장음표시 사용
61쪽
Nam in priori parte Odysseam exhibuit; in altera
Iliadem , in ea siquidem Aeneas variis agitur itineribus , erroribusque , ut Ulyges ; in hac bella gerit. ut Achilles. Neque solum res. quibus pomma suum conflaret , ab Homero mutuatus est οῦ
sed similitudines paene omnes , & loca bene
multa , ubi Latinus sermo pateretur , αὐτο ex , verbo tenus reddidit ; adeo ut si cuncta Homerica eae Aeneide tollantur , vix aliqua pauca , Virgilii propria sint remansura . Duo sane de tuo penu ea prompsisse , proprioque excogitata ingenio descripsisse Virgilium crediderunt nonnulli , Sinonem . & navale certamen . Nam resis hominis nota , qualem in Sinone exprimit., talisque oratio , qualem veterator ille vaferrimus ad Priamum habet populumque Troianum , apud Homerum non legitur. Nihilominus eversionem Troiae cum Sinone , equo ligneo , Ceterisque omnibus , quae librum secundum faciunt, a Pisandro paene ad verbum transcripsisse Maronem testatur Macrobius Satum. l. s. e. r. . Navale autem Certamen , ubi Aeneam inducit ad tumulum patris Anchisae ludos in Sicilia celebram tem , addit ille Homericis ludis , quos Achilles
Celebrat in funere Patrocli. Utrum vero alicunde etiam illud sumpserit , ignoro. Fateor tamen tam bene ac sapienter in Homerica imitatione se gessisse Virgitium , ut quamvis opus ex solis ferme Homericis composuerit ; nillilominus non apographum adornasse , sed archetypum nobilissimum edidisse videatur. Non enim putide Hin
62쪽
merum imitatus est , sed qua erat ingenii dexte. xitate probe consideravit , quid Latinae linguae indoles reformidaret , quidve libenter admitte. rei ; neque id tantum , sed & instituta sui aevi sedulo inspexit , quae iam multum a moribus Homericorum temporum dissidebant , iisque prudenter inseruiit ., Quae si observallat Scaliger , non tam indignis modis Homerum petam dedisset , neque passim Virgilium temere illi praetulisset . Nam quod illius sententias saepe eXornarivit , Omnibusque lenociniis emollivit , non ideo Homero praestantior habendus est ; nam sicut ampliorem ornatum amat Latinus sermo : it nativo quodam lepore , minimeque fucata si plicitate Graeca lingua gaudet . Quod utriusque linguae discrimen quia non viderunt Iulius Caesar Scaliger , eiusque partes secuti Ioannes Dunaeus , & Carolus Peraestus , aliique nonnulli Mstultividos Plautino verbo appellare liceat . Seo Scaligerum, eiusque asseclas, peculiari disputationoe
mox refutabimus . Summam itaque laudem mere tur Homerus, quod poesim epicam invenerit, &perfecerit, ut assirmat Nepos; eamque ad patrium sermonem moresque aetatis suae consultissime ia Commodaverit .. Summam similiter laudem meretur Virgilius poetica facultate , & iple insignis.
