장음표시 사용
211쪽
uertere non potest, sic oratio hac virtute carens sine ulla gratia,sine admiratione, sine victoriae spe temere fui tet necesse mentatio. est. Et quoniam rhetor a dialectico ar' quomo ogumentationem mutuatur, reputamus a Rheto paulo altius argumentationum veluti ribis, ira prima elementa. Nam Cicero, Hermo elata. genes, Quintilianui, caeterique ita obiter, & in trascursu argumentationes tractarunt, quasi res omnibus sit cognita: nec tam doceri . quam indicari debeat. Mihi in hanc rem maior collocanda,idebatur opera: propterea quod hodie sc discuntur rhetorica, neglecta prorsus disserendi arte, veluti nugatoria cauillam trice, quasi non magnopere illa ad for
mandum iudicium conducat , aut . vlla
alia studij pars aequὰ sit necessaria: quam& Plato hoc ipso cunctis disciplinis anteponit, qubd sola ferὶ, quid in quaque , re probabile, quid cauta cognatum aut P tw
rppugnans fit, in rem ducat praesentem: eaque neglecta nulla eruditionis gloria sperari, nulIae causae magnae explicari, nulla deniqne artiu cognitio tradi pos- si Alij etiam gustatis tantum rhetoricis & paululu quiddam ultra prima artium initia progressi ad ciuile ius, ad medici-inam, ad reliquas facultates,illotis, ut
212쪽
DE RATIO. ELOQUE I iunt, manibus pedibusque, nullaingenij commendatione , sed Talsa scientium
persuasione impulsi obrepunt. Quorum importunitate ac praecipui quadam dementia, suus bonis disciplinis decrescit honos, & erudita etiam numan,que in genia aegrE suam apud omnes gratiam tueri possunt: quae mihi fuit causa minora quaedam & vix oratorio spiritu dia igna hic tradendi. ΘD-φ Ili'gismu. ergo ex duabus propo-
catiuam,quae citra ambiguitatem veru
aut falsum significet. Cicero pronuncia i tu & proloquium, Stoici αἱiωμα, ij j enu
ciationem vocant. Eius partes sunt 'Proposn men & verbum. pars prior Aristoteli timispar τοκωμ ,ον,id est subiectu dicitur ut vo Fluptas : posterior κῶ η ρμγώ - boc epraedicatum, ut voluptas pavit dolorem Propos - Atque haec propositio categorica dici cita tur , quod unum quidda uni rei tribuat. Nam cum duae categorica consuuntur copulanturque colunctione, hipotheti, iaca vocatur propositio : ut si multet peperit, cum viro coluit:& dies & lux est. Plofertur enim & per conditionem, rex Per copulationem, & nonnunquam plim
213쪽
- etiam disiunctionem, ut aut mulier est, aut virgo: eisisque usus frequentior est in loco antecedentium & consequen-
Sed categoricae propositiones qualitate differunt: aliae enim sunt affirmati sit G uae,& aliquid subiecto adesse enunciat: r ut Philippus Macedonum rex facilitate, & humanitate omnibus egregie an- tecelluit. Negatiuat,quibus aliquid subiecto adimitur, ut nemo in amorepit. Est autem diligenter obseruanda negationum natura . Neque enim haec negativa est, nemo mon captat occasio - τ nem suis blandiendi affectibus. . . Differunt & quantitate, quarum aliae. . sunt uniuersales , aliae particulares, aliae, indefinitar, aliae singulares. Sut aute uni 'vosi uersalium propositionum σιωκατηχρη- νMmμέα, Omnis, nullus in emo,quilibet: om- goricara
nis honoris ambitio seruilis & inisera. λ indis est. Nulla fides regni sociis,omnisq; po- ῶν statestas Impatiens consortis erit. Nemo qui iratus est, mediocritatem illam inter nimium & parum tenebit. Particularium signa sunt, quidam, aliquis , quidam non, quidam res bellicas ciuilibus anteponunt. In definitae siguis carentii repraesentantque uniuersales, ut homi-
214쪽
nis est dignitatem suam tueri, nec Vnquam a naturae statu discedere, sapien- tum etiam animos res
Singulares sunt propositiones, in quibus subiectum est nomen proprium,vel individuum, ut Callicratides priuatR gloriae stu dio Rempub subuertit. Fabius cunctando restituit collapsam Romanorum gloriam. Et, ut homo hic est in
Tὸrtia. Faciunt Dialectici hanc tertiam pro- propositio pQ sitionum diuisionem , quod alia sit mim ea- Vera α rebus ipsis consentiens,ut anima ei orica - im Ortalis es amini bona nullis fortu- mdia nae insidiis praeripi possunt. Alia falsa, tu sto. munduS fortuito casu regitur. Necessa- Quarta pr0 positionum diuisio estriaρω- qua alias necessarias,alias contingente positis. dicimus. Necessariae sunt, quando defii nisi O tribuitur definito. Exempla supr: Cois,A xx' idimu . Contingentes sunt, quandcxenippo. Rui ζcti adiacetia tribuuntur, ut Pompsi .. Pςk gloria: cupidus est.
