장음표시 사용
131쪽
concordi sententia damnaverunt, di- CenteS : confuSionem rerum potius de tali persuasione generari. Nam si ut dicunt genus humanum ad Varios actus nascendi neceSSitate premitur, cur, aut laudem mereantur boni, aut mali legum percipiant ultionem 3 Et quamvis ipsi non fuerint coelesti Sapien-
tiae dediti, veritatis tamen testimonio erroreS eorum merito pertulerunt. OPdo autem iste Septem secularium disciplinarum ideo a Philosophis, usque ad astra perductus est, scilicet, ut animmoS Seculari sapientia implicatos a te renis rebus abduceret, & in Superi δcontemplatione collocaret.
1 V ris, vel tuetur, vel reStaVrat Salutem , C ljUS materia VerSatur in
moibis, & vulneribus. Ad hanc itamento impositum aestimatur, ut non satis, sed paullatim adhibeatur. Nam in multo constriStatur natura , mediocri autem gaudet: unde, & qui pigmenta , & antidota Satis, vel assiduo biberint, veXantur. Immoderatio enim OmniS, non Salutem, sed periculum affert. que pertInent, non ea tantum, quae arS eorum eXhibet, qui proprie Medici nominantur , Sed etiam cibus , &potuS, & tegumen. Defensio denique
CAPUT III. De I entoribus Medicinae.
cos perhibetur Apollo. Hanc elus Hosculapius laude , vel opere arpilavit. Sed postquam fulminis ic ut pNS interiit , interdicta fert
medendi cura, & ars simul cum autore cIEIecit, latuitque per annos PQquingentos, usque ad tempus ArtaX
132쪽
vocavit in lucem Hippocrates AS- clepio patre genitus in insula Coo.
CAPUT IV. De tribus haeresibus Medi
A A haereses invenerunt. Prima methodica inventa est ab Apolline, quae remedia sectatur, & carmina. Secunda Empirica, i, experientiSSima , inventa est ab AESculapio , quae non indiciorum signis , Sed SoliS conStat experimentis. Tertia Logica , ideSt, rationalis , inventa ab Hippocrate. Iste enim discuSSis petatum, regionUm, Vel aegritudinum qualitatibuS , artis curam rationabiliter preScrutatuS eSt. Empirici enim experientiam Solam Sectantur : Logici experientiae rationem adjungunt : methodici, nec elementorum rationem obSerVant, nec tempora , nec aetates, nec caUSas, Sed Solas morborum substantias.
De quatuor humoribuS corporIS.
1 C Anitas est integritaS corporis, o & temperantia naturae eX calido , & humido , quod est Sanguis: unde , & sanitas dicta eSt, quaSi Sanguinis StatUS.
nes passioneS corporIS continentur, quod inde veteres morbum nomina-Verunt ut ipsa appellatione mortis Vim, qUae eX eo naScitur demonstrarent. Inter Sanitatem autem , & morbum media est curatio , quae niSi mo bo congruat, non perducit ad sanit,tem. Morbi autem omneS eX qUatuor nascuntur humoribus, i, eX Sanguine,& felle , melancholia , dc phlegmate:
Sicut autem quatuor elementa, sic , &quatuor humores, & unusquisque humor suum elementUm imitatur : Sanguis aerem , Cholera ignem , melancholia terram , phlegma aqUam. Et Sunt quatuor humoreS , Sicut quatuor elementa , quae conSerVant corpora
s Sanguis ex Graeca etymologia Vocabulum sumpSit, quod Vegetet , & Sustentet, & ViVat. Choleram Graeci Vocaverunt, quod unius diei spatio terminetur: Unde, ex cholera, i, fellicula nominata est, hoc est, fellis effusio: Graeci enim fel χολὴν dicunt
nigri sanguinis fece admiXta sit abundantia fellis. Graeci enim μέλαν nigrum vocant, fel autem χολην appellant.b 'in Sanguis Latine VocatuS, quod sit suavis : unde , & homines , quibus dominatur sanguis dulces, & blandi sunt. 6 - Phlegma autem di Xerunt, quod sit frigidum. Graeci enim rigorem φλεγμονα appellant. Ex his qua
