장음표시 사용
431쪽
quadratum, & sastigiatum ultra Omnem eXCelsitatem, quae fieri manu pos-dit , unde & mensuram umbrarum egressae nullam habere umbram dicuntur. Τὶ Tali autem aedificio surgunt, ut a lato incipiant, & in angustum finiantur , sicut ignis. Πῖρ enim dicitur
ignis. Has AEgyptus habet. 'in Apud
majoreS enim potentes , aut Sub montibus , aut in domibus sepeliebantur. Inde traftiam est, ut Super cadaVera, aut Pyramides fierent, aut ingenteS CO-lumnae collocarentur.
CAPUT XII. Do Edificiis Rusticis.
palis , atque VirgultiS, arundinibusque conteXtum , Τ' quibus possint homines tueri a Vi frigoris, vel caloris injuria. 2 Tugurium casula eSt , quam faciunt sibi Custodes vinearum ad tegimen sui, quasi tegurium, SiVe propter ardorem Solis, & radios declinandos , Sive ut inde , Vel homines, Vel bestiolas, quae insidiari Solent natis frugibus , abigant. 'in Hanc rustici Capan-nam Vocant, quod unum tantum capiat.
s Ο Tesqua quidam putant eSSe tuguria , sit quidam loca praerupta , dc
δ' Magalia aedificia Numidarum agreStium oblonga, incurvis la-
teribus tecta , quasi navium carinae Sint: sive rotunda in modum furn0rum. Et '' Μagalia dicta, quasi Ma ria, quia Μagar Punici novam Vibiam dicunt , una littera commuta al. Pro. r. Magaria , Tuguria.
tur , eo quod in eo agat ialiquid. Alii agrum ex Graeco Π0sai nari manifestius credunt. Unde & i ta Graece Choragros dicitur. a Villa a vallo , id est, aggζN terrae nuncupata , quod pro liri Φ
3 ''' Possessiones sunt agri lὸ ς PRtζntes publici, privatique, quo Sis; tio non mancipatione, sed qui q. 3 ut Potuit, Occupavit, atque pos ' 'unde & nuncupati.
datur , Vel stabiliatur patrimoni. ' FundUs autem, tu urbanum aedifici.
5 Praedium , quod ex omni . Patrifamilias maxime praevidetur, 'ς t, apparet, quasi praevidium, 'quod antiqui agros , quos bello ς
PQrant, ut praedae nomine habebasi 6 Omnis autem ager, ut)ro docet, quadrifariam dividitur, oenim arVus est ager , id est, sati00δ' aut conSitus , id est aptus arboribβ T au
sit Tali autem aedis. Vid. Amm. MarceII. lib. 11. auxsk Apud majores enim potent. Servius AEn. Ir . ad illud. Fuit ingens monte sub alto. Apud mxjores , sphin' ' 'es Sub montibus , aut in domibus Sepeliebatur. Unde natum est, ut super cadavera; aut Pyramydes fierenς ν δμῆ φ. Iocarentur columnae. I I si Cap. XII. Quibus possint homines tueri. Tueri dixit passive , ut miruυius, ct alii. Hanc rustici capannam. Ita hodie Itali, ct nostri Cabaῶa. sit Tesqua quidam putant esse tuguria. Sic Q. libri Sabinum merbum ait esse Acron 6ὶ Quidam to a praerupta, Scc. Glo r. TCSqRa , sive Tesca κ άκ ., Mi καὶ ἔρημsti τὸ M'. o, ut 7 Magalia sedis Num. &c. Verba sunt Sallustii in Jugurth. de Mapalib. nuh id/m sunt, quod Ma Ita, W μ' - ηὶ Et Magalia dicta q. Magaria, &c. . Serυ. AEn. I. ad illud. Miratur m. 2E. m. q. Novam. Addidit Di ρ 'f'f ua punica magis sciens. - ὶ Cap. XIII. Ager LatinE, 8cc. Ita Varro lib. . Sed reprehenditur a Suintiliano. 'D Possessionets, i c. omnia e Fest. in Possessiones. dictus. Serv. Georg. 1. Fundus dictus ab eo , quod sit rerum omnium fundamentum. ik-J innas ager. Serv. in princip. Georg. ex Varron.
432쪽
aut pascuus, qui herbis tantum , de animalibus Vacate aut floreu S, in quo Sunt horti apibus congruentes, & flo
ribus. Quod etiam Virgilius in quatuor
7 Rura veteres incultos Agros dicebant, id est, sylvas,& pascua, Agrum Vero qui colebatur. Nam ruS eSt, QUO mel, quo lac, quo pecus haberi poteSt. Unde & rusticus nominatur: haec grestium prima, & otiosa felicitas. 8 Seges ager est in quo Seritur , unde & Virgilius : Illa seges demum votis respondet avari Agricolae. 9 Compascuus ager diectus, quia divisoribus agrorum relictuSest ad
PaScendum communiter Vicinis. I o Al tu vitas ager eSt, qllem paullatim fluvius in agrum reddit. 11 Arci finius ager dictuS est, quia certis linearum men SuriS non Continetur : sed arcentur fines ejus objectu fluminum , montium , arborum,
unde & in iis agris nihil subsecivorum
inter Venit. I 2 Novalis ager eSt, primum Pr0 cissus, sive qui alternis anni S Va-C-t , novandarum sibi Virium CaUSa. Novalia enim semel cum fructu erant, di semel vacua.