DESOPPOSITIONE. p - . Clim hic sis praecipuus Dialectice
I. Τ, ut certo animi iudicio veru a falsi ιιςζrnamus, cauendum ante omniant
215쪽
AC DISSERENDI. dZ αμφιβολία utamur, aut dicam' repugi,atia: eoque oppositionem vocant , cum
duae proposition ςs eiusdem subiecti & o
praedicati repugnant.Sunt autem iratum species contrariae, subcontrariae, contra-
dictoriae. & sebalternae. Contrariae sunt duae uniuersales,quarum altera est affir- .mativa, alter nesativa. Hae simul verae Vρη; 'esse non possunt, falsae in contingentissi'. esse possunt, xt omnes trahimur laudis studio. Nullus tr bitur laudis studio. . Subcontrariae propositiones duae sunt Sabcon- particulares,altera affirmativa,altera ne' traria .gativa. Hae simul verae in contingenti materia esse possunt, ut quidam laudis studio trahuntur,quidam non. Contradictoriae nunquam simul xerae ' ' aut falsae esse possunt. Sunt aute aut uni- 'uet salis affirmativa aut particularis ne- .gatiua,aut duae singulares, ut Cicero gloria ducitur, Cicero non ducitur gloria. Subalternae non repugnant: sutix enim Subuli ram amrmativae, aut negativae,&paiticu nae.
lares sub uniuersalibus positae. Nullus in amore sapit. Quidam in amore non se
Addunt his dialectici propositionum
conuersionem, cuius usus quoniam co- yyy t rmunis sermonis consuetudine discitur, μ
216쪽
neque Iate acinoaum Pa et, non est vi sum praeceptis iuuentutem onerare.
stisimus,siue oratio in qua ex duabus ' 'l'. ' nunciationibus conclusio necessari MD FV eolli itur. Eius membra sunt tres termi d V ni maior minor,& medius. Maior κρινον ' PMενον Ihetoribus appellatum in prior
propositione: Minor quae & αιτων appelsatur Graecis,in secunda tantum: Mede
in utraque ponitur. Ita solum tres emant voces siue termini, & tres item propositiones: quarum prima maior, secunda minor siue assumptio , tertia conclusio appellatur. Vt autem ex tribus ternat
tria conficiantur proniiciata, singuli bis
sumantur oportet, ut Omnis animi per j iturbatio cum naturae statu pugnat, Omnis cupiditas animi gignit Pertum alio- inem, Ergo omnis cupiditas cum naturri istatu pugnat. 'Dialectico, qui suo quasi iure τοπαπι ik, κριτικήν sibi vendicat, nudis his parib , bus rem controuersam , ad liquidum lconsessumque perduxi mira, satis fueriti sRhetor imperitos vulgi animo, non imum entationibus solum , verumetiam iii electatione, eloquentiae 'iribus, ad'
217쪽
mitiatione ac gratia in suam pertracturus sententiam, locupleti ac specioso e- loquentiae lumine res obscuras illustrat: . . rc nuda veluti argumentorum ossa, ho- Inesta verborum rerumque pulchritudi-
ne vestit ac induit, singulis partibus suum addens ornamentum , ne concisia
verborum humilitas contemptionem, argumenti seruitus taedium, simplex ille sermonis habitus satietatem fastidium- -q.ς gignat. agnu Monent Aristotelici ex solis negati- in collegἔuis, ex solis item particularibus non Zis Dizο- posse semper effici sillogismum. Dein- mmii tibde obseruandum esse, ne unquam plus scrμμώ. in minore sit propositione , quam fuerit in maiore: semperque efficiendum, ut maior sit uniuersalis, maiorisque subiectum id complectatur, quod sub eo simitur in minore in prima figura. Iidem quid sit de omni ,& de nullo praedicari, regulativa quaedam principia tradunt: ut de omni dici id sit, quoties nihil in subiecto semitur, de quo non dicatur
