장음표시 사용
141쪽
Ioa D. IS ID. ita appellata. pilum autem est unde contunditur, quicquid in pilam mit
6 Mortarium , quod ibi jam semina in pulverem redacta , & mortua condiantur.
'in Coticula est, in qua CircUndusti colyria resolvuntur, erit enim lenis. Nam aspera frangi potius, quam resolvi, colyrium facit.
CAPUT XII. De Odoribus, , Unguentis.
et Thymiama lingua Graeca VΟ-Catur , quod Sit odorabile. Nam thymus dicitur flos, qui odorem refert, de quo Virgilius:- redolentque thymo flagrandia mella.
Tetraidos , formulae incensi in longitudinem porrectae , quae fiunt ex quatuor pigmentis. Quatuor enim
Graece formula ειδος dicitur.5 Stacte eSt incensum , quod eXPresvira manat, dictum a Graecis
se, quod est manare &distillare. 6 Myrobalanum , quia fit ex glande adorata , de quo Horatius : Et pressa tuis balanus capillis. Oleum est purum , nullique rei admixtum.
Unguentum Vero est omne, quod eXCommuni oleo confectum , aliarum specierum commiXtione augetur, Odom
xis jucunditatem sumens, & longius
Cuntur a locis : ut vi Telinum , cujus Julius Caesar meminit, dicens: Cor Pusque suavi Telino unguimus. Hoc conficiebatur in insula Telo , quae e tuna ex Cycladibus. Sunt, & quaedam
ab inventorum nomine, ut Amara cinum. Nam quidam tradunt re gium quemdam puerum Amaracum nomine , complura unguentorum gernera ferentem casu prolapsum eSSV, & majorem ex commixtione odorem CreaSSe. Unde nunc optima unguent/Amaracina dicuntur , Sunt autem es genere florum. Item alia ,quae a materriae suae qualitate dicuntur, Ut roSa Ceum a roSa : Cyprinum a flore Cypri : Unde , & propriae materiae Odo' rem referunt. Ex his quaedam simplicia Unguenta Sunt, quae eX Una tantum Specie eXiStunt, Unde, & sui nominis referunt odoratum , ut anethi num e eSi enim Syncerum eX oleo, & anetho tantum. Composita autem Sunt, quae pluribus admixtis fiunt: un' de , nominiS sui odorem non harbent : quia obtinentibus aliis , quὴφ admiScentur, incertum odorem du
142쪽
ETYMOL. LIB. IV.CAPUT XIII. De initio Medicinae.
re inter caeteras liberales disciplinas Medicinae Ars non contineatur. Propterea, quia illae singulares continent causaS , iSta Vero omnium. Nam , & Grammaticam Medicus scire jubetur , ut intelligere, Vel eXponere possit, quae legit. Similiter , Rhetoricam, ut VeracibUS argumentis valeat definire , quae tractat. Nec non , & Dialecticam propter anfirmitatum causas ratione adhibita
Perscrutandas , atque curandas. Sic,& Arithmeticam propter nUmerum horarum in accessionibus, EM periodis dierum. Non aliter, & Geometriam
Propter qualitates regionum , & loco-103rum situs , in quibus doceat , quid quis observare debeat. Porro Musica incognita illi non erit , nam multa Sunt , quae in aegris hominibus per hanc disciplinam facta leguntur : Sicut de David legitur , quia a spiritu immundo Saulem arte modulationis eripuit. Asclepiades quoque Medicus phreneticum quemdam per Symphoniam pristinae Sanitati restituit. Postremo , & AStronomiam notam habebit , per quem Contempletur rationem astrorum, & mutationem temporum, nam sicut ait quidam Medicorum, cum ipsorum qualitatibus , & nostra corpora commutantur. Hinc est, quod
Medicina secunda Philosophia dicitur. Utraque enim disciplina totum sibi hominem vendicat. Nam sicut per illam anima , ita per hanc corpus
CAPUT PRIMUM. De Auitoribus lessum.