I) Revocavit in lucem. Plin. lib. V. ea . r. Tum vero eam revocavit in lucem Hippocrates genitus in insula Coo inii primis clara, & valida, & AEsculapio dicata. xl Asclepio patre. Sui fuit santuinis fortasse auctor ultimus. Nam ab AEsculapio nonus , decimusυe fuisse dicitur Hs pqcrates , filius vero Heraclida, ct Pheneretae. φὶ Cap. IV. Itaqae tres viri. Vid. Celsi praefationem ad lib. de Re Medic. εὶ Empirica, i, experientissima. Potuit cum Plinio experimentosam dicere. IIJ Cap. V. Sanguis ex Graec. etymolog. ἀπο τ eo Iocin , sive δενν , quod est vivere. . Hoc est effasio fellis. Calius Lb. s. Acutar. cap. 19. Choleram passionem ajunt, quidam nom natam a fluore sellis, Yςlut fellifluam passionem, nam cholera fel appellant , rheam fluorem. Tl Sanguis Latine. Hac omnes libri habent, sed serisimile est tentasse quoque Latιnam et mologiηm reddere , quam
'l Phlegma autem. quod sit frigid. καὶ ' a i Φ ae ν. Recte n. CAlius lib. 3. tr d. c ρ. I. Multa sinquit Medici eon- xx riae interpretationis vocabula sumpserunt : ut sella, quae Graeci glyce Vocant, Vclut dulcia, cum sint amarissima. Ali ' i' ρλὶγμα ab Homero appellari , ait Pollux. , cap. seq. Isidoro ipsi phlegmρο inflammans εst.
133쪽
tuor humoribuq reguntur Sani: ex his laeduntur infirmi. Dum enim amplius
dines faciunt. EX Sanguine autem , &felle acutae pasconeS naScuntur , quaS Graeci vocant. EX phlegmate Vero , & melancholia Veteres causae procedunt , quaS Graeci χρονια dicunt.
1 c Xea est acutus morbus, qui
aut cito tranSit , aut Celem rius interficit: ut ' pleurisis, phrenesis : οξυ enim acutum apud GraecOS, velocem Significat. Xρα- est proli-Xus Corporis morbus, qui multis temporibus remoratur, ut podagra , phti-SiS: χρονος enim apud Graecos tempus dicitur. Quaedam autem paSSioneS eX propriis cauSiS nomina acceperunt.. 2 - Febris a fervore dicta est, est enim abundantia caloris.s Phrenesis appellata, siVe ab impedimento mentiS , quia Graeci mentem φ'Dαs Vocant, Seu quod dentibus infrendant, nam frendere est dentes concutere. in Est autem perturbatio cum eXagitatione, & dementia eX cholerica vi effecta. Cardiace vocabulum a CO de sumpsit, dum eX aliquo timore, aut doloie afficitur. Cor enim Graeci
κ .fo ιαν VOCant. ESi enim cordis passio
cum formidabili metu. 3 Lethargia a sommo Vocata. FSi enim Oppi eSSio cerebri, cum obli-Vione , & somno jugi, veluti stertentis. 6 'in Synanche a continentia SpirrituS , & praefocatione dicta. Graeci enim συναγχω continere dicunt: qui enim hoc vitio laborant, dolore seu cium prae cantur. 7 Phlegmone est fervor Stoma chi cum extensione , & dolore. Nam Cum coeperit fieri, inquietudo , & st bris consequitur. Unde, &dilfha es
φλεγμο- απο του φλεγειν, id est, inflam mare Sic enim Sentitur, & inde nomen accepit.
8 Pleurisis est dolor lateris acu tus , cum febre , & sputo sanguinolen to. Latus enim Graece dicitur, unde , & pleuritica pas io nomen ac cepit.. 9 PQripneumonia est pulmonis Vitium, cum dolore vehementi, & suS'pirio : Graeci enim pulmonem πνεύμονα Vocant, unde, & aegritudo dicta est.
Io ApopleXia est subita effusio sanguinis, qua suffocati intereunt. Dicta autem apopleXla , quod ex lethali
PerCUSSU repentinus casus sal. Gra 'ci enim percussionem λτοπλη VO
O Spasmus Latine contractio subita partium, aut nervorum , cum dolore vehementi. Quam passio nem a corde nominatam dixerunt, quod in nobis principatum vigoris harbet. F it autem duobus modis , aut ς
repletione, aut eX inanitione. 12 Teianus 'in majorum est COR tractio nerVOrum a cervice ad dos
2l Fcbris a fervore. Ita Varro apud Non. 3ὶ Est autem perturbatio cum cxaz. Rom C si Cardiaca. CH. lib. 1. acui. cap. i /0 mςnxis cum agitatione.
