장음표시 사용
111쪽
num,hominis intersit, ' hominem assicere benescim: l.seruus. D. de serii. expore. neq; sol im hominis cuius que priuati,sed Reipublicae,& totius vitae communis: s i quam tum demum beatam fore Solon dixit, si in ea quisque iniuriam alxerius, &soletunam suam esse an 6 bitiaretur: t ut refert Hieron.Franc in l. quicquid c lore.num . . D. de regul. iur. Quid obsecro tam huma num est, quam soxtuitis casibus mulieris maritum, &rursus uxorem viri participe esseὸ t sicut praeclard hoc disserit Ulpianus in d.l.si cum dotem. si marituS. D. solui.mat:im. Celebre est vetus illud verbum Theogenis, quae uxor fuit Agathoclis Sicut omni Regis: se
nubendo non Pros erae tantum,sed &aduersae fortim
nae societatem iniisse: quasi data sit in hoc incor, ut sua secietate λlitudinis taedium depellat,&ytramque fortunam reddat vel gratiorem,si sit prospera: vel saltem tolerabiliorem, si aduersa sit. Unde&a Dionysio Ha
licainasse o in Methodo mali imoniu dea finitur,συρι αεξ1ς ε δ ανῆῖν ροπατziν εις δώπιμ υτ βιον : id est,coniunctio & conirtium duorum, in unam quamque vitae sortem paratissimorum: ut scis licet separata duoru coniugum fortuna nulla esse de beat: multoque minus poenam aliquam ni ereri, sine sua culpa. Neque enim aut vim maiorem, aut cassim 8 fortuitum quisquam praestare potest: ' sicut nec prae sive cum ullo modo cogitur. l. contractus quidam. D.
depost. Nisi aut nominatim is sepeliculo casiis ob 9 sbetnxerit, i l.i. 6.Depe. D. eod. tit. Aut nisi culpa eius,so vel mora,vel dolus praecesserit: t j. is qui.versic.si modo. Instit. de obligat. l. sin. q.i. D.ad leg. Rhod.de iacto l. i. q.si rem . l. si in Asia. h. final. D. de pὀsthumis. l. cum
res in sit. D.de legat. I. Qub fit, ut nec poenam merea tur fortuna,aqua abest culpa: ' ac perco nsequeris a
picta eiusmodi fortuna maliti aequo animo serenda sit: quia non est delictum, sed insortunium: cuius si .a. ne ps enq Omnino participem esse docet orem: t s cundum illos in dicta lui cum dotem. .si maritus. ubi Dinus dehariolus not. Nam&in simili nulla corpo - - Η,
112쪽
rix imbecillitas,aut morbi contagio, quantacunque ea fuerit,dis luere potest matrimonium: 'c.i.& r. bi Pa snoi nitanus de conivg.lepros neduin animi morbus, ab omni contagione remotus: d.l.si cum dotem. & s l. patre furioso. o. de his qui sunt sui vel alieni iuris. Itaque sue quis uxorein habeat sterilem, siue deso mena,siue claudam,sive coecam lue surdam, siue nultam, sue denique aliis morbis, aut laboribus, doloribusque coniectam: pro secietat fideque potius eam sustineat, quam repudiet: secundum Augustinum in sc.si uxorem .32. quaest. s.Quod pari ratione intelligendum quoque esse de viro monet diuus Hieronymus, in c.praecepit. eadem 'uaest. &c. Manet siquidem inter coniuges eiusnodi vinculum quoddam coniugale: quod ne ipsa quidem separatione dis luitur. 7 c. sso eque furiosus. 3 a. 'uaest. . Sic & Nicolaus Pontifex: Si qui inquit matrimonium sani contraxerunt: & alterutri horum amentia, aut furor, aut aliqua infirmitas accesserit, ob eiushaodi infirmitatem coniugium silui non potest. c.si qui. 32. quaest.7. Neque Vero ratione caret hoc iP: quod summam habet aequitatem,
S lege diuina nititur: in qua scriptum est: Quod tibition vis fieri, alteri ne seceris.' c. I.distinet.I.el .in k.iu- syris praecepta.verb.alterum non laedcre. &gssint .iustitia. eod.verb. instit.&D. de iussi c.&tur. & ofl. r. in prin .vexb.summam. D.quod quisque ivr.in alt.stat. Damobrem sic statuo,& sic conclucio, furorem alterius coniugum iusta diuertendi causam non ecth: non modo ut poena vitetur legitim quae est dotis amissio, .' aut rerum propter nuptias donatarum. l. consensu. C. de repud.& d.l.s cum dotem. sed multo magis ne
violetur lex illa diuina, a Christo ipso repetita: mos
Deus coniunxit, homo ne separet: t ut est in c. quos syDeus.33.q.2. c. a. de transat. episc. &c. inde.dist.36.