simus , qui Latinorum primus tantum Poema aluus est meditari Homericae imitationis.exemis
plar absolutissimum , ubi quomodo quis possit
Homericam sapientiam in rem suam cum laude transferre cumulatitane commonstrauit - Hac animi
63쪽
mi praeparatione uterque legendus ; neque amguendus Homerus , quod ab eo aliquando Virgilius desciscere visus est ; uterque enim diverso respectu optime poesim suam instruxit . Quare utei que appellandus est maximus ; etsi aliquid amplius Homero tribuendum est ;l quis enim p ti em optimum optimo filio non putet praese-icndum Θ Unum sane videtur peccasse Virgilius, quem Calaubonus ad Strab. I. Ig. ingratissimum arguit, quod nusquam Homeri meminerit, cui nihil non debebat , cuius bono succo , ac sanguine Creverat , cuius opibus tam abunde se locupletarat; nam si nomen suum in fine Georgicorum apposuit , nonne occasionem quampiam arripere poterat , qua se gratum Homero exhiberet , eumque 1 altem de nomine commendaret pAtque hic notate obiter modestiam Homeri singularem , qui non modo se magnifice non praedicavit quod permulti alii poetae ambitiose
fecerunt verum etiam nomen suum de industria occultasse videtur . Ceterum loca singula , quae ex Homero expressit Maro , quibusque suam Aeneidem construxit , toto libro quinto Saturnaliorum collegit Macrobius , ubi diserte contendit , omne opus Virgilianum de quodam Η merici opeIis speculo formatum esse . Sed iam ad Tassum gradum faciamus , qui sexennis perhibetur Latine scivisse , duodennis vero etiam Graece . Quapropter facilis patuit sibi via ad
veteIum poetarum , ac praesertim Homeri imitationem . Profecto pulcherrimi illius poematis,
64쪽
cui titulum Hierosolymam liberatam fecit , Imctio , quam nuper succisivis horis animi gratia repetivimus , in hanc me impulit disputationem. Dum enim illud perlegerem , & identidem in
complura loca inciderem , quae evidenter ex Homero Torquatus descripsit , incredibili voluptate perfundebar , mirabilem artem animadve tens , atque iudicium deΣterrimum , quo sapientiam Homericam imitatus est , suam que fecit, simulque dolebam quod non cuncti studiosi ob linguae Graecae imperitiam idipsum persentiscere possent , paremque voluptatem eXperiri. Non nulla insgniora ex hisce locis proferam , quae ex Homerico ditissimo penu Tassus accepit , ad cuius similitudinem plerasque personas certis quibusdam perpetuisque notis distinctas , quas Graeci dicunt χαριυύNM , solerter efinxit . Primum omnium considerandum vobis propono Gode- nidum , qui bellica virtute, animi prudentia, oris maiestate , aliisque coloribus imaginem Agamemnonis supremi, atque inclyti Graecorum um
is quam maxime repraesentat . Neque Verciquod quaedam Agamemnonis vitia a suo Gode-frido Talsus repulerit , ab eo emendatum Homerum existimate. Cum enim uterque diversum sibi scopum praefixisset , eo , ut par erat, Collinaare debuit . Homerus si quidem ut homines quales sunt , ubique depingeret , studuit . Quis autem Ignorat summos s aepe viros maximis virtutibus nonnulla vitia admiscere ρ Tassus vero in suo
Godefrido docuit , qualis esse debeat Imperator, Tom. I. C qui
65쪽
a 3 DISSERTATIO II. rui Christiano exercitui praesit , ad promovenda
inctissimae Religionis incrementa belligeranti .
Quid de Minaido P Nonne ad Achillis typum
magna ex parte videtis eaepressum , adolescentem& ipsum impigrum , acrem , iracundum , lirenuissimum , invictum , iura sibi negantem nata , nihil non armis arrogantem P Atque ut magis Homericae imitationi Tallus indulgeret, facit illum cibi inimicitias cum Godefrido sulceptas a castris non sine magno hostium emolumento discedentem . Nam praeter alia damna , quae Chiistianus exercitus tunc accepit , illud eis notatu
dignum , quod Clorinda fortissima femina animo plusquam virili ad ingentem illam turrim ligneam validissimum ad hosti uin moenia diruenda