Is) Lethargia. Idem lib. r. acui. cap. I Graeci lethori in I.lἰ.
134쪽
13 '' Telum lateris dolor est, dic
tum est autem ita a medicis , quod dolore corpus tranSVerberet , quaSi gladiuS.i Ileos dolor intestinorum, Unde , & ilia dicta sunt: Graece enim ιλει ν obvolvere dicitur, quo Se inteStina prae dolore involvant. Hi, & torminosi dicuntur ab inteStinorum tor
tUS : Graeci enim υδωρ aquam Vocant, φαον timorem dicunt: unde , dc Latini hunc morbum ob aquae metUm lymphaticum vocant. Fit autem, VeleX canis rabidi morsu , Τ' aut eX ejus puma in terram projecta, quam Si homo , Vel beStia tetigerit, aut dememtia repletur, aut in rabiem Vertitur.
in ortu suo rubens Sit, ut ignis, poStea niger, Ut carbo eXtinctu S.
dUm Unum apprehenderit , celeriter ad plures transit. Gimitur autem eXCorrupto aere , & in visceribUS penetrando innititur. Haec etsi plerumque per aereaS potestates fiat, tamen Sine arbitrio Omnipotentis Dei omnino non fit. Dicta autem pestilentia, quasi PaStulentia , quod veluti incendium depascat:- ' Et toto deScendat corpo TQ pestis. Idem , & contagium a Con-
ingendo , quia quemque tetigerit, polluit. Ipsa.& inguinaria ab inguinum percussione. Eadem, & lues a labe, & lustia vocata , quae tanto
acuta est: Ut non habeat SpatiUm temporis , quo , aut Vita Speretur , attimorS, Sed repentinus languor Simul
CAPUT VII. De Chronicis morbis.
1 Hronia est prolixus morbUS, qui multis temporibuS remoratur : ut podraga , phthisis, enim , apud Graecos tempus dicitur. si lyin Cephalea ex cauSa VOCabulum habet , capitis enim pasSio est Graeci enim caput κεφαλην Vocant.. 3 Scotoma ab accidenti nomen sumpsit , quod repentinas tenebras ingerat Oculis , cum Vertigine capitiS. Vertigo autem est , quotieSCumqtie VentUS consurgit, & terram in circuitum mittit. Sic , & in vertice hominis
luta humectatione gignunt, S in ocu
lis gyrum faciunt, unde, & Vertigo
quod mentem apprehendenS pariter, etiam corpus possideat: Graeci enim apprehenSionem ηὐαν appellant. Fit autem ex melancholico humore quoties eXuberaVit , & ad cerebrum converSus fuerit. Haec paSSio , de cadica Vocatur , eo quod cadenS aeger Spa mos patiatur. HOS etiam Vulgus lunaticos Vocat, quod pro 'in Lunae cursu
Aut ex cius spuma. Cum aeris spuma legeretur in omnibus fere libris Rodericus Fontejus, Medicus doctissimus , ex ou HV. lib. 3. de rast. Anim. ejus spuma legendum admonuit , cuius coniecturam comprobarunt Mejoraden. liber, se Con- ης' ii Hispano sermone conscriptus,in quo, o de laespuma de ci calda en tierra. Sed cum in reliquis omnibus libris ex aeris pqmλ legatur , Caeliusque, quem Isidorus plane sequitur , ex solius aspirationis odore , ex rabido cane adducto quosdam in 'φης passi nem dicat deυenisse , cum υenenosus aer adducitur , , υitalibus inseritur partibus, aeris quoque mentionem ab ψήstro factam verisimile nobis fit. A. Augustinus, vel oris , vel ejus probabat. lψὶ Et toto descend. c. p. Ex f. AEn. Ipsa , 6c ingainaria. rid. Paul. Diacon. de Inguinaria noυa Italiδ peste ante gustinianum. si in Quae tanto acuta est. Gotthicismus frequens , nec Isidori fortasse , sed librariorum. I7ὶ Cap. VII. Cephalea. Cal. lib. i. tard. cap. I. Cephalea a parte corporis, quae patitur pa sionem nomen accepit. 8ὶ Scotoma. Ex eod. cap. 2. 'l Pro Lunae cursu comitetur eos insania. Al. per Luna cursum comittentur eos insidi- dormonum. Utraque scriptura 'eri possit: ut prioν lunationis i us ita dexerimi posterior larυationis notatio 1is.
