Opera

431쪽

Liber

redit frigida quae ptius tepens aduenerat: quod signiscat nobis Adelandus.

Et possunt quidem tuentes istam opinionem rationem reddere: Cur maIOra quaedam maria non reciprocentr licet adsint: θe uenti de halarugi sit

enim etia illis idem sane effectus. sed pellagi uastitas littorumque summo/tio speciem tollit accessius atque recessust ut id potius uideatur benedicturaquas uide i hoc rq alternantes: hoc est Ruetuantem potius aestum Q reci

procantem. Quae si rationi consonant naturali: si consonant experimen iis et cur parum probabilia iudicari debent caut cur necessatium praeter has causas addere lunae motum secum aquas e deorsum etiam in sublime trahentem et praesertim cum non illa respondeant quae respondere sit neces se r ut cum aucta lumine lunar cum uelocior cursu : cum propinquior terirae r cum declinans ad aquilonem a uia solis: cum in signis aquilonaribus positar tunc u Hores fiant accessus. Contra tenuiores cum se aliter ha/bet quam dicebamus. Porro non uidetur quid ita sentientibus obiici posse sit γ praeter ipsam aquarum tam in ascensu quam descensu cum luna concordiam: chiae si uerum quod latetur Aboasar necio quo pacto uel ipila satis obiici possit. Smbit enim non eadem ubique esse accessionis mitia

atque recessust etiam ubi nulla de finitore uarietas: sed interdum usu euenire: ut quo tempore quodam loco recedunt aquae: allibi tunc accessum agi

grediantur . Nee ipse dissimulat hoc plurimis causam prxbuisse suspi, candi / motus illos a lunae motibus non dependere. Cuius diuersitatis quaqreddere rationem conaturr ut lunam nihil minus esse causam defendat. Sequitur tamen inde pro luna capi argumentum non posse : Unde po tius contradicendi praestatur occasior plurimumque haec intra se distanti a temporibus aestus euidenter lunarem causam confirmari: & ab illis non eui Alia opinio denter confutari. Alpetragius attulit huius motus caelestem causam: Alpetragii. nec a luna: uerum a diurno motu quo mouentur omnia: Sed inseriora mi nus. Ignis enim sphaera rotatur in orbem : In ordinatus motus in aere sit rQuaesione qui in aqua desinit in accessum atque recessum. Quae equidem omnia hanc astrolo potius di uto quasi philosophus causam inuestigans ueram istius effectus

glaeipertinen si ut astrologis contradicam: quando hic nihil astrologicis rebus accedit rejtem esse cedituet si accessus istos atque recessus cursbus astrorum aliorum: aut lunae reseramus. Quoniam hoc ipsum est ut uetissime dixit Phavorinus)maγgis astrologi acia et qui cum uiderint terrena quaedam inter homines sita caelestium rerum sensu atque ductu moveri quale est 2, occeanus quasi lunae comes eum ea simul senestat adolescitque hinc uiddicet sibi argumentu

432쪽

ad persuadendum paraueremi crederemus omnia rerum humanarum rparua de maxima tanquam stellis atque sidecibus euincta duci atque regi. Nam sint a luna quod libenter & facile etiam ipsi credimust quid aut pro

astrologis: aut contra nos Neque enim ut quidam putant hinc intelligitur agcre i derat non modo motu dc luce: sed occultis influxibus i quando luna opini R iuo mo posita terrae moueat aquas r ad quas tamen tunc eius lumen pro ι rii bac ni uenire non possit. Rogerius Baccon in epistola ad Gementem quintum

pontificem maximum: causam reddere uoluit ex lumine in hunc modum . Nam cum inquit exoritur luna super mare alicuius regionis cadunt radii lunares ad angulos obliquos:quare debiliores sunt rideoque uapores exsu/scitant a profundis maris quos consumere non possunt uapores Inquam ampulosis tumoribus aquas ingurgitantes: ut extendatur a suis canalibust sicut ollae pulmentariae suppositus ignis aquam evaporati unde uasis labra despumant. Quocirca dum ista durat attractio uaporum ebulieritium fluit tedibus aqua: Cum uero luna fastigio proximat sunt radii identidem quoniam rectiores id circo sortiores: quanto scilicet illa magas ascendit: qui ec demum eatenus inualescunt: ut dissoluendis uaporibus pares fiant: ut

