장음표시 사용
31쪽
CAPUT XXII. DE sTYLO OPTIMO FACILE COMPARANDO . . . PBg. 286ouo pacto stylus optimus 'cile eomparari poterit 3 . Ag. I. . De Seriptorum Lectione . . - . a ibit, Quinam sunt legendi Seriptores λ Velim de Latinis . delectum habe . Quaenam est aurea latinitatis aeta37 . . Quaenam est argentea latinae linguae aetus 3 Quaenam sunt allae latinae linguae aetates' Dicas, quaeso, de Scriptoribus italicis.
g. II. De Scriptorum Dei tu . . . .
Eae his omnibus quinam sunt praecipua Scri-' ' ptores deligendi 2 . ' . Quis ordo tenendus est in legendis Tullii' libris r . . v Quisnam Ciceroni proaeimus est incorrupta Latini sermonia integritate et elegantia ZOuibus Poetis Latinἰs praeeipue Opera dams da 8 De Balleis Seriptoribus diea3, quae3ο.
CAPUT XXIII. DE IMITATIONE . . .
Quid est imitatio 'g: I. De Imitatione puerili u. Quotvleae est imitatio 7 Ouinam sunt imitationis gradus ΤOuid interest inter in tyrpretationem eι ver-
Ovomodo probari poterit hune sideri ver-δionem 3 priorem esse imitationis gradum 'vi Quinam est sectindus imitationis gradus Ouinam est tertius gradus Praestatne unum aut plures optimos imitari Nonne hoc modo Seriptores os ines uniam for- .mam et unius imaginem referent 7
Ouiis eanendum esι pueris in imitatione 2
32쪽
XXXIPag. 301 g. II. Do virili imitatione . . . . Quaenam est imitatio firilis Quandonam a puerili ad firilem imitationem gradum facere poteris 3 Quomodo imitatione id praestare possumus ut nova inveniamus ΤOuid de se praestare debet bonus imitator 2 , Num et peregrini Seriptores legendi et imitandi 2 g. III. Imitationis exempla n 304
Demosthenes in oratione de Corona in Cisero in oratione pro Milone in Ioan. Casa in oratione ad Carolum V. -. Num a Scriptoribus optima imitari dum -- taxat debemus 3 Quid denique in imitatione animadvertendum est Cisero in narratione orationis pro Milone - Ioannes. Fr. Commendones in narratione orationis pro discipulis Patavinis g IV. Exempla Poeticae Imitationis . . . 308Viryilius Catulli Carmen.imitatur, eae quo Metiam nonnulla Tassus et Ireostus arripiunt. - Catulli similitudinem rosae Areostus aemulatiis est Virgilii Ioeum Tassus imitatur - Equi currentis similitudo qua primum.Homerus usus e3t, , postea Ennius, Virgilius, Tassus, Metasta- .sius. Loca quaedam Virgilii quae Ili- erius aemulatus est. - Laudes Hereulis
em Virgilio Aeneid. lib. VIII. - Christi laudes eae Sannazario de Partu Virginislib 3. - CAPUT XXIV. DE ExERCITATIONE APTE SCRIBENDI
Nonne lectio optimorum et imitatio sulpetunt ad elpormandum stylii
33쪽
Ouid nobis e reitationis gratia scribendum erit ρ ' . Quid sibi vult eogitatio ad meretiario m 2 Quomodo seribendum erit ad eaeereitationem Quid eapostulat emendatio 2 ' '
34쪽
hetoricae prooemium, sive apparatum appellamus ea omnia, quae pertinent universim ad Artem Rhetoricam. Quatuor autem sunt, quae de Rhetorica generatim, et universe, prolusionis more, quaeri . possunt. 1. Quae sit natura, et sinis Rhetoricae. 2. Quae sit dignitas, vis, et utilitas Meloricae. 3. Quae sit illius materia... Quas sint illius partes. ' . .
