam corporalem in debitum Statum vitalis motionis. repugnant triStitiae, et ipsam mitigant. Per hoc etiam quod hujusmodi remediis reducitur natura ad debitum statum, cauSatur ex his delectatio; hoc enim est quod delectationem facit, ut Supra dictum eSi quaeSt xxv, an s). Unde clim Omnis delectatio tristitiam mitiget per hujusmodi r media corporalia tristitia mitigatur. Ad primum ergo dicendum quod ipS debita corporis diSpositio, inquam tum Sentitur delectationem eausat et per consequens triStitiam mitigat Ad secundum dicendum, quod delectationum una aliam impedit, ut supra dictum St Marat xxxi, art. 8 , et tamen omnis delectatio tristitiam mitigat. Unde non est inconveniens quod e cauSi Se invicem impedientibus tristitia mitigetur. Ad tertium dicendum, quod omnis bona dispositio corporis redundat quodammodo ad cor Sicut ad principium et finem corporalium motionum,
Id si, ut apprehendit r. in solum specu an inum in luantum eontemplatio apprehendi-ulive nihil ili in de app libilitate, sed movet tur ut quoddam bonum vi , libi. et .electabile.
777쪽
DE BONITATE ET MΛLITIA TRISTITI E SEU DOLORIS, IN QUATUOR ARTICULOS
DIVISA. Deinde considerandum est de bonitate et malilia doloris vel tristitiae; et circa hoc quaeruntur quatuor 1 Utrum omnis tristitia sit malum. - 2 Utrum possit esse binnum honesium. - 3 Utrum possit esse bonum utile. - Utrum dolor corporis sit
ARTICULUS I. - ΠTRUM OMNIS TRISTITI SIT MALA.
De his etiam infra, quaest. LII, art. 5, et part III, quaeSt. X , art. 5 eis, et Sent. In diSt. 45, quaeSt. n. art. 2, quaest. I ad 5 et art. 5, quaesi. II cors su et i , disi. 49, quaest. III, art. 4. quaest. l .
Ad primum Sic proceditur. 1. Videtur quod omnis tristitia sit mala. Dicimina Gregorius Nyssenus Nemes lib. De nat hom. Cap. 19, in Princ. Omnis tristitia malum est sui ipsius natura. M Sed quod naturaliter es malum Semper et ubique est malum. Ergo Omnis triStitia est mala. 2. Praeterea, illud quod omnes fugiunt, etiam VirtUOSi eSt malum. Sed tristitiam omnes fugiunt, etiam inuoSi quia, ut dicitur Ethic. lib. via, cap. 11), - etsi prudens non intendat delectari, tamen intendit non triStari. Ergo tristitia est malum. 3. Praeterea, Sicut malum corporale est Objectum et cauSa doloris corporalis, ita malum spirituale est Objectum et cauSa tristitiae spiritualis S domni dolor corporalis eSt malum corporis. Ergo omnis tristitia Spiritualis
Sed c mira, tristitia de malo contrariatur delectationi de malo. Sed delectatio de malo est mala, unde in detestationem quorumdam dicitur FrOV. H, 14), quod laetantur, cum mala fecerint. Ergo tristitia de malo est
bona. CONCLUSIO. - Quamvis tristitia omnis secundum se mala sit, inquantum impedit quietem appetitus in b0uo; attamen bonaeSt tristitia, qua quis de malo tristatur opere.
Bespondeo dicendum quod aliquid esse bonum vel malum potest dici dupliciter Dimo modo simpliciter et secundiim Se; et Sic omnis tristitia est quoddam malum hoc enim ipsum quod StippClitum hominis anxiari de malo praeSenti, rationem mali habet impeditur enim per hoc quie appetitus in hono Alio modo dicitur aliquid bonum vel malum ex SuppoSitione alterius, sicut verecundia dicitur esSe bonum ex Suppositione alicuju tu pis commissi, ut dicitur Ethic. lib. IV cap. ult.). Sic igitur, UppOSit aliquo contristabili vel doloroSO, ad bonitatem pertinet quod aliquis de malo praesenti tristetur Vel doleat. Quod enim non tristaretur vel non doleret, non posSet esSe nisi quia Vel non Sentiret, Vel quia non reputaret Sibi repugnans; et utrumque Storum eSt malum manifeste. Et ideo ad bonitatem pertinet ut SuppOSita praeSentia mali, Sequatur tristitia vel dolor. Et hoc est quod Augustinus dicit Super Gen. ad liti lib. VIII, cap. 14. Circ. med. : Adhuc est botium quod dolet amissum bonum; nam nisi aliquod bonum remansisset in natura, nullius 1 boni amissi dolor esset in poena. M Sed quia Sermone morale Sunt in Singularibus, Vorum Sunt operationeS,
illud quod est ex Suppositione bonum, debet bonum judicari Sicut quod
si Vel potius nullus, ut .in texi originali S. Augustini sic construendo nullus dolor amissi boni.
