장음표시 사용
461쪽
s. ων , id est, SeparanS, & Se cernenS. ΜiXta enim , & adulterata inter se per ignem metalla dissociat, ab auro , S. argento aeS plumbumque Secernit, alia quoque metalla ab igne defendit, & cum sit natura aeris ferrique durissima, si absque Stanno fuerit , uritur , & crematur. - Stamnum illitum aereis vasis saporem facit gratiorem , & compescit virus aeruginiS.
Specula etiam ex eo temperantur. Ce-TuSSa quoque eX eo , sicut & eX plumbo conficitur.
1 FP Lectrum vocatum , quod ad
I. radium Solis clarius auro, argentoque reluceat. Sol enim a Poetis Elector vocatur. in Defaecatius
est enim hoc metallum omnibuS metallis. ' Hujus tria genera.Unum,quod
cx pini arboribus fluit, quod Succinum
dicitur. Alterum metallum , quod narturaliter invenitur , & in pretio habetur : Tertium , quod fit de tribus partibus auri, & argenti una. Quas par teS , etiam Si naturale solvas, inVenieS. Unde nihil interest, natum Sit, an fac est. ρὶ Elemtim, quod est naturale, ejusmodi naturae est, ut in conViVio,& ad lumina clarius cunctis metallis fulgeat, & Venenum prodat. Nam si
eo infundas Venenum, stridorem edit,& colores Varios in modum arcuS cce testis emittit.
I Donderum, 'in ac mensurarum 1 juvat cognoscere modum
Nam Omnia corporalia , sicut Scrip tum eSt, a Summis usque ad ima inmensura , & numero, & pondere dis' POSita sunt, atque formata. i' Cunc tis enim corporeis rebus ponduS natu
ra dedit. Suum quoque regit Omni/pondUS. a Primus Μoyses, qui omnes an tecedit Gentilium Philosophos tempse re , nobis & mensuras , dc numero να pondus diversis in Scripturae suae lociS narravit. ἔψὶ Primus Phidon Asegi Vus ponderum rationem in Gra 'Cia constituit, & licet alii antiquiore extiterint, sed iste hac arte eXperien tior fuit.
3 Pondus di etiam , eo quod in
Statera libratum pendeat, hinc & pes Sum. Abusive autem pondus libra ui ReSt. Unde etiam dipondium di etiam, quasi duo pondera , quod nomen ad
tume utrumque enim ejusdem naturae
sit Cap. XXIII. Stanni etymologia crematur. Totus Iocus concinatus ex verbis Hieronymi in Zachar. cap. 4 2 ad eymologiam attinet retuliise sus ciet. Lapis linquitὶ id est , massa , qui apud Hebraeos VIII scribi R est, stanneus . νμολογιi ta Uων , id est, separans , de secernens, ut quomodo stannum mixta, & i - - ta , &c. sit Stannum illitum conficitur. Ex Plin. 34. cap. IT. 3 Cap. XXIV. Sol enim a Poetis Elector. . Plinio 37. e. h. Defeeatius est enim hoc metall. e Serv. Georg. 3. ad illud. Purior electro. Hujus tria genera. Ex eo . Ain. 8. Ad Carmen. Quod fieri f. l. v. p. electro. Et Semii serba examinan vel nquimus. in Electrum, quod est naturale, Jcc. Ex Plin. 33. cap. 4.f' C p- XXV. Ponderuin , ac mensurarum juvat. Rhemm. Palamon. Pondera Paeoniis veterum memorata libς Nosse juvat. Sicut scriptum est. Sapient. D. ybhau,'' PQxvi xςbus pond. n. Palemon. Pondus rebus natura locavit eorporeis , elementa suum Icgix QMμ 'siol u. Phidon. Ex Euseb. Chron. Strabo quoque a Phidone signari coeptum argentum ex Ephoro
462쪽
. ETYMOL. LIB. XVI. et stances aequali examine pendens, facta II Obolas siliquis tribus appen-
propter talenta, '' δ centenaria appendenda , Sicut Momentana pro par-VJ, modicaque pecunia. Haec & Moneta Vocata. Eadem & Statera nomen ex numero habens, quod duabus lanci-
ditur, habens ceratia duo, chalcOS quatuor. Fiebat enim olim eX aere ad instar sagittae. Unde & nomen a Graecis accepit, hoc eSt, sagitta. 12 Scripulus sex siliquarumbus, & uno in medio stilo librata aequa- pondere con Stat. Hic apud Graecos liter Stet. 3 - Examen est filum medium, qu0 trutinae statera regitur, & lances Rquantur. Unde dein lanctis amentum dicitur. 6 Campana a Regione Italiae gramma Vocatur. Scripulus autem dictus per diminutionem a lapillo bre-Vi, qui scrupus Vocatur. 13 Drachma Octa Ua pars unciae est, & denarii, pondus argenti tribus constans ScripuliS , id eSt, XViii. sin men accepit, ubi primum ejuS usuS liquis.Denarius autem a dando dichus, 'pertus est. Haec duas lances non ha- quia pro decem nummiS imputatur. , t ; sed virga est signata libris, Nunciis , & vago pondere menSurata. 7 Unicuique autem ponderi certus est modus , nominibus propriis cisignatUS.