De natura, et sine Rhetoricae. - . , Ouid est Rhetoriea 'R: Est ars, seu disciplina bene diuendii hoc ostornate, graviter, et copioso loquendi. Ita Quintilia-.nus lib. 2. Unde nomen suum trarit Rhetoriea' R. A voce graeca pia dico, loquor et unde m τορ etor, orator, et Hurvo in ars oratoria. are vocatur ars p . 'B. Quia certis quibusdam, et numquam sallentibus praeceptis continetur. Ait cicero . Ira est, quad
35쪽
dat rationes eertas, et praeeepta faciendi aliquid, quae habent ordinem, et quasdam errare in faciendo
Quare dicitur ars bene dioendi pB. Quia docet quomodo aptis Sententiis, verbisque Ieetissimis dici possit. Undenam orta est ars illa bene dieendi ZR. Nolatio naturae, et animadversio peperit artem. Cum enim aliqui nativa quadam facultate sino ullo artis subsidio bene dixissent, alii contra insulse omnino et male; extitit aliquis qui discrimen illud observaret attentius: qui causas illius indagaret sedulo: atquo
ita rem sensim ad artem atque praecepta reVocaret, et quasi viam traderet, quae ad eloquentiam tuto serret. Undo liquet non esse eloquentiam natam ex artificio: sed potius artificium ex clinuentia natum, alque prosectum.
Quid disserunt inter se Rhetor, et Orator ZB. Hoc disserunt; quod Rhetor sit, qui beno di-eendi praecepta tradit. Orator Vero sit is, qui accommodato ad persuadendum dicoro potest: tametsi e retur persaepe in nomine, et aliud pro alio indiscriminatim accipiatur. Quisnam est finis ultimus artis Rhetorie 'B. Est persuadere dictione: hoc est diserta ora- .iione quempiam impellero ad aliquid vel credendum, vel agendum, vel omittendum. Quodnam est olpeium Oratoris p B. Est dicere apposite ad persuadendum, quod set docendo, delectando, et movendo. Dogemus argumentis, et argumentatione: delectamus ornato, illustri et apto dicendi generet sectimus amplificatione, ei assectibus. D ore necessitatis est: delectare
36쪽
suavitatis: movere vero, seu flectere, viciniae: atque hie demum est verissimus eloquentiae triumphus. Unde erit ille summus et Perseolus orator, qui cum apposite dixerit ad persuadendum, hoc est ad docendum, delectandum, et movendum; re ipsa tamen si vo auditoris Vitio, sive quacumque demum alia de , causa non persuaserit. '
s. II. De utilitate, vi, et d0nitate Rhetoricae. Ouaenam est Rhetoricae usilitas ' R. Deus immortalis nulla magis hominem separavit a caeteris animantibus, quam dicendῖ lacullaio. Bationem illi praecipuam dedit; sed ipsa ratio neque tam nos iuvaret, neque tam esset in nobis manifesta, nisi quae incepissemus mente, promero etiam. IO- quendo possemus. Quare si nihil oratione melius accepimus, quid tam utile, quid tam dignum cultu atque laboro ducamusΤ aut in quo malimus praestare hominibus, quam quo ipsi homines, caeteris
animantibus praestant Quintilianus
Quaenam est vis, et dignitas Rhetorieae pn. Nihil addi potest ad haee illustria Tullii verba in libro de Oratore: ν ' Ouid est, inquit, aut tam admirabile, quam eae inlinita multitudine hominum eaeistere unum, qui id quod Omnibus natura sit datum, vel solus, vel cum paueis facere possit 3 aut tam jucundum cognitu, atque auditu, quam 3apientibus sentenι iis, gravibuaque verbis Ornata oratio, et perpolita 8 aut tam potens, tamquo magnificum, quam populi motus, judicum, relisone., .senatus gravitatem, unius oratione converti
37쪽
Quid majus , Oid splendidius dicohe posset eloquentias si pro se ipsa loqueretur 7 g. III.
. 'Be muteria Rhetoricae.. Quaenam est materia cujusque artis in generest B. Ea est, circa quam versatur ars; ut medicinae materia sunt morbi , quia in iis curandis medicina
Quaenam est speetatim materia Rhetorieaer B. Materiam esse Rhetorieae, docet Tullius, omnes res, quaecumque nobis ad dicendum subjectae erunt; neo in judiciis modo, et concionibus, sed in rebus etiam privatis ac domesticis. Nihil omnino est in rerum natura, de quo ornato dici, eleganter, et copiose dispulari non possit. Vis oratoris, professioque ipsa bene dicendi hoc suscipere, ac polliceri videtur ait Cicero) ut inuni de re, quaecumque sit proposita, ornato ab eo copioseque dicatur. Quamobrem cum Cicerone ipso dicemus, bene dicendi artem nul-- lam habere desinitam regionem, cujus terminis septa
S. IV. . De partibus Rhetoricae. Quae, et quot sunt primariae partes Rhetoricae pR. Quatuori Inventio, Dispositio, Elocutio, et
Pronuneiatio: quemadmodum sunt praecipuae quatuor orationis partes: 1. Argumenta invenire: 2. inventa disponere: 3. disposita verbis exornare: ε. exornata pronuntiare. Sunt qui pro quinta parte memoriam statuant; sed nos cum Aristotele illam ad pronunciationem reVocamus.
