장음표시 사용
141쪽
'Cl b mgombi , Hispaniae populis teste Laurentio Valla ; vel a Tarracone ami-H tutat C, Viniitonio Nebrilsiensi & Vastaeo placet, nomen accepit. Alij ab Ara one fluuio sic is quolit comis Iberum influere perhibetur. Nonnulli ab Herculis fra Aoonatibu e Ludis tari a ci PQ ikiant. - quod si Verum, mirum iam altum obstinatumque apud Veteres Scriptores de eo g 'ς silenti 'dic Regno adhaerent ad Caurum Navana;ad Vulturnum Catalo- 'qua irac expoliba, C stiliam specta qua Aquiloni, Pyrenaeos habet montes.Regio Soli quasit r.
Regna primum Regem omnium Scriptorum Imperium Ma-
p issin a Simuis cincta , crebrisque Turribus probe munita. In hac Vrbe Reges Aragoniae abbi 'L kςpb PQ, q x ximuS Regna, Diadema soliti accipere. Ciuitates reliquae:Osia Latinis Oσκα Ptol,&usarcno In ertorio; hodie mesa: Cives eius censes Caesari nominantur: Osicensis Argentinneminit Liuiuet tib xx IV. Plutarchus auctor, Sertorium hanc Urbem delegisse, inquam Fili j Principum Virorum, Hisbaniarum obsides, studiorum specie, accitis Disciplinaruin Magistris, mitterentur. Est ibi hodieque non ignobi-
a mendosie Vocatur Velleio Paterculo, ubi Sertorium interemtum scribit in Vetusi1s Nu mis Vrbs Victrix videtur cognominari, si ita notas V V . OSCA liceat cum Antonio Augiistino interpretati. yriasso Guitas apud montem Cac quam a Tyrijs & Ausonijs conditam fuasse nonnulli opinantur. Lacca, iacenSin convallibus, Iaccetanorum c Pndam sedes. Calaista, in campestri loco,ex ruinis nata Bilbilitat, is quae cum multis aljs Antiquitatum monimentis, medio Miliari Hispanico ab hoc opido hodie visuntur, in
' . Vu DO Fambstia VeINaubola: Cingitur Mons ille in Orbem fere ab Saone flumine, quem situm Bitibili tribuit alumnus eius & Ciuis iide lib. 1 Epigr. lx XI.) Valerius Martialis lib.XEpigram. cIII. unicipes gusta mihi quos Bilbilis aeri onte creaArapidis quem Salo cingit aquis. Sic Paullinus ad Ausonium, Bilbilim acutis scopulis pendentem, prodit. Ouod autem in Monte,altam vo cat idem Martialis scribens ad Licinianum lib. 1. Epigram. I. ἀHis Celtiberis non tacende Gentibus, Videbis altam Liriniane Bilbili
Pestraeque laus Hispamae, Equis es Armis nobilem. Inter Bilbilim ex segobrigam quae hode Segorbia putatur Sertorius & Metellus memorabili praenio conflixerunt, viapud Appianum & alios est legere. Βαοῦς Ptol corrupte. t fugustia Bilbilis cognominatu r Martiali, quemadmodum & in multis Veterum Numismatum Insicriptionibus. Sunt & alia Aragonic Opida: Barbani , Arcubus serreis nobile: Bου - Ptol,Bortina Antonino, ut nonnulli censent . Monsionium in Regni situm umbilico, ad Cingete ripam, cui Collis imminet, a quo nomen Opido: Conuentibus Regnorum Aragoniae, Valentiςque & Principatus Cataloniae celebris sedes: Vulgo C omon, fertilis agri & aprici situs. Fraga, inter 1lerdam & Caesaraugustam; Γάμοια Φλαώα Ptol. ,GaLycum Antonino,ut Var rCrius censet: Alij Gadicum locat, ubi nune ner in cuius agro Vetustorum Pauimentorum Vestigia visuntur. Gurrea Olim Eorum Gasiorum, Anatonino inter Caesaraugustam& Pyrenaeos. inorbium, in cuius solo quondam stetisse creditur Ebe inum, Antonino cum alijs nominatum. Urgesia, gestam Alinonio, forte Ptol.,Οpidum haud procul Sicoris fonte. Fuerunt & alia opida, sed quae diruta, quorumque nulla hodie Vcstigia. Inter illa non ignobilis Calaeseris Nessica alitia ab ea qua in Nauaro. Cities eius Calagurricam nominantur ab Caesare 1 belli Ciuilis Commetita urio: eosque corporis su Custodes habuisse Augustum no tat lietQnius in eius vita cap. xl l x. Plinius Nasilaos cognominat. Fliivij hic sunt Iberus de quo in Generali 1 lcriptione diximus: Item Fluvius qui Aego Atammis. nominatur cui iure Vetustas Gallici nomen tribuit;q uod, sumna O transicenio Pyrenaeo supra opidum , cui Salieniis nomen impositum, in ipsa terra Gallia oriatur : Et alij. Estque hic fons Sicoris qui se Ibero com
imiscet. Aureas desert arenas. Potus valde salubris. Graecis. Notat Beuteri S Catalonica lingua voi a si
uisnat L Extra Muros priores Caesaraugustae quamplurimae si mi Domu , & quasi altera Ciuitas, qpas Ca - ora b tyras, Augustani Populationes appellant. Duo fiunt ibi memoratu dignissima: M Mochium inter alia Chri sti iii i orbis opera loci non postremi; alia item Domus prope Urbem in Campo amoenissimo satis grandis & in gnis, quae vulgo Ali Maria nuncupatur, de qua consulendus Marineus Siculus.