Nee san E dissicile est,argumentis in contrariam patete supra allatis respondere. Nam quod dicitur, cum su-Hosis nec sponsalia, ii ec matrimonium contrahi pon
se: eoncedo hoc verum esse: si nimirum intellisitur de
113쪽
matrimonio cuni eo contrahendo,nsi autem iam cordi tracto iterum dirimendo. Sic enim Paulus IC.sciibit: Furor sinquit matrimonium contrahi non sinit: quia consensu opus est: sed rectu contractum n6 impccit: εο l.in oratione. D.deritu nupt. Et Caius: Furor quin sponsalibus impedimento ut, plus quam manilestum est: sed postea interuenien ponsalia non infirmat. l. furor.D. desponsalib: Et Vlpianus et Fullosus licet in rem ducere non possit,iliati imonium Ginen retine epotest: & ideo filium etiam in furore euiluin habet in potestate. l.patre surioso: D. de his qui sui,vel alleciur. Quomodo etiam intelligenda est altera lex illa Vlpia ni: in qua scribit, mulierem suriosam poste contrahere matrimonium, S semper consentire eam praesumi: l.2. q. sin.D.1blui. matrim. Scilice si tempore contracti matrimonij compos mentis fuerit: ' quo casurpter reliquias prioris sanitatis umbra quaeuani hic habe
tur consentienci,& non veritas: ut not. Zasius in d.l. r. Spost eum Hieron. Franc. inl.furiosi. D.de regul.iu
Quanquam no ignoro vulgarem illam distinctionem εχ a Dd.magno consensu tracitam, i qua alij esse diculi
tur actu. Aij habitu, alij deniq; statu furiqs. Qui actu
Q ' furiosi sunt, nihil omnino agunt i quoniam nulla es
eoru voluntas, Sintellectus nullus. 6.mutum. versi
furiosus. Insiit. de inutil.mpul Qui aute habitu i sunt suriosi, ut aliquando sapiant, sed protinus in furorem
recidant: quos IC. appellat inumbratae quietis : in quod meo. q.si furioso. D. de acquir.haered. pari qu cammodo cum his,qui actu suriun iure sunt: quo ad acquirendum, & a ienandum: sed ita tamen, ut quasi consentire videantur,quum non habeant iustam cat
sani contradicendi. Qui denique statu furiosi sunt. quoniam dilucida habent interualla: si quidem ab his cessante suro aliquid actum est, quod prouidetiam
aliquam arguat ex cictis,&factis, & tenore ipsius coia tractus: ipsb iure ratum,firmumq; habetur. q.praeter ea. Instit.quib. non est perni .fac.testam. l.penui. C. ecuratisunosl.si is qui. D.de acquis posses l.suliosi ubi
114쪽
que iuris obtinet in iis, qui mente capti, aut stupidi, fatuique sunt: et in quibus no est rabies, sicut in furiosis: vino t. Bald. in l. humanitatis. C. de impub substit. Sin l. 2. C. de curat. furios scint .si furiosi .vhi Bald. C. de nuptiis. Alc. Parerg. lib. a. c.16. Sic Vlpianus in d. l.
