Erasistratus sive De sanguinis missione. A. L.A.P

241쪽

id ipsum incere boni;.quod sanguinis missio. venae sectione adversus Erasi stra-Wos cap. 6. III

Gul. Omnia patienter se Ne mihi animus est, Erasistrate , quae acerbe dixeris ;quoniam laesus prior e S; patientia tamen rogo ne abutare mea ; ac quidem ne abutaris quantum possum tibi morem geram. Dissicillimum autem est morbum reperire, in quo ex sola sanguinis detractione

sanitatem Medicus aegrotanti homini certo promittere possit: ita ut dicere valeat , sanguinem detrahito , & savus eris. Ac dissicillimum est morbum concipere, ir quo missio sit adeo necessaria; ut alia medicamenta necessitati aegrotantis corporis satisfacere nequeant. Ac Medici quidem seniore S, qui tunc erant, cum ego illa Ronas scriberem,venas nunquam secabat a aliis tamen evacuatoriis praesidiis utebantur: ut frictionibus; ambulationibus, aliis. ve exercitiorum generibus I balneis non unius naturie, cucurbitulis; clysteribus, iis, quae per urina S, vel per alvum ducunt, vel sudores promovent;& Omnium maxime a

te edocti abstinentia utebantur. χρο a idequod vera fectio; verum longiore tempore licere poterant: nisi se ob assecta partis do. minium, plenitudinis excessum; mors agro tum praOccuparet. Casus autem hic, in quo

mors praeoccupet aegrotantem, antequam

aliis remediis, & insensibili traspiratione, dum ille a cibis abstinet, humorum copia diminuatur; vel nullus est,ut alias dixisti,

242쪽

vel rarus admodum;& sum cit,omisso pra-dio , vel coena,nonnullarum horarum, vel s diei lapsus, ut homo non amplius ex ple-l nitudine vasorum sanguiferorum laboret; l sed ob alias causas: ut accidit ebriis,& iis,l qui crapulis indulgent; quibus nisi interimi aliud fiat in corpore vitium, abstinentia si uni us, vel alterius diei sanat ebrietatem , ι & plenitudinem. Et quidem cum Iuniores, Medici meam tunc fuerint cito amplexatili sententiam , credentes facillimum esse re a cte decernere quando sanguis mittendus, s & qui mittendi modus sit, quam plurimosas enecabant: plures a enim hac ratione perie- a Gal.de s runt-- meorum discipulorum inscitia, -- Venae seduo- a quam quibus non fuerat vena secta a seniori

a bus illius teporis medicins prostitoribuS- teos cap. 6.M Verum enim vero etsi haec ira se habue-i,s rint; ac licet Hippocrates in libris Epicl u miorum , in quibus magnam sane aegro-Morum multitudinem describit, semel tan- astum, aut bis meminerit sanguinis missionem prose in Risita & in his etiam duinpii bitare possis an re vera missione sanguinis in aegrotantes fuerint adjutir attamen libro primo destribens ea, quae in Thaso acci- erant propter varias in coelo tempest j tes, & aeris mutationeSῖ ex quibus quam ii plurimi aegrotarunt S febribκ b clutem, in h A; ph in ., qui .ardentibus hic accidebant..ibus ritὸ , lib. Epide. ii ac largirer sanguis per ηares erupit, ea de cau- liba.

243쪽

ei erupisset sanguis, in hoc statu quenquam

mortuum -- uibusdam autem morbus regius acciditfata die. Verum his purgat me, aut . alvus turbata profuit ἔ aut larga sanguinis eruptio sanguis a Alcm plurimis erupιt; ma.

xim8 adolescentibus, ct in vigore constitutis; ct talium plerique perierunt, quibus fatavis non erupit stui multa sanguinis eruptione

facta in dasentencum statum delaps superstites

manserunt Plurimis itaque in mensibus febres apparebant. 2uibusdam Ner δ ex naribus δεπυis erupit a m virginibus multis id primum factum est. I uibusdam oe ex nari bussanguis, messes proruperunt. Neque ullam mortuam noυi ex his, quibus aliquid probdfactum esset. Cum igitur omnes , quibus sanguinis eruptiones acciderunt servati fuerint: aciis , qui mortui sunt nihil tale acciderit; oportet existimare plerunque in morbis sanguinis eruptiones arte paratas , & rite institutam sanguinis missionem non paucos seruare,& morti eripere .

