Commentarii de rebus in scientia naturali et medicina gestis

331쪽

nermorum obortae, notabiliores inueniuntur in animalibus, frigidiori sanguine praeditis, aquatilibuS v. c. atque amphibiis, eo diutius insimul persistunt, quo

magis nerui, per musculum decurrentes, integri sunt. Ad motum musculorum quod attinet, ex neruo dia' p. 3.Ρhragmatico compresso aut resecto , et infra locum compressiim irritato, vehementerque abinde conuulso diaphragmate, poteli intelligi, sublato nexu cum cerebro hinc pereunte iam sensu, irritabilitatem tamen persistere. Non autem ex irritabilitate nerui, et inde orta tractione post neruum constrictum, et stimulo in mUsculo, motus musculorum explicari debet, spiritus potius animales sorte, ut occasionalis motuS causa,

conliderandi sunt, et miri isti effectus, ut a viribus insitis, neruis musculisque simul sumsis, pendentes, a spiritibus solis expectari non debent. Num denique duplicis generis nerui, motorii scilicet aliique ad sensum, in corpore adsint, ob illud phaenomenon disquirendum venit, quod saepiUS, in paralysi v. c. motus in parte pereat, sensu in eadem adhuc luperstite, animal

etiam, ligato neruo, insta ligaturam non sentiat, parte interim, cui neruus dicatus est, ab irritatione commota, supra eandem vero lacessitum doleat. Dissicit

limam hane quaestionem ita resoluit Cl. Auctor, Ut integritatem sensus, non ab ipsa constitutione partium neruearum, sed ab integritate liquidi neruei, libere a cerebro influentis, pendere ostendas. Cysticus aeque P siae choledochus duellis et cystis ipsa, cum fibras musculareS nulla S, neruos tamen habeant, irritata per chemicam aerimoniam, fortiter contracta, humores etiam reddiderunt: muscularibus contra aeque ae ner ueis flamentis instructi, ventriculus, UrefereS, Vesicantque Urethra, omnes valide satis ab oleo coni tringebantur, Ventriculus prae reliquis, i Sque eo magis,

quo propius a morete esset animal. In intestiniS, irri p. 48. tabilitas, diutius quam in reliquis animalis partibus amorte superstes, in tenuibus vehemens admodum est,

332쪽

ita, ut illa ad duas tertias diametri dum constri imguntur, amittant, in erasitS vero, Ob minorem ne Horum numerum, debilior, in recto tamen conspieua semper, sursum deorsumque contenta agenS, Obsese Uatur. Sensilia vero esse oportuit tenuia, ex insita sua

ad motum peristallicum propensione, quo inde Propulsus chylus, sanguinis motum continuet, nee ex unaquaque, leuiori etiam causa, circulus statim perere A parte interna vitrioli oleo tacta intestini tenuis pomtio , mira sui contractione et conuolutione introsus e ptionis naturqm et, dum irritata, liquorem intes invlem copiosius fundit et intus contenta recrementa agi, iat, purgantium agendi modum, foecum nimirum per stimulum procuratam diluitionem et propulsi p- H. nem omnium optime declai at. Cor denique, ad ubiae continuationem adeo necessaria machina, ut irria

tabile primo omnium a physicis deprehensum fuit Multa ista, quae ipse instituit Cl. Auctor experimenta sequentia in primis eum edocuerunt; siimmam in uniuuersum eordis esse ad motum propensionem, animalia deinde frigidiora, irritabilia magis, et motum diutius

retinentia, a natura obtinuisse corda. Minorum Pnbmalculorum corpora, ut agilia valde, maiore etiam

irritabilitate praedita esse debent; quadrupedia tarmdem, quo minora sunt, eo celeriorem cum habeant pulsum, irritabile magis cor hunc in finem sibi vindi eant. Licet vero in experimentiS eum animalibuS, Obseruata phaenomena ad hominem cuncta applicari non postini, prater fabricae tamen similitudinem, cordis humani, post mortem adhue, exscissi etiam, flatu et alia quacunque irritatione procurata palpitatio eam eius ad motum arguit dispositionem, ut motus illius alterni systolici et diastolici, unica et la causis a stimulo, a sanguine influente nato, et fibris inde irrit DiiS atque eontractis, poni non solum positi, sed optime etiam ab Ill. DA HALLE R declarata ae confirmata inueniatur. Cordis etiam motus et irritabilitas diutiuS

