Marci Antonii Nattae De principum doctrina libri novem cum aliis eiusdem generis ...

331쪽

1 8 DE PRINCI P. DOCT . bent enim pro se vitisanctimomam,quq impellit, ut credatur bona actionem ab .his bono quoque consilio inductam. At ubi malus quicquam peragit ad honestatem pertines. pe petulcius mores faciunt, ut non honestati s udio,qui praeclarus est finis, id actum videatui . M A R. Cur malos vis Alberi honestum quicquam ge-are malo potius consilio, qua bono tAn quia suspicari magis debeamus delinquere aliquem, quam sano, uconsilioZMinime nam benignus ho-, minisanimus esse debet in alteru eum non modo facto , sed etiam opunione subleuare. Itaque nefas esse dixerim rapere alienam actionem in deteriorem partem, cu in melioren

possit. An quia necesse sit malos, qui plurimis scatet vitiis, omnibusabum dare.Quis id dixeritξNon necesse est

his,qui consueuerunt delinquere, Vti assidue habitu suo vitioso: sed ita de . . mu,tuntur,si velint propterea quodno undiq; animus eoru est corruptus:

sed adhuc integrumanet illic aliquid reui colume Ficti ergo potest ima H

332쪽

lo principi in pecie aliqua occ athonestatis splendor, eamq; sequatur Domitianus,quem improbissurieregnasse diximus.Tullide adulteriis legem sane optimam alia cauillege,ne marcs excideretur delatorcs aliqua-do coercuit ambitiosas centum viruientelia multas extra ordine rese dit Magistratibus urbanis prouinci ruinq; praesidib.corrigodisiatum cu- studiiq; adhibuitivi no alio tempore rustiores,temperatiores exstiterinthςcStalia quedarecto cosilio gessisse dixerim nasi pius etiamalus vitium Q in se admisit in altorinodit, dicito intra se:Mihi hoc licet,libi non licet: Illud etiam noniae superius attuli mus Euripide. Si istandum se im regnandi gratia

Violandum est caeteris rebuspietatem im

aministrasse traditum est

Disiti

333쪽

18 DE PRINCI P. Do TR drum vςro Corintlaiorum fuisse Tyrannum, accepimus: qui nisiiuste ciuibus suis imperasset,no inter scptem Graeciae sapientes connumeratus suis. set occupauit Athenis Tyrannidem Pisistratus, decepto populo' multis hic floruit virtutibus , quibus Rem 'pub Atheniesivm auxit nullum eius imane facili' nullu crudele legimus. Eadem est causi Caesaris Octauiani: qui cum vii armis Romana Remp. pppressisset, iuste tamen gessit principatum, de quo dilaum fuit, aut nun quam nasci, aut tauquam mori debuisse Multa geruntimprobi Pi incipes, quae recta iunt, non solum effigie sua, scd otia veritate.Idco ubi paret actis

principis recta, etsi ipse in aliis iniqr

sit, ex proposito facientis vituperari non conuenit nisi propriis rem ψ- qam tangentibus signis id arguam Sunt. n coniecturales ut nosti) plures

poribus, factis, S euentis, S rerum ipsarum negociorumque natura pO' uti sunt. Ex nis licebit quoque animo,

quid gestum sit, deprehendere Sine autem.

334쪽

autem ex eo solo diccmus prauori sum consilio, quod, qui generit,iinprobus sit: refellatur lue oratio,& dicetur,impios quaedainpie gessisse, iit -- histosiusti,ignavos fortite superbos humaniter Vides summum illuminc clarissimum Graeciae Oratorem D mosthenem, quibus argumentis etcquam potenter verisimiliter coarguat,Medam donasse triremem ciuitati, non caritate Reip. sed quod ex eo conimoda utilitatemq, capiebat. Non filii contentus eo solum, quod esset improbus edasci quod clare constabat:scd alia adiunxit ri a,q'ὶς id indicarent. Anceps sane Marduus ad tractandum locus attamen ita ab

Oratore tractatus, ut pene in ocu

loscosilium dantis posuisse micatur. Sed ut redeam, unde hic defluxit ermo Phalaridem crcdo ego iustitiae

intuitu commotum Perillum, Ut sceleris artificom tauro, quem at tu rar, inclusisse, SI torruille quoniam col1stitit Tyranicos ctiam viros quae .ciai inscite agern ut in laoc apparet Pli,'

rides, qui etsi forsitan scriptis legibus

335쪽

18 DE PRINCI P. DOCTR. non uteretur,illud tamennesii lege cautum videbat, viiii quo quis deli

querit,in eo puniatur. Nemine enim

.iam malu fuisse Principem diximus, quin aliquando bene Q inruenter icti pienter aliquid gesserit, ita in

moedoistrina melius agere potuissex : Permulta enim vis est naturq,quae O mnino exstingui,deleri, obscurari iis nobisnonpotes LEx Tyrannis autem

alium alio insipientius regnasse fatem . dum est, quemadmodu e bonis quoque Principibus alium alio sepietius. A L B. Postqua,Marce,ponimu=nuulum et natum essu Principem,quin boni am id gerat,gesserit num CCouex dicendum,nullum esse init bonum Pincipem,quin aliquando eo carit:Num id etiam dicere possumus' M L. Possumus dicere, imo id a dacter dicamus. Quis enim est homum qui instos impleat virtutis numeros Immune esse a peceato,Deo

conuenit,non homini: Ille setae titulum huius eximiae laudis fert, vel si

quis est ius, cui singularis priuilegis dono concesserit. Sed quis est hic rut postquam

. . .