propterea inquit Rogerius segnior fiat accessus ad meridiem proximante luna: qua decimante statim quoque aquae declinant: sicut in illa ipsaesarcam magis calor inualuit uaporibus absumptis, subsidet liquor-inuasisima se recipit. Mouet autem post hac quaestionem propositam quonam

scilicet pacto tendens ab occasu ad imum terrae uim mouendi retinet luna. Nam tunc asscendunt aquae pariter atque lana ab ortu ad lummum contendente. Nec tamen et ut confitetur e radiorum uis ulla mediam textram penetrare potest. Hoc igitur ipse ita dissoluit. Caelum inquit suppremum: siue odi auum: siue nonnm necessario denν sum est: quandoquidem terminat uisum: qui denso tantummodo termina tur. Proinde lunares radios illuc protes ad patre aduersam reflecti necessariu est. Idcirco si ab occidere luna ad imu terrae mouetur uirtus eius 1 quadra aliam caeli uigebit oppositam facitque testexo radio: quod saciebat ab oriente

pergens ad summum: hoc est bacconis inuentum:m quo adeo sibi plint:

433쪽

Colutatio baconis.

Prima ratio Secuda ratio Tertia ratis.

Quarta

Quinta

Opis alia Thomas

Liber III

ut primumse accessus atque recessus in oppositas quadras rationem reddi idisse glorietur: cum sint tamen in eius dictis tot pudenda errata quot uer/ba. Ptimum contradicit non dixerim experimento: sed Aboasari certe cuius se facit interpratem qui uigore accessus esse tradit. cum ad summum cae ii luna prouenerit. nec prius remitti q coeperit illa descendere . Contra Baccon quo magis proximat summo luna remitti putat accessum dissolutis uat poribus lumine calidiore. Nec uidit lunae lumen: ita nunqua intendi: ut marinas exhalationes ne dum possit consumere: sed nec suscitare tantas qua/tis opus est in commouendis accessibus. Quod si perneget contumacius: illud fateatur oportet uel inuitus: aliquot dies circa novilunium nullos futuros aestus occeani: siquidem eo tempore aut nullum taut adeo tenue lunae lutmen rut nulla possit quavis impudentia, dici par procreandis inmati tot uat

potibus i hisdemque etiam dis luendis. Postremo cur non sortiores radii descendentis q ascendentis ' Cur descendens reuocat aquas γ essundit ascen/dens s cur non imbecilliores a summo parum declinantes si tunc ptimum exorientes scur ibi recessum , hic accessum facit c Siquidem quemadmo idum ipse sentit radiorum uigor intensiore calore reprimit accessum: quoniaeorundem debilitas auget. Denique quis credat resexis radiis lunae γ subterram decurrentis inesse uim tantam ut possint etiam suscitatos uapores absumere: aut si id non possunt , quae causa recessus luna delata sub sinitoremia amento bacconis: quambrem luna decedente decedant, quae accedant exorientes Habeat ergo Baccon haec sua sibi commenta mos si pertinet ad lunatalis essectus ad eius id motum reseramus: quem tacito naturae consensu oc ceani motus imitatur: quare ascendit cum astendenterdescendit cum descen ι

dente. Quod qui dicit Thomae placuisse uidetur in libro de occultis operi

bus naturae: Nec putemus hos aestus auctionem aquarum esse uel imminutionem. Sed * ipse exprimunt uoces accessum atque recessum non aucti uel imminuti: sed extendentis se maris ascensu: descensuque contrahentis. Dicimus autem haec de noctis aestu atque diei mam si qua maria sunt ut est istiptum a quibusdam posita semper in accessu dum augetur lunae lumen rami tu scilicet ad plenilunium.rursus in recessu eum diminuitur a plenilunio us ad coitum: non sequuntur illa lunae motum in sphaera i sed motum ut sic dixerimi luminis in luna i decrescentis in ea pariter & crescentis:cuius uafia ιtio potest eum quoque qui si quotidie nonnihil uariare. Sed non consenitium traditae super hoc obseruationesi Na dc aegyptii dc qui nauigant ad ocicidentem i a meridie primi diei mensis lunatis et ad undecimum usque