nas Leges Sacris Litteris explicavit. ' Phoroneus Rex Graecis primus leges, judiciaque constituit. ii in Mercurius Trismegistus primus leges AEgyptiis tradidit. Solon primus leges Atheniensibus dedit. si Lycurgus primus Lacedaemoniis jura eX AppolliniS auc
tri Cap. I. Moyses genti Hebraicae. Ex Euseb. Chron. I J Phoroneus Rex Graecis. c ιi fuit Argisor. Rex II. ut ibid. tradidit Euseb. I3ὶ Mercurius Trismeg. Lact. lib. I. cap. I 6. εὶ Solon primus. Ante Solonem scripserat leges Dracon. Sed populus Atheniensis uni Soloni reip. initia accepta ferre so
1σὶ Lycurgus. Aug. 1. de Ciυit. cap. is. Quamvis Lycurgus Lacedaemoniis legcs ex Apollinis autoritate se instituisseCQRiiDXcrit, quod prudenter Romani credere noluerunt ; propterea non indC acceperunt. 4ὶ Numa Pompil. Virgil. Nosco crines , incanaque menta Regis Romani primus, qui legibus urbem Andabit. Quamυis ρmulum , is Tatium suas ante leges condidisse dicant Festus in Plorare, o Pompon. cap. a. D. de Orig. Jur.
143쪽
1ius, qui Romulo Successit in regnum, primus leges Romanis edidit: deinde 'i cum populos seditiosos Magistratus ferre non poSSet, Decem-Viros legibus Scribendis creavit, qui leges ex libris
Solonis in Latinum Sermonem tranS- latas xii. tabuliS eXpOSUerunt. Fuerunt
autem hi: Appius Claudius , T. Ge-DUllus , P. SeXti US , Spur. Veturius, C. Julius, A. Μanlius , Ser. Sulpi-
CAPUT ILDe Legilbus disinis, tu
tius, P. Curiatius , T. Romilius, . Postumius. Hi Τ' Decem-viri legum conScribendarum electi sunt. 2 ' ' Leges autem redigere in libris primus Consul Pompejus institu
re Voluit, Sed non perseveravit obtreOtiuorum metu : in deinde Caesar coepit id facere, sed ante interfectus est. Paullatim autem antiquae leges Vetustate, atque inculia eXOlVerunt: quarum etsi nullus jam usus est, notitia
tamen neceSSaria Videtur.3 l Novae a Constantino Caesa-
nae Sunt, aut humanae. Di-Vl nae natura, humanae moribus cons
tant : ideoque hae discrepant, quoni maliae aliis gentibus placent. 2 'ὶ Fas Lex divina est: jus t shumana. m Transire per alienum L. est, jus non eSt.
CAPUT III. Quid disserant inter se ius, is
XI , mores . 1 IUS ' 'in generale nomen est: lex I autem juris est species. JUS autem dicitam , quia justum. Omne
. p , 'li qui uccedenti- autem jus legibus , & moribus constatbus : erantque per xtae, & inordinata j
bus: erantque PermiXtae, & inordinatae. Postea TheodosiuS minor Augustus ad similitudinem Gregoriani& Hermogeniani Codicem factum constitutionum a ConStantini temporibus, . Sub proprio cujusque Imperatoris titulo diSpOSuit, quem a Suo nomine I heodoSianum VocaVit. et Lex est constitutio Scripta ΜΟ est VetuState probata consuetu do , SiVe lex non Scripta. Nam lex i legendo Vocata , quia Scripta eSt. 3 Μos autem longa consuetudo est de moribus ' tracta tantumdem Gonsuetudo autem est jus, quodd/m
moribus inStitutum , quod pro l φ
144쪽
SuScipitur, cum deficit lex. Nec differt Scriptura, an ratione conSiStat, quando , & legem ratio commendat. Porros' ' si ratione lex constat; leX erit omne jam , quod ratione conStiterit , dum-xaXat , quod religioni congruat, quod disciplinae conveniat, quod Saluti proficiat. Vocata autem conSuetudo , quia in communi eSt USU.
CAPUT IV. Quid sit ius naturale.