333쪽

tius quam reliquarum partium a morte superest, fac, teque iterum , iam prorsus quiescens, excitari, intestinis vero prorsus non restitui potest; licet namque intestinorum peris alticus motus, ultimUS omnium superesse inuentus fuerit, illud tarnen, a solis diutius a calore intes inis, dum in thorace prius, abdomine

integro, experimenta capiebantur, ab irrita fione continua contentorum in intes inis haerentium, ab aere denique in adminis ratione irruente, dependere, abdomen ste thorax simul aperta docuerunt auctorem, ita, ut cor pro ultimo moriente, omnino habendum sit. Valet certe haec regula, ut uniuersalis, quod irritabilitas pro ratione praestantiae et necessitatis partis ad vitam, per suum motum, sui inendam, aucta semper validaque reperiatur, minor contra, vel decrescens semper, in iis observetur, quae magnis motibus non praesunt. HiS explicatis, sequentes ab huc quae' p. itiones mouet atque disquirit Cl. Auc for, quid nim, xum irritabilitatem constituat, quae causa sit motus cordis a morte superstitis, dnin altera per totam Vbiam irritans, nunc cesset, unde denique oscillationes spontaneae musculorum derivandae rint. A sanguine

primo, in partibus animalium calido adhuc et fluido haerente, irritabilitaS, a morte superstes, cum WooDwARDO, derivari non potest, illae namque, omni sanguine expresso, aeque ac animalium frigidiorum corda, adhuc diu coninahebantur: neque ad frigus, partes extrem S constringens et liquoreS versus inferiora, vitali adhuc calore praedita, repellen causa motuum, qui a morte supersunt, eum BOR HAAVIO, referri potest, ex eo, quod illi, Cl. HALLERO monente, eonstanteS admodum in corde anibinalium sint, et in insectorum , alius prorsUS naturae fibris, ab inde explicari non possint, aueS deniqUe, re secto capite incedentes, hane motus continuatica litam non a gnoscant: Vibratio porro, in fibris irritatis odita, vim iserte attractricem, ela tricae suntlam, prod

334쪽

cens, quae rem obscuram per aeque obscuram explicat, a DRUM HAR TLEY proposita sententia, locum certe PeneS harum rerum serutatores obtinet nulluim

NeruOS denique, aut spiritus animales, in iis adhue superstites, post mortem motUS continuare, quomi' nus statuamus, superius iam iam de iis notata phaenomena prohibent, quemcunque etiam agendi modum atque potentiam de iis praedicemUS. Quamui Senim neruis, multum in irritabilitatis natura explicanda tribuendum sit, sola tamen haec irritabilitas, ad muscularem motum et cordis actionem, ut debilis admodum, absque neruorum integritate, et paulo post eam destructam desinens, non sussicis, neque, subi to harum partium cum cerebro nexu, abinde declaxari potest: Animam tandem horum motuum calisam non esse, neque vitales et naturales actiones in statu sano, inde, STA ALII exemplo, deduci debere, ex eo iam patet, quod materiales ubique in corpore vibito adsint causae , similes illis instrumentis, quorum ope hi motus excitari, et post mortem adhuc per tempuS in animalibus, eorum etiam dissectis partibus, reiterari possunt. Haec cuncta ita sese habere, quamuis ratio suadeat, atque experimenta confirment , mO' dum tamen, quo ex fibrarum fabrica irritabilitas explicanda sit, aeque minus ac disterentiam fibrarum, v Tias parteS, cor v. c. et musculos constituentium et materiem irritabilitatis , in partibus inaequaliter distributae, et variam inde earum sensibilitatem reddentis naturam, satis adhuc cognitas atque detectas esse, libere profitetur, et in disquirendis phaenomenis phy'sco aequiescedum esse, monet Cl. Auffor, dummodo communem omnibus animalibus hancce proprietatem, inter primarias reserat, et eam motus sui causam in seipsam continere, ex disquisitione phaenomenorum in-Ρ. TI. telligat. Limites tandem irrritabilitati si figendi sunt, animalia cuncta ea praedita esse, hac ferius vidimus de vegetabilibus in uniuersum certi quicquam, ex Ob

