장음표시 사용
81쪽
MORO NO S. .P. D. AE PIs SI ME mihi cogitanti suavis
sime Horati, de varia rerum Humanaruconditione, maxime illud consideranda videri solet, quaenam earum tomini potissimum queat este ornamento accommodo: Alii diuitias proponunt, bona alijs placet vale ludo, alijs potentia, alij honores qyarritani multi etiavoluptates solas sectantur, & illud belluarum potiusquam hominum est: superiora autem in se quidem via dentur praeclara,at incerta atq; caduca,non tam in nostris consilijs, atq; sortunae temeritate cui loquitur il Ie) posita. Ego autem maxime probandam esse sententiam eorum iudico,qui statuu ut nihil aeque conusniens aptumq; homini:quam unde venerit, & quo tendere debeat considerare,Creatorem suum suspicere, virtutum splendore dolectari, honestis istudijs tempus suum transmittere: Ath; his quidem,ita vacas,ut potius nihil aestimes, ita ijs deditus es, ut inter alia, optimis
quibuslingenijs, competere maius quid posse, non censeas. Noui sensus illos tuos, exploraui ingenium,
sermonum atq; morum tuoru suauitatem, haud qua imediocre amicitiet condimentum probo,communibus ob Itidem Istudijs delector, & de Doctoratus laurea, hisce diebus . post diligens longumq; in Philosophicis studium, ina gna cu laude, suscepta,gratulor. Non animo sublandi ct idit . ndi: di,quod vilis abiectiq; solet esse ingenij,&i nobis alim 'pissimi,hare dico: sed veritati ipsi testimonium aliquod perhibedi,ipsamq; virtute quq sua no est priuanda laude,condecorandi, meu in te amore patefaciendi, & te ad haec ipse virtutum scientiarumq; insignia,pari conatu licet equo currenti calcar addere non sit necesse pro . sequenda, incitadi gratia, comemoro. Quare macte virtute Studiosissime Horati, inuenis eximie , quo pedec pisti,sic bene semper eas:Hacq; in Scipionis SomniuParaphrasin,quam quorutam rogatu, ut plaerisq; pro
82쪽
plurimum debemus, legendam examinandamq; propono ,& ut eandem Ili ustrissimo patruo tuo Cardinali Morono, viro aeternitate dignissimo, ac Patrono meo optimo, reliquaq; ipsi nuncupata, sicuti me meaq; lti Paraphr stit ilia commendare es solitus, deuoueas cupio. V t autem lax xi0 M l ntentione constet Caussa cur hanc παράρρασιηcomposuerim, inter alias, vel praecipua fuit: tum ut quorumdam desiderio facerem satis ,tum Vt alios ad eiuscemodi sensuum certamina, aemulationesq; litte- Occurritur φλ rarias prouocarem. Nam licet concedamus, illis quae Plisti dixere prius , difficile esse meliora reperire: haud tamen admittendum reor, natura sua eloquentia υ ;l; , -- ideo pauperem atq; ieiunam, ut una eademq; de re nisi semel benedici possit. Atq; in hoc variandi commutari τρ*φρ' diq; sermonis genere,qui se occuparit, & stilum dice di scribendiq; optimum magistrum, cultiorem, Orn tioremq; reddet, seipsum exercebit, & maiorem deni lrerum ac eloquentiae suppellectilem coparabit.Quare minime illorum arbitror subscribendu sententiae,qui vertere orationes latinas, scriptaq; alioria Velant,quin optimis occupatis, quidquid secus dixerimus, necesse est esse deterius:Neq; ego in Paraphrastico hoc aemulationis genere,me aut Cicerone superaturu, malusve eo verboru ac rerum flumen in medium adducturum,pu-
raraph sia in taui, Ceterum quod Paraphrasti propriis est, & verba iu0 ' alijs atq; alijs verbis Scholastico more reddere, & quia
. , α παραφρο&m ipsa, no est nuda tantu vocii interpretatio,
ili. 'o' secunὸum Fabium, etiam fusius dilucidiusq, , res expli-
' care, subinde sensus apertiores referedo,nunc Historie vim breuiter attingendo, sum conatus. Quς cuiuia modi sint legendo congnosces, eaq; qua es indole praestantissima, labores meos ampli isteris,ac qualemcumlhanc meam de tua persona testificationem, Symbolum erga te obseruantiae, amorisq; mei syncerissimia, Boni consule, pariq; quo hactenus animi candore, Vossium tuum c6plectere,ac Bene feliciter i Studiosorum optia
me, optimorum i studiosissime Horati, Vale., P ARM
83쪽