I IUS aut naturale est, aut ciVile, I aut gentium. JuS naturale eSt
Commune omnium nationum &quod ubique instinctu naturae, non constitutione aliqua habeatur: ut Viri,& foeminae conjunctio, liberorum susceptio , & educatio, communiS Omnium possessio , & omnium una libertaS , acquisitio eorum , quae Coelo, terra , marique capiuntur. Item depoSitae rei, Τ vel commodatae reStitutio : Violentiae per vim repulSio. ' Nam hoc , aut si quid huic Simile est, nunquam injustum , Sed naturale, aequumque habetur. ,
I TUS civile est, quod quisque I populus , vel civitas sibi
proprium, δ' humana, diVinaque cau-
CAPUT VI. Quid sit ius gentium.
1 FUS gentium est sedium occino patio , aedificatio , munitio, bella, captiVitateS, SerVituteS, pOSt liminia , foedera, paces, indilciae, legatorum non Violandorum religio, connubia inter alienigenas prohibita:& inde jus gentium, quod eo jure Om'
CAPUT UILQuid sit Ius militare.
1 IUS militare est belli inferendio solemnitas , foederis faciendineXUS, Signo dato egressio in hoStem, Vel pugnae commissio. Item signo dato receptio: item flagitii militaris disciplina , si locus deseratur: items'in stipendiorum modus : dignitatum gradus praemiorum honor , veluti cum corona, Vel torques donantur. Item
praede daecisio , & pro perSonarum qualitatibus , & laboribus justa divisio, item principis portio.
-iu Si ratione lex constat. Ita apud TertuII. AI. tonsistat, ut lib. G cap. Io. se apud Gratian. λὶ Cap. IV. Liberorum susceptio. Ita meliores CC. non successio. Male enim ante procreationem , ct educationem suc-Fessio collocaretur. Vel commodatae restitutio. AI. commendata pecunia , non perinde recte.
si Nam hoc. Paul. cap. 9. de Just. Jus pluribus modis dieitur , uno modo cum id , quod semper aequum , & bonum ς t jus dicitur, ut est naturale. Il Cap. V. Jus civile. Ex Cai. cap. 9. de Just. 9Jur. 6ὶ Vel civitas. Ex e. Omnis , de Just. Θ Jur. D. 7ὶ Humana, divinaque causa : divina, humanaque. Gratianus. Est autem posita conjunctio pro diuunctione , quod n/que Turisconsultis insolens. χη Cap. VI. Foedera paces. Sallusti in Jugurth. Leges judicia, foedera , atquc paces. 'ὶ Cap. VII. Stipendiorum modus. Hinc duplicarii, quibus mirtutis , eras iij.ndis dupli μώ-'tur , are diruti, quibus .etrahebantur ignominia causa. Vid. Fest. Θ Cicer. in Verr. iul Cap. VIII. Ex vlp. cap. I. D. de pust. Θ Τμr
145쪽
1 TUS Quiritium est proprie Ro- I manorum, ' quo nulli tenem
tur nisi Quirites, id eSt, Romani: tanquam de legitimis haereditatibus, 'in decretionibus, de tutelis, de usucapionibuS . quae jura apud nullum alium populum reperiuntur , sed propria sunt Romanorum , & in eoSdem solos constituta. Constat autem jus Quiritium ex legibus, & plebiscitis, senatuSconSultis , constitutionibus princi pum , & edictis , Τ sive prudentum
1 T EX est constitutio populi, A qtia majoreS natu Simul cum plebibus aliquid SanXertint.
scita , quod ea plebs sciat, vel quod sciscit, ita uti rogata fuit.
I C Enatus-Consultum, quod tan tum δ' Senatores populis con sulendo decernunt.
I constitutio, vel edictum, quod Rex, Vel Imperator conS tituit , vel edicit.