I 3 Squalidus ager, quasi e XCOlidus, eo quod jam a cultura eXierit, Si-ςUt EXconsul, quod a conSulatu dis-
1 Uliginosus ager eSt Semper uvidus. Nam humidus dicitur, qui aliquando siccatur. Uligo enim humor terrae naturaliS eSt, ab ea n Un- quam recedenS.I5 Subseciva sunt proprie, quae de materia praecidens sutor, qUaSi SU-perVacua abjicit. Inde dc subsecivi agri, quos in pertica di UiSos recusant, quasi steriles, Vel palUStreS. Item subseciva quae in divisura agri non efficiunt centuriam , id eSt, jugera cc. 16 Area dicitur tabularum aequalitas. Dictoa autem area a planitie , atque aequalitate Unde & ara. Alii aream Vocatam dicunt, quod pro triturandis frugibus eradatur , Vel quod non triturentur in ea, nisi arida. 17 μ' Pratum est cujus foeni co-Pia armenta tuentur, cui Veteres Romani nomen indiderunt ab eo , quodpiotinus Sit paratum nec magnum laborem culturae desideret. Prata autem SUnt, quae Secari POSSunt.
18 'in Paludes diectae a Pale pastorali Dea , quod paleam , id est, pabula nutriat jumentorum.
ra H Seges est. Serυius ibid m. t Arctfinicis ager, &e. Dontinus de Agrorum qualitate. Ager est arcisinius , qui nulla mensura continetur: finitur ςcundam antiquam observationem fluminibus fossis , montibus a Vii. a alboribu , antcmissis aquarum divortiis , tac. ρ ρ voce unde , viarum fortasse legendum hoc loco. Novalis ager. Verba sunt Serυii Georg. I. l l Uliginosus. Eiusdem ad illud. Dulcique uligine laeta. Georg. I. fJὶ Inde re subsecivi u item subseciva. Vidend. Siculus Flacc. , 'θntinus co . de Sualitate Agrorum , quod iero uel ad centuria nomen , melius omni io Varro, qui a centum jugcribus dictam ait, quam flaccus , quia centum homini-- a utriti que verba a ponemus , scd Varronis ita uti emcnd/ta sunt a Chacone. 57l vis igitur cum Romani i inquit 'o in ex hoste captum victori Populo per bina jugera parciti sunt , centenis hominibus ducenta 3ugera de scrunt , & hoc fa to centaria i iste appellata. Tarr. i. de Re Rust. cap. Io. Iugeri pars minima dicitur scrupulum , id est, de- qm pedes in longitud nem , e laticudinem qradratum. Ab hoc principio mensores nonnunquam dicunt , in subsecivum δ=ς unciam agri , aut sextantem , aut quia ali id , cum ad iugerum pervenerunt , id habet scrupula. cclxxvi Q. 'φ' tum as an i quas noster ante bell uri 'u-nicum pendebat. Bina iugera, quae a Romulo primum di Visa diccbantur im, quod ii eredem sequerentur , haereditim app llarunt , haec postea a centum centuria dicta. Ac ne quid in ra- ρ'ς vocis requiras. Id m lib. s. de Lin . Latin. Centuria primo a centum jugeribus dicta , post duplicata retinuit no- η' Π , ut tribas multiplica ae idem tenent nomen. Festus quorue : Cencuria in agris ducena jugera significat. Vid. Mi.' Rarr. a Fulυ. υrsin. edita . si tum ab eoqiod sit protinus parat. Ita Varro. Prata dicta ab eo , quod sine operC Parata. paludes dicte a pale. Varr. Palas, aut Iulum aquae in altitudinem ,& palam latius diffusae. C p. XIV. Fines dicti eo q. a. funiculis. Diximus saepe de hoc genere nolutionum.
433쪽
rarum enim lineae in terrarum partitione tenduntur, ut dimensionis aequitas
nia antiqui lima dicebant, a quo & limina ostiorum per quae foras, & intro itur e & Limites , quod per eos se raS in agrOS eatur. Hinc & Limus Vocabulum accepit, cingulum , quo
servi publici cingebantur obliqua
menSuras distinguunt , atque decla Tant. His enim testimonia finium intelliguntur , & φὶ agrorum intentio, &
Limites maximi in agris sunt duo: Cardo, & Decumanus. Cardo quia Septemtrio directus a cardine Coeli est: nam sine dubio Coelum Vertitur in Septemtrionali Orbe . Decumanus est, qui ab Oriente in Occidentem per transversum dirigitur , qui pro eo quod formam X faciat, Decumantis eSt appellatus. Ager enim bis divisus figuram denarii numeri effi
s Arca ab arcendo Vocata. Fines enim agri cuStodit, eosque adire prohibet.
trium possessionum fines astringit.
