장음표시 사용
71쪽
ore. Huius autem sortitudinas quinque m nera Aristotelesψ Ethicorum tertio facit, quae .pr ter illud solum, quod summe legi paret si
ne metu, & timore,imperfecta sunt ut sortitii do ciuilis , quq honore, vel ignominia concita tur; sortitudo,quq necessitate prouenit, quam milites ferumq. habere solent, Imperatorum metu fortiores e li.,Tertia ab exercitatione proficiscitur τquq in veteranis hominibus tan. tum reperitur et: hi enim, propter assiduum in bello usum, sortiores esse solent.. Quarta ab ira oritur; est enim fortituditas, Mos , ve Virgiasius
aerior ad pugnam redis, s 'vim suscitat ira.: Τandem l speiobtinenda: yictoriae quandoaquidema ea homines longe. rtiores efficit rhinc Imperatores ac Duces in bello ad pugna milites cohortari solita sunt, proposita si e victoriae, ut Turnus apuiu Virgilium t λ ι τ
eentia solenti homines laudari Vehementer autem, inquid Cicero, amor multitudinis, om-inouetur ipsa fama, &, opinione liberalitatis . beneficentiae, iustitiae, fidei Pomniumq. earum virtutums que pertinent ad mansuetudinem Iinorum ac facilitatem. Est autem liberalitas, vestaquit Aristoteles, mediocritas in- pecunijs, cuius laus in dando magis, quani in accipiet
72쪽
- ' Liberalitatis laude, Cimonem Athenient floruisse dicunt qui quotidie domi eonuiuium
parari iubebat, quo pauperes turmatim con uenirent et si quem egere ciuem intelligebat, eum Hrtim collata pecunia adiuvabat. pta diom suorum sepes auferendam urabatot Om-- nes arbitrio suo fructus percipere possent. C terum in liberalitate videndum est, primo, ne obsit benignitas, ut Cicero primo de officijs, de hac liberalitate verba faciens, dixit: deinde ne maior sit benignitas quam facultas. tandem , ut pro dignitate cuique tribuatur. Primo beneficia simi conserenda impatriam , & parentes, quibus maxime deuincti sumus, deinde in liberos, uniuersamq. domum, quae per fugio nostro plurimum confidit, tandem in propinquos, & alios,quibus commode, & pie
pecuniae poterunt erogari. - . l. Magnanimitas in eo potissimum spectatur , qui,contempta propriavtilitare,in alios quamplurima studet conferre beneficia ; nihil enim honestius, magnificentiusq. est, inquit Cicero, quam pecuniam: Contemnere, si non haheas, si habeas ad benificetitiam liberalit temq. conferre . Magnanimi apud Romanos dicti fuerunt, Fabricius, & Curius, qui, core temptis diuitijs omne . Budium , omnemque - Operam in Reipub. eommodum , & utilitatem
Magnificentia,quae in his tantum existi, qui, diuitijs, sortunaeq. bonis copiosissime affluunt, D 3 virtus
73쪽
virtus est, ut inquit Arist. quae in sumptibus f
ciendis amplitudinem sequitur . nam pecunijs unum,iaut alterum subleuare, magnificentia dici non potest, sed liberalitas: verum ea demumagnificentia erit,publicis monumentis urbem exornare , & totam aliquam ciuitatem pecu, triarum multitudine adiuuare, ut de Cssare Augusto legitur, qui marmoream se urbem re Iicturam gloriabatur . . . l . si ii i 1
Α disciplinis atque liberalibus artibus solent vehementer homines laudari, cum persectibi' Iem animum informent, & perficiant; tanto laudabilior quis erit, quanto disciplinis instructior fuerit. Vnde Cicero Archiam Poetam ab ijs artibus,quibus puerilis aetas ad humanitatem inBrmari selet,& aninium ad virtutem
praeparant ac percolunt, summopere commemdat . Hae autem septem numerantur, Grammatica , quae primum sibi locum vendicaticum sit quasi parens, & procreatrix reliquarum, qua, veluti ab uberrimo sente , reliqua studia promciscuntur, Rhetorica, Dialectica. his quatuor saccedunt, quas Mathematicas appellant,qua tum prima numeros tractat,&graecε Arithme tira dicitur: hane Mathematicarum reginaω statuunt, quod sine ea reliquae nihil possint Secunda senorum harmonias docet, & Musca nominatur, & omnem Poeticam artem complectitur, & modos omnes, qui vel voce, vel instrumentis varijs educuntur. Tertia mensuro
74쪽
eontine , & Geometria vocatur . Quartas Eerum cursisS, ortus, Occasus, proprietates in- /uestigat, & Astrologia dicitur, quare mal in his excellunt disciplinis , summe - lactandi
Laudari etiam possunt, qui vel equorum studio delectati, vel venatione, vel armis in i' maxime excelluerat. Vnde ceIebratur Alcibiaudes, quod equos aleret velocissimos,quibus ab Olympicis victoriam reportaret. Cyrum Perserum Regem ferunt, quotidie sere venari solitu.& MithridatM Regem tanto*vehandi studio allectum , ut septem anniS, neque urbis, neque vilis tecto usus fuerit: eorum vero, qui armorii
sudio dediti, in his maximam gloriam age i sunt,prope innumera existunt exempla
Laudantur etiam, qui diuinis rebus sestimaeum Religione deserisiunt, ut Scipio Asticanus maximam lauderi promeritiis etri propterea quod nihil umquam aggrederetur, nisi priui Deos stlutasset, et rem secrarn secissete unde bene Cicero, rerum omnium age larii reprimcipia a Dijs immortalibus capienda, dixit.