CAPUT XIV. Quid Responsa Irudentum.
i lia Esponsa sunt, quae juriSCon
sulti respondere dicuntur Consulentibus : unde, & responsa
Ρauli dicta. Fuerunt enim quidam pru' dentes , & arbitri aequitatis, qui iras' titutiones civilis juris compositas edi' derunt , quibus dissidentium lites, con
CAPUT XU. De Legibus consularibus, tribunitiis.
aedam etiam leges dicuntur ab iis, qui condiderunt: ut
lsi Cap. XI. Serta sunt. Plεbiscita. Grat. d. 2. cap. r. si vel quou sciscit, ita uti rogata fuit. Vel quod exsciscst.υρ α -
146쪽
IJ consulares : tribunitiae , Juliae, Corneliae. Nam, & sub Octaviano Caesare suffecti Consules Papius , &
Poppaeus legem tulerunt: quae a nominibus eorum appellatur Papia Poppaea, Continens Patrum praemia pro SUSCLpiendis liberis. Sub eodem quoque I imperatore Falcidius tribunus plebis legem fecit: ne quis pluS teStamento legaret, quam, Ut quarta pars Superesset haeredibus. Ex cujus nomine lex Falcidia nuncupata est. AquilliUS QUO-que legem condidit , quae hactenus Aquillia nuncupatur.
1 G Atyra '' vero leX eSt , quaeo de pluribus rebus simul et quitur dicta a copia rerum , & Τ' qua-
Si a Saturitate : unde, dc Satyram Scribere est poemata Varia condere: Ut
Horatii, Juvenalis , & Persit.
CAPUT XVII. De Legibus Rhodias.
- merciorum sunt, ab Insula Rhodo cognominatae, in qua antiquituS mercatorum usuS fuit. IOZ
1 Rivilegia autem sunt leges L privatorum , quaSi priVa'tae leges. Nam privilegium inde di tum , δὶ quod in privato feratur.
mittit aliquid : ut, Vir se iis petat praemium, aut Vetat: Ut, Sacrarum Virginum nuptias nulli petere liceat, aut punit : Ut, qui caedem fecerit , capite plectatur : ejus enim praemio, aut poena Vita mode
CAPUT XX. Quare facta sit Lex.
1 Actae sunt leges : ut earum L metu humana coerceatur audacia , tutaque sit inter improbos innocentia , & in ipsis improbis formidato Supplicio, refraenetur nocendi facultas.
- λὶ Cap. XV. Consulares , TribunitIae. Consulares leges vocabβntur ue quε , Consule popuIum rogante , lata erant. Tribunitiε, qua tribuno: quamυis hac plebi scita proprie appellarontur. Sed saepivi teges Cic. . de Legibus. Leges sunt veteres, RςqRς eae consulares, si quid interesse arbitramini j sed Tribanitiae. Vid. Agell. lib. Io. cap. 1o. ιὶ Suffecti consules. Consules suffecti dicebantur , qui non Xalendis Zon riis : 1ιt ordinarii, sed aliqua parte anni ροβulatum capiebant. Senec. lib. s . de Ira, cap. 3I. Dedit mihi pr.eturam, sed consulatum speraveram ; dedit duodecim fasces, sed non fecit ordinarium consulem : a me numerari voluit annum, sed de Usr mihi ad sacerdotium , Sce. Au- ρnius in Gratiari a fione. Sed consulatus ille cujusmodi Ordinario suffcctus a bimc tri spatio interpositus, in sexta anni parte consumptus. Vid. Dion. lib. 48. 3J Falcidius. Locus ex Euseb. Chron. εὶ Cap. XVI. Satyra lex. Nulla fuit lex , qua proprio nomine saura vocaretur I sed leges omnes, qua multa eaque di- eri continebant fabra appellabantur , ducta similitudine, sive ab ea lance, quε diversis pomor, seu frugum generibus refcrta deorum templis inferebatur ; siυe a cibo υariis rebus condito. Inde quas leges perpetu. valere, ct aternas esse vo-ἰς-μnt , in earum sanctionibus addebant, nese per sauram abrogato , aut derogato, hoc est , ne simul quis , cum μliis 'tterius legis capitibus de eis abrogandis ad pop. ferret. CDm enim turbulenti, aut factiosi magistratus legem aliquam po-pμ st non injucumdam abrogare cupiebant , legum capita quadam aequissima, multitudini valde grata proponere , in- -rque ea unum de illa , alia lege abroganda inserebant, quo artificio circumυentus populus utiles sue leges imprudens ab- VJbui. unde plures translationes fluxere. Nam quidquid confuse non servato temporis, aut rerΜm ordine fiebat, per sa-9 μm fleri dicebatur. Gloss. Satyra νομος oro α πε, χων. Vid. 'st. 1ὶ Et ouasi saturitate. Saturam scilicet dicebant, ct scribebant Isidori aetate. βὶ Unde, Sc satyram scribere. Hac aliena censemus cum Chachone. 7ὶ Cap. XVIII. Quod in privato seratur. More suo pro in privatum, nisi potius in priν tos legendum. Ge. 3. d. Te Ci-- . Majores nostri in privatos homines leges ferri noluerunt, id cst, enim priVilsgium. -ὶ Cap. XIX. Repetuntur hac capita ex lib. 2. c p. IO.