Hinc & Quadrifinium, quod quatuor.
Reliqui limites angustiores, & inter se distant imparibus intervallis, dc ninminibus designatiS.
CAPUT XV. De Mensuris Agrorum.
V1 dere , capacitate, tot Siphdine, altitudine, animoque finitur. M 'jores itaque Orbem in partes, pJx ς in Provincias, Provincias in Regi0sς , Regiones in loca , loca in territori/i
territoria in agros , agros in centuri)ii Centurias in jugera, jugera in climJ J, deinde climata in actus, perticas, p- V. , gradus , cubitos , pedes, p3lTQβruncias, & digitos diviserunt: Tan δenim fuit eorum sollertia.
agreStium mensurarum. Inde unci/h bens digitum , & trientem. Τ' Ι'ὸ mUS autem quatuor habet digitos .edecim: passus pedes quinque: pς tica passus duos , id est, decem pς
xR , quasi portica. Omnes enim ps; cedentes mensurae in corpore sunt, IJ
P Rimus , pes, passus, & reliqua, βψμPertica portatur. Vst enim decem p dum , ad instar calami in Ezechici
7 IR m .simum dictum, eo quod purpuram transversam habet. Item limina ostiorum, Se -o elati limo , sic etiam lcgit eo loco Servius & verbena tempora vincti: Limus vestis est qua Ab μ ' 'usquQ ad pcdVs teguntur pudcnda poparum. PIaec autem vestis habet in extremo sui purpuram limam , i 'xuosam. Unde sc nomen accepit. Nam limum , obliquum dicimus.
sit Et agr. intentio. Sic v. cc. Intentio. Productio. Quia Septemtrio. Ita Salmant. vetustissimus. Arca Trifinium. Vid H in. de Limitibus agror. se Sicul. Flatc. de Condit. aer. Glossar. Arcae, an si cap. XV. Mensura Iam tur. Verba s ut Boethii in Geometricis cap. I. Orbcm in partes. Gotth. cc. In partibus , ut apud Boethium. Digitus est pars mini m. agrest. mcns. Ex Frontino. In te uncia habens digitum , de trientem. Ita emendavit Chacon optim e , eum in omnibus libris esset, Wης'μ
434쪽
ETYMOL. LIB. XV. 395ne pedum quatuor, longitudine cen' D ADTIr v v I Itum viginti. 'VUI ' VI. 5 Climata quoque undique Ver
sum habent pedes SeXaginta. 6 Actus quadratus undique finitur pedibus centum Viginti. Hunc Baetici Arapennem dicunt, ab arando dia, Galli leucas , AEgyptii schoenos, scilicet. Persae paraSangaS. Sunt autem prin
g Actus duplicatus jugerum fa- prio quaeque Spatio. cit, ab eo quod est junctum , jugeri
1 riss Ensuras viarum nos milliaria dicimus, Graeci Sta
8 Jugerum autem constat longitudine pedum ducentorum quadraginta , latitudine centum Viginti. 9 Achum Provinciae Baeticae ruStici Agnam vocant. Io Porcam iidem Baetici triginta pedum latitudine , centum octoginta longitudine definiunt. Sed Porca est, quod in arando eXtat. Quod desos tum est lira. Galli Candetum appellant in areis urbanis spatium centum Pedum quasi Centetum. i in In agres-2 Μilliarium mille passibus terminatur .P& dictum milliarium , quasi mille adium , habenS Pedum quinque millia.
quingentiS. Stadium octava pars milliaris
eSt, conStan S paSSibUS CXXV. Hoc primum Herculem StatuiSSe dicunt, eumque eo spatio determinasse , quod ipse sub uno spiritu confecisset ac proinde Stadium appellasse, quod in fine respirasSet, Simulque StetisSet. 5 Via est , qua potest ire vehi tibUS autem pedum CL. quadratorum culum , 5 Via dicta a m vehiculorum Candetum vocant. Porro stadialis ager incursu. Nam duos actus h bet passus CXXV. id est , pedes DCXXV. cujus menSura OctieS compu-idia milliarium facit , quod constat quinque millibus pedum.
II Centuria autem ager eSt du-ςςntorum jugerum , qui apud antiquos a centum tu aeribus Vocabatur: Capit propter euntium , & Venientium vehiculorum occurSUm.