434쪽

Liber III

diem uigorari dicebant accessum : ab undecima ad decimam o flavam i partem diei s quentis,debilitari. Inde ad vigesima sextam rursus intedi remiti subide ut

ad mensis initium. Quotiens autem accessus maior minor recessus:& contra commutata ratione. Sunt alii qui dicant uerum hoc deprehendi i fluminum aquis de sontibus decurrentium quae memoratis diebus aliis extenduntur aliis contrahant tur ad capita. De mari uero proditum aliter ab orientalibus: qui nec inter se conssentiunt: nam sunt qui tradunt primo ultimoque decano mensis: accessus immi riui: medio crescere: quod eam habere uidetur rationei ut pleniore lumine Gestat desectiore decrescant. Alii non esse pluribus diebus perpetuum: ut uel augescant accessus: uel deficiant: sed aut una aut altera die fieri: siue eum intenduntur: siue cum remittuntur.A alarquatuor facit uices in hunc modum primam post coit tum cum recedere incipit luna quousque fit semiplenarium ait accessum immiavi ea proportione qua discedit a sole luna :uteum uenit iam ad quadrangulum debilissimi sint: secundam inde usque ad plenilunium t quo tempore gradatim inren dutur: ut ad summum perueniat: una plena: tertiam a plenilunio donec iterum sit diuidua deciescente simul acvessu eum lumine: quartam inde ad coitum: Tum uero uehementiores subinde fieri accessus ita ut cineunte luna sint uehementissi

mi. Sed hoc nullam habere potest rationemr siquidem tumulis haec disserentia' fad propositum attinet multum paucum flumen:crescensrac decresces. Si uel multa uel crescente luce sit accessus quarta fallit ut obseruatio: si pauca uel decrescente secunda: Si multa sed decrescente sallitur tertia: Si pauca crescente fallitur prima. Verum quaecunque potius recipiatur harum traditionum patet nihil nos cogi no uam comminisci potestatem in luna praeter motum & lucemiquare mare commoueat quando preditae omnes in accessibus maris recessibusque diuersitatest uel amotus diuersitate scandentis hidetis uel declinantis: uel alucis damnis Se incremettis euidentissime causam haiae possunt. Caput XVI Galeni sententia de creticis diebus eos ad lunam resti entis

consulatur.

Risimos quos latine iudicatorios dixeris ad lunam rei P tam salso q super c stitiose equidem no dubitorquod latius est declarandum Galenus auctor inter medicos istius opinionis itertio libro de diebus creticis duplicis memi/nit lunaris influentiae: quarum altera sit a sole cuius accipit luna lument altera a signis obliquioribus quae motu proprio singulis mensibus permeat luna. I um ponit ex sententia astrologorum quasique expetientia comprobatum: in oppositis locis qtque quadrangulis magnas a luna commotiones excitati.

435쪽

Libee III

quod ta in habitudine eius ad soleiq etia ad signa nulla solis hila rεne u ee eontenditria solem quoniam eum fit luna diuidua sit autem 1 quadragulis sere locisa coitu rursus cum impletur: quod in oppositis locis est: aeris statum & tempe states 1 mutet. Ad signa per hunc modum ut quicquid caeperit posita luna: uerbi graciatis tauro semper accidat in ea re mutatio cum peruenerit luna deinceps ad leonem ad scorpium ad aquarium: quae sunt lota tauro tereagona uel aduersa. Gnfirmat hoc auctoritate aegyptiorum asseuerantium si in alicuius genitura arte