si clina dotem. eodem sere modo distinguit: Si inta luis interuallum habet furor, perpetuus quide mombus eis, sed qui tamen ferendus est iis, qui circa eum
sunt:tunc nullo modo oportet dirimi matrimonium, sciente ea persona, quae, quum compos mentis esset, ita furenti nuntium miserit, culpa sua nuptias esse diremptas. Sin autem tantus furor est, & ita serox, ac perniciosus, ut sanitatis nulla spes supersit: circa mi nistros terribilis: & forsitan altera persona, vel propter saeuitiam furoris,uel quia liberos non habe procreandae sobolis cupiditate tenetur:licentia erit com j oti mentis personae nuncium furenti mittere,ut nullus culpa videatur esse matrimonium disi olutum: ne que in damnum alterutra pars incidat. Concordat cum Vipiano Innocentius in dicto c. dilectus.vbigio.
magistrat. desponsialibus. Si inquit) mulier cum viro, qui continuo surore laborat, morari non possit: Spropter alieniationem furoris legitimus non inte uenerit consensus: separationi locus datur. Caetera argumenta non magni sunt momenti ut meo qtudem iudicio non egere videantur longa refutati me: praesertim apud eos, qui Chi istiani esse, & perhibe i vo tunc. Nam si liridem finis con ius i: est liberoru procreatio: I. Inst. de tui . nati . . ex quorum prole diu turnitatis nobis memoriam in omne aeuum relinqui mus: ' l .liberorum. q. sin. D. de verb. signific. tamen ea 68
non tam in hominis,quam Dei potestate potissimum sita est:=vt Iacobus ille Patriarcha testatur: qui Rache- ω
115쪽
li uxori de prole suscipienda secum obiurganti: Nun quid eco inquit sum Deus, qui fructum ventris tus
inhibuitὸ Quo sit,ut ob sterilitatem, aut aliud eiusmodi impedimentum neutiquam fieri diuortiunt oporta
o leat: ' quum non sint facienda mala, ut eueniant bo-7I na: ' ut not.slos .in l. qui sub praetextu. Cod.de sacroc Eccles &in c. magna.ne cier.vel monach.quamuis m3 a Ia interdum ferantur, quae corrigi non possunt: ' arg. Auth. de forma fideli. collat. Io. Praeclare enim Ausu sinus: Tantum inquit valet vinculum ciale,riculo causa procreandi colligitur, nec ipsa causa procreandi Gissoluatur. Poser enim homo sterilem dimittere uxorem, & aliam ducere foecundam : S tamen non licet. Et alibi: Manet vinculum nuptiale, etiamsi proalas, cuius causa initum est, manifesta sterilitate, non subsequatur: ita ut iam scientibus conlusibus non se liberos habituros, separare tamen se vel ipsa causa libetortim, atque aliis copulare non liceat. Quod frsecerint, cum eis, quibus se copulaverint , adulterium
73 committunt. clenuit. 32. quaest. 7. Itaque coercenda est potius, ac frenanda ea cupiditas: neque cxtra Dei verbum remedium aliquod quaerendunt:sed potius in voluntate diuina acquiescendum: ut statuat ea persona, quae sic exercetur ad coelibatum se tantisper vocari, donec a Deo ipso liberetur. Nec aduersatur multum, quod de furore superueniente sponsalibus ante collatas nuptias dicitur: quo casu quoniam res adhuc est integra,quod ad corporum commixtionem attinet, facilior esse videtur separatio : impedimento eiusmoci diuinit is fortassis tunc obiecto: ob quod sponsalia eiusmodi recte dirimantur: ' quorum extatus dissicilis sit. Quod tamen locum merito non hae bct,s res non sit amplius integra in quo profecto maiore cautione opus cst. Notum est enim vulgare illud quaedam impe citre lacienda, quae non impediunt iam
tre surioso. verb. retinere. D. de his qui sunt sui ver
lieni iuris. PostreinbG ob leuiores quasdam causis liquand.