6 7 Omnis autem Via, aut publica est, aut priVata. Publica est, quae in solo publico est, qua iter actus pinpulo patet. Haec aut ad mare , aut ad oppida pertinet. Pri Vata eSt, quae vi-δζd postea duplicata est, nomenque cino municipio data est. pristinum retinuit. In numero enim J Strata dicta , quasi vulgi pedita Venturiae multiplicatae sunt , nomen bus trita. Lucretius : Strataque jam mutare non potuerunt. Vulgi pedibu detrita Viarum. Ipsa est,
Hunc Baetici Arapennem. Sie fortasse legit Isidorus , qui ab AErsndo nomen deducit: ted apud Columellam .,sa sis ' icriptis libris Arepennem : in legibus Gotthicis lib. 3. cap. 4. I. 21. se tisi. s. l. Si intcr Aripennem. Glotia ium ', Arpendia κγ θρα. Arvipendium σχοῖνος γεωπιτι κος. et Agnam vocant. Acnuam se reperisse in meteribuι Columella , ct Varronis libris tertatur Victorius ad Vare. lib. i. d. R it. cap. io. Colum. lib. cap. I. Acnam utrobique etiam in vet. Cod. legit Chacon. g. in c. ἀμαικῶr mutato D Hre agnam ex cc. Gotth. retinere visum e t. ii in agrestibus a. p. cl. quadratum iustum Candetam vocant. Columella : In agreStibus autem pedum cl. quod arai Cadetum nominant. S. d Candetum habent Isidoriani omnes Codices. - Cap. XVI. Nos milliaria, Galli leucas, &c. Hieron. in Zoel. cap. 3. Nec mirum, si unaquaeque gen czrta viarum. Πδ ais appellet nominibus : cum & Latini mille passus vocent, Se Galli leucas, & Persa: para angas a & restes uni δ si mania , atque in singulis nominibus diversa mensura sit. Et paulloqost: Egyptii σλρ ννς. ., 'ης icxilor. incursu impulsu. Complut. Gotth. duo actus eapit. duo, ad vehieula referendum. Semius AEn. ud illo . CODVςctant calle angusto ; via ei ''- dimidium; qua potest ire vehiculum. Nam actus duo carpenta c pix P Opxςx ςvnxium . α νςntcntium vel leuia in occursum. δ/ QR dis autem via , aut pub. Ex V . c. Praetor. 3. via-D. Nequid in loco publico.
435쪽
& delapidata , id est, lapidibus Strata. Primi autem Poeni dicuntur lapidibus vias stravisse, postea Romani eas per omnem pene orbem disposuerunt propter rectitudinem itinerum,& ne plebS eSset otiOSa.
nentia Coaggeratis lapidibus strata , ab aggere, id est, coacervatione dicta, ιρὶ quam Historici viam militarem di-Cunt , ut: Qualis saepe Viae deprensus in aggere SerpenS.
ab homine quaqua VerSum poteSt. Io Iter autem, de itiner dive Sam significationem habent. Iter enim locus est transitu facilis , Unde appellamus , ela itum. Itiner autem est itus longae Vise , ipse labor ambulandi, ut quo Velis, perVeniaS.
est, a Semi itu dicta. Semita autem hominum est, callis, ferarum, Pecum
1a Callis est iter pecudum inter montes angustum , & tritum a
callo pedum vocatum , sive call0 p 'cudum praeduratum. Ι3 Tramites sunt transversa in
agris itinera , sive recta via, dicti qu0
1 Divortia sunt flexus Viarum, hoc est, Viae in diversa tendentes ea' dem diverticula sunt, hoc est, dives Iac divisae Viae, sive semitae tranSVer ην
Is Divium , quia duplex est Via
t 7 Ambitus inter vicinorum aedificia locus, duorum pedum , α ς mipedis ad circumeundi facultat mrelictus, & ab ambulando dictu 18 Orbita vestigium carri , UOrbe rotae dicta.
et o Clivosum , iter flexuosum . 21 in Vestigia sunt pedum iisn primis plantis expressa Ocὸ λ quod iis Viae praecurrentium inucia seatur, id est, cognoscantur.
sit Agger est media. ι Sers. AEn. s. ad illud. Qualis saep. viae d. i. aggere Is.sαὶ Quam Historici Viam militarem dicunt. Ex jod. AEn. 11. ad illud. Vidit ab adverso venientes aggςxς δ' s3j Iter est Via. Vid. cap. I. D. de Semit. rustici praui. eemi Semita itineris dimid. Servius AEn. . ad illud. Convectant calle angusto semita est semis via , undς dicta , O, Varro lib. . qua ibant, ab itu iter appellarunt ; qua anguste semita , ut semi iter dictum. ssi Callis. Serv. ibid. Callis semita est tenuior callo pecudum praedurata. senii 16ὶ Eadcm diverticula a latere viae. Serv. AEn. 9. ad illud. Objiciunt alii sese ad divortia nota: Diverticvltae transversae, quae sunt a latere Viae militaris. Male ergo libri omnes , alterae viae. tiit adi Tl Compita. Idem Georg. 2. Ad-Pagos , & compita circum , id est , per quadrivia , quae compita app./ῆρςo , quod multae viae in unam confluant. 8ὶ Ambitus i. v. ae. l. Festi sunt verba. Varro lib. . Ambitus circumitus ab eoque xii. tabularum inte pyς 'xum parietis circumitum esse describunt. Puto autem legem his υerbis fuisse conceptam. Ambitus parietiέ & γ '. Volusims Metianus lib. de Ponderibus. Lex etiam linquit j xir. tabul. arstumento est, tu qua duo P 'mi sestertius pes vocatur. hrci' Vς xigia. Serv. AEn. 11. ad illud Vestigia plantis institerat : Signa pedum primis plantis exprcssςy- ' ' VR ης xyg , imagines pedum. Illud aniιm, primis non a artis Isidoro, mireilii osse , non Servii. Π 'ff Nihil νnim ad verbi interpretationὸm. '
436쪽
i DULv1s 'in diistus, quod vi Vemti pellatur. Tollitur enim
jus flatu, nec reSistit, nec Stare noVit,
sicut ait Propheta e Tanquam pulVis, quem projicit VentuS a facie terrae.