te quod re exemplo fit stestae Pelices insederint natum bene se habiturum quotliens luna aut taurum taut quadrata signa uel opposita permeaveriti contra male si infelices. Hinc putat Galenus creticorum dierum causam isti euidentissima. Iunienim praecipue cretici septimus & quartus decimus: ruenit autem luna septima die ad signum ab illo quartum: quod tenuit inchoante morbo: decima uero quartea ad simum oppositum teum septem & uiginti diebus Se tertia sere diei parte ire, stitutionem suam absolvat. Cum igitur luna in his locis quadrangulis. s. dc aduersis citet comotioes, essicit per hos dies septimum A. & quartum decimum: quibus ad ea loca puenitur. ut morbi quoque tumultus excitetur. Ad salutem quide aeges,tudine prospera ad mortem petnitiosa ι Quoniam uero putauit Galenus cumis diemulgesimum ereticum esse non vigesimum ptimum quod credidit Archigenes elaborauit reddere rationem quomodo ipse quoque vigesimus dies t septimus esset. Et primum hoc nec absurda nec dissicili probatione monstrauit. Nam cursus quidem lunae diebus septem de uiginti octo horis adiectis consumetur. Quod si inquatuor ebdomodas partiaris erit ebdomoda quaelibet ex diebus sex horis uigintit Quare ebdomade tres dies habebunt uiginti horasque duodecim quo circa uige simus primus dies hoc est ebdomadicus tertius in lunati cursu partim ad vigesi tmu die naturale pii ad .xxi. ptinebit . Na eius horae . xii. ui simu terminabul. rei liquae mimii 5e vigesimum incohabunt. Atque ita fiet Getica commotio die vigesimo proueniente luna ad secundum quadrangulum tin ebdomoda. s. tertia . Rurssuque eandem non essu et rationem , si ad vigesimam primam naturalem diem diu atur,quod in acutis solet aegritudinibus euenire: sicut illud in diuturnioribus horum ambitu quidem per pares: illarum per impares numeros discurrente. Hoc postqua dixerat ipse Galenus quod deinde quasi proprium inuentum retulit apo nensis nouum comentum excogitauit per quod non patia saceret cum Archigenecretico influxu ad diem utrans pertinente. Sed colligeretur uigesimam totam esse ereticam vigesimam mmam non esse. Sie igitur comentus est tempus quo ad Ioylis coitum luna redit dies uiginti nouer horae duodecim: qui is euulgo mensis exi stimatur. Demamus dies qb luna no apparet obruta soliis radiis: qm tu u1 p mu tandi inse lora no habet:relisi elut dies uiginti sex. horae p. xu. Fere enim tres dies

occulitur: atque hos dies quia est spatium lucentia lunae diebus adiiciamus quies pagrat signa quos uiginti quatiata:& horas uiginti copulat terit suma dies sinqua,

436쪽

III h.dietas dies ui Πωγα horae uiginti duὰ

trita tres & hor non irrationabili positioni dierum editi,

6π' mei de quae . s. est a signis: 5 qua a sole:quarum utraque fieri comotionem in morbis esset uerissimile. Dictus hic postea numerus a posterioribus ex Galeni auctoritate mensis medicinalis: sicut eum qui ex diebus uigintinouem ciuiiunctio. nisiqui ex diebus uiginti sex=hotisque duodecim manifestae uisiois: qui ex decima septima & tertia diei parte peragrationis mensem uocant. Ex hoc autem inuento quod uolebat Galenus assequedatur aduersus Archigenem. Nam si totus mensis dies xxvi. horaeque. xxii. erunt hebdomodae huius mensis lingulae ex diebus sex horisque decem septem & dimidia parte horae r quare medietas mesis dies tredecim α norae undecim: septimae igitur diei naturalis primae horae usque ad decimam septimam, ad septimam quoque medicinalis mensis diem spectabunt: Proptereaque erunt creticae treliquum diei ad octauum medicinalem diem pertinebiti decima quarta dies naturalis undecim tantum habebit primas horas ex postiemis docimae quartae medicinatist cuius antecedentes horae tredecim cum decima ter tia die naturali computabuntnr. Tertiamuero ebdomodam medicinalem cum