142쪽
miri AE ad Atlansa Lechon Doria a
143쪽
Cataonia vulgo Caiata a sequitur. Nomen illi impositum pus at Volaterranus ab Gothis et Alanis, scri bendamq; esse Gothalaniam. Beatus Rhenanus Lib. I Rer. Germanic. Caitalamam arbitratur appellata ab Cattis et Alanis, qui iunctim in eam PIispaniae portione prorupprunt. Alii ab Castet lanis, antiquis Hispaniae populis, qui hisce locis sua habuerunt domicilia, denominatam judicant. Stant etiam, qu i nuncu-vatam Cathaloniam tradunt ab Othogerio Cathalone; de quo multa praeter alios, Martiacus biculus; ib. 1X . de Reb. Hispan. et L. Valla de Ferdinando Aragon. Rege Lib. I. Haec Pyrcnaeis Montibus, Mai 1 Mediterra neo, fluminibvsiq; ibero et Cinga terminatur . Regio ipsa ut plurimum sterilis est, ac magis riuctuum qua frugum abundans et silvestrium quam d0mellicoria m. Metropolin habet hodie Baraeonam, Vrbem pulchcrrimam, quae in Maris Mediterranei littore sita meram redolet Antiquitatem, coplures serVans rei probanda: Iapides vetustos. Conditor eius fertur a plerisque Hispaniarum Inlustratorib8 Amilcar Barcha cognomine, Filius Annibalis Carthaginiensium Ducis; qu i victa classe,ia militibus in cruce fuit sublatus; pater aut c A n nibalis, Magni istius Imperatoris κα ρόνων Ptol. , Barcinus Paullino; Barcilona tot nandi .Faucia ita etiam quoda, teste plinio. Laiadat hanc Urbem multis verbis Marineus Siculus Rer. His p. lib. XIII, qui et Situm eius describit lib. XV.Fuit Olim multo minor, qua hodie conspicitur, ab Littore maris uno fere stadio remota. Ha hebat Portas quatuor, que rotidem Mundi plagas,spectabant, aequo fere omnes spacio inter se distantes, quae adhuc Ma ipso pene umbilico Vrbis visuntur: caelata gerentes Capita Bia bula, altae pacis, Ut nonnulli Volunt, et qiliet rigri culturae Symbola. Lapsu temporis bis praevalidis Muris superbisque Turribus est cincta, inque tantam paullatim magnificentiam excreuit, ut multo merito Caput hodie censeatur Cataloniae. De Barcinonis Comitibus, corumque origine consulendi Lodericus Toletanus lib. VI de Reb. His p. cap. I I 1, et L. Ma. hineus lib. IX. Sequuntur han arraco; Tαρρακων Ptol. et Strab. Tarragona hodie; Colonia Tarraconensis apud Tacitum, Lib. I A n n al. Vrbs olim tam celebris, ut potiori Hispanie parti nomen dederit. Maritimarum opulcntissima Melae lib. II. Viqua, Visque vulgo, Vel P h 3 Aύσα, Ptol., Authetanorum Vrbs. Orona, Gerunda Plin. et Antoninor Ptol. Gerunde s etia Plinio noti. Tortos, que Δ-τωσα Ptol. Dertos vetusto
Lapidi, qui ibi extat; Derdosa Antonino, Δ-τοα α Strab. Dertosani sic enim lcgendum Populi 1unt apud Plin. Lerida, quae Ptolem ea, Stephano et alijs δεσμα, Ilergetu Vrbs. Situs ita delineatur ab Lucano lib. IV Belli Phars alici: CH, Iumet modico, lenique ex emit in altum Pineue Solum iumulo: super hunc fundata vetu 3 a Surgit Ilerda manu:placidisproriabitur undis
Hesterios inter Sicoris non vltimus amnesdSaxeus ingenti quem pons amplectitur arcu, Hibernas passurus aquas: et quae alia ibi de devictis ad Ilerda ab C. Cesare Cn. pompei legaris, M. Petreio et L. Afranio: qua de re plene Cassiar lib. I. Belli Civilis, qui etiam Opidum in Monte positum notat,PontiS item faciens mentionem. Emporiae Sillio Lib. I II, Polybio lib. 1 D, et Ptol. : Eu ποοιον Stephano; Empurias Vel Ampurias Vulgo. Blanda Pomponio et Ptolemaeo; Blayes Vulgo,.Vt volunt Beuterus, Florianus et Navagierus e Vores, quam Floria-ariis, Othanagiam ab Livio vocari censet. Eo ae, Eoses vulgo; Rhoda Livio; ροδε Stephano, ροδόπη Strab.ρολαολις Ptol. Cobbra λίβερις Ptol. Iliberis Livio et Plin. 1λυβιρρις Strab Hiberri Poponio, Vacus magnae quodam Vrbis, et tenue magnarum opum, addenti, vestigium: C liberae Tabulς Peutingerianae. Alii tamen Iliberi non Colibram sed aliud opidum volunt: Salsulus Poldus Eunam Olivarius;Iliam Mercator. Fuit et, ubi nunc Catalonia,quondam lusea Libyca; Cinxiana Antonino; Deciana Ptol. Hispaniae sub Catalonia adcenseri Terram Rusicilionis in Pyrenaeus montibus disputat varie Io. Gerundensiis Lib. I. Parali pom. Hisp. sic dictam ab opido quod Plin. scino, Strab. ρουσκινων Ptol. ρὐσινων Rufinus Avieno. Vrbis Veiijgia exstant haud procul opido Perpigniano juxta Turrim, quae nomen eius retinet. Vocant enim Turrim Rostilionis. Academiam habet Catalonia Ilerdae celebrem et insignis antiquitatis,quam Horatius putatur in tellexisse lib. I Epist. vlt. Aut fugies Vticam aut unctus mitteris ilodam Hic Calixtus III. Pont. M. publice Iuris prudentiam docuit teste Platina . Sed de Hispania quae dicta sunt hactenus, iussiciant. Nefas sit autem non adscribere, Coronidis quasi loco, praeclarum hominis Galli de Hispania Testimonium: quo quidquid in eius laude et comendatione hucusque a nobisVari orum indicio prolatum, tamquam per άνα κεφαλαα αν succincte HerVOseque repetitur. Galluscuj' meminim', Latin' est Pacat', qui Panegyricii doctissimu scripsit Theodosio Imperatori, Hispano. In eo sic inter alia loquitur: Iam prosecti constabit,eum Principem declaratum qui et ab omnibus legi debuerit, et ex omnibus. Namprimum tibi mater Hi pania est: Terris omnibus Terra felicior: cui excolendae atque adeo vitandae impensem, quam ceteris Gentibus Apremus illi pabricator Rerum indulsit, quae nec Austrinis obnoxia apibus, nec Arcuis flub Iastigoribus. mei a fovetur Axis viri que iomperie: qua hinc pyrenaeis UMontibus, illinc Oceani aestibus, inde Tyrrheni Ggaris isti
