장음표시 사용
41쪽
praeter sensum litteralem, quem ha -
hent, aliquid pertinens ad sideri, vel Ecclesiam militantem : quo pacto Abraham,qui secundum sensum litteralem habuit duos filios, unum ex ancilla, dc alterum ex libera , allegori- ee significat Deum, qui habet duos populos , unum Iud forum ex Synago i ta i alterum Christianorum ex Ec- eresia. Ηune sub libertate gratiae Christit , illum subseruitute legis Mosaicae. l
- 4. Anagogicus' est, quando verba Scripturae, praeter sensum litteralem, sinificant aliquid pertinens ad vitam
- aeternam, seu Ecclesiam triumpharem,
quam ipeta in us : quo pacto illud Platar. mibus iitram in ira mea, si introi- i sunt in requiem meam ue secutidum litte- iam intelligituli des terra promissionis in Palestina r At anagogiee, de vita 'aterna, ubi est vera requies. Hebr 3. s. Moralis est, quando verba Seri- leturae, praeter sensum litteralem, si1grii--ticant aliquid pertinens ad instructio- nem mox sit, vel omela charitatis : quo. pacto illud Deut as: . u Lon alligδεμ os .ὶoui trituranti; secundum litteram intellige dum est de veris bobus : At m T liter, de concio natoribus, qui non debent impediri, quo minus petant Ritentationem a populo. I. COx.9.2.
42쪽
6. Est ergo quadruplex scripturs se
Primus,literalis. Secundus,alleg6 ricus. Tertius, anagogicus. Quartus.
moralis: Mi omnes ostendi stant iuvoce,Hier Uem. Nam illa vox litteralbter significat Vrbem Palestinae: alimorice Ecclesiam militantemet anagogic/. Ecclesiam triumphantem e moraliter, animam hominis iis hac vita. Omnes item notari sistent in epistola ad Galatas c. . NI litteratis est in his verbia: braham duos filios habuit, unum de an-riri. O unum c libera. Allegoricus in illis: Hata sunt duo Testamenta. Anagogicus in istis: Ita autem qua sursum es in Fusalem. Μoralis in his: ἀ-modo tune is. qui secandum car=um fuerat, persequebatur
eum qui feci dum spirisum: ita is nunc . Notatum est a viris doctis , iuxta hos quatuor sensus scripturae,quatuor esse Doctores Ecclesiae, Hieronymum, Ambrosium, Augustinu, Gregorium et di singulos in singulis sensibus excelluisse: Hieronymum in litterati ; Am-ht,sium iKallegorieo; Auiustinuiti in anagogico , Gregorium in morali.
43쪽
- I. CAP. I. est, esse claram, per imata, &4ectu facilem. Et probant ex illo Psal.
contendimus.saepe obscura esse. ariis modis ostendi potest.' Primo..exemplo diicipulorum euntium in E-anaus, qui non intelligebant Μosen & Prophetas, nisi Christus interpretar Rur. Lucae et . a . Deinde, exemplo:Eunuchi Reginae AEthiopum , qui ro- gatus alphilippo an intelligeret Isaiamdprophetam, quem legebat, sespondit :-s Pomodo possum . aliquis Venderit mihi' Acti. s. 31. Temo, exemplo inpostolorum , qui multa eorMna, quae a Christo dicebamur, & nunc scripti sunt in Evangelio , non intelligcbant: iMatth. I 6. ii. dc Lucae i. 8. 34 arto, Muthoritate 'Petri, qui fatetur i ii Epi- .stolis Pauli Apostoli οφ ικdam .ese disti-silia insesse tu. 2. Petri 3. I 6.)Quonto,
consensu on1nium Inter prerum. Nanis Scriptura esset clara di peripicua.