135쪽
comitetur eos insania: eadem , & larvatio. Ipse est, & morbus comitialis , idem major, & diVinuS, quo caduci tenentur. CVjus tanta ViS eSt, Ut homo Valen S concidat, SpUmetque.COmitialis autem dictus, quod apud Gentiles, cum comitiorum die cuiquam accidisset, comitia dimittebantur. Erat' autem apud Romanos comitiorum dies solemnis iii. Kal. Januar. 3 Alania ab insania, Vel furore vocata. Nam Graecorum Vetustas furorem πι- ν appellabat, sive ab inanitate , quam Graeci μανίαν VOCaVCrunt , Si Ve a divinatione, quia diVinare Graece ν dicitur. 6 Alelancholia dicta est a nigro felle: Graeci enim nigrum vi λαν VO-cant , fel autem appellant. Epi-lepsia autem in phantasia fit, melancholia in latione , mania in memoria.
quia Latine forma, atque StatUS dicitur: est enim accessionum , Vel recessionum reVolutio per Statuta temporum inter Valla.
8 Rheuma Graece , Latine eruptio sive fluor appellatur.
gis eX naribus , quae dum ad fauces Venerit Vocatur, dum ad thinracem, Vel pulmonem , dicitur. 1 o δ' Coryga est quoties influxi0 capitis in ossa venerit narium , & ' proVocationem fecerit, cum Sternuta tione : unde, & coryga nomen accepit II Branchos est praefocatio fau cium a frigido humore. Graeci enim guttur dicunt circa quod seu CeS Sunt, quaS DOS corrupte branchia dicimuS. I a Raucedo amputatio Vocis Haec, & arteriasis Vocatur , eb quo Vocem raucam, & clausam reddat ab arteriarum injuria. 3 Suspirium nomen sumpSit, quia inspirationis dis acultaS eSt , quam Graeci λαοτνοιαν dicunt, id eSt, praesercationem.
1 '' Peripneumonia a pulmoni bus nomen accepit. Hi enim pulmo'niS tumor, cum Spumarum Sangui nearum effusione. 15 Haemoptois emissio sangui nis per OS, unde, & nomen sumpsit, μα enim sanguis dicitur.
136쪽
16 Phthisis est ulceratio, δί tumor in pulmonibus , qui juVenibus
facilius evenire solet : ίσis autem
apud Graecos dicta , quod sit totius
17 3' Tussis Graece ab altitudine Vocatur, quod a profundo pectoris Veniat , cujus contraria eSt Superior in faucibus ubi uva distillat.18 - Apostema a collectione noemen accepit: nam collectiones Graeci apostemata Vocant.19 iit Empye dicta est apOStema intrinsecus, vel in latere , Vel in Stomacho, cum dolore, & febribus, & tus εi , & abundantibus sputis , & purum
lentiiS.2o Hepaticus morbus a jecoris PaSSione nomen accepit, Graeci enim jecur λαρ Vocant. 2 I Lienosis a splene Vocabulum Sumpsit, Graeci σπλην lien Vocant. 22 Hydrops nomen sumpSit ab aquoso humore cutis, nam Graeci
aquam V OcaVerunt , est enim humor Subculaneus, cum inflatione tur
gente , & anhelitu foetido. 3 Nephritis a renum languo-
Te nomen accepit. Renes enim Graeci dicunt.