ribus coronata, Naturae solertis ingenio, et ebre alter Orbis includitur. Adde tot egregias Civitates;adde culta incultaque omnia vel f ruritibus plena, vel Gregibus: adde auriferorum opes numinum; adde radiantium Metalia Gemmarum .d cis Tabuias 'clarum, auribus mulcendis repertas, aliqua nonnullas gentibus attribui e miracula, qua iam sint vera, sinis gula: nec iam excutio veritatem: Sini inistribitur Gargaraproventu laeta tritici, Menavia memoretis Armento . Campania ce catur Monte Gaurano: Lydiapraedicetur Amne Pactolo: dum lis Paniae uni quidquid laudatur, assurgat. Haec du ris senos C ilites ' aec expertis os Duces. me facundis mos oratores, Haec clari simos Vages parit: Haec Ludicum Ma
ur ,Haec Principum eE: Haec Traiam istam, Haec deinceps nullanum misit Imperio Huic te debet Imperium. Cedat his Temria Terra Cretensis,parvi Iovis gloriata cunabulis 3 et geminis Deos reputata TXuminibus, et alumno Hercule nobiles Thrabae. Fidem conWare nescimus au ditis, Deum dedit Hispania, quem et idemus. Plura de Hispania qui volet, consulat Ioanne in Vasinum, Marineum siculum, Marium Aretium, Damianum a Goes, Franciscum Tarassam, Epis-COpus Gerundensem, Annium Viterbiensemini Hispanica Lingua Florianum a Campo,et qui eri sequitur, A rosium Moralem, et alios. Ex veteribus quoque constulendi Caesar, Strabo et cςterj, quos Damianum t. oes, inlibello Hispania inscripto: indicat.
146쪽
q; retinendis facilior notiorque usus de utilitas, quam ut meto documento aut Commone' 'O ne ut Opus, sed alia est eius & multo praeclarior dignitas, sit re cte quo valet dirigatur, nimirum ad politici regiminis cognitionem pluximum consere si locorum non situs
JP eutontiaoniatis facit Pictor, qui hominem aliquem iuxta membrorum proportionem delineat Verum neglectis coloribus de Physionomicis signis eius naturam & affectus non prosequitur, ita velum mortuum cauauer geographicum figurabit, qui locis latum iuxta suam symmetriam positis, nullam eorumaa inuicem rationem politicam assignauerit. Quapropter hoc summopere curandum duXi, Vt quae in singu-lS regionIPuS en dominiorum locis appendentiu natura & ordo,eam conuenienti distributione ipsis tabulis piae'gam,quo politicae distributionis de rerum publicarum studiosis aliquid nostra conferre possint. Quod la in multiSaat amperfecta & deficiens,aut etiam alicubi erronea conscriptio nostra, non mireriS lector o non
enim Rerump. formae per singulas ditiones scriptae extant, neque mihi eas passim pervestigare est integrum, sed quatenus ex historiarum inspectione deprehendere potui, saltem sormam aliquam dc rudimentum politici status collegi, unde rei propositς, rationem & ordinem intelligas,ac quod in tua regione deerit supplere
possis, S castigare, quod si facere non grauaberis, ac mihi communicare placuerit, tuo id nomini atque ii noli in castigato tabul e frontispicio acceptum referam. Idem si quisque in sua patria praestiteri nemo credat quantum emolumenti studiosis omnibus ex Geographia sit accessurum. Itaque cum tria praecipue sint in administratione regnorum, principatiau,& prouinciarum cosideranda capita, videlicet, Status Ecclesiastic'Politic' & iustitiς iurisq; administratio, primu sub regionis in tabula descriptae titulo,quot in ea regione sint status politici membra recensebo iuxta earum dignitatis ordinem ibi obse uatum. Deinde i ta nobilium locorum distinctione quando penes nobilitatem praecipuum est regimen cos Iocos primu enumerabo qui Principi sunt fetidales,deinde & liberos, idque ordine a summo nobilitatis gra.du descendendo veluti Ducatus, Comitatus, Baronias, Dominia.Tertio in quas Praefecturas regio sit divisa. Atque his tribus Politicum statum sufficienter declaratum iri existimo. In iustitiae administratione notandae erunt dioeceses iuridicae, superioresque Senatus ad quos fit appellatio.Denique in Ecclesiastico statu primum Archiepiscopi, si qui sunt, tum eorum suffraganei Episcopi, di quipraeterea alijs suffragantur ordine ponendi erunt. Haec omnia enumerare studium quidem est, verum cum deficiente materia in paucis id detur, praestabo, quod potero, ut saltem patriae cultores ad meliora. perfectioraque prouocem. Singula autem loca numea meris designabuntur, Ut in subsequenti tabula continuo inueniri possint, prior numerus gradus de minuta longitudinis continebit, qui in latere boreo aut meridiano, tabule quaerentur, posterior latitudinis numeros habebit, in occiduo aut orientali latere quaerendos. Ab horum terminis, hinc meridiani, inde paralleli latitudinis ductu ad communem eorum sectionem dc locum propositum peruenies. Quae Vero in generalium Tabularum indicibus sunt,eorum situm inde petere oportet. Quod si quae nomina in subiecta tabula non
reperiantur, id choroghaphi qui eam prior delineauit factum est vitio, propter quod principatuum & dominiorum designatio omittenda non erat.