inon opus esset Iot, Interpretvbus . to Columentariis , tot quaestionibus luco introuersiis. Sexto, inductione con- .ssat obscurissim an esse prophetiam E abietis, de visione quatuor anima
Iium. Con 'at prophetiam Dahielis de septuagi ista hebdomadibus, & deabo in itione desolationis, maerera
44쪽
ingenia exercuisse, & adhuc exercere. De qua Christus Matthaei 2 i . ιegit. intelligat. Constat totam Ioannis Apocalypsin plenam esse reconditis mysteriis: Et tui loquitur D. Hieronymus in Epistola ad Paulinum )--bere Iacramenta quot et=erba. Constat in reliquo Bibliorum' codice imulta esse ob Icura, ea quibus aliqua commemo-
a. obscurum est illud I. Corinth. 3.12. Si vis superaedificat J-effundame
tum h'e, aurum, argentum, lapides preti jοι. ligna, fumum stipulam , uniusicuiusque πω manifex tam erit ' Dies emim i Domini. deela rabie . quia in θηe reu lέ-ν - ct unius uiusjue opu , quale sit, ignis probabit. Si cui in via. manserit, quod supersificauiti mercedem aecipiet. Si cuius opus arserit, δε-
erime um patietur is aurem salum rei csic tamen quasi per ignem. yide Augusti num in lib. de fide & operibus c/p. .IS. ubi diserte scribit, hunc locum esse unum ex iis,de quibus loquitur Petrus loco citato, chm ait in β nolis Faua quadam esse dissicilia intellectis. . :3. 2Eque obscurum est illud I. Cois rinth. is .as. ἀπικfacient, qui baptiet in-rur pro mortuis. si omnino mortui non resium gunt ' ut quid O bariCantur pro illis tNon enim facile est explicare, quid
45쪽
. 2 LIBER I. CAP. I. quid pro mortuis baptizari. De quo exstat sex diuersae opiniones apud Bellarminuita lib. i. de Purgatorio cap. 4. . Similiter illud Heb. 6. . imo rusne est, eor qui semet sunt illuminati, gustauerunt etiam donum coeleste. ct participes
facti sunt viritus sincti : ct prolapsi sunt,
rursum renouari ad ρamitentiam , rursum
crucifigentes sibimetipsis Filium Mei. Quae verba obscurissima sunt, Sc ex illis male intellectis orta est haeresis Nouatianorum , tempore Cypriani, qui doc bant , lapsis non este dandam poenitentiam aut veniam. Is . Denique, ut alia sexeenta omittam, obscurum est illud Ecclesiast. 2. I . Icelior est iniquitas viri, auam mulier henmaesens. QIod obitet dedet curiosis mulierculis, quae putant se Scripturam intelligere, bc ad citanda Scripturae testimonia vltro se obtrudunt.
sariis bbiicit ut et Lucerna pedibus meis verbum tuum, ct lumen se in meis. Nam aliud est. verbum Dei ex se clarum ac perspicuum esse, quod negamus cum Dauide, qui ait ibidem : Reuela oculos meos, ct considerabo mirabilia de lege otia. Item e vis mihi intellectum . ct scrutabor legem tuam. Item : Da mihi inresiectum. ut sciam testimonia tua. Item : Faciem
46쪽
iste iustificationes is M. Vbi petit gratiam a Deo, ut possit Scripturam intelligere 3 insinuans adeo obscuram esse ut sine peeuliari Dei illustratione intelligi non possit. Mod etiam affrmat Apostolus a. Petri I. at . cum ait, Seripturam non ab homine, sed a Deo in- ' spiratam esse , ae proinde non humano, sed diuino praesidio, intelligentiam ipsius haberi posse. vide plura sequen- ti quaestione.. 7. Aliud vero, verbum Dei, quando alleui semel ex diuina inspiratione cognitum di intellectum est, dirigere illum in suis actionibus,ne erret: sicut lumen vel lucerna dirigit illum, ne in foveam cadat aut in lapidem impingat. Et hoc sensu ait David. Lucerna pedibus meis verbum tuum . O lumen semitis meis. Verbum tuum non absolutὰ , sed quatenus dinina illustratione a me cognitum est. Vel, ut ipsemet ait in eodem Psalmo , vectirario sermonum tuorum illuminat. Non dicit , sed veclaratio sermonum tuorum praebet 'mihi lumen, ut secure ambulem. . .
Unde oriatur obscuritas Seriptura r
i o Ritur ex dupliei rapite. i. ex rebus, Hipsis, quae tramina in scriptura.
47쪽
2. ex modo, quo tractantur. Res, quae
tractantur,sunt fere quadruplices. Pri- m.. Historiae, ut patet in Genesi, Exodo, Numeris , Deuteronomio, Iosue, libris Iudicum , Regum , Paralipome non, Esdrά,Iudith, bis, Esther, Iob. Hachabarorum. Itemque in Evangelio ἰκ Actibus Apostolorum. Secundo. t Vaticinia seu prophetiae , quae in Psal- mis , in maioribus Ac minoribus Prophetis, in Apocalypsi Ioannis , maiori eri parte, consiguatae sutiat. Tertio, Mysteria fidei, praesertim dc Trinitate, Incarnatione, praedestinatione, fide iustificante . de praei enti a corporis de sanguinis christi in Eucharistia, & de similibus. Vitierto: praece sya & docu-- menta moralia de virtutibus & vitiis. Tametsi ergo, neque in his, neque in ii istoriis sit fortasse magna obscuritas ex parte reruria, summa tamen est in prophetiis & mysteriis fidei. Haec enim superant hominum captum de intelligentiam : Neque percipiuntur a nobis nisi in aenigmate,' iuxta illud
Apostoli I. Corin. I 3. I 2. videm- nunc per speculum in aenigmate r tune autem facie ad faciem.