-- Elius interrogatus nullasne in publico sica statuas in inferfecti Tyranni remunera tione vidisset locatas , inter alia sic respondit Scipio : Tametsi conscie tia bene acta νitae, sit maximum virtutis praemium ac multorum benefictorum recordatio iucundissima, ea tameu cisset excelsa, maiora quam statuas plumbo infixas, aut arescctes laureas flagitat, quae cui modi sint sudiosὰ inquirit Lelius. At Scipio cupiens Somnium quod multo condiderat tempore, tandem reonfere, ct viridiora ac stabiliora illa premiorii genera proponere, sibi, ea ipsa explicandi, occasionem sumit, ac sic inchoat rV M tertio Bello Pinico,missus essemi persona
a M. Manilio Proconsule, cμi Tribη Scipio. um quartae Legionis per fortem obta te eram, ad P midarum segem forti mum Massanissam, qui me litteri, efflagit uerat, feliciorem mortem suam futuram ratus; si in dextra mea complexu ,supremum opiritum ac madata reponeret,regniq; sui diuidendi arbitrii, conrititueret; Itaq; nibit babui potius, duxique pri , quam Vt veterem illum Populi Romani amicum ac cium, familiaeq; nostrae ob restitutum regnum, ct Syphacem finibus coartatum, coniunctissimum atq; amarat imu adirem, qAod - ι ρης
84쪽
qud a me feri velis edulo exsequerer . Is simulas; me contuetur, occlirrit, O medium comples ctitur, in lacrymas prae nimia letitia erumpens ,
coesum fuspectans, ac Soli alijsq; se, quos Africolebant, gratias agens ; quod priusquam vitam cum morte commutaret, suo Regno atq; bospitio, mereatur Superioris Scipionis, Africani cuius nomine rebusq; gestis ν ementer delectabatur' Nepotem excipere, piautem perquirere de ne
eotio Mini ipsius, ille Micissim desam Reip. Ro
manae; Atq; sic cum fructu utriusq; nostrum, itatius diei fefellimus taedium ; tractati bila , --gnifico admodum appa ratu, eoq; prorsus Rege
digno, colioquirem in magnam noctis parte protraximus: Cum Massanissa vir aetate venerandus, centesim- poend aetatis annuM agens, aliud nihil in ore haberet, quoem Aut mei Asricani nomen,memorias repetere Von modo res omnibus perspicuas, qusq; ab eodem, non paucis in locis gesta fuerunt eximiri verism etia intimos quos qud illius sensius recondites,memoriter i narraret. Deindὰ xt ad quietem itum est, me ex longinquo itinere uarijsq; mutuo sermonibus, sero citroqct quidem diutius costatis fessum, in sit cora 'puitq; Hmnγs solito gravior . Ceterum quoniam pluribus actum erat de Auo, fitq; piarumq;,νι id quod cogitatione atq; colioquio in die agitauimus, inter dormiendum oboriatur: sicuti accidit Ennio, de Homero commentanti, quocum postea
sibi νisus est in monte Parnasso versari,siq; affatim de Castalio isto fonte potare, sibi cum Pythagoreis persuadens, illius animam inse transfu
85쪽
itam. Africanus itaq; senior , esse mihi ea exb buit figura ac facie, quae, mihi ex ingle istius iuatrio rareo secundum antiquam Romanoris consuetudine eruata, qκam ex eiusde memoria,a ine da meret νis, erat notior: Eum aute ut agnoui,t u i' li viri veneratione consternatus fui; At ille, auramum tuum, recipe, horrere desine,quaeq; tibi rela russeum,m moriae manda.Prospici he mi Aemiliane, inus ista iam, qua ego in secundo bella Punico, egi sese dedere Romanis,nobisq; par re,atq; hec ia tertio bellu redintegrare Nult,neq;
tranquilla potes frui pace volebat aute mus auri ima ia frica Ciuitate Carthaginem dicere Hanc inter hosce duos annos 1 quentes, consulari potestate dux, oppugnabis,deu stabis: proprios
marte,ac virtute censeberis tibi Asricanorum cognome adquisus, quod quodasuccessu haereditario, a nobis ad te defluxit. At haec postqua praesi teris,ubi Romani imperis Aemula deleveris, ubi
de Carthagine trivbaris, morsi Populi Romavi Iudex exstiteris e lationisq: munus in Ae opto, Syria, Asia, ac Graecia obicris. In Aegypto qui .uidem res inter Alexandrκm ct Ptolom um Aue laetem composueris; In Syria Diodorum, a quo fugatus erat Demetrius, ct Alexander Alexari dri filius Rex creatus, expiet ueris; In Asia mi nori, pacis foedera inter Prusiam Bit nis Rege, O Nicomedem eiusfilium conciliaueris. In Gr ei cia denique Thessaliam, quam Macedonum Rex