Quoniam autem penes nobilitatem est regionum dominium & regimen, Vtile dc iucundum est eius gradus ordine, de proprias cuiusque conditiones internoscere. Summus eius gradus est Imperatorius aut Regius quem ordine subsequuntur Dux, Comes, Baro, Tribunus militaris, quem Banderheer vocant Belgae, quasi Bendae hoc est Turmae, quam sub suo baniere, hoc est signo equestri ductar, Dominum. Post hunc est Eques auratus siue equestris ordinis dignitatem adeptus, quem Galli Cheualter, Belgae Ridder vocant. Postremo loco est n Escuyer,id est nobilis scutatus, qui insignia quidem nobilitatis gestat, verum Oidinis dignitatem publicam necdum assecutus. Iam Comitum tres sum gradus, qui in primo est a Gallis Viconte dicitur, hoe est, ut opino Procomes, aut PrincepS Comes, qui caeteris apud ducem suum dignitate dc priuilegijs praestat, quem Lodovicus Guicciardinus Burgrauium hodie dici vult. Et fieri potest hunc Comitum ordinem eo di minutionis dilapsum esse, sed principio excellentior fuit eius dignitas, ut mox eiusdcscriptio indicabit. In secundo gradu est Prouincialis Comes, Laiadgraue Belgice. In tertio Marchio, Marcgrave. Hi sunt praecipui nobilitatis gradus atque ordo, iuxta quem regionis cuiusque dominium distribuitur. Sunt & aliae quaedam 1n his stradibus subdiuisionis differentiae , sed quae priuili gijs magis quam regiminis forma distinguuntur. Eius porro ordinis quem recitaui legitimas disterentias & conditiones, quemadmodum in Gallico quodam Iibello inscripto: Ladiuisiondum onde: inueni tradam, ab ima nobilitate aliorum graduum creationem
147쪽
nomine Dei ae S. Georest orabilivi sibi Ortinis insignia donet. ille audito gladium siclum educet, ter iti suo olic antem seriet, dicendo: Ego tc facio equitem Che 'alter in nomine Dei & S. Gcorgii ad fideliter con seruandam fidem, iustitiam, Ecclesiam, viduas di pupillos. Quod si vero stupplex,ctiamsi strenuus sit tamen Dauper admittendus non erit , nisi tot illi reditus annui assignentur ac donent ur, quot ad ordinis honotem& di nitatem conservandam opus est habere. Atque hic primus cst ab imo nobilitaris gradus. Tribunus militatis, ein Banderiter, ex equite aurai O fiet, sit diu secutuS bella satis terrarum ac redit ruina pos sideat ad tenendum & stipendi js alendum so nobiles, hoc est Unam bendam,quae ipsius signum equi est re in militia sequatur. Nemo enim signum stive vexillum erigere potest,nisi qui turmam hoc est bendam so ut mi nimum n bbilium stipendiariorum suo suIriptu adducere potest, . . Baro ex equite aurato, aut etiam Scutato nobili creari potest, quando ille In Imo Dominio quatuor Castet lanias habentes iurisdictionem altam, mediam, & bas Iaim Vt Vocant) possidet, tum enim Rex illi conferte potest .vexillum Baronatus. Caeterum hoc illi conferri non potest, nisi rebus in bello fortiter gestis. 'Itaque ex primo conflictu equestias fit ordinis, ex secundo Tribunus militaris, ex tertio Baro. Comes ascendendo sequitur, & quidem primo limitaneus, quem Marcii Ionem hoc est Marcgraue voca mus. Is autem talis creati potest, qui duas aut tres Baronias in uno Ducatu conclusias posside jCreari autem
potest a suo Duce in cujus ditione eas possidet. Comes prouincialis deinde, id est Laiadgraue, fieri potest, qui quatuor Baronias uni ducatui inclusas ha
bet, quem Dux in Comitem creat, aut etiam Rex per Ducis in stantiam aut permissionem. Vi conte, Princeps, Comes,fieri potest qui tenet quinque Comitatus aut plures in V no Ducatu comprehen s aut iunctim sitos. Et potest a Duce in magna solannitate permissu Regis creari. Quod si Rex ipse praesens ads it honorabili Oh fit principatuS. Dux eoComite qui futurus est inprimis in Regno in quo coronandus es' possideat quatuor Comitatus Principales, & in quolibet horum habeat alios quatuor Comitatus, siue Baronias illis quatuor Comitatibus fide & clientela obstrictos, sic ius Ducalis dignitatis consequendae liberum habebit. Coronandus est autem a Rege vel Imperatore cui subiectus est galero margaritis & gemmis preciosissimis exornato, in florentissima suarum i ditionum urbe, idque in magno coli uentu Principum Virorum, Ducum, Comitum, ac Baronum solenni etiam festo celebrato, quemadmodum in coronatione Regum consuetum est. Qui Rex futurus est, necesse est, ut quatuor Ducatus inter se co haerentes & continuos sibi subiectos habeat,& in quolibet Ducatu ciuitates quatuor, in quas ipse solus Dominium habeat. In qualibet etiam harum ciuitatum Archiepiscopiam unum, sub unoquoque rursus horum decem Prouincias Episcopales. Hi s dolatus exorna tusque Dominiis & dignitatibus Imperatoriam Maiestatem tanquam suum superiorem adibit, aut ad se ut veniat honorifica legatione in uitabit, & efiiciet quo ab illo coronetur. Recentior autem haec eligendi Regis caeterorumque Principum lex esse videtur, quamdiu enim vagae nationes, Goti, V Uandali, Longobardi, aliaeque plures suos secum Reges adducebant, non ex ampla terrarum possessione regiam dignitatem metiebantur, sed ex viribus populique adducti multitudine. Nec Ducum etiam qui primum a Longino Exarcho Rauennatensi anno Domini 3 69.