z. Iam vero modus tractandi saepe obscurus est propter has causas. Primo , quia in Scriptura sunt frequentes aropi, schemata, by perbolae, metapho-
48쪽
rae, allegoriae, quibus tanquam inuolucris multae veritates Occultantur, quae Lehori non statim innotescunt. Auget hanc obscuritatem, quod ali-- quando unum idemque. Voc bulum, nune proprie, nunc figurath usurpetur in eadem sententia, V. g. I Oan. Φ. I 3.' . iam bibit ex viis hac sitiet iterum : qui
aurem biberit ex aq-ι, quam ego dabo ei. mnsistet in ater m. ubi biberei re, in priori parteiententiae, sumitur corporaliter : in posteriore, spirituali-
ter. Item 2. COI. s. 2I. Eum, qui mn Πο'Merat peccatum . pro nobis peccatum fecit.
Vbi peccatλ priori loco sumitur proprie pro Reato et posteriori figuratei pro hostia, quae Ouertur pro peccato. Nam sensus est, Deum volui sic, ut Christus, qui non peccauerat, esset hostia pro peccato totius humani generis. Omitto similia Scripturae loca, quae passim occurrunt. 3. Secundo, non solum in vocibusti dimonibus, sed etiam in rebus i piis reperiuntur figcirae. Nam una res saepe est figura seu typus alterius rei per illam significatae. . o pacto Agnus paschalis fuit figura. Christi : Μare rit brum. Baptismi: Manna, Eucharistiae: Μons Sion, Ecellasiae: di sic de caeteris. Hinc triplex oritur obscuIitas. Frima.
uia non satina congat, quae res cuius
49쪽
6 LIBER I. CAP. Lrei figura sit. Verbi gratia. Noti eo n- staret, Agar ancillam Abrahae, fuisse figuram Synagogae; & Sara rei uxorem Abrahae , tuisse' figuram Ecclesiae, nisi Apostolus ex peculiari in stirictu Spiritus sancti id explieallet. ad Galat. 4.a . J Secunda , quia una res aliquando est figura rerum diuersartim , etiam . repugnantium. Sic lonas fuit typus
Citristi. Matth. I a. o. J Et limul typus populi Iudaeoru in qui Christo
erant contrari j. Nam sicut Ionas dolebat de poenitentia Nini uitarum , ita Iudaei postea doluerunt de vocatione gintium. Vide Augustin F epist. 69.
q. 6. Tertia, quia aliquanao fit, ut res aliqua , quae est figura alterius , repraesentet illa in uno, di omnino dissimilis sit in alio. auo pacto foemina fornicaria , qu. I Oseas Propheta iussus est accipere in uxorem , fuit typus Synagog : quam quidem in eo repraetentabat, quod sicut ipsa commiserat fornicationem carnalem , ita Synagoga spiritualem, quae in cultu idolorum consistit. At in eo discrepabat, quod ipsa, postquam oses nuplerat, non rediit
ad carnalem inicationem: Synagogavero, postquam Deo fuit reconciliata. iterum in idololatriam lapsa est. . Tertio, saepe etiam in Seriptura occurrunt apparentes cotradictiones
50쪽
suae Lectori magnam pariunt di meuitatem. Ex multis linam aut alteram recensebo. Scriptum est I. Reg. IS. II. Flamitet me. quod crestituerim Saul At contra Rom. I i. 23 Sine poenitentia Iunt dona ct catio Dei Item,scriptum est 3 . Reg. g. 9. In area non erat aliua nifidua tabuia lapidea. quaι νosuerat in ea I, sesin Horeb. At contra Heb. '. In arca
erva Irondrierat: tabulae testamenti, Et
plures aliae, quas alibi recensui ex Aug s. arto , verba Scripturae saepe esticiunt ambiguum sensum ex de eiudistinctionis , praesertim quam agitur de Deo, de Christo, de aduentu Christi, de Ecclesia. Nam in Deo i pe- istari potest vel unitas essentiae, vel
trinitas personarum. In Christo vel humana natura, vel diuina. Adventus
Christi duplex est. prior in natiuitate, posterios in die iudieii. Ecclesia simi- Ilier vel est militas in terra, vel triumphans in cylo. Cli in ergo scriptura de his loquitur, saepe dubium & obseurum est , quo sensu de illis loquatur ran scilicet de Deo, quatenus est Musin essentia', an quatentis est trinus in
personis An de Christo, qua Deus,an qua homo est An de primo ipsus aduentu, an de secundo An de Aeetesiarii litante, an de triumphante De si