116쪽
hquando conceduntur ditiortia, non consequit in
recte hoc semper fieri: &si quidem iure ciuili aliis
quibusdam modis impune soluitur matrimonium. l consensu. C. de repud. h. mitiores.Authen. de ntiptiis. minime eos tamen omnes separationi tori sum cere consentaneum est: quum sola adulterij, aut fornica tionis causis excepta sit in teste diuina: c. ivolatita. 28. 76 quaest.I.c. a. de diuor. Abbas in c. maritis. de adtrit.De cius l.I. C. desecim t. nupt. aduersus quam nulla sane permissa est relaxatio. t c.literas. de restitui spoliat. c. sunt quidam. 2 s. quaest Ι. Alciat.in rubr. D.stitui. mair. 3aum. o. Manet igitur firma conclusio: matrimonium furore non dissoIui, si rite contractum sit: nisi furor sit prorsus intractabilis. aut intolerabilis. Qtio casula me aequum esie videtur, & Omnino neces arium: om Dibus remediis tentandis t aliquod spacium tempo- paris statui: quo furor ille melius aut cognoscatur, aut toleretur: & alterius coniustis eo de pacto sanitas e pectetur, aut mortis saltem euetus. d.l si cum dotem. . si autem .D.solui. matrim. Quam in lententiam scit Dit Leo Imperator: qui lege sancit, ' ut maritus qui- 79
rito, quinquennium expectet: ac tum denique, si su ror aut intolerabiliter fleuiis , aut omnino insanabilisiit, Magistratus,aut Iudicis cognitione, diuortiri con cedaturi. ut est textus in Noueli. consit. iii.& iiΣ. 8 o
De Diuortio propter maleficium, se δε-
E N A o B quida,peculatus ci imine comisso in vi be quada Imperiali: ne in manus veniat Masinistratus: fuga arrepta sui furtu secit: o re domi rellisthac γ totum fere septennium
117쪽
NERI deserta. Uxor crimen auci fata misiti, quoniam cuia infami amplius vivere recusat, neque fatis compe tum habet, an adhuc in vitiis maritus sit, nόcne: sui tandem haberi rationem postulat:& cum denia Magistra ius nubit alteri Paulb post domum reuersias prior ille maritus in gratiam redit cum magistratu: mulctaque persoluta Reipubl. 'rem, quae iam alteri nupsit, re petit. Quaestio est, utrius sit ino , priorisae mariti, an vero posterioris λ Quae causa ut recte cognoscatur,&legitime disceptetur, prim b considerandum esse a bitror, an 'b crimen aliquod publicum uxori maritum repudiare liceat λ Dei inde an soluto hoc modo per fugam, aut desertio neni mariti matrimonio, uxor eadem alteri nubere posti aut debeat3 Quod ad primam ouaestionem attinet, neeandum fortassis esse videtur,licere uxori ob crimeasquod publicii comminsum a marito diuertere. Primum enim nuptiae, siue I matrimonium, t ut Imperator ait, sunt maris &foeminae coniunctio,indiuiduam vitς consuetudinem continens. 4. Invita de patr.potest. quae non nisi morte 2 finitur. i l. locatio.ubi Bartol.D.locati. quum moribus nostris non conueniat, uxorem habere temporalem,
consilium in l. si tibi filius. D. de adoptio. Quom do & Romuli lege primum ita matrimonia institutas ta fuerunt,ut nunquam dis oluerentur: tauctore Dionysio Halicarnassaro lib. a.& Gellio lib. . cap.3.& Plutarcho in Romulo . Deinde matriinonium,secundum 6 Modestinum,est consorti qui omnis vitae, i id erici cdem sortis, S sol lunae in omni vita communia qua dam,& societas: l.I. & a. D. de ritu nuptiar. l.aduersus. C. de crina. expil.haered.ubi uxor socia rei humanae,a
7 que diuinae ' nominatur: sicut S in Romuli lege
νος α παί- ντε ιερων, id est, λcia omnium SQ bonorum, S sacrorum appellatur, t eodem Dionysio auctore: ut merito ea casuum eiusmodi fortuitorum
9 cons ra, & particeps fieri debeat, i secundum Ulpi num in l.si clim dotem. q.maritus. D.soluto na Timo
118쪽
L I p. I. C o N s V L Τ. 1 X. Iornio. Postremo repudium, vel potius diuortium non nisi ex causa adulterij concessum est: ' c. in coniugio. Ioza. quaest.I. c. si quis uxorem. 22 quaest. s. c. omneS. 22.