3 Coeuum est vorago luti. Cinis ex incendio dicitur, ab eo enim fit. 5 Favilla , quod per ignem effecta sit. Nam φm igniS eSt. 6 Gleba , quod gloVus Sit. Pulveris enim collectione compingitur, in uno stlomere adunatur. Terra au
xζm ligata, gleba est Soluta, pulVis. 7 Labina , eo quod ambulantihus lapsum inserat, dicta per deriVationem a labe. 8 Lutum vocatum quidam per δ' tiphrasin putant, quod non Sit mun
duna, nam omne totum mundum eSt.
9 Volutabra appellata, quod ibi apri volutentur. 1 o in Uligo sordes limi , vel
apud quos primum eX ea Vasa confecta sunt.13 Creta ab Insula Creta , ubi
I in Creta Cimolia candida est, a Cimaea Italiae Insula dicta, quarum alteia VeStimentorum pretiosos colores emollit , & contristatos Sulphure quodam nitore eXhilarat: altera gemmis nitorem pra Stat.
15 Creta argentaria, & ipsa candida appellata , eo quod nitorem a
16 Terra Samia a Samo Insula dicta, candida, & levis, & linguae glutinosa , medicamentis , & vasculis
1 'in Pulvis Puteolanus in Puteolanis Italiae colligitur collibus , opponiturque ad Sustinenda maria, suctusque frangendOS. Nam mersus aquis protinus lapis fit , undisque quotidie fortior effectus in saxum mutatur Ll sicuti p I. pulvis V. V. pellatur. At. pulsetur. Sed videndum, quἰd voluerit Plinius , cum lib. 31. eap. 13. di ' Quis n. satis meretur pessimam s terrael partem , idcoque pulverem appellatum. imus vocatus, quod levis sit. Mirum fugisse Isidorum verba Tertuliani in lib. de Anima. Quid aliud limus, quam si' x optinus 3 Illud sero magis mirum, cum tam multa hujusmodi upud Iruvissimos Auctores leg ntur . quoidam. lentur eati ἰn solum Didorum saυire. '
437쪽
sicut argilla igne in lapidem verti-
vis ejus in aquis ferVentibus sentitur, nec alia res faciliUS accenditur. Na citur in Insulis AEoliis inter Siciliam,& Italiam, quas ardere dicunt. Invenitur de in aliis locis effosSum. Hujus genera quatuor. Vivum quod foditur , tranSlucetque , & Viret, quo SoloeX omnibus generibus Μedici utuntur. Alterum quod appellant glebam, usibus tantum fullonum familiare
Tertium liquor est, usus ejuS ad lanas Suffiendas , quia candorem , mollitiemque praestat. Quartum ad elychnia conficienda maXime aptum. Sulphuris tanta ViS eSt, Ut morbOS comitiales deprehendat nidore suo impositus ignibus. Ana Xilaus calicem Vini, prunaque Subdita circumferens eXar- deScentis repercuSSu pallorem dirum, velut defunctoorum convivis offudit.
propinquantes colligunt. '' In Syria
autem limus est passim a terra eXaeS- tuans. SpiSSantur autem Utraque , &denSitate coeunt, & utraque Graeci π1σσαο φαλτον appellant. Natura ejus
ardens, & igni cognata, & Τ' nequa' quam ferro rumpitur , nisi solis md liebribus inquinament is, utilis ad com pageS naVium. 2 Alumen vocatum a lumis quod lumen coloribus praestat ita guendis. Est autem salsugo terr e, efficiturque hyeme ex aqua, & limo, aestiVis solibus maturatur. Hujus θῖς cies duae sunt, liquidum, & spis . U
quod in igne exiliat. Fugit enim iS nem, dum Sit igneus. sed naturam ς quitur, quia ignis, & aqua semper i ter Se inimica sunt. Alii sal a sal0, Sole Vocatum existimant, ly VJ V aquis maris Sponte gignitur, .pVNJ
in eXtremis littoribus; vel scopulis dς relicta, & Sole decocta. Sunt & lac. i& numina, S: putei, e quibus hauri . Dehinc in salinis ingestus Sole bl Jtur, sed & flumina densantur in 'lem, amne reliquo sub gelu nuci' Alibi quoque detractis arenis collis
tur , creScens cum Luna noctibili nam in Cyrenaea Ammoniacus βὴ renis invenitur. y Sunt & montes s
livi salis, in quibus ferro caeditur lapis renascens, tantae alicubi duxi 'ut murOS, domosque massis Salὶ ciant, sicut in Arabia.