2 Paralysis dicta a corporiSimpenSatione: facta ex multa infrigi-d tione , aut in toto corpore , aut in
23 δὶ Cachexia nomen SumpSit a corporis malo habitu, enim
Graeci malam Vexationem VocaVerunt. Fit autem haec paSSio eX intem perantia aegrotantis, Vel curatione mala medicantis , aut post aegritudinem tarda reSUmptione. 26 'ὶ Atrophia nomen accepit adiminutione corporis: nam Graeci nutrimenti ces Sationem ατροφίαν dicunt. Est enim tenuitas corporiS eX causis latentibus , dc paullatim conValeScentibuS. 2 7 'in Sarcia est superfluum Ca nis incrementum , quo Ultra modiam corpora Saginantur: Graeci enim car
48 I-ψὶ Ischias vocata a parte corporis , quam VeXat. Nam Vertebrorum OMa , quorum summitas iliorum initio terminatur, Graeci Vocant.
Fit autem de phlegmate quoties descenderit in recta ossa , & efficitur ibi glutinatio. 29 ' Podagram Graecia reten tione pedum dicunt nominatam, Vela ferali dolore: siquidem omne, qUOdimmite fuerit abusive agreSte Voca
so Arthriticus morbus ab articulorum paSSione Vocabulum Sumpsit.
3I Calculus petra est , quae in
vesica sit , unde , & nomen accepit. Gignitur autem eX materia phlegmatica.
s a Stranguria dicta est, eo quod stringat urinarum difficultate.
ζυρος. Tussis Graec. Nempe c.ἱ , quasi si I, sive si rile, aμφl l Apostema a collectione. Collectionem vocant recentiores , quem Celsus obcessum nominat. . Empyc. Cril. lib. 1. tard. cap. I . Item empyica passio, quod ex vontica collcctionis interioris purulenta per rus siculam excludantur Sputa. Hydrops. Cal. lib. 3. cap. 8.' i Nephritis. Flara etiam Dae ητης. ν ν εὶ paralysis dicta a corp. imp. Ita o. I. nequὶ deest, qui tueatur hanc Iectionem , esse n. pensare, ponderare. Labora- igitur suo pondere parallucos, qui aer. suos artus ut ait Seneca i moliantur. Nobis illud suspicari venit in m ntem : ex hse rior. compendiis natum esse υilium. Fuisse enim potuit ι .is1olutio corporis impens alio m. Iu . t. ἀι 1οιμrio corporis impediens actionem. 7ὶ Cachexia. Cal. lib. 3. cap. 6. M Atrophia. Idem lib. 1. cap. I .-M. . 7 9ὶ Sarcia. Ita lib. o. Cal. postfurci . i Di Ischias. Idem lib. s. cap. I. Dὶ Podagra. Ibid. cap. 2.
137쪽
33 Satyriasis iuge desiderium ve- 3 Lentigo vestigia macularum
neris cum extensione naturalium loco- parvula in rotunditatem sermata , δrum , dicta passio a Satyris. specie lenticulae dicta. Τ' Erysipelas est, quam Latinis 'in Diarrhoea jugis ventris fluxus
Sine Vomitu. . Sacrum ignem appellant, id est, e ζ3s Dysenteria est divisio conti- crandum per antiphrasim. SiquidemmationiS i , ulceratio intestini, in superficie rubore flammeo curi enim divisio est, εντερα intestina. λ' Fit rubescit. Tunc moto rubore quasi ab autem antecedente fluore, quam Grae- igne vicina inVaduntur loca, ita, uxci Δ ἐρ- Vocant. . . etiam febriS eXcitetur. 36 Τ' Lienteria dicta , quod ci- 3 Serpedo est rubor cusS cumbum tanquam per laevia intestina nullis obstantibus faciat prolabi. 37 Colica passio nomen Sumpsit ab intestino , quod Graeci appellant. 38 Ragades dicuntur , eo quod puStularum eXtantia, & nomen Sump Sit a serpendo , eo quod serpat p.
. 6 Impetigo est sicca scabieS, pr0
minenS a corpore, cum asperitate, rotunditate Drmae. Hanc vulgus Sar fissurae Sint rugis collecta: circa orifi- nam appellat. cium. Hae , & haemorrhoides a Sangui- 7 Prurigo vocata a perurendo,nis fluore dictae. Graeci enim sangui- & ardendo.
nem 3ια dicunt. 8 Nyctalmus est passio, qua P xCA Dil 0rir diςm ViSVS patentibus oculis denega tur, S nocturnis irruentibus tenebris
corporiS Urdentur. 9 δὶ Verrucae aliud sunt, Satyrix r. . , iud- Verrucae Singulatim sunt, sa A Lopecia est capillorum fluor Uriasis, vero una sortior, ac circa circumscriptis pillis fulvis sam plures inVeniuntur.