quaest. . idque ex lege, praesertim diu in f quae immutabilis est, & perpetuo labi constans: ' q. sed naturalia. HInstit. detur. natur. Q Hod stitis decla at manifestum illud Otristi interdictum,ex lege diuina vepclitum apud Matthaeum,c.I9. Quos Deus iunxit, homo ne separet: r c quos Deus. *3. qu.2. Quo in loco via aduntaxat adulterij causa ab eo excipitur, quae suiliciat ad dissoluendum matrimonium: c. r. ubi glos de diuort. ubi dicitur, muliercni pro furto, vel alio crimine virisu ab eo separari non posse. t Quonia matrimonium yy
non est ex eorum contractuum numero : qui ut mutuo colatrahentium consensu constituuntur: t ita eo- Ἀdem quoq; consensu rursus soluuntur.l. si . C. comin. diuid.l. nulla. D.pro socio. l.ab emptione. D. de PactiS. Licet olim mutua voluntate,& consensa one, apiid veteres ex lese xi i.Tabul. di sibi ui potucrit coniugiiim: et quii nihil sit tam naturale, quam unum quod 'ue eodem genere dissolvi,quo colligatum est: i l. ni nil tam naturale. D. de regul.tur. Quo a etsi Imperator Iustinianus ex causa concessisse videtur: in quia vero ex conrasensu. Autii. ut liceat matri Nauiae. SAuth. cinod hodie. C. derepti l .recte tamen Canones ' sine ulla di IIctinctione hoc sustulerunt c. sin. cum ibidem not. de transact.ut ob nullum aliud, nisi adulteiij crimen per mittatur diuortiunt: c. ex literis. Quanqua hoc etiam ad spirituale adulterium aliquando producituriquod est idolatria, siue haeresis: ' c. 2. c. de illa. c. quanto. de I8 diuort. c. si infidelis. 28.quaest. 1. Praeter has rationes confirmat hanc sententiam Vlpiani auctoritas: qui ex sententia Marcelli negat dissolui mali imonium de portatione:' quae poena est ipsitis peculatus: propter- I9ea' udd quii libertas remaneat, nihil prohibere vi- acideatur, dc virum mariti affectionem,& muliςrem Noris animum retinere: ' l.sed si alia. D.de boni dam- ravatoriun. Et concordat cum Vlpiano Iustinianus Im-
119쪽
Perato quum ait, deportatione non iliai matrimo alia: sicut nec aquae & ignis interclictione. Quod &Imperatori Constantino sic placuit te idem affirmat, in quod autem prius. & q. deportatio. Authent. de nuptiis. Facit i.vxoris. sita autem. CQ i. cc donatio. inter xjrum & uxorem. S l. prima. Cod. de repud. Sed hae quidem rationes& auctolitates licet magni sint ponueris, S momenti: tamen quo minuS contrariam amplectar sententiam, cilicere non postunt. Sic enim censeo,& sic statuo: mulierem inuitam cogi non posse ad cohabitandum cum viro infami&saci noroso : a quo licet ei diuertere, cum auctoritate M gistratus: praelertim si crime & facinus eiusmodi pacst, aut fortasse grauius ipso adulterio: propter quod diuortium iure coii ceditur dicto c.signiti casti. cum sequentib. Etenim quum poena peculatus iure ciuili
si mors: t si quidem ab eo fit, cuius periculo fuit: sin
vero ab alio, deportatio : item lex Iulia pecuintus. Instit de public iudic. l.3. kl.sacriles j. D ad legem Iuliam peculatus. l. unica. Cod. de crina.peculatus. quae dis & ipsa mortalitati comparatur. t l. cognitionis. D. de var.& extraord .cognit adeoque mors es ciuilis. ' l. r. q. finali. D. d e bon .posscsL. contra tabul. l. . D. qui satis