rentiae sunt. Nam alibi suavis, - SalSiSSimus: commune sal in igne ζὲς pitat. Tragasaeum nec crepitat igs 'nec eXilit. Agri entinum Siciliae nJ 'O Ulii Ur enim ignis est. Ita Hieroum. in ri in Genes. eap. 13. Ur Chasdem , id est, in time Chaldaeosum i 1ὶ Hujus genera quatuor. e Plin. lib. 3 1. cap. 1 F. Ex quo quaedam sunt a nobis restituta. l3ὶ Cap. II. Bitumen in Judaea. Locus ex Hegesin. lib. 4. cap. 18. . lacuis in In Syria autem limus est. Plinius, & bituminis vicina natura est, alibi limus , alibi terra; limus Z J' iunt. diximus emergcns, terra in Syria circa Sidonem oppidum maritimum. Spissantur utraque, M in densit x m si Graeci Pissasphalion , vel Asphallopiosam; ut quidem legitur apud lxx. Exod. 1. in manusc Vatic. '
s6J Natura ejus ardens , e. i. c. Haec non de bitumine , sed de naphtha Plinius, ct fortasse aliena sunt. 1 mς l7ὶ Et nequaquam ferro rump. Hegesin. Haerere sibi fertur bitumen, ut fetro haud quaquam , vel aliquδ ξ φῆ tali i spccie recidatur, &c. ὀὶ Est autem salsugo terr. Plin. 3 s. cap. II. 9ὶ Fugit n. ignem. Ex eo l. lib. I. cap. 9.si Ol Nam ex a l. mar. Ex cap. 7. . nc ' λὶ Sunxi montes nativi. Ex eodem eap. sustulimus hine sot.m majuu , qua ibia ιχ intura Plinii tualibus, Nel remanserat , vel irrepserat. 8
438쪽
EYT MOLmae patiens in aqua exilit , in igne
5 Sunt ex colorum differentiae. Memphiticus rusuS est, in parte quadam Siciliae '' purpureus , ubi AElnamonS est. Item in eadem Sicilia in Pachyno adeo splendidus, eu lucidus , ut imagines reddat. In Capadocia crocinus effoditur. 6 Salis natura necessaria est ad
7 Pulmentis enim Saporem dat,eXcitat aviditatem, & appetitum in omnibus cibis facit. EX eo quippe omnis victus delectatio, & summa hilaritas. Hinc & SaluS nomen accepisse putatur. - Nihil enim utilius sale, &Sole. Denique cornea VidemUS Corpora nauticorum. Quin etiam pecudes,
armenta, & jumenta Sale maXime provocantur ad pastum : m multo largiores lacte , multoque gratiores casei dote. Corpora etiam Sal astringit, Siccat , & alligat. Defuncta etiam a putrescendi labe vindicat, Ut durent. 8 Nitrum a loco Sumpsit Vo
cabulum. Nascitur enim in Oppido, vel Regione AEgypti Nitria, ex quo
ει medicinae fiunt, & SordeS Corpo-xum , vestiumque laVantur. Hujus natUra non multum a Sale distat. Habet enim virtutem SaliS, ik Similiter oritur canescentibus siccitate littoribUS.
9 Aphronitrum Graece , Latine Spuma nitri est, de quo quidam ait. Rusticus es, nescis quid Graeco
nomine dicar. Spuma vocor nitri Graecus es Aphronitrum. Colligitur autem in Asia , in speluncis distillans, dehinc siccatur Sole. Optimum Putatur , Si minime fuerit ponderOSum,ela maxime friabile , colore pene Pur
Chalcitidis est thymum , id est, flos, unde & apud Latinos aeris flos appellatur. Fit autem nunc multis in Regionibus : φρὶ olim in Hispaniae puteis, vel stagnis id genus aquae habentibus, quam decoquebant, & in piscinas ligneas fundebant, appendenteS Super eas restes , lapillis extentas, quibus limus in similitudinem Τ vitrei acini adhaer bat : sicque ejectum Siccabatur diebus XXX. Fit autem nunc alibi in speluncis , quod liquide collectum dehinc diffusum in quosdam botros solidatur fit Ela in scrobibus cavatis, qVarum de
lateribus decidentes guttae coaleScunt sit & salis modo eX flagrantissimo Sole. Adeo autem Con Strictae Virtutis est,
ut in Leonum , S UrSOrum Ora Sparsum , tantam vim habeat ad stringendum , ut non Valeant mordere.
CAPUT III. De Lapidibus et ut arUAS.