147쪽
CAPUT XXI Qualis debeat feri Lex.
a U Rit autem lex honesta , juSta,
I possibiliS, secundum naturam , secundum patriae consuetudinem , loco, temporique conVenienS, necessaria , utilis, manifesta quoque, ne aliquid per obscuritatem in captiOnem contineat, nullo priVato commodo , sed pro communi civium utilitate conscripta.
. . latine dicitur causa: unde, &Pragmata negotia dicuntur, & actor CaUSarum , dc negotiorum pragmati-
1 Estes quisque ante judicium,. I. sibi placitis alligat e necui sit postea liberum , aut dissimulare, aut Subtrahere Se : unde, de alligati appellantur. Item testes dicti, quod testamento adhiberi solent: sicut signatores , quod testamenta Signant.
CAPUT XXIV. De Instrumentis legalibus.
1 I Oluntas generale nomen V omnium legalium ins-
trumentorum , quae quia non Vi , sed Voluntate procedit, ideo tale nomen accepit. 2 Testamentum vocatum : qui/nisi testator mortuus fuerit, nec con firmari potest, nec sciri, quod in est Scriptum sit: quia clausum , & ob ig natum est, & inde dictum testamen tum : quia non valet nisi post testa toriS monumentum: unde Apostolu , testamentum , inquit, in mortuiS c0R
3 -' Testamentum sane in Scrip turis Sanctis non hoc solum dicit. Πquod non Valet, nisi testatoribus mor tuis , sed omne pactum , & placitum, teStamentum Vocabant: nam Labam, dc Jacob testamentum fecerunt, quod Utique etiam inter vivos valeret, & in Psalmis legitur: Adversum te teSta mentum disposuerunt, hoc eSt, Pac tum , & innumerabilia talia. Tabulae testamenti ideo appellatae sunt: quia ante chartae, & mem branarum usum in tabulis dolatis non Sollim teStamentum , sed etiam epistiniarum alloquia scribebantur: unde, Nportitores earum tabellarii vocantur
5 . Testamentum juris civilis est Τ' quinque testium subscriptione fir
6 Testamentum juris praetorii citSeptem testium signis signatum: Sc illud apud cives fit inde civile: istud apud praetores , inde juris praetorii
TeStamentum autem signare , nox/NeSt. Ut notum Sit, quod scriptum ebi
148쪽
est manu auctoris totum ConScriptum, atque Subscriptum : unde, & nomen accepit. Graeci enim ολον totum , γ litteram dicunt. 8 Irritum testamentum eSt, Si is qui testatus est, capite diminutuS eSt, aut si non rite, factum Sit. 9 Inofficiosum teStamentum eSt, quod frustra liberis exhaeredatis, Sine officio naturalis pietatis in eXtraneaS
IO Ruptum testamentum inde Vocatur, eo quod na Scente pOSthumo, neque exhaeredato nominatim , neque
haerede instituto, disrumpitur.
quod in fraudem haeredum , Vel legatariorum, Seu libertorum non eSt Palam prolatum : quod Si non latet, tamen si praedictis personis non proferatur, Supprimi tamen Videtur. 12 - Nuncupatio est, quum in tabulis, cerisque testator recitat, dicens: Haec, ut in his tabulis , ceriSque SCripta Sunt, ita do, ita lego: itaque VOS Ci-Ves Romani testimonium mihi praebetote , & hoc dicitur nuncupatior
nuncupare enim est palam nominare,& confirmare.