udophilippus occupare volebat,ab insultibus indicaueris,postea fecundo ad Consulatus fastigiura miseris, bellum atrocis itum fuscipies, sis . sceptum
86쪽
iceptum conficies, ct maritissimam illam Cebiberorum Vrbem Numantiam, Τ prius per annos quattuordeci rustra a Romanis fuerat obsiessa, si n n viribus ,fame cerad expUnabis, delebis. Ceterum cum eris curru triumphali in capitoliuperductus,inuenies Re .Romanam factionibus impius consiliis Graccanis exagitatam: Hiccare Nepos, te virum ostendes, O qualis quatisvsis, rei a Populo Romano declarabis; isticis siquidem bac tempestate,sta sideri lesium: Sptarar rationem compositam, H praescriptum tibi Fatis annorum numerum, videaris attigisse. Nam cu anni tui epties octies curvos Solis reflexus conuerterint sid est νbi sextum ct quinquagesimum compleueris at rem duoq; bi num ri,si tenarius ct octonarius,singulari uapers . mone ac plenitudine tibi fatalem fine attulerint, omnes nominis tui m orta excipient, te admirabuntur. In tesiorum sese tota Roma quae bactenus adeo fuit turbulenta, propinquorumque seditionibus tantopere Nexata atq; oppressa, conuertet. Ad te tamquam unicum Patronum ct --
triae liberatorem, mersi constum optimi quia, tua virtute delectabantur, qui nouis colonis pressi vexatiq; fuere. sibi propter te gaudebunt, ubiq; gratulabuntur. Latinisoci, res tuas gestas contemplabuntur,paenes te νnvm ct forum, Romanorum ciuium alus consenet. Breuiter, Dictatoris munus cum eris adeptus, finiremn tuorum insulms Mi represseris, tuis quoq: consiliis ct institutis. Remp. constabilias necesse est. Hic dism e clamat Laelius,Hirq; praesentes,Vti Scaevola Fa
87쪽
TInius, Tubero, Thilus, Manlius, qui mihi illas tue mebant insidias, ex imo pectoregrauia ducerent fugistia, jssuauiter Scipio,immotus arrisit, facesia quasi dormiens eos ne Piete risionemq; fua impediant rogat, sitapartim teporis σ otii re p h, ta arduis cognoscendis tribuat; Reliqua ci Hes ρες mihi ab Asericano vita defundi'si place dici vid. filamini. Vt autem paratior sis nepos, ad RVP negoti si iciendum , si cepit inq; tuendum ,sic habeto; omnibus lys, qui patri periclitantem discriminibus liberarint, laborantem rerum angusti's erexerin exiguam et mn-- locupletarim, pro prsmis,aeternam propositam essee boatitudine, qua poni hanc vitam in caelesti illa potitumi erunt patria. Praepotenti siquidem Deo j ita cuius nutu erfantur omnia, rebus'. eimq; gubernatoribus
o legibus , nihil est prius, ni bit potius, nitis
carius. Quemadmodum autem boni Rerum
blicarum Administratores, δ caelo quasi delapsi funt, ita illuc post labores Reip.nomine susper Ios,
tamquam ad domicilium suum redeunt. Tunc ego licet paullo turbatior non tam, propter mortem quam verius propter insidias,qκε mibi a propi quis nectebantur I siciscitabar Areum , quo in 'satv,essent res eius,ct Parentis mei Pauli alio-mq; qmi Θνiuis excesserant, quorum nos animas cum corporibus simul interse arbitrabamur, Ad haec, Africamus reoondit, eos vivere qui corporis compagibus quibus autea quodam necessitatis munere functi erant, solatifunt, ct in cflenem sede euolarunt: Nam ea inquit, quam vos nominatis
88쪽
8 GERAR DI Vos sir onomen.Postea ab auo monitus ,rs exi, 2Paulluc milium Tarentem meum carilsimum, qui iamd vivis excesserat, ad me prodeuntem πidi : Muille, ut me ex eius inlectione vidit lac matem ,
medium complectitur osculisq; blandulis excipit, salutat. ct sistere lacrymas iubet. Ego vero quia pre lacrymis dicere nil poteram, mulatq; νim lacrymarum repres, ad Paulium Tarentem demonem conuerti, Ad quid, dixi, diutius in terris maneo, umbratileq; hanc vitam colo :cur non solius in caelu,relicto corpore, quocuq; modo,mibi morte reperta, contendo: Ad quae Paullus parens:
Mors quidem inquit via est qua in celum perueritur ,sed non quavis, non enim ista, quamsibi si