instrumentum , frustra reluctantibus , Custodibus ausa est irrumpere , eique accensas faces admovere ; non secus ac Agamemnoni iratus Achilles abscedit a praelio , Troianis interim Graecos in fugam vertentibus , navesque ipsas eXurentI-bus. Accedit ad haec, quod quemadmodum reverso ad bellum Achille , vires , animosque receperunt Graeci , ac paene revixerunt; ita redeunte Ra inaldo Chri 1liana acies ad hollium caedem , & victoriam exarsit . Sed etiam clypeus Ralnaldi licet res diversas gerat insculptas , C dem tamen artificio describitur , quo clypeu in Achillis descripsit Homerus. Iam vero senex Rai- mundus ipsissimus est Nestor , quare sicuti Agamemnon decem optat Nestoras , ita & Godetii-dus decem expetit Raimundos . . Tancredius par-
66쪽
ti m Diomedem , partim Aiacem Telamonium a sortissimos ambos refert ; Uahinus explorator Ulyssem , Argantes Hectorem , alii alios . Neque solum Argantis provocatio , qua ad singulare certamen Christianos heroas lacessit , Homericam habet imitationem . sed etiam leges , ritus , &foedera , quibus illud suscipitur. Quinimmo Ormdinus , qui a Daemone sub Clorindae imagine instigatus telo in Raimundum cum Argante v ritim decertantem emita foedifragus est , Pamdarum exprimit , qui pariter impulsus a Pallade quae Laodoci Antenoridae formam sumpserat , violatis foederibus in Menelaum cum Paride m
nus Conserentem sagittam eiaculatur . Angelus custos Raimundum in Eo duello tutaturus rama induit e coelesti armamentario accepta ad eum
plane modum , quo se instiuit Pallas armis p rentis Iovis suppetias latura Diomedi . Locum de Erminia , quae Regi Hierosolymae defloccato seni duces Christianos e celsa rurri digito commonstrat , illinc desumptum liquido constat, ubi
Helena similiter e turri Priamo senectute Confecto Graecos duces bene sibi notos ostendit. Iupiter apud Homerum mittit Iridem , ut stabello Iunonem , & Minervam a Graecis stantes deterIeat : apud Tassum velo Deus mittit Miachaelem , qui Tartareis spiritibus imperet , ut
a bello discedant , & pro Ethnicis facere desustant. Mitto Armidam , in cuius feminae multiplici narratione multa loca Homerica de Helena , de Calypsone , de Circe de Sirenibus, C a de
67쪽
de hortis Alcinoi, de cesto , sive baltheo Veneris , simul congeist , & ingeniosissme concinnavit. Mitto varias, ac diversas hinc atque illinc in conflictibus factas caedes , ad Homericae poes eos faciem a Torquato descriptas . Mitto plurimas similitudines , figuras , sententias , conciones , &sexcenta id genus alia Homerum passim redolentia , quae si expenderem singula , ad multas lio.
ras vos detinerem , auditores , nimisque patientia vestra dicendo abuterer . Ea autem omnia in unum libellum aliquando excerpere , atque sub
unum conspectum dare , si tempus suppetat, animus est ; nam etsi multa in suis ad TasIu:n scholiis Scipio Gentilius , & Iulius Guastavinus adnotarint, adhuc tamen plura supersunt , quae ipsi omiserunt. Videtis iam, optimi iuvenes, quam insigniter studiosi Homericae imitationis fuerint Virgilius , atque Talsus , quod vobis ottendere
proposuimus , quantumque eorum poemata Homerico , ut ita dicam , animata spiritu emicent. Parciorem tamen in ea imitatione constat fuisse Tassum, intemperantiorem Virgilium. Hoc autem ex eo evenisse crediderim , quod Talsus argumentum plane novum pertractandum suscepit ; at Virgilius argumentum suum ex Homero penitus elicuit , aut potius eius poemata continuavit , sue etiam recoxit . In eo reprehendendus plexisque censorum visus est Tassus , quod instar Homeri epi dium gestarum rerum a Christianorum acie toto quinquennio ante Hierosolymam eXpugnatam suo poemati non assuerit , in qua parte
68쪽
IN HOMERUM. 2Imeliorem quidem imitatorem se praestitit Virgi-
Iius . Sed iamdudum ex me discere eXpectatis, quem tandem fructum haec imitationis Homeri-Cae cognitio , atque observatio vobis si partim ra . Equidem fore puto, adolescentes , ut si possitis per vos ipsos ea loca considerare, quae tum