UUiu. Non semel his factum est satis,

Galenea neque est, quod in his multum defatigari deboat Erasistratus: spontaneas enim salutares sanguinis eruptiones imitari no possumus;neque,ut pluries monui,

phlebotomia quscunque pro illis supplet. Erasis. Febres, morbique non uniusmodi

244쪽

22smodi speciei ea tepestate vulgariter gransabantur in Thaso: ac praecipue Ortumia ducebant a tumoribus , abscessibus, tur-

herculis varii generis, similibiisque aliis eorporum affectionibus;ut late atque clarissime patet ex ipsa Iectione illius scriptoriris . Qui etiam inquit, quibusdam circ judicationem sanguis non erupit, sed tu' hercula juxta aures excitata---AUessus a a.b. Hipp. ad sanguinis eruptionem fiebant --Statim in lib. Epi' ab initio febri; acuta partim insuper rigebanti uom iid I

vigiles erant sticulosin. anxii parum exudanistra circa frontem, Cy claviculas, nullus peηtatnm; multum delirabam, tumorest,troitia δer extremitates subfrigida, pedes summi, O

maxime manuum summa partes . Qua: Omnia contingunt, ubi tumores,& abscessus, di suppurationes fiunt.Cumque his tumo res, si ve abscessis, ct tubercula aliquando extrinsecus etiam apparuelint; absque dubio quam plurimis,quibus non apparebant extrinsecus, interni erant. Atque omnes quadruplici servabantur via et videlicet b se sanguis e naribus probὰ erupisset Iaut urina multa, O multam subsidentiam habentes per vesicam prodiissent τ aut pervenistrem tarbatum biliosa ic Nestiue praevissent; aut qui ostenterici facti essent. Acciditque multis , ut non ex uno prascriptorum signorum iudicarentur sed per omnia percurrerent; o gravius quidem habere videbantur e coη- P serum

245쪽

co su pra citat. de

phlebot. 2 a Pservabantur autem omnes, quibus bae acci

Assent.

Enim vero Galene disrupto abscessu , vel tumore in capite,si sanguis,vel sanguinolenta substantia aliis permixta humoribus melius abluentibus partem assectam, di morbi causam secum ad vehentibus,per nares erupisset; servabatur homo. Quod si in capite, pectore, infimo ventre, vel alia sparte corporis abscessus factus esset ; qui per urinas,& iis, quae copiose subsidebant in urinis, postea expurgatus esset 3 humoresque corporis hac via fuissent rectificati, servabatur item homo Si vero in infimo

ventre tumores,sive abscessiis contigissent,& venter fuisset exturbatus ; diarrhoea, vel sanguinolento fluχu morbus solvebatur rvel ab aliis partibus ad intestina delatu in id , quod expurgandum erat; una cum alvi faecibus excernebatur 3 & similiter aegroti sanabantur.

Ex his autem iisdem, qui servati sunt, si sanguis ipsis missiis fuisset, multi mortui essent 3 tum propter causas , quas alibi diximus Ilum propter vestras rationeS, quod constitutio aeris pestilens tunc fuerit : tum quia,ut dicitis,natura a impetus si bonus non perturbaris malus, no in peius incitari per phlebotomiam debet; tum etiam ,

maxime quoniam eorum Omnium , quae

utilia fuerunt, nihil praestat sanguinis detractio

246쪽

IIT tractio. Ea enim confuse, & absque ulla partium electione bonum, malum ἔ utile de inutile; S quicquid c/su circa foramen reperitur, vel ad foramen accedit absque eo, quod chirurgus retinendum ne potius illud siit, an evacuandum cognoste repos' sit, emittitur . Atque in iis, quae per vennas seruntur, dum homo vivit, verisimit limum est plus utilis quam inutilis sub-. stantiae reperiri : & saepe utiliter retinen' tur,& sinuntur etiam in vasis,quet aliquod habent vitium a cum scilicet meliora in-it indi nequeant. Vrinae, & ea,quae subsidebant in urissis, quorum excretione morbi illi solvebantur, vix sorte exsquebantur decimae talaritum parti eorum , quae in renibus perco. labantur; reliquae novem partes utiliter retinebantur in vasis: ut ex his facile comstet, pertusa vena in his aegrotanpibus sive .pedis, sive brachii novem partes utilium humorum effluere debuisse ; vix unam,

tantum inutilium. . .

. Quadruplici via, inquit scriptor ille ,

morbi judicabantur, & aegrotantes , qui rari toethus rite aliquid hujuscemodi contingo. omissi Hipp. hat, sanabantur. Cur non, Galene,addi.

ctionem 'Quae si his,similibusque evacu tionibus aequivaleret, utique omnes,vena

secta,potuissent sanari. Cumque pluries, k a Gais

247쪽

2 28 Calene, dixeris Hippocratem iis etiam venas secuisse, quibus non meminit fuisse sectas a nunc hac vice consilio utere meo ;ac pernega, his, qui mortui sunt, sanguinem fuisse detractum:melius enim causam defendes tuam; quam si dicas fuisse sectas venas. Cur enim Omisit Hippocrates hoc qnintum illorum morborum remedium seur omisit hanc quintam ad sanitatem recuperandam viam;nisi quia si sortὰ aliquibus sanguis detractus fuit, citius perierunt 8 . . - . Cum ersm expectabat

a. Galen.ad posthumum

cap. I .