335쪽

seruationum desessu, statui nequit, sensiles inter ea plantas, a vegetabili regno ad animale propiuS acced

Te , experimenta noUR NE ED HAMI confirmare viden

tur, quae eo eum adduxerunt, ut uno tantum gradu, vitam a vegetatione differre existimet; minerae tandem, ad motum omnem, hinc etiam ad irritabilitatem ineptae iudicantur; ultima vero corporum elementa , eorumque insita Vis, acutioribus philosophis reliquenda sunt. Coronidis loco Cl Auetor eam quaestionem dirimit, cur cordis, intestinorum atque pulmonum actio, sub somno perduret, reliqui S, quae a voluntate pendent, muscularibus motibus quiescentubuS, et cUm CL H ALLERO causam continuationis in ipsa horum organorum irritabilitare notabili, et aptitudine ad motum, a stimulo natum, ponit. Respiratio certe, licet semivoluntaria sit actio, ab anxietate, alternatiuum hunc motum exigente, et a maiori irrit bilitatis gradu diaphragmatis prae reliqui S musculis, explicari pqsiet; voluntatis certe effectus in nerui S, ex Cl. Auctoris sententia, idem esse videtur ac scalpelli et unius cuiusque irritantis causa, ita, ut automaticis nunc, nUnc volUntariiS motibus annumerari possit, dicta pulmonum actio.

Quaestio medica: An a vasorum aucta aut imminutu irritabilitate omnis morbus P Praef M.

T S , Parisiis, I7Sa. q. mai. Pl. I. Subnectimus hanc, priori optimae illi disiectationi

superstructam et breui post illius editionem, Pe tracta tam quaestionem. Persistit vita, quamdiu humores, in vasa agentes et ab iis repressi, in corpora circumeunt, Vasa flexilia, non ob elaterem, quo pol'

336쪽

lent, se contrahunt, superat enim eorum contractis aequilibrii gradum, fibrae potius nerlaeae, e tremis suis in interiorem osorum superficiem prominentes, et tomentum illud constituentes, inuolucris in telam celsulosam mutatis, quoad medullosam sui partem, in y papillas exsurgunt, quae exquisitam, eum nudae sint, sensibilitatem vasis impertiuntur, et a fluidis, quae vehunt, irritatae, contractioni illorum ansam suppeditant. Efficiunt id humores, non quidem ex sua mole, vasorum namque contractio non est in ratione quantitatis fluidorum, sed in ratione eorum inmdolis , quod naturali S aeque ac morbosa eorum conditio confirmat. Vita itaque perpetuum sensationis e ercitium nominari debet, cuius obiectum sunt fluida stimulantia, organon vero solida, sensibilitate praedi ta ; applicatur prius posteriori, per impulsum, cuius instrumentum est cor. Hoc, simili ratione, in motum actum, Viuidam sanguinis appulsum et applica tionem ad illius continuationem cum postulet, extrema venarum, cordi vicina, fibris muscularibus instructa esse oportebat, quae singuinem cordi valide impeblunti Harum fibrarum actio, partim ab ipse impulsu, liquidis a corde communicato, partim, quae singula ris nobis visa est sententia Cl. AuctoriS, a sanguine,

corde contracto ex ventriculis in auriculas refluente,

et fibris his valide satis sic applicato dependet. Pro portio vero impulsionis, qua fluida solidis applicantur,

ae ius bilis, sanitatem et vitae continUationem, coimfrarius vero status, morbum, seu destructionem causarum 1anitatis, efficit. Ha ec dicia vasorum , CLZIMMERMANNI testimonio confirmata et uenais