13 'in Jus liberorum eSt conjugum Sine liberis invicem loco pigno
rum haereditatis alterna conScriptio.
i Codicillum : ut VetereSajunt, sine dubio ab auctore dictum, qui hoc Scripturae genus in Stituit. Est
autem Scriptura nulla indigens sollemnitate Verborum , Sed Sola tritatoris Voluntate qualicumque Scripturae Significatione expressa e cujus benefitio voluntatibus defunctorum conStat eSSe SubVentum propter legalium verborum difficultatem , aut certe propter necessitatem adhibendorum sollemnium: ita ut, qui titulum scribit , ejusdem Scripturae codicillum Vocet : Sicut autem codicillus fit vice tes tamenti, ita epistola Vice codicillorum.13 Cretio est certus dierum numerus, in quo inStitutus haeres, aut
addit haereditatem , aut finito tempore cretionis excluditur , nec liberum est illi ultra capiendae haereditatis.16 δὶ Cretio autem appellata est quasi decretio, id est, decernere, Vel ConStituere : ut puta, ille mihi haereseSto: additurque, cernitoque intra dies tot. Adeundarum autem haereditatum centesSimVS Statutus erat dies , quibus non eSSet cretio addita.
17 Fidei commissum dictum: ut fiat, quod a defuncto committitur. Nam fides dicta, eo quod fiat: quod
tes eX pace con Veniens Scriptura, legi
lIl γραφον litteram. Littera pro Ser plura, ut apud incertum poetAm : Littera rem gestam loquitur, res ipsa medullam. ut Nuncupatio haec , ut in his tabulis. Ulpian. in Fragm. titui. XX. Nuncupatur testamcntum in hunc modum : Ta-.'Ri S restamenti testator icnens ita dicet: Haec, ut in his tabulis, ceIi Vc scripta sunt, ita do, ita lcgo, ita testor, δ' Q VOS, Quirites, testimonium praebetote. Sod, quod ulpianus addit, ita testor , simissum ab Isidoro , nihil mi- Ait n. Pomponius cap. 11 . de Verbor. signis. in xii. tabul. legendi verbo, eti m haeredis institutionem contineri. . Vt Jxis liberorum. Conjuges, quibus filii non essent, non poterant se invicem hHredes in universum instituere , nisi jus, strum G Principe impetrassent. vlpian. tit. xυi. quod confirmatur etiam verbis veteris interpretis Novell. Theodos. ,-tent. de Testament. qua posita est in calce Codicis Teodosiani. Codicillum. Seneca lib. de Breυit. Vitat Hoe quoque quaerentibus remittamus: quis Romanis primus persuasit 'em conscendere. Claudius is sali. Caudex ob hoc ipsum appellatus, quia plurium tabellarum contextus caudcX, apud RRxiquos Vocabatur. Unde publicae tabullae codices dicuntur, & naves nunc quoque, quae eX antiqua consuetudinapyx i yberim commeatus subvehunt , caudicariae vocantur. Hinc codicilli, qui ex tabullis cera illitis conficie Antur. υρή-ς ir in Finu gestari possent. Itemaue Scriptura , qua quis voluntatem suam sine ulla sollemnitat te= Atur. lIJ Cretio. Vid. vlp. tit. xxii. sit Neque liberum illi est. Jus , sise arbitrium intellige. 7ὶ Cretio appellata est. Varr. lib. 6. Crevi valet constitui , itaque hara es , cum constituit se haeredem esse dieitur Cernere; cum id fecit, crevisse. fideicommissum. v . tit. xxυ. Fidei commissum est, quod non civilibus verbis, Sed prccati Vis relinquitur. 'l Pactum dicitur. Refert hae oe ba Bernard. Papien. cap. II. de Herb. 1en. in I. colloci. D ς εφηl. O Greg. IX. cap. o. φρ rit. Recte in Uri libris pacta m a pago , non a pango ἀμci via
149쪽
dio dicitur: quia donator ex ea usum
esse, quod Volens quisque facit: ad pla- transit in alterum nec ultra inde ali
VCluri quando quisque paratus sit in i m j R si '
manum dabat. R 'R m .in Unius ore , sed in
2 I R nfram . . . . VR LVM 1 ut trium testium stat omne
quasi do item Praecedente enim in nuptus donatione , dos Sequitur. Nam antiquus nuptiarum erat ritus