Care co antur. quumque mors, secundum Poetam,
α' vltima sit linea rerum, et quae omnia Gluit: t ut ait Ina 28 perator in s. deinceps. Authent. de nuptii S. collat. - . Sane ex eo honsequitur, morte quoquc finiri in atrG 9 monium: idque siue ciuili, siue naturali: secundum P. aulum Iarisconsultum in l. i.D.de diuor. quae viola nis vitae humanae, ita matrinionij ipsius terminus ost. 3o ' dicto ij. deinceps.&θ.ut nullus. Authent. de haerC d. S Falcis. Cassanae.in consuet.Burgund.Promin. verti. quae mor par. num . . Et quoniam ubi noxia est, pC 31 na esse debet. ' l. sancimus. Cod. de poeta. 'uam suos semper auctorcs tenere, neque egredi delinquentes 31 ipsos oportet : t dicta l. sancimus. ubi Salicetus notat.
iniquissimum profectdsuerit, mariti Poenam in uxo-33 rem sic t edula are: t quam ream sceleris societas non iacit:
120쪽
sicit: dicta I sancimus. & c.quaesiuit. de his quae hi t
maior.part. cap. Quum ne ex contractu quidem alterius quisquam obligetur: t l.penultima. in hia. Cod. 3 ne or pro invito. nedum ex maleficio, siue delicto.=l.secunda. q. nullam. D. de Deculion. Ex quo vine- Symo conditionem suam meliorem facere potest. t l. 3 nemo. D. de regulis iuris. ita nemo alieni delicii otiio, aut poena praegrauari debet. ' dicta L sancimiis. Sc l. si 37quis. Cod. dein ossi c.testam. id rima.in fine. Cod dems monet. l. quicunque. D. de sexu. fugitiv. gloss. iva
l. daeminerint. verb. non atterat. Cod. unde H. Sin 3.
non est. Cod. de ad manistr tutor. c. si Episcopum. I quaest. 6. Quae vero poena malo aut crudelior eise potest, quam sin noces uxor sequi cogatur maritum infamem,&facinorosiim : ac praeterea errabundum, ac
Vagabundum: c. discretionem. q. nam eis. de eo qui 33 cogi .consang. or. qui prosectb damnum,quod cui patentit, seia tire non videtur. ' l. quod quis. D. de re 39audicata. cuius signum est poena: t ut notat Baldus&gl.in l.prima. D. de iustic.& iur. verb.poenarum. & in l.
testamento. D. dc manum.testam . quae,quo maior est,
maius plerumque arguit delictum : ' c. non assera- Imus. 34. quaestione prini. Bariolus in i .leuia. in prip cipio.D. de accusation. Decius in c. at si clerici in prinopio. num.1cxto. de iudic.& consito Socinus 9 . Is .BosLin tractat. crimi. de inquisition. numero centesimo decimoseptimo.Unusquisque ergo ex suo ad misso sorti subiicitur: nec alieni criminis successor Στ constituitur: ut ait Callistratus in l. crimen .D. de PCenis. Nec sime obstant ea, quae supra in contiariam partem prolata sunt. Nam ii quidem matrimonium est perpetua quaedam vitae societas,& communitas
inter coniugeb: ea tamen morte,quae t minus est vi tae humanar,non tantum dirimitur, verum etiam pror M. sus finitur. t dicta l. i. D.de diuort. cum aliis praealles. Mortem autem intelligo non modo natu resem,sed C-
dam ciuilem: qua qua patitur,no modo ciuitate, sed omnia iura pristina, uua cum bonis amittit: ' l.I. YbI