& mox a Longobardis institui coeperunt, alius fuit delectus, quam pro fortitudine, & rerum gerendarum prudentia. Adde quod Paulus Aemilius testatur: Duces Comitesque principio ab Regibus ea lege gentibus ciuitatibusque prefectos fuisse,ut quotie, ex usu esset dimit seren tur aut mutarentur. NeqUe vero dictae creandorum Principum legeS, cum hereditarias terrarum possessiones emetiantur & postulent, candi potuerunt, quamdiu temporario tantum beneneficio Ducatus Comitatusque a Regibus & I mperatoribus ferebantur. Quapropter licet praecise eius instia tuti tempus indicari nequeat nullam enim eius notam adfert Gallicus ille libellus) sanae sub Ottone II. Impe. ratore, aut circa annum Domini milles imum, vel paulo post eam constituendarum confirmandarumque dignitatum rationem a Monarchis ordinatam fuime omnino est verisimile. Enimuero usque ad Ottonem secundum pro sua quisque Princeps potentia & ambitione, ad maiorem dignitatem, regiam que Maiestatem aspirabat. Sic ex uno Lot haringiae regno, quod a Rheno ad Schaldi m usque extensum, mari Frisico terminabatur,& unius Lothari j Lodovici Pij filii erat, post plura sunt nata, videlicet transiuranae Burgundiae,quod a Iura monte ad Alpes usque extensum totam Helvetiam, Rauracos, Allobroges, & Burgundos transiura' nos complectebatur: & Prouinciae regnum quod simul partem aliquam Burgundiae ac Sabaudiae comprehendebat, &postea appellatum est Arelatense, cuius etiam hodie Treuirensis Elector Archicancellarius appellatur , Regnum item Lotharingiae, quod Lotharingiam nunc dictam,&deinceps reliqua inter Rhenum.& Schaldi m usque ad mare Frificum continebat, & olim Austrastae regnum vocabatur. Rursus hoc ipsum Lotharingiae regnum Carolus Caluus, & eius frater Lodovicus inter se partiti sunt, utrobique Regis titulo seruato. Omitto alia eodem staculo pro imperandi libidine orsa regna. At vero Otto II. Imperator Lotharingiam ablato regni nomine in nouos Ducatus, Comitatusque distinxit, veluti membris e corpore diuulsis& distinctis, ut habet Cuspinianus, factaque diuisione anno 981. primum eius quae nunc est Lotharingiae Ducem constituit Carolum Lolliati j Regis Francis fratr , ut latius tractat Richardus V Vamenbuigius. Ab eo tempore Videtur arbitraria illa regnorum & Principatuum erectio defecisse, Monarchis nunc Omnia ad st bile imperium componere cogitantibus , quod in iusta partium imperij,quemadmodum in homine membrorum ad caput proportione & harmonia maxime filum est. Vt ergo in Principatibus & rerum administratione ordo aliquis perpetuo seruaretur , tandem eo sere quo dixi tempore has leges dictas excogitatas fuisse
Habes lector totius nobilitatis distinctos gradus, & dignitatum differentias. Iam obserua in unoquoque regno quo modo prouincia: pro illorum ratione fini diuis; , quomodo regimen & uniuersitatis gubernati & qua portione in hos gradus 1 int distributa, quod cuique sit proprium ossicium, quae cuiusque ad alterum& praecipue ad caput Ωι habitudo & necessitas, videbis insignem harmoniam ad pacem & tranquilitatem, ad
148쪽
, robur & potentiam,ad diuitias & fastum, ad virtutem & sapio uirui, ad regni maiestatem, ad limitum extensionem,ad in stabilitatem,ad declinationem & interitum, aut quocunque alio tendentem, ut sint administrationum rationes Variae. Qu minus recte succedere videris, aut iudicaucris, Vnde id procedat contemplare, quae itari Ona&successu elicia inueni Scausam illorum disquire, sic optimam politiam in regnorum administratione speculaberis & Vtilissime Geographica tractaueris. Quo autem meliore methodo in hanc specu Iationem ingrediaris, hic subiungam tanquam fundamentum uniuersii huius negotij. De Politico statu regni Gallie compendium, quod meo rogatu vir nobilitate & eruditione clarissimus D. Dominicus a Burmannia in ornamentum huius operis, Sc studiosorum gratiam scripsit & communicauit,cuius exemplum in aliis quoque regnis N Rebus publicis Viros doctos sequi maxime Optandum esse; quo omnes administrationum Reip. varietatesan contemplationem duci possint.