778쪽
est ex SuppoSitione Voluntarium, Udicatur Voluntarium, ut dicitur Eth. lib. in cap. 1), et SUpra habitum eSi quaeSt. VI Rrt. 6 . Ad primum ergo dicendum, quod Gregoriia NySSenia loquitur de tristitia ex parte mali tri Stanti S. non autem ex parte Sentientis et repudiantis malum; et echae etiam parte omne fugiunt triSlitiam, inquantum sugiunt malum, Sed SenSum et resutationem mali non fugiunt. Et Sic dicendum
etiam est de dolore corporali nam SenSu et recuSati mali corporali a testatur natura bonae. Unde patet responSi ad secundum et ad tertium.
ARTICULUS II. - ΠTRUM TRIST TIA POSSIT ESSE BONUM HONESTUM.
De his etiam part III, quaest. TV, art. 6 ad 2 et 5 et quaest. XLVI art. 6 ad 2.
Ad secundum sic proceditur. 1. Videtur quod tristitia non habeat rationem boni honesti. Quod enim ad inferos deducit, contrariatur honesto. Sed sicut dicit Augustinus Super Gen. ad liti lib. II cap. 33, Circa sin.), Iacob hoc timuisse videtur, ne nimia tristitit Si perturbaretur ut non ad requiem beatorum iret, Sed ad insero peccatorum Margo triStitia non habet rationem boni honeSti. 2. Praeterea bonum honeStum habet rationem laudabilis et meritorii. Sed tristitia diminuit rationem laudis et meriti dicit enim ApoStolus II.
COP. IX Unusquisque, prout destinavit in corde suo, non eae tristitia aut eae necessitate. Ergo tristitia non Si bonum honestum.
3. Preteterea Sicut Augustinuidicit De CiV. Dei, lib. IV cap. 15 parum ante m. tristitia est de his quae nobi nolenti bH accidunt is Sed non velle ea quad presentialiter fiunt, eSthabere Voluntatem repugnantem ordinationi divinae cujus providentiae Subjacent omnia quae aguntur. Ergo cum conformitas humanae voluntatis ad divinam pertineat ad rectitudinem voluntatiS Ut Supra dictum est quaeSt. ix art. 10), videtur quod tristitia contrarietur rectitudini voluntatis et si non habeat rationem honesti. Sed contra Omne quod meretur praemium vitae aeternae habet rationem
honesti. Sed tristitiaeSthujusmodi, ut patet per id quod dicitur Matth. v I): beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur. Ergo triStitia Si bonum h
CONCLUSIO. - Tristitia cum quandoque bona sil honestatem etiam habere
Respondeo dicendum quod secundum illam rationem qua tristitia est bonum, potest eSSe bonum honeStum. Dictum eSi enim sari pro . quod tristitia est bonum secundum cognitionem et recuSationem 1 mali quae quidem duo in dolore corporali attestantur bonitati naturae exqUa provenit quod Sensus Sentit et natura refugit laesi viam quod cauSat dolorem. In interiori vero tristitia cognitio mali quandoque quidem S per rectum judicium rationis, et recuSalio mali eSt per voluntatem bene dispositam detestantem malum. Omne autem bonum honestum ex his duobu procedit scilicet ex rectitudine rationis et voluntatis. Unde manifestum est quod tristitia potest habere rationem boni honeSti. Ad primum ergo dicendum quod omnes paSSiones animi e regulari, bent Secundum regulam rationi S. quae St radi boni honesti quam tranScendit immoderata tristitia, de qua loquitur Augustinus et ideo recedit urulione honeSti. Ad secundum dicendum quod sicut tristitia de malo procedit ex Volun-
li Hoc est, qualenus sentit sive colenn-pit sibi est in corp. ubi etiani diei uni quoi Sive eo o perniciosum et silictivum esse ac proinde re cere, sive sugere malum ad bonitatem crina t.
