De astronomica specula domestica et organico apparatu astronomico : Libri duo

128쪽

Areus postea in Quadrantem integrum CXCrerit : Quadranti tota compages accessit , in eoque collocando consultum fuit, ut a subsidentia parietum reddi posset immuniS

CAPUT I. IDe Strunctura , S positione Quadrantis.

f. I. Compages s Fulcimenta.

IN hujus Sectionis tubula I. integer ostenditur Quadrantis prospectus,

non itidem compages integra, limbo VideliCet arcum , cui superim ductus est , obtegente. Suppletur itaque in tab. II. fig. a. per sectionem limbi sitbjectaeque armaturae. Partes omnes distatui queunt, uta, pote per claVos cylindricos , a matricibus adstrictos , cohaerentes in unam machinam , pluribus in punctis sustinendam atque firmandam. Latus verticale-B D, ad utramque suam eXtremitatem normaliter austrum versiis infleXum, & utrinque Verticali cochlea instructum, semper & muro C st, & pavimento D dinnititur i ita tamen ut per cochi as δ', ὁ , elevari ac deprimi possit. Praeter hunc motum in elevationem, seu verticalem, alium habet horiZOntalem, ad Orientem Vel occidentem, juxta direetionem utriusque sulcri muralis , quorum utrique adstringitur a binis matricibus, in data positione detinendum. Latus horizontale E F infra centrum ad horigontem tabulati assi jecti Camerae a Meridiano οὐ disponendum fuit, ut in tabulato, & in paVimento ejusdem camerae pateret transitus a parte orientali ad occudentalem , & Vice Versa.

Latus aliud verticale G H ad pavimentum descendit, & jungitur alteri primario E B D per horiZontale brachium D H , alligaturque in verticali situ a sulcris lateralibus Ηh , I i , quorum partes CXternae mo-hiles sunt in declinationem a pariete, circa internas iiSdem conneXaS,

atque murales.

In F sustinetur quadrans a verticali fulcro F L, quod in F adstrin- τιόgitur lateri F E; in L autem innititur basi lapideae, eXtra parietem prominenti,cui plumbo ita consblidata esst,ut nec minimam iurationem admi tat , a cochlea tamen verticali L I tantillum produci aut contrahi possit ad elevandum vel deprimendum arcum A B. In A quadrans aliquem obtinet motum in declinationem a pariete, cui per striatum horizontale sulcrum, & a duplici matrice adsi rietum

adhaeret.

129쪽

Arcus Quadrantis.

FErreus arcus quadrantem A F B compaginans malleo ita formatum erat, ut & circumferentiae radio descriptae, simulque plano ingentis tabulae ad hoc eramen dolatae utcunque congrueret. Jamque perforatus erat ad singulos denos gradus , insitis fistulis orichalci cis , quae clavos admitterent limbum adstringentes. Singulis hisce fistulis adhaerent normales laminae arcui serreo adstrictae, quae planum Vel stratum quod. Tab. ii, piam limbo superinducendo , vel potius limbi armaturae suppeditant. Concipiatur hic arcus sectus a plano per centrum quadrantis & aXem cujuslibet fistulae dueho , adeoque ad limbum recto. Est itaque A B sectio ferrei arcus interni : C D E F sectio fistulae adjemeque laminae , ad ejus axem normalis : G Η sectio clavi cylindrici fistulae cavitatem occupantis , & arcui A B interno adstringentis alterum Ι Κ, limbo immediate subjectum. L M sectio limbi oriuehalcici, arcui siubjecto assiXi ad singulos quinos gradus per cochleas N o, interius cylindricasi exterius vero ampliores , de in limbi stiperficiem desinenteS.

I III. Positio Quadrantis in plano Meridiani.

Ic Quadrans, cujus radi us 9 pedum , pondus sOO librarum Viem nensium & amplius , cujus compages non unico inflexibili selido, sed partibus invicem cohaerentibus constabat, non simul, sed si iccessive redigendum erat ad planum aliquod , quod verticale , denique merudianum foret ; ideoqueinchoari depuit a laminis arcui ferreo adjacentibus. Ad id porro eximie proderat vicinia meridianae lineae, ejusque apparatUS, per quem licebat planum ipsius Meridiani contexere per fila , in eodem ducta,& ad horiZontem quomodocunque inclinata. Dantur enim in hoc apparatu duo fila verticalia in plano meridiani , nempe unum parieti septentrionali, alterum australi contiguum: adeoque transversale quod' libet eadem percurrens, & in eodem cum ipsis erat plano , & ad eam positionem adduci poterat, in qua sumeretur distantia minima cujuscunque laminae ab eodem filo , in latere normae cujuspiam, cujus ait rum latus plano laminarum insisteret. Data insuper erat positio lamine fixae & immobilis F.; igitur & distantia ejusdem a plano filari meridiano. Laminae autem A, B , & r liquae intermediae mobiles erant in accessum vel recessum ab eodem pla

130쪽

DE ORGANICO APPARATU ASTRONOMICO.fialis adeoque adduci poterant ad datam ab ipse distantiam , compagem siccessive movendo, aut laminis addendo aliquid, vel ab ipsis quidpiam demendo. Hisce laminis ita dispositis applicabatur ferreus arcus CXternus, aptatis in eo foraminibus , quae fistulis laminarum congruerent, & lim-ho ejus utrinque ad arcum circuli perducto, prout radius eXigebat, dccurser contra limbum elaterio suo nitens. Potuit demum eidem eXterno arcui limbus orichalcicus jam laevigatus affigi, ejusque planum conuerri cum meridiano silari, subtilius p nea examinandum post adjectum athidadae tubum.

Ρotuit quoque divisio inchoari a punisho gradus 9o' cui nempe

congruebat perpendiculum a centro c clavi centralis caedemissum) ascena Tabdendo ad singulos denos & quinos gradus, usque ad horiZOntem centri, sive ad O. Ρro divisione reliqua in gradus singulos & minuta, consultius visium suit a compage quadrantis limbum adimere , una cum arcu ipsi

subjecto, quia simul citius , & tutius poterat pristinae positioni resti

tui.

Soholium. reo limbus N integer es, ου longitudinem habet pedum Is Viennem

ium , latitudinem 2 unciarum , crassitem a linearum, ex orichaia eo Norimberge i , quod nos prae reliquis aestimare solemus, utpote de ius , malleo magis ob equens, aptiusque ad polituram , N i urationem. Continet ultra 9O gradus 3 quoniam a gradu o descendit ad gradum 9S, Ucendit ad gradum a.

Exposita constitutio quadrantis peculiarem sibi vindicabat dioptrarum constructionem : nec enim si1mplex Tychonica , neque sola telescopica CongrUe aptari posse videbatur. Utraque igitur ssimul combinanda fuit, & tertia insuper accessit per immissionem speciei Solis, non ad explorandam immediate altitudinem centri, sed utriusque limbi, supremi nimirum, & infimi , per contactum umbrae ab horigontali filo projectae, quem ad modum in usu lineae meridianae umbra fili definit appulsum & eXitum speciei solaris.