26 Donatio usufructuaria ideo perfidiae eSt.
y reditas est res, quae mortueri; 'l' l δ' d quempiam po
, . ReC legata testamento, Π 'POSSesSione retenta. Dicta autem h*
reditas a rebus additis, sive ab aere, qμ,
possess. Ietenta. Verba sunt eronis in Topicis, qua in uno tantum
150쪽
qui possidet agrum, & censum SolVit,lii inde haeres.
a Res sunt, quae in nostro jure
3 'ὶ Jura autem sunt, quae a no bis juste possidentur, nec aliena Sunt. Dicta autem res a re ne habendo , jus a juste possidendo. Hoc enim jure possidetur, quod juste , hoc juste , quod bene. Quod autem male POSSidetur alienum est. Male autem PQ sidet, qui , vel Sua male Utitur, Vel aliena praesumit. POSSidet autem ju te, qui non irretitur cupiditate. Qui autem cupiditate tenetur , POSSeSSUS est non pOSSeSSor. 5 Bona sunt honeStorum , Seu nobilium , quae proinde bona dicun
tur : ut non habeant tUrpem USUm,
sed ea homines ad res bonaS Utantur. 6 Peculium proprie minorum eSt perSOnarum , SiVe SerVorum. Nam Peculium est , quod pater, Vel dominus filium suum , Vel SerVUm pro SUO tractare patitur. Peculium autem a pecudibus dictum , in quibuS Veterum constabat universa subStantia. 7 Bonorum possessio eSt jUS POS-SeSionis certo ordine , certoque titulo acquiSita. 8 Intestata haereditas eSt , quae testamento scripta non eSt , aut Si Cripta sit , jure tamen nequaquam est addita.
ejus haeredes caeciderunt. Io Familia herciscunda est divisio haereditatis inter haeredeS. Her-LiScunda enim apud veteres divisio
nuncupatur. Io11 Communi dividendo est inter eos, quibuS communiS reS eSt: quae actio jubet postulantibus iis arbitrium dari, cujus arbitratu res dividatur. 12 Finium regundorum actio dicta, eo quod per eam regantur , fines utrique ne dissipentur, i in dum modo non anguStiore quinque pedum
13 Locatio eSi res ad usum data cum definitione mercediS. 14 Conductio est res in usum
accepta, Cum conStituta mercede.
15 Res credita est, quae in obligationem ita deducta eSt, Ut CX tempore , quo contrahebatur , certum sit eam deberi. 16 Usura est incrementum De- noris , ab usu aeris crediti nuncupata. 17 'in Commodatum est id , quod nostri juris est, & ad alterum temporaliter translatum est cum modo temporis, quamdiU apud eum Sit, unde, & commodatum diebam est.
tor rogatus permittit debitorem in possessione fundi, sibi obligati demorari,S eX eo fructus capere. Et dictum Precarium, quia prece additur , quasi prece adium, r , pro d , littera com
19 Μutuum appellatum est, quia id , quod a me tibi datur , eX meo
tuum fit. 20 Depositum est pignuS commendatum ad tempus , quasi diu positum. Deponere autem quis Videtur,
cum aliquid metu furti', incendii, naufragii apud alium c todiae causa Κ2 In-
in IndE , Ω haeres. Al. ἱnde res. . . I in Iura autem sunt. Ex August. epist. s . qua referuntur a Greg. cv. I 2. de Verbor. signis. I . q. 4. ς. M H uicam, . a Bernard. Pap. in I. colleci. ii Dummodo non angustiore quinq. ped. Negationem tollit A. August. ad leg. Xii. rab. cv. 2O. Commodatum. Commodum lib o , mendose. Fin Cum modo teinp. Id est , cum pronitione temporis. Al. per commρήμm ' , . Isi Dictum precarium. q. p. a. Productio υerbi est aritim, ut in armario. Seή σνμ ινρμινεν mmεήὲ explicari, qui, neget