sit ebdomoda quelibet dierum sex horarum decem & septem cum dimidia ipatet terminari in vigesima die naturali latum quatuor horis de dimidia parte horae superexcrescentibus: quae in v esimum primum reseruntur. Atque ita confici/tur quod Galenus imprimis optabat r&cuius gratia hoc totum comentum fabri eatus est: ut dies vigesima longe magisq uigesima prima ebdomoda consequen iis ratione cretica putaretur. Hunc sibi gratis labore sumpsit Galenus.Neque en oportuit nam satis ex mora peragrationis et iaci dies vigesima cretica defendebatur: praesertim cum non neget ipse vigesimam quoque primam esse creticam: quiri&plerunque in acutis morbis: Neque uero nos ista rettulimus ut inter Archigeinem Galenumque arbitraremur, praescriptum egredientes: sed ne cum referri diesereticos ad lunam non posse demonstrauerimus siue receptam a sole siue a signis uirtutem in ea conlideremusr putaret quispiam non plene satist elum i quod mix/tum quasi quendam influxum Galenus introfluxisset: qui praecipue dies creticos excitaret. Non enim hoc aut Galenus sersitan fecitnut si fecit facere tamen ratio/nabiliter potuit. Na si cum illo dicamus lunam in quadratis loco alicui primordiγali signis 5e oppositis comotiones suscitarer rursusquem quadrangulis & oppositis Prima ro.

solis radiis illuminaturi non possumus hos a luna euentus expectare praeterquahis temporibus quibus altero illorum modorum se habet si de illis stilicet eausis

euentus expectatur. Nam si utroque tempore parit tales essectus pro cuiusque temporis habitu i ει constellacione AExedamus misceri utriusque constellationis uirtutem ita eo te viae quo nulla illarum constellationum inuenitui, non alio

437쪽

Libee III

argumento j p tempus illud medietas sit sumat utriusque tempotis simul eonnumerati: noscimus nos esse non sumus etia intel&horestes. Quare si Galenus in ebdomodis istius sui mensis medicinalis dc eius medietate ι uim Ista excitatricem

esse putatino autem in ebdomosis aut medietate mensis quo uesa Iole luna illu/minaturi uel radiaci signa percenset , inuehit nobis cu uis illa excogitati mensis ad astrologicos nullos influxus redigi possit, hoc est nec adqdrata uel opposita signa nec ad quadragulares oppositasve lunae cu sole figuratiora. Nam seruari coeari ho' uirtutem in eo ipe quo ista no sunt,nimis ut dixi absurdu & comentitiu: equi defendere Galenu uoluerut simul creticos dies lunae cursita coaptare promissis stare potuerunt: sed nunc quidem hocmuc illud tuentur: nunquirunq; simul et quaeratur enim cur quartadecima dies cretica sit ad lunae cursus peragratio, a me sem se recipient. Quonia per ea diem ad opposita signa luna deueniat. Haec ratio parti mensis medicinalis quadrat. Siquidem ebdomada eius secunda in diem. xiii. naturalem recedit: supersuntl ex ea horae. xi. tm ad quarta decima pertinetes. Est

enim ut diximus ebdomoda quaelibet mensis Galeni die' sex hora' decem de sep/tem eu dimidia: quare dies decimatertia plus creticae it dicenda q quartadecimarcu illa horas tredec creticas: haeetm undeci habeat:hic ergo relicta uirtute mixtio inis&laetitii mensis, ad peragrata zodiaci spatia confugient. Contra ut vigesima Seeuda ro . Geticu faciant mense Galeni no peragrationis utuntur. Sed & siquis aegrotet' pridie q luna coeat habeat die septima cretica: quomodo id erit ex influentia potestatis tam a sole receptae/q a fgnis seu maxima partem eo' dictu sicuti non uti derit ita selari uirtute luna nos no assecerit auctore i Galeno. Necesse igitur hie quo eos ad signa secouertere: quo'solus influxus ex quadrati uirtute ete mutili ho in septima diem fecerit. Mittost omnino factitas ille Gyenimesis nec naturae moneta percussus .ita mi excuditur quasi tres dies luna sempa sole obtegatur. Sedecmane quadoq; cospicitur prius sol exoriatur:&uespere eius diei novaculari fa/tis: quod de expientia indicat εe testatur Alphraganus: tu de spatio qito luna iris motus ita determinatrquasi semper eodem passu moueretur: non antem uelo more interdum interdum tardiorerquod in astronomicis supputationibus demonstratur. Habeat igitur suum sibi Galenus mensem quem ne nobis importunius ingerat concedamus illis quos mauult dies esse creticos Archigenon repudiantes reos ego nullis lunae cursibus regi firmiter assero. Sive acceptam a sese,sive a signis uiae