aeris qualitatem habentibus: Vocata hoc nomine a similitudine animalis vulpeculae , quam Graeciaλωπεκοι Vocanta Parotides sunt duritiae, Vel col. lectiones, quae ex febribus, Vel ali-
Scabies , & lepra , utraqWς paSSio, aSperitaS cutis cum pruritu, squammatione: sed scabies tenuiS ai peritaS, & Squammatio est. Hinc do Milo alio nasciri se ; ' '. '' IVς nomen accepit, quae ita veluti
138쪽
quammosa lepidi similis, unde, & no- 16 in Ordeolus est parvissima,
men Sum pSit, cujus color nunc in nigredinem vertitur , nunc in alborem, DUnc in ruborem. In corpore hominiSita lepra dignoscitur : Si Variatim inter& purulenta collectio in capillis palpebrarum conStituta, in medio lata,& eX utroque conducta, hordei granum similanS : Unde , & nomen ac- sanaS cutis partes color diverSUS appa- cepit. reat: aut si ita se ubique diffundat, ut II OScedo est, qua infantum Omnia unius coloris quamVis adulte- ora eXulcerantur , dicta eX languore rini faciat. ΟScitantium. Flephantiacus morbus dici- 18 Fraenusculi ulcera circa ric-
tur eX similitudine elephantis, cujus tum oris e Similia his, quae fiunt jumen- naturaliter dura, & aspera pellis no- tiS asperitate fraenorum. men morbo in hominibus dedit, quia Corporis superficiem similem facit ele- Phantorum cuti, SiVe quia ingenS paS-dio est, sicut animal ipsum, eX quo derivatum ducit nomen. 13 'in Icheris Graece appellatUr a cujusdam animaliS nomine, quod Sit co- erectio, circunScripta cum rubore, dc
ideo papula dicta, quasi pupula. Si-
nascitur , CXcitato enim calore vulne-19 Ulcus putredo ipsa: Vulnus quod ferro fit quasi Vi. Et ulcus, quod olet quaSi OlcuS. et o Pustula est in superficie co poris turgida, Veluti collectio. 21 εὶ Papula est parvissima cutis loris fellis. Hunc morbum Latini ar-CUatum appellant ad similitudinem
Coelestis arcus. Auruginem Vero Var-
gium autem morbum inde aestimant dictum , quod vino bono, & regalibus cibis facilius curetur. I Cancer a similitudine ma-
Illi mi animalis vocatum VulnUS Sicut medici dicunt nullis medicamenti S Sanabile. Aut ergo praecidi Solet a Corris , SanguiS in Saniem Vertitur. Nam sanies non fit in quocumque loco, nisi ubi sanguis advenerit : quia omne,
quod putrescit, nisi calidum, & humidum fuerit, quod est Sangui S, PU-trefieri non poteSt. JJ SanieS autem,& tabes sibi differunt. Fluere enim Sa-POre membrum, ubi nascitur: ut ali- nie ViVorum est, tabe mortuorum. quanto diutius vivat , tamen inde mortem quamlibet tardius , affutu
I 5 Furunculus est tumor in acutum Stargens , dictus quod ferVeat, quasi fervunculus: unde , & Graece
dicitur, quod sit ignitus. 23 Cicatrix est obductio vulne
lii Icteron a cujusd. animal. Galen. as totide mustella agrestἰ. plin us ab ictero avicula. Gloss. Aurugo ἔκν sit Hiero um. Amos. cap. . y P id est, auruginem omnes icteron trastulerunt. s in Regium. Plin. lib. 11. cap. . Varro regium cognominatum morbum arquatum tradit , quoniam mulso curetur. 3J Cancer. Locus sumptus ex Aug. lib. 11. de Cisit. cap. 8. sed ulcus dicendus fuit potius , quam vulnu=, cancer , si verte paullopost vulnus ab ulcere distinguit. εὶ Ordcolus, ex utroque conduct. Libri A. Aug. ex utraque parte conducta , id est, ut ipse interpretubatur , angusta , ct quasi conclusa, vel circumducta. IJ Oscedo. Duo morbi confundi υidentur 1 Οιestilo, quas Graci αφρας vocant. Ergo hἀς 'Midψm iro distinguebai: O o diada ex languore oscitantium. Aphtha , quibus infantium ora exulcersntur. 6ὶ P-pula q. pupula. Al. quasi psilla. Pupulas seteres puellas dicebant luneaI.sIJ Sanies autem , & tabus. e Sem. AEn. 8. ad T. tormenti genus.