4LLI 'mpium iςxiptorum iudicio populi sagacissimi ac bellicosissimi optimum sibi p
litis staturn con stituere conantes Monarchiam Regalem elegerunt. Natura enim ita cc paratum videbant, Vt Vnum aliquern excellenti dignitate plus reuercantur & metuant hΟ-mines,quam coactum aliquem numerum delectorum, qui tempore commutatur. Ratio quoque ipsa praelaribit in omnibus rebus ad unum aliquem volui ad caput atque fontem necessario confugiendum , dcrem esse plenam incommodi atque periculi cum plures si- , . mul imperium obtinent. Quinetiam exempla testantur monarchias, etiam si vel interitu I'rincipum,Vel alio quoquam humano casu fuerint immutatae, diuturniores fuisse & tranquillioreS, quam Vel
Optimatum Vel popularem statum, ut in Assyrijs& Aegyptij s& Parthis, imo ut propioribus exemplis Viana ur,in Britannia, Hispania, Galliaq; nostra videmus, quibu s cane prouincijs nullae aliae Respublicae tempori S longinquitate conferri possunt .Fit vero plerumque, ut optimatum status, qui Aristocratia dicitur commute-Tur in Oligarchiam, que paucorum est dominatus, quando ex optimatibus & primis ciuitatis pauci quidam, velut coniuratione facta, honores & emolumenta omnia inter se partiuntur,&suas priuatim fortunas amplificare student, neglecta communi utilitate, quam solam & in primis curare debebant. Alterum genus quod ad promiscuit vulgus pertinet,dc populari S status, seu Democratia dicitur,semper habitum est tumultuosum, S periculi plenum, , viris praestantibus inimicum. Prudentissime ergo Galli populi ab omni tempore Uni magis, quem ex virtute & iustitia aestimabant caeteris praecellere, quam vel pluribus ac prςcipuis populi, Vel multitudini rei summam commendandam esse censuerunt, prout & singularis aliquis, qui solus rerum poti-rur, facilius aut promptius incommodis & periculis mederi potest, quam multi simul gradu dc dignitate pares. Neque vero effrenatam in Regem suum transtulerunt potestatem, sed certis legibus & conditionibus optime limitatam aut constrictam, ne tyrannidi Vllus locus detur, ut in progressu ostendemus. Caeterum quem admodum nihil in humanis actionibus stabile est ac perpetuum, sed cuncta vel temporis lapsu collabascunt, vel saeculorum prauitate immutantur, sic in Gallia quoque licet idem semper status, hoc est monarchicus Regalis fuerit, non omni tamen tempore eadem gubernandae Rei puta ratio fuit, quam omnem ab initio constituti Regni breuiter ac dilucide, quantum ex Variorum siccipiorum lectione assequi potuimuS,ordine expo
Status Galliae priusquam a Romanis in prouinciam redigeretur is suit, ut neque uniuersia unius imperio regeretur, neque stingulae ciuitates vel in populi vel in optimatum potestate essent, sed ita diuisa fuit, ut pleraeque optimatum consilio regerentur, quae liberae dicebantur, caeterae Reges haberent. Omnes quidem id institutum tenebant, ut certo anni tempore publicum gelis concilium agerent, in quo quae ad summam Reipub. pertinere videbantur constituerent. Ciuitates autem 6 . citus libro 3 numerat, hoc est, ut ex Caesare intelligitur, regiones quae non modo lingua moribus & institutis, veru etiam ijsdem magistratibus utebantur, qualis ipse multis locis Aeduorum, Auernorum,& Rhemorum ciuitates praecipue commemorat. Reges vero vel Regulos potius Galli eos tum appellabant, qui non ad tempus, ut ciuitatum Magistratus, sed in perpetuum regium imperium quantumuis exiguis finibus obtinebant, quos immutata temporum coissuetudo Duces comites, MarchioneS nominauit.
Erant hi Reges non hereditarij, sed a populo propter iustitiae opinionem eligebantur, neque habebant infinitiam,solutum,& effrenatum imperium, sed certis legibus ita circumscriptum, ut non minus ipsi in populi, quam populus in ipsorum ditione ac potestate essen t, ut sere illa regna nihil aliud nisi magistratus perpetu i vi
derentur. Nam multos nominat Caesar priuatos, quorum ta men parenteS ac maiores Regnum Obtinuerant.
Optimatum ergo & delectorum authoritate, quibus eam potestatem populus permittit tanquam freno coercebantur, quae Optima Reipub. forma, te ste Platone, Aristotele, Polybio & Cicerone fuit. Ρotio Gallia a Romanis in prouinciae formam redacta, eodem modo rege, ipsorum ex Virtute & nobilitate instar Germaniarum teste Tacito) totius populi iudicio ac suffragijs electi ac constituti sunt, quoruni trestatum in hodiernum usque diem annis fere IaOo. quibus illud regnum durauit, familiae recensentur. 1. Merouingiorum, qui Ortia Meroueo stirpem ad annos 283 propagarunt. a. Carolouingiorum, qui orti a Carolo Magno sobolem in annos 337. produxerunt. 3. Capeuingiorum,qui ab Hugone Capeto Prognati anni S fere 3 'regnum obtinent. Nam lieet deseren
cli Regni iudicium arbitrium que penes Ordinum comitia,eublicumque Otius Gentis Concilium semper me
149쪽
xis, S etiam mam omni iure snslijs tamen γ ijR qui ex Regis demortui stirpe eslant propter nobilitatem in Hre Germanorum & innatam quodammodo Virtutem, prae Og i tuam illam sexe reliquerunt, Vt cos quali haereditarie ali js pari virtute praeserrent, ita tamen, Vt si Regis defuncti silii annas a . minores cssciar, cos creari ius non esset, atque adeo alium oetatis legitimae creari necesse esset, cuius cxcmplum extat anno Christi so0. in
Clodio Rege. Sed & subinde hoc ipsum Regnum quod Francogalliae dicitur, ex quo inter plures Regum demortuorum filios, ex Procerum Regni voluntate & arbitrio diuisium fuisse, plurima extant exempla. Si vero populus filio repudiato alium eligeret prout sepius id factum est relinquebantur filio repudiato ad tuen
dam suam dignitatem res qua: propriae Regis, &,ve iurisperiti loquuntur ipsius patrimoniales fuerunt,&quas sine publico gentis consilio alienare non poterat. Caetcra quae regni & Reipub. erant, & Rei p. dicuntur, ei ad quem regnum deferebatur, attribuebantur, sicut es eae res quae Esci dicuntur , quae scilicet ad tuendam dignitatem sua ira partim ad ysus Reipub. repentinos attributae sunt, Vt eram Ducatus & Comitatus vari j, qui
etiam in populi comiti js illis assi mabantur. Secundo di illud obseruatum semper fuit,ut filiae a regni successione remouerci tur non quidem lege Salica, ut quidam male TXi itimant, nam ea de priliato tantum patrimonio, nec de seudis quiden sed de allodijs, autore Salagasto Vno ex regni proceribus, unde Salica ab eius nomine di cta est, constituta fuit) & ijs neglectis, fratribus vel patruis, aut etiam extraneis per Proceres regnusemper delatum sit, atque haec de regibus primo Rei p. capite. Antequam autem reliqua de Regis electione, eiusque & Reipub. concilio, rationeque administrationis regni progrediar, operae precium facturum me esse apestror, si prius membra illa regni, quae regeni constitia cndi & abdicandi potestatem habere diximus, pau- cIs descripsero, quo magis dulcis illa hami onia qua regnum hoc a maioribus prudentissime constitutum est