tute aestimemusrnaea quidem quae a sole solida 8e naturalis ut declarauimus sed ad eam Getici dies pinete no possunt,nisi nos morbi semper in novilunio aggrederentur: alioquin nee diei septimae luna dimidiar nec quantammaei plenare oderbitris quiba quadrangularis & aduerIasolis coliguratiociet humes. Restat ea quae a signis. Haec uero ca nulla est, ut sequentia declarabuntriusiqua foret ad Geticos dies nullo modo Ipectabit id quod ipi dicunt. Na si argumentatur ab experien iadie sep ima fit como . Rursus quartadecima dc in nos dies i quadratis esignis luna uel in oppositis ex hac igitur signoro permutatione illae sequutur tam ces.

438쪽

comotio illa suscitatur: utra pars ueriorita nitatur auumptioi nemini du uicuius lunares motus penitus no ignoti.Nacu in ora permeas epicidi uelocius luina fertur sexta die ad quadrata signa pertingit: θc decimatertia interda ad opposita. Cu uero supiora tamius circuiertur no priusq die octaua uel nona quadrangulu sit loco.Quod si respondeat ob hac cam interdu 1llas quo dies creticas fieri:aliquid dicerent si cu lunae cursus est tardus: tuc octaua uel nona die comouerentur humores. Cu uero uelox sextarcu medio quoda modo se haberet septima. Verum non hoc obseruatio docet: sed usustequerer euenit ut luna quide pigriore septima det iudiciu interdu & sexta: cocitatiore uero disseratur comotones is infima & nonam : qc aduertentes plurimi medicose pernegarui huc ordine in morbis a natura

seruatuta lunaries cursita depedere: Nec q aliter prodiderunt quicq induxit q uel

amor astrologica' rep=uel auctoritas Galent. Quae tame in hac re quantu habe/ant poderis mox dicemus. Falso aut quidam ex neotericis hoc quot Avicenna & Fallo opione

nociale opinatos tradui. Na Hyppocrates quide nusq sit per hoc uectu . Sed Galeniascribi hunc potius ordine rettulisse nixus ad nuctos quos libeter oblatuare natura seseat Hyp.& Aui. id quod Celsus Asclepiades notat ut Avicena ca meminisset opinionis reseretis Celsias. haee ad lunar multa inquit in his dictis ambiguitas. quaestione reiecit: ut cuius Asclepiades. Pscrutatio ad medicu no spectaret: sin illi potius eet impedimento. Valeat et Galeni auctoritas apud nos ubi decernitur si dies cretici sint,quo pacto tractandus Qualis Ges. aegerrea uel apparent uel puidetur Nahoc medici officiui qua absessione poeten, in Ieis bus rem Galenu uere diuinu cu docto' cosensu Pbamus:& admiramur. At ca cauι 1 teta eide siria luestigatur eo' di altioris hoc opus philosophiae no modo piudicii : sed nec credendum maioris testimonii loco lintelia fuerit Galent. Quado qd Moses aegyptius Be Aui Mosescenna,magni uiri: magni in medicina Galeni fautores re utiplus ramis sciam Avicenna