iugit illud ut praecellenti articulo expliealum
779쪽
tate et ratione recta, quae detestatur malum ita tristitia de bono procedite ratione et Oluntate perVel Sa quae deteStatur bonum itide talis tristitia impedit laudem vel meritum boni honesti, Sicut cum qui facit cum tristitia eleemoSynam. Ad tertium dicendum, quod aliqua praeSentialiter Veniunt, Uae non sunt Deo volente, sed Deo permittente, Sicut peccata Unde Clunia r pugnari peccato exiStenti vel in se vel in alio, non di Scordat a voluntate Dei. Mala vero poenalia praesentialiter contingunt etiam De Volente. Non tamen exigitur ad rectitudinem voluntatis quod ea Secundium Se hOm Velit, sed solum quod non contrarii latur ordini divinae justitiae, ut Supra diu tum eSi quaeSt. XIX, art. 10).
De his etiam pari. III. quaest xv, ari. 6 ad 24 5, ei quaest. XLIX, art. 6 ad 2.
Ad tertium sic proceditur. 1. Videtur quod tristitia non OSSit esse bonum utile. Dicitur enim Eecl. xxx, 25): Multos occidit tristitia, et non est titiἰitas in illa. 2. Praeterea electio est de eo quod est utile ad finem aliquem Sed tristitia non est eligibilis quinimo idem Sine tristitia, quam eum tristitia magis est eligendum, ut dicitur Topic lib. , cap. 2 loc. 2 et 24ὶ Ergo tristitia non est bonum utile. 3. Praeterea, omni re eSt propter Silam Operationem, Ut dicitur De caelo, lib. ii text. 17). Sed tristitia impedit operationem, ut dicitur Eth. lib. x, cap. 5, circ. med.). Ergo triStitia non habet rationem boni utilis. Sed contra, SapienS non quaerit niSi utilia. Sed iacui dicitur Eccle vii, S)r Cor sapientum ubi tristitia, et cor stultorum ubi laetitia. Ergo tristitia est utilis.
CONCLUSIO. - Tristitia quae hominem ad malum fugiendum vel vitandum impellit, maximam illi praestat utilitatem.
Respondeo dicendum quod e malo praeSenti insurgit duplex appetitivus motus : Unus quidem St, UO appetitus contrariatur malo praesenti; et ex ista parte tristitia non habet utilitatem , quia id quod
in appetitu ad fugiendum et repellendum malum ContristanS; et quantum ad hoc tristitia habet utilitatem , si sit de aliquo quod est sugiendum. Est enim aliquid fugiendum dupliciteri Uno modo propter SeipSUm, e contrarietate quam habet ad bonum, Sicut peccatum; et ideo tristitia de peccat utilis est ad hoc quod homo sugiat peccatum sicut Apostolus dicitcI. Cor. Π, ): Gaudeo, non quia contristati estis, Seu quia contriStati estis
ad poenitentiam. Αlio modo est aliquid fugiendum, non quia Sit Secundum Se malum, Sed quia est occasio mali dum vel homo nimis inhaeret ei per amorem, Vel etiam ex hoc quod praecipitatur in aliquod malum Sicut patet in bonis temporalibus et secundum hoc tristitia de bonis temporalibus potest eSSe utilis Sicut dicitur Eccle. u.3 Melius est ire ad domum luctuis quam ad uomum convivii in illa enim sinis cunctorum admonetur hominum ideo autem tristitia in omni malo fugiendo est utilis quia geminatur fugiendi causa; nam ipsum malum Secundum se fugiendum eSt; pSam autem tristitiam Iucundum Se omnes fugiunt Sicut etiam bonum OmneSappetUnt, et delectationem de bono. Sicut ergo dei sectatio de bono facit ut bonum avidius quieratur, ita tristitia de malo sauit ut malum vehementius fugiatiar. Ad primum ergo dicendum, quod auctoritas illa intelligitur de immoderata triStitia quae animum absorbet. Hujusmodi enim tristitia immobilitat animum et impedit fugam mali, ut Supra dictum eSi quaest. XXXVH art. M.
Ad Secundum dicendum, quod sicut quodlibet eligibile sit minus eligibile