139쪽
i J JEdicinae curatio spernenda
ὶ λ non eSt. N Μeminimuς enim , & Isaiam Ezechiae languenti aliquid medicinale mandasse, & Paulus Apostolus Timothaeo modicum vinum prodesse dixit. Curatio autem morborum tribus generibuS constat: I'harmacia , quam Latini medicamina Vocant. Chirurgia, quam Latini ma
ntium operationem appellant , manus enim apud GraeCOS χειρ Vocatur.
Diaeta, quam Latini regulam nuncupant , eSi enim ObserVatio legis & vitae. Sunt autem omnium curationiam Species tres: Primum Senu, dia cum: secundum pharma Uticum: tertium chirurgicum. Diaeta eSt obServatio Iegis, & vitae. Pharmacia est medicamentorum curatio. Chirurgia est ferramentorum inciSio : nam ferro exciduntur , quae mediCamentorum non senserint medicinam. Antiquior autem medicina herbis tantum , & succis erat. TaliS n. medendi usus co pit e deinde ferro, & cineriS medic
a Pinnis autem curatio , alli ex ContrariiS, aut ex similibus adhibetur LX conti ariis: ut frigidum calido , vel iccum hunudo: sicut, & in homine super bla Sanari non potest, nisi humilitate Sanetur. EX Similibus vero Sicut ligamentum , Vel rotundo vulneri rotundum , Vel Oblongo oblongum
apponitur. Ligatura enim ipsa non ea' dem membris, & vulneribus omni bus , sed similis simili coaptatur, quae duo , etiam ipsa adjutoria nominibus SutS significant. Nam antidotum Grae'
Ce , Latine eX contrario datum dicitur. Contraria enim contrariis medicinae ratione Curantur. At contra ex simili: ut 'inf*- , quod interpretatur amara: quid. gustus ejuS amarus est. EX con Venienti enim nomen accepit , qui/amaritudo morbi amaritudine Solvi solet. 3 Omnia autem medicamenta eX propriis causis habent vocabula. Hiela enim di sta quasi divina. Arte riaca , quod apta Sint gutturis meatui,& tumores faucium, & arteriarum te niant. Theriaca est antidotum serpen tinum , quo Venena pelluntur, Ut pes iis peSte solVatur. Cathartica Graece, Latine purgatoria dicUntur.
'' Catapotia , eo quod modicum
potetur, Seu inglutiatur. Diamoron a Succo mori nomen sumpSit, eX quQconficitur: sicut diacodion, quia εκ τῆρ id est , ex papavere fit: sicur aspermaton, quia eX Seminibus com ponitur. 'in Flecharium vocatum , ζ'quoc molle sol beatur, Trochiscus dic us, quia in modum rotulae de brina , ' enim Graece rota dicitur. O yria , Latine sonant , quod Viti/Oculorum detergant. Epithema , ς' quod Superponatur , aliis adjutoris praecedentibus.. 5 C t plasma , eo quod induc
ueretur, & comprehendatur. Ei .
si in Cap. IX. Meminimus enim . & νω ν Diaeta observatio legis , &vitae 1 . . ' k' εμη Tertuli. in lib δὴ m
140쪽
ma Graece, Latine relaXatio dicitur. Pessaria dicta, quod intus injiciantur. 6 Medicinam jumentorum Chiron quidam Graecus invenit : inde pingitur dimidia parte homo , dimidia equus. Dictus autem Chiron αποχMI , quia chirurguS fuit. 7 Criticos dies medici VOCant, quibus credo ex judicio infirmitatis illud nomen impositum est e quod quasi judicent hominem , & Sententia ua, aut puniant, aut liberent.
CAPUT X. De Libris medicinalibAS.
integrum Sensum PrOPOSi'tae rei ScribenS. a Prognostica praeVisio aegritudinum , a praenoscendo Vocata. Oportet enim medicum , & praeterita agnoscere , & praesentia scire , dc futura praeVidere.