38쪽
B. Est.excnitatio rerum verarum, aut Vorisimi- Iium, quae vale ant tum ad faciendam fidem, tum ad molus excitandos. '
Ouid est Dispositio p B. Est rerum inventarum in ordinem distributio. Ouid est Eloeutio 'R. Est idoneorum verborum, et sententiarum ad res . inventas accommodatio. . Ouid est Pronuntiatio p . n. Est Vocis, ac corporis ea moderatio, quam res inventae, ac Verba requirunt.
Ouid est Eloeutio 'R. Eloeutio, inquit Tullius , est idoneorum ver- . borum, et sententiarum iud res inventas accommod sto: eaque spectanda est in verbis, aut singulis, aut conjunctis. . Cur tandem , et quorsum ab Elocutione, contra quam fieri solet, eaeordimur p . . B. Tametsi ex quatuor. Rhetoricas Partibus ordine naturae prima sit inventio, quia tamen pluscu- . Ium dissiduitatis habet, idcirco eam Elocutioni p0α- .ponendam esse cum erudito Vossio, aliisque ariis Rhetoricae magistris bena multis judicaVimus. -
Quomodo hune de Eloeutione librum diuidemus' R. Ut Tyronum utilitati consuletur, quadrilariam
39쪽
s dividimus. Agendum nobis est primo de verborum delectu, ei collocatione; secundo de periodo, et compositione orationis: tertio de tropis, et do figuris seu schematibus: quarto denique de stylo, et rationestyli optimi comparandi, a facilioribus, ut par est, ad dissiciliora sensim progrediend0.
cur habendus est rerborum delectus' B. Quod verborum delectus origo est eloquentiae, ut ait Iulius Caesar in su' do Analogia, seu de ratione latine loquendi, libro, quem Ciceroni nominatim nuncupavit. Quamvis enim suaves graVesque Sententiae exponantur, tamen si inconditis, obscuris, inusitati suo esserantur verbis, offendent aures: nee res ulla plus apud animos hominum valet, quam delectus ordo, et perspicuitas orationis, teste Tullio. Quid est animadvertendum in delectu verborum 'B. Hoc erit praecipue animadvertendum, ut purissimis, propriis, simplicibusque verbis utamur, Sed absque ulla assectatione. Ait enim Fabius: multos quibus loquendi ratio non desit, invenias, quos curiose poιius loqui diaeeris , quam benes vel quod inimia cura obsoletiores voces Vel peregrinas aucupantur, vel quod inusitatis formulis utuntur; vitium Summ0pere Iitandum. Attica anus Theophrastum hominem alioqui disertissimum, a notata unius assectatione verbi, hospitem dixit: nec alio se id deprehendisse interrogata respondit, quam quod ni
mium attico hoc est assectata elegantia) loqueretur. In optimo igitur ipso verborum genere delectus qui-
40쪽
Quid est in verbis apprime quaerendum' R. . Tria sunt praecipue quaerenda in verbis nem-Pe 1. puritas: 2. Proprietast: 3. simplicitas. g. I. De verborum puritate. Quid sibi fuit verborum puritas'
R. Nempo ut verbis utamur selectissimis, maximeque usitatis apud scriptores, qui nobis in exemplum sunt propositi: et, ut ait Cicero, ea asseramus, quae nemo jure reprehendat, et ea sic casibus, et temporibus, et genere, et numero conserVemus, ut nequid perturbatum, ac discrepans, ae praep0Sterum sit. Quare rejicienda sunt verba ab illis repudiata, .ut quadam quasi barbarie inquinata, quae ingratam red0lent peregrinitatem, vel ab usu abrogata, quem Penes, ut ait Horatius, est arbitrium, et jud, et norma loquendi. Quid est usus' R. Est optimorum scriptorum, praesertim Veterum, consuetudo; recentiorum enim parvi ponderis auctoritas est, nisi processu temporis verba ab illis prolata vim ac dignitatem sint assecuta. Nulla est vulgarium scriptorum auctoritas, nulla alicujus regionis, proxinciaeque, non dicam plebis, quae vario semper fluctuanti et ignobili utitur sermone.
Non erit fas nova voeabula procudere' .
n. Erit, sed ea lego, ut iis, patrius sermo plauscareat, egeatque. Si tibi dicenda erunt indicta Veteribus, aut illis abdita recentibus indiciis monstrare,