336쪽

postquam nouerimus, cantemus hominem,S hymnis praeciaroq; carniune honoremus. Vix unus& altern minantur,non exempli caussa resc-nim est extra omnem imitationcm)sed ut agnoscamus, quantu sacer Dei spiritus possitin humanis pectoribus. AL B. Peccatores ergo omnes sumus, ut ista sonat loquutio quicunque Vetamur ture fiugibus,di aqua ignique

fruimur.M, R. Vera narras,Vtinta te domas&furioses:nam his ereptus fuit rationis usus, illis etiam non.m accessit. A LAE E R. Peccantigitur ina

li Principes smoni, scd unde lios di- stinguis quia non iit verisimile, quin plurimum differant M, M. Manifesta quidem est distexentia virorumque. Nam imali peccant audacius,&grauius,&frcquentius Pauca a tem & parua enata bonos tenent, quae ix humana effugere potostii becillitas, & quae venia dignatur diuina bonitas. A LAE. Peccant igitur isti quoque ac illi, etsi non aequo, nec pari pondere M A R . Ita est. A LAE E R -τ a. Cur igitur appinantur omi

337쪽

18 D, P, i, ca, no C in .s omnitio n5 sint immunes a peccartis: hoc enim'ri posse video. M in Q u rem potes arbitratu tuo,sed caus. si eminet,& iam dicta esst. A, B. Qui icilicet aperit multitudo benefacto .

rum pauca illa& parua Crrata. MAR. . Rem tenes Solemus namque honii-rie, ex maxima parte de toto iudicare. Itaqueicgete laetam&vberem diacimus tiamsi alicubi uenam viderimus:& quaestuosam mercaturam etiamsi paruis quibusdam mercibus calatu ins sit ac pia habemus in pre'. cio maxima minima negligutur.DO-ctum iiij, dicimus,qui multaruma gnarumque artiu doctrina sic instet cius: Num si paritum aliquid in Musicisi e numeris cana fefellcri , indo istum 4 Nemus iaciatione ne Plato quidem de Aristoteles docti vocare tur, quoniam in quibusdam hallucia natosfuisse constat, nec bonus Poeta Homerus,qui quandoq; dicitur dox mitare. At B.Si recte,quod dicis,pe .

spicio, vis iustu posse dici Principem etiamsi in minimis quibusdam tali'. querit, idq; mihi suadetur , quoniam'. in .

338쪽

L1BE VIII. 18s

in sacris literis, quarum supremum cIhauctoritati faitigium, dic cur: γιι sin He eadere iustum. Hoc C mouet, quod ne iusti quidem caret nomine, qui a casu non modo est tutus, ed frequenter etiam in die cadit. M A R. Quid te illud etiam non mouet, postquam rem adsecras deflectis literas, tanquam ad maiores sapientiores iudices quodliae literae multos donatius hi noni ine, Noe, Iob, Zachariam, Helisabelli oseph, im onzm, tamen in ei sum penes Ioannem legitur Si dixerimus,quia pCccarum non habemus, nosmetipse seducimus,&veritas in nobis no est. Anno Ioanncs paci riust usiquem clius dilexit, cui virgini virgine matrem morieScommendauit talis non de se solo, scd de ceteris quoquc iustis pronunciat, omnes crescuc peccatores Hinc Domini iussu quotidiana prece oramus patrem caelestem pro dimissione de-.bitorum,quasi iacmo sit, qui quotidie aliquid no debeat. A L B. Verum nunc esse experior, quod dici solet Lis litem generat,quaestio quςstionem ad

339쪽

α8 Di Raas Q P. D OCT R. . ducit Antio id audisti Marce)M AM Quidium t L BER. Quia eXtel bet quiddai quaerere connCXum si I- pcrioribus sermonibus. Dissicile est enim,ubi ad quaeda disputatione ueneris, non pari studio exequi cetera. A R.Age dic, quidnam inuesti pandum adhuc putastA L B.Ponimus nonnullos iuste imperasse ponimus , turte, veluti Romae Numam doreliquos post eum Reges,eXcepta Superbo:Lacedaembne Lycurgum Cretae . Minoe M inte Roma s Caesare

Nervam, Traiasium, Antoniu, n- nullos alios Iam numerumiushqrum principum tenemus. Hic quaerere li-bet, utrum alius alio iustiuo e te Vesciumomnes pares in huius virtutis munere.De scelestis manifestum est, alium alio scelestius imperasse' ninicde iustis quaeritur. Nam pares essen-

lud ostendit, quψd qui vexe iustus est, .

tenet omnia, quae per partes iustitiae . subiiciuntur. Quid igitur tenenti O

mnia adiici possit no vide0, quo possit alius dici iustior, velipse postmodum effici 2 fon enim hic agimus de arti i

340쪽

L 1 AER VIII. 18 bus sidisciplinis,in quibus alium alio

peritiorem inueniri fatedum est, sed de virtutibus animi,quas qui possidet, non videtur alius in eisdem vi tutibus posse antecedere: sicut de iustitia nucdicebam, quam aut no perfecte teneti qui tenere putatur, aut si tCnet, nemo poterit ipsum praeireAtaq; si duorum iustorum fiet collatio , ambos aeque iustos dicemus & hoc ita dici ratio mihi postulare videtur.Rursus,Vt flectam sententiam,facit, quod a Pr stantissimo Poeta dictum est de Rapheo:

sui fuit in Teueris inseruantis in Magna laus est in iusti nomine,hic tamen iustissimus fuisse dicitur a aequi scruantissimus, quasi omnes alios in huius virtutis laude infra se reliquerit. Hic ego finc dic edi facio, responsum tuum exspecto. M. R . Video, Alberte,te magnu esse iustitiae amatore,

ut qui de exta tenuiter disputes, sis cire cupias, Utrum iusso sit iustior, quasi si ascensus sit in iustitia , non con-