perreptantibus ab eo adseri tu, irrita bilitas, ab iis nudis, pulposis, mollibus, in vasorum inferiora, ita, ut in reliqua loca, in quibus sensetiones contingunt, prominentibu3, ortum trinit, ita, Ut pro ratione, qua nerui indurescunt, vita imminuatur et aede latienectus. utpote quae, rigidis et callusis paulatim

paulatim

337쪽

paulatimque factis vasis tribuitur; procrastinat eam humor mucagine vasa obducens, accelerat contra vitae finem, humorum acrimonia. Declarata haecce vas

rum 9d sensum habilitas, excessu vel desessu, peccare potest, utrumque vero vitium, vel est congenitum, seu temperamentum, vel acquisitum et status morbosus; priori in casu, totum corpus, in posteriori vero, Vel totum, vel eius tantum partem concernit. Laesio irritabilitatis vasorum congenita, a nimis prominenti bus, vel depressis nimis papillis neruorum pendet; euenit utrumque a causa intrinseca, humorium nempe, qui vasis insunt, acrimonia, abundantia, vappe scentia aut defectu, unde tensio, spasmus aut atonia et circuli lenior; vel a causiS externiS, frigore v. c. vulnere, animi pathematibus et compressione, Unde pro graduali hamna causarum allione similiter sensibi litas augetur, vel imminuitur, vel prorsus aboletur et ob neruosi liquidi praeternaturalem sussiaminatumque ilaotum, vita ipsa periclitatur.' Ex recensitis his, ab aucta vel imminuta vasorum irritabilitate deductis, va lidis satis et uniuersalibus morborum causiS, innume ra illa aegritudinum cohors, exsurgit, quae corpUS humanum, aut certas tantum eius partes insessat et deflectentem a naturali statu solidorum et fluidorum conditionem atque relationem eorum inter se inuicem indicat.

XIII.

Epitonae aliquarum obseruationum de rebUS me dicis, in promtuario, viris ingenuis dicato,

Contentarum.

Ex eruditorum diariis varia iam plus simplici vice,

338쪽

uimus commentariis, eaque in primis, quae I et noua, vel nouiter emendata , vel denique certa nobi S visa sunt, et quorum simul aliquis verus atque communis usus conspicuus eis. Eam in posterum quoque seruaturi sumus consuetudinem, ut talia cum testoribus nostris communicemus, reliquis, quae in eius modi diariis reperiuntur, neglectis. QuamuiS enim iis, quae ' omittimuS, suos propter ea usuS denegare nolimus, adHOS ea tamen non pertinere existimabimus, si modo

definitam indolem in iis desiderauerimus. Ut ex tamia, quae a viris doctis iam conscribuntur, diariorum copia unicum adducamus, promtuarium uniuersale di ctum ' nominabimus. Ut illud tituli, quem dissertationum, ad plurimas scientiaS referendarum, varietate tuetur, varia quoque, ad historiam in primis natur tem , chemiam atque physicam spectantia, continet, sed in iis certe fasciculis, qui de eo ad manus nostras peruenerunt, nihil vel parum inuenimus, quod fini nostro conueniens esse videatur. In praesenti itaque ex supra indicato promtuario aliqua tantum hic loci repetere liceat. Mensis ianuarius naia fili descriptionem exhibet, de qua, cum supra de ea dictum sit, plura hic non mone

P. LS9. In mense aprili praefer alia relatio de duabus nou admodum vulgaribus speciebus corallii, proposita legitur ab i. N. Harum prior corallium sistit angimstum, ramosum, albicans et semipellucidum. Ramorum superficies tecta est poris angustis, rotundis atque stellatis, margine suo in superficie paulispereminentibus, quorum tamen natura meliUS armato quam nudo detegi potest oculo. In teneriorum Γ, morum poris rectae magis detegebantur ab Auctore, intUS The uniuersat Magazine of Knowledge and Pleature. London, 8.