Illud in primis magni est momeriti. Regiam potestatem, ac reliquos omnes regni Ordines adeo commodis & sequis rationibus inter se deuinctos esse, ac velut coagmentatos, ut viX Vllum possit inter ipsos magnum dissidium oriri. Sunt autem ordines in Gali i is tres praeci pui penes quos legitimum gentis concisium, rchnu que adimendi ac constituendi facultaS Omnibus temporibus fuit, nobilitas scilicet,populus, vulgus. Hi singuli pro sua quisque conditione suas habent leges ac instituta, quibus utuntur, & adeo commode sint in uiacem aggregati, ut aegre facultatem habeant alii alios opprimendi, aut etiam aduersus regem coniurandi. De Ecelesiasticorum ordine, qui quartus censeri potest, quanquam hodie, cum in tantam excreuerit potentiam, primum obtineat, deinde dicturi sumus. Nobilitas igitur Galliae, siue equestius ordo maximis fruitur gommoditatibus ac priuilegiis,eoque fit ut magno quodam assectu Regem complectamur, Sc vitam quoque pro ipsius ac patriae salute profundant. Neque enim xllum pendunt tributum, dc armatis licet ipsis esse quocunque loco, & multa habent vitae praesidia, sicut non sit opus illiberalem aut qua: stuariam aliquam artem exercere. Hoc enim nostris motibus minime ilialis conceditur, nisi forte domi maneant, ac rei familiari studeant. Sed si Regem sectari velint, habent quo se honeste alant. Plurima enim sunt dCmus & aulς Regiae ministeria, quae solis nobilibus attribuuntur, qui sinagitii partem aliquam anni in us procurandis consumunt, & reliquum tempus vacuum habent ac liberum rebus priuatis atque domesticis administrandis. Hi omnes annuum a Rege accipiunt stipendium, &liora sperandi magnas habent occasiones. Principes autem viri ac maioris dignitatis proceres, quoniam & ipsi Regis beneficentiam experiuntur, ac partem Rei p. procurant, nobilibus qui re sunt familiari minus lauta victum &alias se communicant. Deinde Reges perpetuum alunt&lissimum equitatum, exercendae de alende causa nobilitatis, ac in tanto equitatus numero plurimae sunt praefectum,quae in illos distribuuntur,eaque ratio non minus pacis quam belli tempore durat. Maiores quidem loci nobiles pro sua quisque conditione ac Virtute praeficiuntur equitibus, ex reliquis autem alii .sunt legati, alij signiferi, alii sagittarii, &qui per aetatem non possunt ferre arma reliquis famulantur, & cum nullum intercedit bellum, licet ipsis manere domi, eiusque stipendii partem non mediocrem parsimonia conseruare. Ad haec nemo credat quam mulis sint per Galliam praefecturae, ut sic dicam, urbanae, quae soli nobilitati committuntur, nam alij prouincijs,alii sinibus, alii castellis de arcibus, alii vicis praeficiuntur , ut interim nihil dicam de maioribus illis muneribus, quae principibus tantum tribui solent, cuius modi sunt qui ipsorum lingua dicuntur Conne stabuli, Marescalli, Am-mjrali j, & id genus alij, sed & annuam pecuniam,velut honorarium quoddam Reges liberalitate quadam elargiri solent in multos nobiles, qui nulli sunt addicti ministerio. Hi appellantur corum lingua Pensionarij. Satis igitur ex ius quae diximus apparet ordinem equestrem valde honeste & liberaliter in Gallijs haberi, & recte quidem,nam & patriam ab hostibus defendunt, & natura sere ceteris antecellunt, di non λlum ipsis, verum
etiam maiorum ipsorum meritis atque virtuti illud tribuitur. Alter ordo suas etiam habet commoditates non exiguas , ad hunc pertinent mercatores , qui eo faciunt maiorem quaestum, quod tuto ipsis per Galliam proficisci ac negotiari licet , tum quod nobiles & mercatura nullam exercent,& splendide fere ac sumptuose vestiuntur. Huic etiam ordini conueniunt ac fere tribuu-tur quaestu Arationes numariae . item praeturae, & quicquid ad iurisdictionem pertinet, qua sane in re plurimum est honoris ac emolumenti. Sunt enim in hoc regno Iuris administri Iudices, Advocati, causarum Procuratores, Scribae, & id genus ali j : multo plures mea quidem sententia,quam in reliquis omnibus orbis Chri stiani prouinciis, quod pero portune illis accidit, qui relicta mercatura his rebus operam nauare Volunt. Et adeo quidem est fructuosus hic ordo, ut nobiles etiam inuideant, quanquam certe dignitate atque splendore Ic- liquis p stant. Et qui sunt alterius ordinis fere student ad hunc peruenire, ut postea dicturi sumus. IH tertio genere est Vulgus Sc promiscua hominum multitudo, qui& agros colunt , di omnis generis aseli iicia tractant. Vt autem hi xel nimia viantur libertate, vel admodum sint diuites , Vci in armis etiam eXe sit tali, non est consultum. Nam quia conditionem seruitutis oderunt omnes, & natura sita fortunas ampli-
sic re studςn facile sit ut arma capiant, di potentiores opprimant, quod &in Gallijs dc in aluo locia non isti 'ςlaccidita
150쪽
,acci dysse constat. Ut autem eiusmodi sint ordines, ac veluti madus in omni Republica ne me est. oue HIn Ru Vidςmu Sinni mior ignobiliora inebra subministrare dignioribus qua
adhibentur, resola Vrrtute N. industri dc assiduitate possimi ad secundum ordinem intergere, quod secundo non licet ut ad
pro Repub. videt posse aliquid facere egregie. Et prudenter quidem istud institutum est, primum ut ordo
conteruetur equestris, qui propter belli exercitium sere minuitur,&sumptus vix tolerat. Deinde ut homines
vi Tςς0 n e/dsii premum gradum eluctentur. Hac etiam spe coii sit qui sunt
p ebei & infimi otarius aspirant ad secundum, & cum in eo versati fuerint aliquandria, ad primum. Itaque fit; in I mi , sit Inter ipsos inuidiae ac male 'Olentiae, quando vident meritis ac virtuti patefactam esse viam ad amplis Luanos honores & proposi tum esse periculum, si malis rationibus eosderii obtinere studeant. Quod si vclconatus nimium difficilis, vel sipes esset nulla ampliora consequendi, turn qui sunt mediocris & insimi gradus, magni praesertim anImi, causam reperirent & occasionem excitandi motus,& sit ordinis homines contra potentiores armadl, nuc aute m Inl me difficilis est ratio, & videmus quam multi ex humili Lepe loco ad sumina fastigsum evadant. Hanc quoque rationem diligenter Olim servabant Romani, nam a populari statu gradum laciebant ad Ordinem equestrem, et hinc deinde ad Patritiam S Senatoriam dignitatem patebat aditu aest praeterea ordo Ecclesiasticus nulli non communis, qui modo animum huc adijciat, &pro Galliae consilii riidine non raro accidit, Vt etiam homines plebci virtute ac eruditione praestantes amplissimos in eo enem coni equantur honores, Cardinatatum aliquando, Vel Pontificatu etiam, quae sane res ad virtutem ac litera-rtim itudia homines inflamare potest.