Cicero eos etia iuuehes iudados censet, tverecundi fiterint: est enim verecundia omnis honestatis parens, nutrix et custos; unde Pythias Aristotelis filia interroγαι' qui coloe esset omnium pulchen imusaespondit , qui hu D vere
75쪽
.erecundiam ingenuis Gortar; ed Diogene , cum vidisset adolescente in prs verecundia er buisse, dixit, confide fili, talis est virtutis color Sen a censet.tamdiu esse aliqugi' bonae spei locum,quamdiu verecundia in animo dur edixit. Ecquid praestabilius esse potest verecundia quidue dignius excogitari adoles noe . verecundo, de modesto , nihil turpe aggrediente , sed ea, quae cum honestat coniuncta sunt inquente P
MAxima felicitatis pars , sesundum bona
animi, potissimum in ijs consistit bonis, quae, cum in animo non sint, ad eum tamen reia struntur . Sed ; ut magna virtutis laus, it &istorum prς sertim bonorum, in sint tamquam splendor quidam virtuti ipsius luce excitatus. Ea sunt in triplici genere,alterum, gloria est ealterum ab ea prosectus honos: tertium Pros pera, & aequabilis sortuna .
DEfinitur a Cicerone gloria, Illustris x &peruagata multorum & magnorum , MI
76쪽
in suos emes, vel in patriam,vel in omne genu,
Iominum fama meritorum. eamq. Aristote des q. Ethicorum,maximum omnium honorum, quae extrinsectas possut accider ceterisq. rebus uniuersis, excepta una virtuto, aureponendam censet et Persecta gloria,ut ait Cicero,ex tribus
his constati si diligit multitudo . si fidem habet . si cum admiratione, . nos honore dignos arbitratur. Conciliatur multitudo, primo, A ma liberalitatis, ut dictum est. a. benefica Vo-Iuntate , etia si res non sit phtat,tande iustitia, di fide, omnibus i. ijs virtutibus, quae pertinet .ad mansuetudinem morum, ac facilitate, Mad quamplurimorum utilitatem. Fides vero a 'quiritur prudentia , & iustitia, quoniam iustis& prudentibus omnes facillime credunt, eos que admirantuΠ, quos virtutσcaeteros anteire perspiciunt. Excitatur demum gloria sortis tudinis laude; quaret aliquem laudatuti,dice--muS eum , gloriae splendorem , non quidem salsa hominum opinione, aut adumbratae Virtutis fama, sed propria virtute atque animi praestantia sibi comparasse omnibusq. in rebus sitis gestis non diuitias ksed nominis perpetu talem asseqtii studuisse, quam non diuitijs Q-lumo quas semper contempsit , erum ipsi ubtae , praeserendam duxit; neque eam quae cor pore ἰ & spiritu continetur vitam putasse, sed quae omnium seculoruin memoria vigebit. B na nasi. existimatio,& fama magis est curanda,
quam diuiuae, unde bene dixit ille apud Plautii
77쪽
ego si bonam samam mihi seruasso, sat ero duues:& Marcus Antonius hoc utitur argumento, si bona existimatio diuitijs praestat, di pecunia tantopere expetitur, quanto gloria magis est expetenda φ Tandem, eo quis maiori laude dia. gnus erit,si bonam apud homines virtutis,alt riusq. rei, quae laudabilis sit, existimationem consequutus fuerit. T gloria,cum in fama, & opinione homunum posita sit, honorum delatione deci ratur : ubi enim est illustris omnium de alici ius virtute opinio,honor necessario sequitur.Est autem honor ex Cicerone in Oratore, p misi virtutis,iudicio studioq. ciuium ad aliquem de datum: cum enim aliquis quapiam in re se prς ι lare gessit, & multis profuit, tunc honore da-gnus putatur.& quia honor ex gloria nascitur, gloria vero beneficijs maxime excitatur, videndum est, qualia debeant esse ea beneficia, quae
honoreS mereantur, ea poterunt ad quatuor genera reuocari. Primum est eorum,qua ad vitam salutem pertinent, ut si quis ciuitatem obsidione; p triam tyrannide ciuem capitis periculo liber uerit. Secundum eorum,quae ad opes, augendas&
Imperij amplificationem 1pectant; ut si quis
78쪽
multas;exteras nationes bello superauerit, de Imperio adiunxerit. Tertium earii rerisest, quς non facile acquiri possunt ideo honorantur qui artes industria inuentas posteriS tradiderunt. hoc nomine multu Platoni, multum Aristoteli, multum Ciceroni, caeterisq. antiquis,qui liberales disciplinas,aut excogitauerunt ipsi, aut cum eas ab alijs rudes ac ceperihi, seis numeris absoluerunt,debeturi Quartum, cum qitHardi vim issicile, o midolossim, aut omnium, aut alicuius causa es ficitur. Omnis enim honor , ut ait Arist. rebus dissicillimis excitaturi res aut Tarduae sunt semper, administrarc Rempublicam, magmtudinem &excelsitatem animi cum perpetuo robore constantiae retinere. Vel aliquo in loco.