relique si ieies test. Sane ridet a dialeticis figura eius gita syllogismo'j& i philosopnia ta si e pterretur Se uallidissimas no plantit r5nes ut philosophicu in eo tu, dictu desideretur a multis. No pol intelligere quona paeto supctite aia 5c imottali cesset ab ope: cerebro tam nodissoluto fatigatus a se ait hac qone platonicum quenda: quasi naue soluta stipstes nautano cesset a nauigatoe.Nec intelligit V a philosophis demostratur, uniuersales re' notiones ab intellectu im nostro ccmpthendi ι nee a bruto' etia ingenior in teporis cognitione qd halitetno est temporis huius narrare. Neque . n. hic de Galeni philosophia, tin haec delibauimus quo Moseos & Avicenae iudiciu super eo tofirmaremus: simul caueretur ne cui illius auelocitas imponeret in accipienda superstitione. Nam i hae ipa de qua agitur astrologia parum illum petitu=lunaris motus supputatio docet. Nec eum defendit alii ter Apponensis q st eius aetate nodum caelestium motuum ratio ad liquidum sue/tat explorata. Sit igitur illa fides in medicina quanta maxime esse potest: quod ad doctrinas alias attinet cautius agendum ea homine meminerimus. Examinadu

439쪽

Liber

diligentius quae tradideriti an expedientiae, an rationi=an sententiis cons 't alio rum. Et quidem quae decreticis prodidit diebus ea pasi rebus ipsis Mentire*ba, uimus: eadem nec rationis habere colorem palam stet inspicientibus quae rario lunam cum ad signum ab eo loco quartum peruenerit uel septimum i quo sueo rit inuadente morbo suscitare in humoribus agitatione s Galenus negat rationem se dicturum: sed aegyptiorum plendit auctoritatem inos illi sextum suu de simpli/cibus medicinis librum ad memoria reuocabimus:In quo delicii notat aegyptios: quotii quoque cur apud nos uacillet auctoritas postremis duobus libris inolescet. Nunc illud dixerimus obseruati per hos lunae cursus corporum mutationes fideli ter ab aegyptiis non potuisse quibus non erant lunae cursus tacliter compertii Pti mus enim Hypparcus in Rhodo insula certius illos obseruauit, licet non attigerit. tam uetitatem cui propius accessit deinde Ptolemaeus: quasi spanotum rursum R. his eri ν astronomo' des inu no impleuerit: oretici ratione excogitarunt no modo noconsentientem ueritati sed nec positioni qua tuetur mei Galerii dictis quae sequiitur. Est autem huiusmodi: Signa quadrata ues opposita contrarias habent qualitates: Quadrata uel utras uel agentes saltem: ut acies qdea cancto diiuidet utra qualitate quando ines signum calidu 5 sictu: cancer humidu&s 1gidur taurus a leone no utraque: nam sicco conueniunt: sed agete qualitate dilaordat γ91gido tauro calido leone. Discordant item signa opposita semper altera qualitate saltem ita decantatum dicunt ab astrologis quadrangulis dc dyametras radiatoes contrarias esse atque pugnantes: his positis ita colligunt imperuenerit luna ad loca illis quae

tenuit inuadente morbo inimica sconsequi ut inter morbum atque naturam pu gna exoriatur: At nos suppositis quae dicunt ita eos alloquemur e cur cretici,s dies luna iaciat hanc esse putatis causam: quoniam ii in tauros urebi gratia fuit cu tiarturam morbus occupauit debet cum ad locum contrarium uenerit contrarium effectum facere facietugitur ut natura contra morbu assurgat: unde pugna & indi eiu ad alterutra partem uictoriae declinacis: erit aut in loco contrario cum peruenerit adlecinem uel ad scorp um: sed ad leonem die leptimo ueniet: ad scorpia quartio decimo. Per hos igitur dies bellicum canet morbo atque naturae. Sed cur no Ide faciet die tertia umens ad geminos plus a tauro leone dilarepantes: Cur non duo decima aut decimateria ueniens ad labram cum qua rursus taurus minus consen/tit qcum is epiones Cur non decima quinta subiens sagittarium dissidente a tauro , sicut scorpius dissidet atque leo/ Scio quid respondebunt,no esse iter haec signa aspeetus colligationem .sed non allio aduci ego eos uolebam: non ut ista aspectuurationem nullam eta obiicerem quod libro sexto sumus faeturi. Sed ut ostendere mus etiam si sit aliqua no tamen deseruire proposite quaestioni. Nam illa quidem inter duos planetas ob eruatur: quorum radios non putant ad complendum eum posse conuenire siue concordent siue discordent: nisi talibus inuicem sibi interuablis configurenturi exagono tragono quadrangula iratque diametro At uero hic lunam aliis non configuramus: sed id solum aduritimus ut ad locum coni

