De astronomica specula domestica et organico apparatu astronomico : Libri duo

41쪽

neque in nocturnis, nis ad aestimandam quandoque di antiam rideris alue Vm a Meridians.

AD Meridiani fenestram, jam indicatam, aperiendam simplex vel duaplex scala non sufficiebat, quoniam accedendum etiam erat ad hanc, vel ad illam fenestrae partem , ut orificiis tuborum lampades ad moverentur. Ρraeterea Culminatorii altior positio altiorem quoque re-Tab. IV. quirebat ascensum. Ad hos usus addi debuit tabulatum stiperius R T, pedibus octo a pavimento elevatum s hiatu tamen relicto stib Meridia ni apertura, tum ut illa plaga in conspectu haberetur, tum ad elevam Tab. I. dum deprimendumque tubum fixi Quadrantis. In angulis Κ , & Lduae sunt scalae, singulae in duas partes divita , quarum superior & a clivior est, & a tabulato removeri potest, nec non ad parietem inclinari, ut liberior ingressus ad Speculam, & exitus ad subdialem Pergulam h

beatur.

In angulo M hyemali tempore sor X additur ferrea, quae obseravatoribus & taedium vigiliae imminuit, & frigoris tormentum adimit. Quoniam vero senestra Meridiani plerumque, Vel ad utramque, vel ad alterutram partem patere debet, iccirco Camera non admodum calefit, ne ascendentes in tubos calidi Vapores objectiVis lentibus noceant, quemadmodum etiam Capite II. S. I. monuimus.

Scholium. Ecfuere potis mum de Speculae fructura, usuque indicanda. O dam vero alia, deinceps ad supplementum a liquod , N ad majus

commodum adjecta, breviter capite equenti exponentur. Prim tamen recensere liceat Senecae verba, Q Speculae vesibulo inscripta. si Proinde dum oculi mei ab illo spectaculo, cujus insatiabiles sunt, non abducantur , dum mihi lunam selemque intueri liceat, dum ceteris inhaerere sideribus, dum ortus eorum, occasus, intervallaque, &causas investigare velocius meandi, Vel tardius, spe stare tot per noctem stellas micantes, & alias immobiles, alias non in magnum spatium eXeuntes, sed intra suum se circumagentes Vestigium, quasdam subito erumpentes, quasdam igne fuse perstringentes aciem, quasi decidant , Vel longo tractu cum luce multa praeterVolantes J dum cum his sim, & Caelestibus, qua homini fas est, immisceari dum animum

M ad

42쪽

DE ASTRONOMICA SPECULA DOMESTICA. His ad cognatarum rerum conspectum tendentem, in sublimi sempiis beam : quantum refert mea, quid calcem 'Simile quidpiam legitur apud Ciceronem. Q

Scholium II.

JUamvis autem infle actuc essent reliqui, Npraecipui hum Speom e fructis , mihi profecto erat cur de primo non parum gauderem, quod i a nempe flecimen, stimulum deἀerit erigenὼ altiorem N ampliorem aliam in Caesareo hoc Academico Soc. JE Collegio, cui copiosis accessit praegrandium in rumentorum apparaim , s indine a praeclari fronomi, aliorumque Sodalium observatorum silertia. od novum niver talis N Urbis hujm ornamentum ad imitationem alliciet non pauca in gnium aliarum Urbium Collegis , eximio Uronomici sudii progresu, s Patrum Societatis, Catholicam iam per Sinicas, aliasoue Orientis regiones propagantium sub dio

CAPUT IV. De Appendicibus Speculiae.

q. I.

Observatorium infer .

VIX parata erat Specula, quando cogitare coepi de quadam ejus appendice pro Quadrante figo, siderum borealium culminationibus , &infimis eorundem depressionibus destinando, quo diutius absque molestia carere non poteram. Huic Quadranti locum aflignaVeram in boreali angulo areae domesticae, ubi nimirum integer ad boream prospeetus patebat, ad colles usque, in utraque Danubii ripa conspicuos. Quumque ad fundandum eXiguum quoddam aedificium terra emderetur, contigit vetustum detegi parietem crassitiei pedum 7 , cujus eXterna & superior pars aream ibi claudens , non nisi ped. 1δ habebat. EX inspe- stione habita visim suit hunc parietem spectasse ad antiqua moenia, quibusUrbs cingebatur, priusquam muniretur hodierno Vallo, in cortinas propugnacula eXtense. Ρorro inventum hoc & utile videbatur, & opportunum ad collocandum Quadrantem borealem, qui mihi deerat, & ad australem alterum, non procul ab ipso firmandum , quippe ad angustum aliquod atrium in area ipsa disponendum, in quo luminarium, planetarum, astro-C a rumque

43쪽

LIBER I. DE ASTRO N. SPE C. DOM.rumque culminationes, & eorum, quae nobis non occidunt, infimae deis pressiones conspici possent. Murum itaque internum errat, ternum ad tecti culmen eleu, vi : spatium, quod oblongum erat, in duas partes divisi, unam Quadranti australi auignans, alteram boreali. Australem, utpote magis frequentandam, decentius ornavi & hyemali fornace instruxi. Boreali cum reliqua domus parte communicationem aperui, ut absque ulla venti &frigidi aeris molestia , vel ad novum hoc observatorium transire, vel

in domestica sede manendo, eas, quae a meis peragi selent observationes indicere, dirigere, ac notare quam commodissime liceret. Praeterea opportune accidit inferius hoc observatorium contiguum fieri ossicinae domesticae, ob frequentem ad ejus usiim & fabri m chanici & rei fabrilis pro polienda, reaptanda, reparanda supelleci ite organica necessitatem.

Camera obscura.

CAmerae Meridiani, Capite III. descriptae, contigua est eXigua camera haec, ut passim vocari selet obscura. In N notatur ejus positio& area basis quadratae, cujus interna latera mensuram habent pedum octo. Unicum habet parietem ; tria reliqua Verticalia latera lignea sunt, ex asseribus externis & internis, intermediisque pluribus trabeculis compacta , pedibus fere septem supra paVimentum eleVata. Tectorium, integrae internae superficiei inductum , atro colore imbuebatur. Fen strae omnes ad usim Helioscopii thecis externis & internis, aptisque cur-sbribus instrui debuerunt. Ambae quoque portae interius, teriusqus

clauduntur, ut in usu Camerae omne lumen eXcludant.

Tectum pyramidale truncatum in altitudine pedum quatuor, d sinit in hori ontalem fenestram , cujus lumen non eXcedit aream pedis quadrati. Haec fenestra, quae potiorem in hac Camera usum habet, interius semper tecta manet ampliori nigra pelle , quae tubum telescopicum, de quo alibi, cingit, ipsique motum omnem tam horiZontulem, quam Verticalem permittit. EXterius eadem senestra tegitur altiore qumdam theca, ex ferreis bracteolis composita, tectique fastigium ornante, quae tamen ad usum tubi amovetur, & peracta observatione reponitur, ut ingressus pluviae arceatur, & tubi eXtra fenestram prominentis orim cium cum adjecto speculo, quod plerumque tubo adhaerens relinquitur. ab insultibus aeris, aliisque periculis immune servetur.

Ad ustim denique ipsius horizontalis senestrae adjecta est scala externa , quae ad tecti fastigium facilem praebeat accessum.

LIBER