1 π Apis a terra tanquam den- sior, etiam Vulgo discernitur. Lapis autem dictus, quod laedat pedem. in Lapis mobilis est, & spar-
sit Purpureus. Solin. cap. de Sicil. Purpureum salem Maa mittit. su Niliit n. virilius , &c. Ex cap. 9. . Multo larg. l. multoque grat. Ex cap. 7. Rirgit. Georg. 3. Hine M amant fiuvios magis , & magis a tendunt: ri salis occultum reserunt in lacte saporem. r Nitrum. . ca=. Io. Soetomen. lib. 6. Eccles. Hist. cap. 3o. de Scithi Regione Muti: Istum locum appellant Nitriam. P QP Qxea quod est pagus finitimus, tu quo nitrum colligunt. Meminit quoqua Nitria Cas ιβν. coitHt. o. cap. l. G, Hieron.
Jὶ Ue quo quidam. Martiat. apud quem: Dicor ,& Aphr. 6ὶ Olim in Hispania e put. Ex Plin. lib. . cap. I 2.i7ὶ In similitudinem vitrei acin. Ex eod. I l Tantam autem vim. Vρrba sunt Pituit ibid. . . . . . . 'ὶ Cap. III. Lapis mobilis est. Ita proculdubib legendum repugnantibus omν .ui likrtii ηρο molis , sequitur enim, Saxa haerent.
439쪽
et Saxa haerent, de a montibus eX-ciduntur.3 Petra Graecum est.
4 Silex est durus lapis, eo quod exiliat ignis , ab eo dictus.
s 'in Scopulus a saXo eminenti, quasi a speculando dictus , SiVe a te
Latine. Est autem rupiS CaVata.
'in Crepido extremitas saXi abrupti , unde & crepido Vocata , quod sit abrupti saxi altitudo.
8 Cautes aspera SaXa in mari, dictae a cavendo quaSi cautae. 9 Μurices petrae in littore , 'in similes Μuricibus vivis acutissimae , S navibus pernicioSae.1 o in Echo SaXum est, quod humanae VociS Sonum Captans , etiam verba loquentium imitatur. Echo autem Graece , Latine imago Voca tur , eo quod ad Vocem reSpondens alieni efficitur imago sermonis: licet, hoc quidem, & locorum natura eVeniat , ac plerumque conVallium.11 Calculus est lapillus terrae admiXtuS , rotunduS, atque duriSSimus,
dc omni puritate lenissimus. Dictus autem calculus , quod Sine molestia brevitate Sui calcetur cui contrarius est Scrupus, lapillus minutuS, dc aSper , qui si inciderit in calciamentum, nocet, dc molestia est animo : unde dianimi molestiam dicimus scrupulum, hinc dc scrupea saxa, id eSt, aspera 12 Jψὶ Cos nomen accepit, qWV ferrum ad incidendum acuat : COzi enim Graeco sermone incisio nomina tur. Ex '' in his aliae aquariae sunt: alix oleo indigent in acuendo, sed oleum lenem , aquae aciem acerrimam Nd
Spumae densitate concretus fiat, dc ei: aridus, candore parvus , tantamqVς naturam refrigerandi habens , ut iβV-Se missuS , musta fervere desinant
I Rudos Artifices appes. Π lapides contusos , dc calci admiXr0 1 quos in paVimentis faciendis supersus
dunt , unde & rudera dicuntur. δ5 Gypsum cognatum calci ei idc eSt Graecum nomen , plura ζjgi genera. δ' in omnium autem optim is lapis specularis. Est enim signis sed in clorum , dc coronis gratiSSimus
16 ' Calx viva dicta , quia d. '
sit tactu frigida , intus occultum c0β tinet ignem. Unde & perfusa aqua itytim latens ignis erumpit. Natura ζlyΤmirum aliquid facit. Postquam est.' arserit, aquis incenditur, quibus SQ ignis eXtingui: oleo extinguitur, q δ'
i IJ Scopulus a saxo enim, &e. 'rba sunt Servii AEn. I. ad illud. Scopuloque infixit ac sλὶ Spciunca Latine , est autem rupis cav. Idem ad illud. Sub rupe cavata , periphrasis est inauἱt in speliin η U rςpido quod sit abrupti saxi altitudo. Verba sunt Servii AEn. io. ad illud. Forte ratis celsi conjunctδ tSaxi 2 4 praeterea sequuntur in editis, non Isidori sunt, sed eius qui plura, quam oporteret, e Sersio des rip i Numiis muricibus vivis. Serv. An. s. ad υ. Acuto murice remi, Murex saxi acumen eminens per tranq' hi 'O Nonius. rs1ὶ Echo saxum est. Fit quidem in saxis sapius echo , sed saxum ipsam dielam nollem. Ia' 6ὶ Echo autem Glaece, Iatine imago. Non quod Graeca υox, Latine sit imago, si ierbum iὸrbo reddas, ', rini imaginem vocia Appellμnt, quam Graci vocant ἡλώ. Virg. Georg. Aut ubi concava pulsu Saxa sonant, Vociiq/ς ' sa resultat imago. Horatius: redderet laudes tibi Vaticani Montis imago, alibi: cujus recinit locosa Πψμ- 'go : ergo non recte quidam εἰκὼν edidere iiij Calculus cst. Serv. Ad v. Dumosis calculus arvis Georg. 1. Calculus est lapis brevis ictrae admixtus culus, quod sine molcstia sui brevitate calcctur. Os Et omni puritate lenissimus. f. Et omni parte laevissimus. Id m inf. lib. 18. cap. 61. Calculi vocati , qμ int, & rotundi. ἔ
440쪽
solet ignis accendi. Usus ejus structuris fabricae necessarius. 'in Nam lapis lapidi non potest adhaerere sortiUS, Nisi calce conjunctus. ρὶ Calx e lapide albo, & duro melior Structurae: eXmolli, utilis tectoriis.