Hi Taurini ubi quamplurimi Duces existunt ιvirtute bellica caeteros anteire, vel si id alia quo tempore magnum erit, quod alio non magnam laudem mereatur; vi,si quis exhausto aerario, dubijs, ac dissicillimis Reipub. temporibus pecunias mutuas ded. Denique eff- Ciat , quod caeteri, aut propter rei magnituat nem,aut dissicultatem subterfugerint, ut si quis cum taeteri fugiant ,i solus dimicet , hostium impetum sustineat, vi de Horatio Coclite legitur, qui susscepto bello aduerssis Romanos a Porsena Hetruscorum Regie, pro resti tutione Tarquinii Superbi. caeteri; fugientibus, solus hostem strenuissime immanissimo equo insidens sui uit, dum pons a ter 'ab-
79쪽
rumperetur, sugatisq. hostibus, patriam: diro reptione, ciues capitis periculo, omnes tandem lactu, & timore liberauit. y Latii sorti. I. T
P Rimo, diuini honores, qui Heroibus, cla
rissimisq. viris propter,insignem aliquam virtutem tamquam Dijs decernebatur: quippe qui sua virtute promerebantur,ut in Diuoru numerii referrentur. Titio Flaminio,ut notat Pi tarchus,tantii honoris uniuersa Graecia tribuit, quod illius ope, & auxilio a Macedonum Rege liberata esset, ut illi tamquam Deo lib reti: Augusto Caesari viventi Romani ait ria consecrarunt , & victimas immolarunt; ijs vero Christiani, qui religionis , fideique propagandae studio iaccensi , ab immanissiamis, truculentissimisq. Tyrannis,immiti, ac crudeli morte affecti sunt , & pro Christo multa pericula, acerbissimos dolores, corpo ris cruciatus sustinuerunt, vitaeq. sanctitate caeteris praestiterunt, diuinos honores tribu re consueuerunt. Hoc amplificari posset ex issis diebus, ex supplicationibus, quae Dijs immortalibus, in honorem eorum, a quibus Res
Pub. fuit gubernam,decernebantur,ex templis,gris eorum nomini consecratiS. i. Secundo, monumenta vel carmine, vel se luta
80쪽
luta oratione stripta cum exosculando iis. genio viri, aliquem dignum esse existimant; in quo exornando elaborent a praeclari enim .homines,qui virtutis splendore claruerunt, rerbusq. , praeclare gestis posteritatem sibi deuim xerunt , Carmine, solutaq. Oratione a Poeatis,& Oratoribus celebrantur. Isbcrates namq Euagoram Cypri Regem summis laudibus e tulit, Cicero,Pompeium illustri natum familiarbellicaq. virtute insignem, oratorijs adhibitis ornamentis , summaq. eloquentia exomauit, Virgilius Poetarum facile princeps, stricta a oratione, Caesaris Augusti laudes prosequi
Tertio, munera, & praemia; sunt enim hieυir tu vir indicia r unde & ambitiosissimi m nerum simi appetentissimi, non propter utiliatatem, sed propterrhonorem , quem sciunt cum illis esse comunctum; multos enim hoe temporis decursu strenuissimos ac sortissimo viros , a principibus, torquibus aureis, pretiosissimis gemmis , vestibus, auro, phrygi que opere Uaboratis , di exomatis,immanissio miς, ac spurnantibusaequis, quibus principes ipsi soris, domiq. utebantur, ob insignem aliqquam sortitudinem donari solitos, ipso oculo. rum coniectu videmus, in quorum numero est Sereniss. & Inuictiss. carolus Emanuel Allo brogum Dux , Italiaeq. Subalpinae Princeps, qui quamplurimis honoris praemijs milites , ac Duces , quos, saeuiente Marte , classicoq.