Virgilius , tum Tassus , tum alii poetae eximii ex Homero imitati sunt , & quomodo imitati sunt perpendere , facile discatis in eadem imitatione vosmetipsos exercere , laudemque & ipsi optimorum scriptorum adipisci . Tunc enim prinhe videbitis quam bene Horatii praecepta de imitatione sint ab ipsis ad usum revocata , eorumque exemplo edocti ad consimilia elaboranda imit menta accingemini. Inquit enim Horatius in arte: Publiea materies primati iuris erit , si
me circa milem patulumque moraberis orbem,
Nec merbum merbo curabis reddere fidus Interpres , nec desilies imitator in arctum, de pedem proferre pudor verer, aut operis lex. Notandum tamen , dum ait Horatius Nec membum merbo eurabis reddere fidus interpres , non
interpretis partes ab eo damnari quod falso aliqui putarunt siquis ex una lingua in aliam transferre velit laudatissimos scriptores , sed nimis servilem interpretationem , quae saepius, quam par est , ve Iba potius , quam sentemiam inconcinne persequitur . Neque solum multam utilitatem examen illud vobis allat um polli,
69쪽
ceor , sed voluptatem quoque tantam , quantam sane animo non Concipitis . Quid enim dulcius, atque iucundius studioso homini , quam ικῶοιία, suis ipsus oculis Cognoscere qua ratione , &arte quae sunt altera us , sui fecerint iuris ii , qui primas obtinent sue in Latina , sive tria Etrusca poes p Flustra autem speret huius fieri compos in ilitaris . atque voluptatis , qui Gra cavum litetarum sit imperitus , ac proinde tria
Graeco fonte Homerum lege Ie nequeat ; Cumque illo Virgilium. & Talsum aliosque maxi- ,
mos POCtas Componere. Homerus namque ilia
alias linguas conversus utpote halbutiens non valde allicit ; quamobrem vel non legitur , vel in eius intimam cognitionem non pervaditur. Sane nullam non arripientes occasionem magnis ex hoc 'loco impulsibus urgemus persaepe studiosam iuventutem , ut Graecae linguae navet operam , sed parum promovemus. Panico enim, quem vocant , disti cultatis terroie praepediti velit qui acutiori ingenio sunt , non audent se in
hoc studium dare ; quem terrorem etsi bonis rationibus ex animis adolescentium expellere t ties conati sumus, adhuc tamen nostrorum i venum mentibus nescio quo malo Italorum fato haei et ex quo fit , ut in hoc certe a Transalpinis superemur , adeoque ab ipsis probrose contemnamur , quod plerique Graecae sumus imperiti , cum apud eos vix studiosum aliquem unum reperiae sit, qui si non plene , saltem mediocriter Graeca lingua non sit imbutus. Parcite,
70쪽
IN HOMERUM. 23 adolescentes , si eodent saepe revolvor ; neque enim id facio , quo frequentiam discipulorum mihi comparem ; multum enim mihi taedii devorandum eamdem Crambem repetenti, eadem
scilicet Graecae linguae rudimenta sexcenties ac saepe nullo fructu tradenti . Sed iccirco hoc eodem hortamine vos frequenter extimulo, quod talem velim a vobis teneri in literis gradum , quia vulgo vos secernat . Illum autem vos consecuturos incassum speratis, nisi Graecarum literarum subsidium assumatis. Cuius rei argumentum certissimum illud est , quod ii omnes, qui verae solidaeque sapientiae conquirendae rationes tradiderunt , ad nihil frequentius provocant , quam ad Graecum studium , Homerumque doctrinarum somnium , atque elegantiarum , necnon totius
eloquentiae fontem beatissimum . Sed de hoc in praesentia satis . Pro disputationis coronide , in qua plura de Talsi poemate disseruimus , explicationem accipite vocis Etruscae Stande ; sic enim octosticha nuncupantur, quibus poema Componitur is Facem mihi piae tulit , ut eam eruerem, Graecus quidam Ecclesiasticus hymnus, qui Οικα , idest domus inscribitur ; quod scilicet in eo sacra illa poesis comprehendatur , ac veluti degat; sic igitur , & octosticha Etrusca nuncupata esse censeo Stinge , quod in iis in quibusdam distinctis quasi cubiculis poetae sententiae concludantur , & habitent , ex quibus integrum poematis aedificiam extruitur . DID