339쪽

intus positae lineae, quas conditiones additae aeri incisae figurae oeulis exponunt. Posterior species ab haedisserentis est generis. Non enim ramosa est, sed a plana excrescit basi, unde cheiritiis nomen illi competere autumat Auctor. Color eius exterius cinereUS

est, interius autem si diffringitur, dilute coeruleus esse obseruatur. SuperficieS pariter parui S, rotUndis, et stellatis tecta poris, oculo nudo facile discernendis, quorum interstitiis an usti interponuntur pori. Hi paruis aperiuntur irregularibuSque cauitatibus, quare his diffractis tota corallii massa calcinato ossi spongiosoque similis esse apparet. Haec eadem sistitur tabula aenea. Utraque forte species ad madreporas posset amandari, nisi quod coeruleus posterioris color sorte specificum reddat characterem, si constans fueris deprehensus. Praeterimus praeter ea, quae de diue sis , originem horum corporum concernentibuS, Opinionibus breuiter adducit Auctor, quibus, num ad minerale, an ad vegetabile pertineant regnum, an ab insectis struantur, ambigitur , ea S tamen adducere necesse putamus, de hiSce coralliis cogitationes, ad quas alios non attendisse autumat Auctor. Corpus scilicet unum quodque inanimatum diu in mari non detinetur, quin seminibus, rudimentis et inhaesione multorum millium animalium obtegatur. Brevi temporis spatio petrae, vitra, conchylia, nauium fundus, ligna et arborum rami iisdem obducuntur. Sola demum corallia immutata persistunt, rami libere extra se sparguntur, pori aperti manent et vivide crescunt, ni quaedam ad superficiem, destructionem si ciens , accesserit iniuria. Qua erit itaque, quid in

mobilia haecce et dura defendat corpora, cum ab inuasione libera non sint flexilia et facile mouenda vegetabilia Z atque respondet, forte minuta animalcula inpori S , tanquam tot cellulis, habitantia eius modi instructa esse ad se defendendum armis, qUibUS Omne, quod adhaerere et incommodum parere velit, ani- Tom. II. Pars II. Υ male.

340쪽

male ulum repellere possint. Ex quo simul de vera eorum origine iudicium serri posse credit. p. t r. Porro idem menstS Obseruationem de profundo sanguinis pcr umbilicum infantis recens nati continet, Austore Cl. G. WATTS. InsanS, cuiuS suniculta S umbblicatis septimo a partu die, uti ut plurimum fieri solet, deciderat, quarto dein post illum haemorrhagia umbi- Iici corripiebatur, remediis stypticis, pannis multipibi cibus atque fasciis applicatis obedire nescia, quae tanto potius impetu per interualla recurrebat, ut infra sex et tringinta horas infantulus exspiraret. Cum plinreS a Utem simile S casus paucorum annorum spatio in illa regione acciderint, non immerito in morbi huius naturam inquirit Cl. Auctor, aliosque viros dotatos, ut suum de eo serant sententiam, inuitat. Licet arterias quidem umbilicales venamque eiusdem nomini Spaucis post partum diebus imperuias fieri, optimoriam anatomicorum experientia confirmet: modo dictuin tamen sanguinis profluuium ex illa tantum Vena prorupisse inde patet, quod uno flumine eoque aequali sanguis ab abdomine decurrerit. Is nunc alium quidem, ac ante partum per hanc venam habuit, eu sum debuit agere, id, quod tamen, orificio scilicet ei S externo praeter naturam aperto adhuc relicto, mirum aut singulare visum perpendenti non erit, quod vena haec valvulis destituta sit, liberamque viam timi et ionibus anatomicis, per ipsam e foetu in placerintam factis, concedat. Ex sequentibus etiam clarum erit, eam longe magis, quam arterias, ad sanguinem fundendum dispositam e te. Primo enim lumen ut biliealis venae transversim sectae satis insigne est respectu utriusque arteriae simul sumtae, ita nimirum ut illius rationem ad harum ut 9OD: 392. esse, Cl HAMI ERUS annotauerit. Deinde tunicae eius admodum

laxae sunt, ideoque ex duplici hac causa resistentia, sanguinis impetui saecta, minor esse debet. Porro Uena vaec sinui venae psi tarum immediate inseriti , et, mediante