17 i in Arena ab ariditate dicta, non ab adhaerendo in fabricis , ut Viniunt quidam. '' Hujus probatio , Si
manu impressa stridat, aut Si in VeStem candidam sparsa, nihil sordis relinquat. netem lapidem tenuerit Sub vase a genteo , ferrumque Super argentum posuerit: deinde subtermoVente manu cum lapide ferrum cursim deSupermovebatur. Unde factum est , ut in quodam Templo simulacrum eX serro pendere in aere videretur. 'in Est
quippe alius in AEthiopia Magnes, qui ferrum omne abigit, respuitque. '
De Lapidibus InsignioribuS.s 'in Gagates lapis primum inventus est in Cilicia, Gagatis fluminis
fluore rejectus. Unde & nominatus, licet in Britannia sit plurimus. FSi au-
1 MAgnes in lapis Indicus ab tem niger, planus, lenis, & ardens
L V L Inventore vocatus. Fuit au- igni admotus. 'i' Fictilia e X eo scriptatem in India ita primum repertuS: Cla-Vis crepidarum, baculique cuspidi haerenS , cum armenta idem MagneS pas-Leret , postea & paSSim inVentus. Est autem colore ferrugineus, Sed probatur cum ferro adjunctiis ejus fecerit raptum. Nam adeo apprehendit ferrum, ut catenam faciat annulorum. Unde & eum vulgus ferrum Vi Vum δppellat. Liquorem quoque Vitri , ut ferrum , trahere creditur , CUjUS tanta vis est ut refert BeatiSSimus Au
gu)tinus quod quidam eumdem Mag-
sit Nam lapis lapidi non potest adhaerere conjunctius. Ex Aug. lib. I. de Civit. eap. 17. Wὶ Calx e lapide albo. Prin. lib. 36. cap. 23. Patia . tib. I. cf. IO. Vitruv. lib. 2. cap. s.l in Arena ab arid. Seri. AEn. i. ad υ.-Potiuntur Trous arena Quaeritur , inquit, habeat ne hoe . . Axio sic desitiit, si ab ariditate dicitur, non habet, si ab haerendo , ut in fabricis videmit, lini - . ' P f- ψης ν δ inpexior etymologia. Contra Charisius: Harena dicitur, quod haereat ι & arena quod ardui Vi Qx t i nyra tione sonat. gy-xtu, iamcn cum asia 'l Hu)us probatio , si manu comp. e Pallad. lib. I. cf. Io.ul Cap. IV. Magnes lapis Indicus. Plin. lib. 36. cap. λ 6. Magnς appellatus est ab inventore, ut Auctor e, ςxi in Ida repertus , &c. Lua lectio si vera est, ct vox Indicus evVrien μ erit, γ Ida, non India , d. tia. 'pq ebit. Sed quoniam illa de Magnete Nicandri carmina non extant, ct varietas etiam in Plinii Cod i ιι, ' , '
non delentur , incenSUS SerpenteS fugat , daemoniacos prodit, virginitatem deprehendit: mirum quia accenditur aqua, oleo restinguitur.
rei coloris , ab igne nomen Sortitus, eo quod accensuS Semel nilia quam eX-
tinguitur. De quo lapide mechanicum aliquid ars humana molita est , quod Gentiles capti Sacrilegio mirarentUr. Denique in Templo quodam fuisse Veneris fanum, dicunt ibique cand labrum , & in eo lucernam Sub divo
qi us adseriti, nihil mutandum duximus : non quin Ida mni prρῆ-m nμm ct fabula pastorali vitor eii Idi I sid India luis . I,idorum apud Plinium credimus. Luod vero Servistra Arabs , ct Marbodaus Poeta Gallus IndiZiam L qm Magnetem iocent, haud magni refert. Lucretio etiam, quam Nicundro de Eumologia magis assentior ita scrib. nii 'gncta vocant patrio de nomine Graii, Magnetum, quia sit patriis in finibus ortus. si Nam addo aprehendit ferrum, ut anui. cat. EX AN. 2I. de Civit. cap. 4. ct Plin. lib. 34. cap. I .