praedicatu, ut omnis homo est animal, nihil ergo est hominis de quo no praedicetur animal, ergo & de singularibus Mindiuiduis ide dicetur.De nullo aut dici
218쪽
id sit, quoties idem de subiecto & prῖς dicato remouetur. Non eget magnopere his praeceptis qui senium com ni consulit. Natura si quidem eiusmodi attis seminalia, ut alias plerasque τας κοινὰς μνοίας animis nostris insevit, quibu
et ras us, Porio syllogismorum figuras ire, fa si unt,pro ipsae terminorum ὀικονυιioe, Sm, is harum singulis suos subiiciunt modos. murasinu Primam vocant in qua medium est in totius me maiore subiectum , in minore praedica- n. a. ' tum . eiusque pi imi quatuor modi soli, perfectos constituunt syllogismos. Et quo melius discerni possent, certa qu2dam artis vocabula illis imposuerunt, qualia sunt Barbara , cuius supra posui CXemplum, Celarent, Darii , ferio. In quibus adolescentes obseruabunt propriam quandam vim ineste. Nam a viai uersalem astumatiuam, e uniuersalem negativam i particularem affirmativa, si particularem hegatiuam significar, x: sit C EL ARENT . . Nullus 2mbitiosus praesentem sortu tnam benignὰ amplectitur, s p O irin diuites sunt ambitiosi in Nullus igitur Sc.
219쪽
Omnis insidiator iure occiditu Clodius est insidiator, Iure igitur occisus.
Nulla voluptas flagitio parta solida esse potest Tarquinii Voluptas flagitio fuit parta,
Solida igitur esse non potuit. Mihi sand quamquam horum necessa- . 'ria videatur cognitio ad paradam certa aliquam & rectam dicendi facultatem iudiciumque,ne tamen nouitatis quodam studio, artes pulcherrimas consu- disse videar, visum est solam iuuentute admonere,ut alto animi sensu ac naturae impetu,quam inter se dialectica ac rhe- iatoricacognitionem habeant, diligenter in pervideat. Sunt enim sic cognata, It pa - riter fortasse tractari, diuelli ac separ rimnon possint. Si quis tamen praecepta requirat, habet insignes artifices,quos nostra aetas magno bono publico protulit,
quorum commentarij cum artis cognitionem,tum etiam 3sum mira felicitate ostendunt. ,
220쪽
2N DI DE R A T 1 o. ELO' taιναριι E si autem omnium argumentationi μου; - ea perte illima,quet Gretcis ratiocina Ciceroni ratiocinatio dicitur, quae eae elo. propositione & assumptione certam elicit conclusionem ad hunc sere modum. . Propositio : Sola animi bona cum ipsa corporis fragilitate non intermoriuntur.huic ornandae additur ratio: Nam
ea anteactae vitae plenissimam gratiam referunt, & nominis nostri commemorationem cum omni posteritate ad quant .deinde infertur assumptio: Eruditio autem atque honestas animi sunt bona. Probatio eius: Si quidem illa animos humanos noctes atque dies virtutis stimulis ad omnc rerum pulchritudinem impellui, nullis neq; teporum neq; fortu nar insidiis obnoxia: admonentque ne
ea miremur,quae vulgus temerario δοῦ cae
co mentis impetu amplectitur: neue belluarum more in laedas corporis volupta tes demergamur: sed excellentiu viroru I
cogitatione conformati, magnos atquzexcelsos animos in reip. administratio n &ciuium fortunis conservandis De
ramus &c. Eruditio igitur atque hone- οπ stas cum ipsa corporis fragilitate non tot sinis intermoriuntur. Tres sunt principales