3 'in Dynamidia potestas herbarum , id est, vis , S possibilitas. Nam in herbarum cura vis ipsa di citur. Unde, & Dynamidia nuncupa ruri, ubi eorum medicinae Scribun
Bolanicum herbarium dicitur, quod ibi herbae notentur. LIB. IV. IOICAPUT XI.
ι manu astringatur, dum plurima contineat ferramenta. χεὶρ enim Graece manuS Vocatur. et Phlebotomum ab incisione Vincatum. Nam incisio Graece τομὴ dicitur.
4 GuVa , quae a Latinis a similitudine cucurbita , m a Suspirio Vera tOS a Vocatur. Denique animata Spiritu per igniculum, dehinc praeci SO corpori superpOSita , Omne, quod intra
perficiem. ClySter-5 Pila a pinsendis seminibus, id est, terendis: Hinc, & pigmenta eo, quod in pila , & pilo aguntur , quasi
pilagmenta. ESi enim pila Vas concavum , & medicorum aptum usui,
in qua proprie ptisanae fieri, & pig
menta concidi solent. Varro autem re
fert Pilumnum quemdam in Italia fuisse , qui pinsendis praefuit arvis, unde , & pilumni , dc pistores. Ab hoc ergo pilum , & pila inVenta , quibus far pinsitur , & ex eiuS nomine I 3 - ita
sit pessaria Cels. I b. s. eap. 11. Ut ea, quae sceminis subjiciunt m τὸ t Graeci vocant. In ὸ πει σάριον diminutionis ιοαδεiήρrui vero pessaria , quod pessum eant, dicta videtur existim ite. xl Cap. X. Dynamidia. Sic appellarunt recentiores medici Galeni libroi de Simplicibus medicament. ternatque hodi. id nomen vetus eorum librorum interpretatio. φὶ Cap. XI. Simile Angistram Spatomete. Harum vocum interpretatioΠei dei ut σμίλη t usus est in expurgandis vulneribus. Unde σμιMυμα sotat Aristoph. in Ranis, quod abraditur. Irade etiβm σμιλάριον minuendi forma AnHistrum medici, nunc uncinum dicunt. Spatomele ad exploranda ulcera adhibet r, μίλος , etiam meminit Pollux ad idem opus. Guva. Ita meliores CC. alii cum impress. antiq. Guυiae. utramque lectiquem defendunt viri doctissimi. Cui Gusta stitant ex errore lectionis Grata vocis Guυia fluxisse dicunt. Gracis n. συκιa,vel oris a cucurbita i, permutari n. s pe ι. , M tcramque in alterius locum immigrare. Chacon, qui Guva mallebat ex Cufa G pro C , ct V, pro F. digammo subeuntia Hi factum Guva existimabat. Voeari enim cucurbitas leves , quae sine scar catioΠe adhibentur, a Graecis κόφασ , m qu -ζm non modo u pro f in Gotthicis libris frequens r sed , lib. 19. cap. I9. in Godice Oniensi persetusto Gusia est , ubi ' reliquis omitibus Guυia instrumentum fabror. De Cuphis porro saepe Galliιs , ut lib. q. cap. 7. Cucurbitae apponcndae le- ς , quas Graeci cuphas vocant, cap. 8. appositio cucurbitae levis, quam Graeci cupham vocant. Didorum vero, qui curbitas omnes a Gracis cuphas υocari putaret, deceptum Caelii lectione idem fatebatur. yὶ A Suspirio ventosa. Sauricus. Jam dudum caput hoc ventosa cucurbita quaerit. Et Theod. Priicianus lib. 1. cap. 6. Hi cucurbitae ventoqae sunt imponendae. Celsus cucurbitas medicinales appellat. 6ὶ Pinsen lis praefuit arvis. Ita CC. o. herbis tamen legis Hispanus interpres: Varro dice, que Pilomino sue un hom- Qxς, Cn Italia, que me jor molia yervas, y mejor las amasaba , quc todos los Otros. Sed qμi frumento pinsιndo pra ui, e ait Serυius initio libri ix. arυis ex libris retinuimus : ut arυis pro fri mentii pstra tμr, μς ρομή Horat. Ne percuncterisiqndus meus optime Quincti, Arvo pascat heruin, an baccis opulcntcc Olivae, &c.