440쪽

Liber III

trarium deseratur illi quem prius occupabat, Re autem positam stellam in gerinis stellai positi in tauro negabunt astrologi per aspectum colligatimon tametinunc locum esse illi contrarium denegabunt. Quod si facit essectum primo eontiarium luna quia ad locum contrariae deuenit qualitatis reur si in signo frigido εe siem morbum excitauit, in calidis humidisque collocata naturam aduersus morbum non excitauit 'sive illud signum sextum siue secundum siue alio numero que malueris computetur Ridiculum hoc omnino inec quod ab homine dici possit ueritatem potius spectante q defendente politionem. Quod si contendant in his aspectibus uim sisterer debent ex consequenti illud quoque concedere illanam cum asstrigona signa perue fit morbum confirmaturam: quoniam sicut quadrata signa

discordant ita trigona concordant. Cur igitur si trigona signa suscitant naturam ex contraria qualitate ad signum aegritudinis eadem ratione trigona ex concordi morbum non excitabulo Adde 'cum luna undecima die sere deseratur erit unde cima noxia statuendatquae tamen a medicis inter salutares creticas numeratur . Denique erit manifestinimum consideranti traditas creticorum dierum obserua itiones a medicis ex lunae motu rationem habere noti posse: nam malas quidem tomotiones his seri diebus dicunt: sexta: Rauar duodecimardecima: decima sexta. decima octaua. Reddant horum rationem ex luna si possunt: nam sexta quidem Moctaua saepius fieri bonas conueniret ut dicebamus proueniete per hos dies ad tetragona luna. Sed cur non male decima uel duodecimat quibus dion fit luna in locis aspectu aliquo cum aegritudinis signo colligatis Cur salutatibus anumeran tur decima septima, atque trigesimas Sed &quae ratio penes lunam quae ternos quoso dies uim habere citra vigesimum: ultra vigesimum septe s no quaternos ut vigesimum septimum: trigesimum quartum :& quadragesimum primum que cum excesseris uigesimi cretici inueniantura ut sexagesimus & octuagesimus tum centesimus ac vigesimus: cur inde circuitum mensium &annorum: quae omnia sicuti non habent a luna causam ita nec habere possunt a solet nec ab alia quaqc5/stellatione:cu non ille statis diebus statae quo uel similes=uel concordes inueni ιantur: sed uariant m miri modum. nec ord1nem ullum seruant qui possit huic ordini respondere in morborum commotionibus a natura maxima ex parte custo

dita/ut demirati liceat apponensem qui malitiam sextae diei quam Galenus comi parat tyrano sicut septimam regi redigi ait posses ad hoc ' luna cursu uelociori ue Vide puderi,niat ad tetragonum: sui nimis 1 memor qui fieri salutares m septima die aegrotatist dum erroremnes dixerat ob quadrati naturam: quae. Lmorbi signo aduersaretur. Quomodo Petti Appon. tur nunc ex quadrato quo malitiae sexte reddit rationem Patet igitur haec omnia cociliatoris. caulas habere aliasi sed fefellit eos st in septima die & quartadecima uidebatur cotuenire: quaq nec ibi ut diximus conuenit. Sed huc per septenarios progressum tui Processus nademus alibi quo in naturae operibus obseruatum iubi nulla suspicio de lunae mo tu p septe=tu sis: uti ipsis quoque mossimum periculis: cum sicuti septimo die acute ita nati