Ex iam dicti3 liquet quam apte & venuste inter se cohaereant omnes regni ordines, e quibus si quis aliquid
delinquat facilis est medicina, nam si nobiles iniuriam caeteris faciant coercentur ab ijs qui ius reddu quoruest tanta aut horitas,ut quantumuis magni Principes eorum cogantur parere decretis. Quod si populus etiaatque VulguSaliquid moliatur, ut nonnunquam accidit, non e it difficile nobilitati propter potentiam & usu armorum illos ad aequitatem & officium adducere, eoque sit ut suarum rerum sinibus ac velliti cancellis seuecontineant Omnes, ac pacem alii cum alijs colant, quando neque causitan habent, neque facultatem etiam ali. quid conandi, & periculum in eo summum esse vident. Itaque Regem tanti benefici; autorem complectuntur & amant omnes, ac cum, tempus incidit libentissime imperata faciunt, & publicis necessitati, magno studio subueniunt. Qnod si priuatim aliqu i ab officio discedant, parata sunt remedia, sic ut malum non possit l0gius progredi. Et haec quidem de ordinum Regni statu fatis. Ex quibus equidem conitar quam concinne haec Monarchia iuxta iustitiam distributivam sit temperata. atque ad ministrata, &Aristocratice , hoc est optimatum Imperio, & Democratice, hoc est totius populi interventu, quippe cum ad Omnes honoreS pateat aditus. Quae quidem est illa Respublica quam tantopere propter dulcem illam harmoniam, Omniumque Reip .generum temperationem, omnes Philosophi coma mendarunt, & ubi vetus illa Lex aurea locum habet. Saluspopuli Drema lex esu. Verum ut redeamus unde digressi sumus. Ex tribus hisce Ordinibus seu statibus Regni solet quotannis Calendis Maii publicum ac solenne Concilium seu Partamentum Vulgo haberi, atque adeo quoties maior alia qua res inciderit, cui Rex in aureo tribunali sedens praeerat: Et huic primum Principes Regniquc Magistra tus, tum inseriori loco legati ex singulis civitatibus subsidebant, quos vulgo deputatos appellat. Carpento aut Rex in atrium vehebatur bubus tracto, quos auriga stimulo agebat. Vbi in atrium ac potius in Rei p. sacra
rium ventum erat, tum Principes Regem in nreo solio collocabant, reliquique ut iam diximus, suo quisique loco atq;ordine subsidebant, eoque demum in statinatque s aerario Regia Maiestas dicebatur. ' toritas vero hujus consili j omni tempore summa sciit, & haec potissimum in eo agi solebant. Primum de creando vel abdicando rege, tum de pace dc bello, de legibus publicis, de summis honoribus, praefecturis de procuratoribus Reip. de assignanda patrimonii parte liberis defuncti Regis et dote filiabus con stituenda, qua Cermanico verbo Abanagium, quasi exclusoriam partem appellarunt. Denique de ijs rebus omnibus,quae vulcius & nunc negotia statuum populari verbo appellat, quoniam de nulla sui diximus) Rei p. parte, nisi in saluum siue ordinum concilio agi ius esset. Item siquis Princeps atque illustriore loco natus criminis alieni insimularetur,in iudicium ad illud consilium vocabatur, ibique causiam dicere cogebatur. Quinetiam si quado Rex maiores sum prus facere in stituisset, veluti in templis aedificandis, &monasteriis fundandis, Rex ordinii conciliam exquirebat. Postremo ne illud quide praetermittendia est, itam huius concili; apud caeteras gentes aut horitatem fuisse, ut etiam Principes exteri, si quid controuersiae haberent, id interdum huius concilii arbuttio ac iudicio permitterent.
Atque hoc concilium historici alias curiam, ut couentum, alias Partamentum, alias Placitum appellare si lent, quod re in multorum consilio quaesita & deliberata, tandem inter ipsos placuisset & convenisset. Vnde S placita Philosophorum apud Ciceronem & alios dicta sunt. Atque hinc etiam promanasse videtur illud hodiernum in mandatis ac literis Regis: Iuoniam ita89-- es, quod male nunc a Scribis Gallicis tradu ctum est: Cur telect marepti tr. Eligi etiam solebant in eodem hoc ordinum conventu seu concilio praesecti Reip. qui Merovingiis tem poribus, Maiores domus, hoc est Magistri Palatii dicebantur.Horum eade apud Reges potestas fuit, quae quo dam apud Imperatorem Romanum erat Prafectorem Prinorio, qui etiam Aulae Praesecti dicebantur. Qui
eum reuiam potestatςm desidia Regum aliquandiu obsciuiscnt, candem facultatem nacti, eam pro su 1 usui D dd paruat