homo, per manus Niolentas infert. ista,qua ipse reru omniu Dominus, madiq; Gubernator Deus, ad se hominem reuocat. Hac siquidem conditione homines Diri creati, ut terram rotundam, quae in medio mundi, reperitur sita inhabitarent, conservarent: Iisdemq: contributus eIi animus, ex ignibus illis perpetuo viventibus, quibus siderum ste Iarumq; sunt nomina indita quae globorure figura
ob rota litatem suam habent . quaeq; mentis ac Diuinitatis quasi co ortes circi larems sim mollim, mira velocitate perficiunt. Quae cum ita si t Scipio, neq; tibi neq; alteri cuipia, depraesidio ac tatione vitae, decedere licebiti nisi ille iusserit , qui ipse vitam concessi, alias enim hominis ossicium ab imo Deo praescriptum videbimini exsequi noluisse. Luod se ad nos νenire properes, est quod maiorum tuoru vestigqs in as, ct sicut Alr
caliuί maior,et ego parens tuus, iustitiam tuearis,
89쪽
PAR A pHRAiis spretatis ossicia colas, ct cilm benignus piusq, erga parentes atque ames esse debeas, tum ceres in Remp. maximi gratus; Iu bis quidem, quisquis seje exercet, optimam ac compendio mam via capesset, qua ad amaenuillum locum, in quo pioru coquiescunt animae, citi Eperduci queat. Ostendebat vero niuei candoris circulum ilium, quem Lacteum orbem,ex eo,quod Lactis colorem represente nuncupauere Greci: Vnde mihi inspicienti,cundia valles vi sunt egregia, summaq; admiratione digna. Sidera autem , eo in Hemisph rio erant, in quo, istis terris, ista numquam conDeximus,sy erus quidem magnitudinis erant Stella, cuius eas non diuinassemus prius, Et Luna in quidem, quae longe is a primo caelo disiundia est interuallis, terrae proxima es, minutissima decurres. Stellae itaq; ipsae, sua magnitudine, Terrae globum uniueryum, quem Iot hominum incolunt myriades, facile superabant; Ipsa enim erra mibi adeo ad mit exigua, ut etiam me regni no lai, cuius amplitudo terrae punctum attingit, planὸ puderet, Hanc inam diis magis magisq; obstrepe Icens inspicis,mentem in terris quasi defixam, eri gere monesursum Africanus quibus ex rebus minacita repta, in que ingressurus eram, iubet cotemplari. Rerum niuersias ex nouem coposita est Sphaeris seue orbibus, quorumsupremus extra quem nihil est sed alios suo circumflexu ac ambitu regit, Omnesq; comprehendit supremum Deum representa eo quod Stellis innumerabilibus,quasi diuinis immortalibus a mentibus,est ornatus, mu
90쪽
pit, circismagitq;, diei noctisq; vicistudines commonstrans; miineptem Planetarum, jubi ciuturor bes,qui motu opposito ex occidente in orientem oluuntur circulariter, sicut ct i se D- premum . Ex his rium sibi globum vindicat Stella illa, quam in terra, Saturno adscribunt homines, Hinc seqκitur corporibus humanis a modis conueniens alutaristyledor Iouis, Hinc
Martis sidus, quod Had suo ardore aitq; feruore obest, atq; ille sua lenitate rebus inferioritasphodest. Postea lucidi ussequitur Sol, qui in medio ferὰ totius νniuersi suam fixit sedem, O
inter reliquos planetas instar Ducis alicuius Ae t sequrentur laquoq; praecedunt comites multi incedit quasi medius, estq; aliorum Planetarum Aulernator, m di illu-inator, omnimm ; temperator, tantae magnitudinis, H cunctas Sphaerasta inferiores Pa superiores dita inet, penetretq;. Solem tamquam asseclae,statim sequuntur Venus o Mercurius. Hinc infimum cclorum ponitur, quod Lunam continet, qus quia ex se nihil pland lucis halet, suum lumen νniuersum a Sole mutuatur. Vt autem omne quod supra Lunam, immorta
te oesempiternu est tu quidquid Luns ubi itur,
corruptioni interimiq; obnoxiiι est ,solas homina excipio animas, quae quia de mente aeterni Dei H voluerunt isti sunt desumis, licet earu conis pantur morianturq; corpora, hae tamen usique manebunt. Terra vero que nona est Sphaera in medio totius mundi sita ,semper quiescit, insimum ;locum tenet, O in eam omersa corporagrauia mouetur deorsum:Hac cum attonitus inspexissem atque