mili. Cur non,Galene sexto Antonini a Imperatoris filio venas secasti; sed vaticinatus,crisin per sudores expectasti 'Cur Iuveni in quo neque aetas; nec tempus anni, nec virtutis imbecillitas; nec denique victus,qui morbum antecesserat, adversabantur a b sed uno eo ens omnia sanguinis missionem signisicabant, secari venas minime passiis es ' neque quinta quidem praeterierat dies t Tii autem suturam crisim per sanguinis e nare dextra eruptionem , veluti sybillinis edoctus versibus vaticinatus, expectari voluisti. Nequo eruptionis temporis momentum neque horae minutum tς fefellit; sed iussisti eumram sanguis fluxurus esset , ut quidam occultum, quod sub veste habebat, vassiipponeret, sanguinemque exciperet. FOr& crises etiam expectavit Hippocratcs

248쪽

229 in morbis, qui fuerunt in Thaso. Erasis. Quis non credat te viventemcn m Aesculapio commercia habere solitum l . . . 'relli. Reuocare scilicet noluisti naturam a sutura crisi , nullam aliam evacuationem, aeque utilem existimans.

l. Ita prosecto ; At palestrae perito iuveni; & alteri, qui toto die multum laboraverat, & in febrem inciderat,venas quidem secavi usque ad animi deliquium magno cum opere pretio l

Historia Ogratantis Patisirita.

ΡΑlaestrita autem aegrotare incoeperat

hora prima noctis . Postridie o eam mane circιter horam diei tertiam vidimus . Cum autem invenissem febrem admodum ea tidam; sed pulsus aquales , ct maximos, σceleres, s frequentes, O vehementes ; tumeatoris qualitatem, qua tactum minime morderet ; jam vel o ct urinas tum crassitudine ;tum colore a naturali habitu non multum alienas ; audiens praeterea hominem ei citer triginta dies exercitationis consuetudinem in . termisisse, pridie tamen exercitasse se vehementius , caterum non multum ; sumpsisse aut Iolitos cibos,atque eos concoxissetquam

249쪽

23ovis tard/, ct agre, utpote cum febris vesse. re oecupasset Icum interim rubicundus plenusique homo appareret; atque etiam plenιtu , dini essum se percipere diceret: faciente interim quodam eorum, qui aderant , desecanda vena mentionem: visum mihi est,ejus auxilii considerationem in aliud tempus reis

mittere 3 simul ut certii s sciremus ,eujus generis febris essetfimul necessariis propter eam, qua praeesserae concin onis tarditatem. Galentis erat Umit. Accurata quidem, diligens Medieui. simul, atque docta aegritudinis narratio lsed concurrentibus illis omnibus signis i ut potuit tantula concoctionis tarditas impedire sanguinis missionem l An quia alius prior mentionem fecerat de secanda vena , tibi visum est in aliud tempus auxilii hujus considerationem remittere tΤu enim consueta divinandi arte, qua praeter caeteras pollebas, quamve Siculum Medicum invisens ςgrotantem, ostendisti; adeo ut Glauco, qui aderat, & Medicus ipse aegrotans propter admirationem exis clamassent, prima hora, quae patastrita

futura erant praecognoveras . Hac tamen

vice sedulus potius, atque gravis quam vates videri maluisti. l. Desine Iocari v villis. Cum

250쪽

Σ32 abstructione , o sanguinis alundantia , Erpra carnis copia stipatione. Ac eum parem magnitudinem per totam noctem febrissema iret , postero die visum es Medicis omnitas, qui inυiserant,fanguinem ese mittendum. Erasis Vel hec non acciderunt Romae ; vel si Romae facta sunt, acciderunt quidem post secundum adventum tuum l

cum jam libelli de sanguinis missione inis eredibili dicendi facundia evulgati essent:

nam ante hoc tempus, ut tu dixisti, S niores Romae sanguinem non mittebant. Gal. Nihil interest,ubi haec facta sint. Discordia a Nero orta de tempore, di vincentibus , qui insequentem diem sanguinis misesonem disserendam suaderent ; febris per totam illum diem evidenter visa es vigorem suam augere . Mox tertia sequeate nocte , alia quidem accessio minimὰ incidit, qua prima ad proportionem responderet: πα tamen astus ipse laboranti intolerabilis , urgebatque tam tenso ipsius corporis, utpote repleti, tum eapitis pulsatis a que Ob hae gravis vigilia, juυene in aliam alias se figura iactante. Erasis. Imminebat forte morbi iudi

cium omisi. Forte aliqua imminebat crisis. Erasis. Videbimus quo res evadet.

Galen. Vocatus accedo ad aegrotantem hora circiter octava noctis Invenioq.