8 Chalcus minima pars pon , quarta pars oboli est, conStans ςntis geminis granis. Appellatur au xζm Chalcias , quod sit parVUlUS , Si ς' t & lapis calculus, qui adeo mini R Iis est , ut sine molestia sui cabcetur.
9 Siliqua vigesima quarta pars 'lidi est , ab arboris semine Vocabia
I O Ceratum oboli pars media est liquam habens unam, &Semis. Hunch nitas semiobolum vocat. Ceratum' item Graece, Latine cornuum interpretatur.
1 Solidus nuncupatur , quia nihil illi deesse videtur. Solidum enim veteres integrum dicebant, Sc totum. Ipse quoque NomiSma VocatUr , pro eo quod nominibus Principum effigiisque Signetur. Ab initio vero
Hoc enim ab Assyriis coepit. Dicunt enim Judaei, quod Abraham in terram Chanaan primus hanc advexit formam. Solidus apud Latinos alio nomine i in Sextula dicitur , quod iis sex
uncia compleatur. Hunc, ut diximus, 'in vulgus aureum Solidum Vocat, cujus tertiam partem ideo di Xerunt tremiSSem , eo quod solidum faciat termiSSUS.1s I '' Sextula bis assumpta Duebiam facit, ter poSita Staterem reddit. 16 Stater autem medietas unciae Nn 2 eSt,
' it centenaria pondera. utuntur hae ioca ritruυ. Iib. 7. c/ρ. 3. Si supζx id lλpidis centenarii pondus imponatur. lib. - eaκ Fusius Salvius duo centenaria pondera pcdibus toxidcin mλDibus , 5c ducenaria duo humeti. calas ferebat. Exsia i Roma cent narii hujusmodi l pides m lii φ risiim silico, nonnulli etiam antiquitii litt-ωοῦ- νI . . , A δ- Π nti e cap. I . His verbis et Centum pondium incertum unum, ανιή inscripti. Id centum pondium vocat de Re Rust, ς δ certa , nisi incretum , & creta cum Chacone mavis luere , ut incretum sit ex Festo indiυιsum. Rδmen est filum. e Se υ. AEn. o. Jupiter ipse duas aequato eXamine lances.
. Impana. Eadem apud nos Romana .icitur. . h icus minima pars ponderis. Octava pars oboli Polluci lib. s. ct Cleopatr3 in frumento , quod extat: decima, . 'μ' tib. 13 isti m. Diodoro clud Suidam sexta: Dioscoridi tertia: ut fuiιse appareat diversi ponderis Chalcos.
aue 'palus. Sic m/lio ιι libri, scripulum , scriptulum, is scribulum legitur in ultorum Auctorum vetustιssimis cc. ui qndo .ineta obae οἱ thatu= ad similieudinem Graci nominis V chma tribu, constans scripulis. Fannius : In scripulis tribus d Acbmλm , quo pondς ς doctis Argenti faelli, , - x duri inius Athenis.lh b iditio vero formam. Ex Epiphan. lib. de Pond. 6 Mens. via quod his sex v. e. Fannius. Sextula quae fertur, nam sex his uncia constat. tiui, 'Rigus aureum solidum. Non solum mulaus, sed Apulejus et sm ι-- Cςnx Hqx ς Olidos aureos offeren, ρ,. Sextula bis assumpta duellam. Fannius: Sextula cum dupla est, veteres dixere duellam.
463쪽
q2q. D. IS ID cst , appendens aureoS treS , Unde i Vocatur Stater , quod tribus solidis stet. Hic Semiuncta , quia Semis habet de uncia. Hic & semissis , quia ponderis Semis est, quaSi SemiS aSsis.1τ Quadrantem Hebraei 'in simi-
tur. Quadrans quod unciae quartam partem appendat.18 Τ' Sicel, qui Latino Sermone Siclus corrupte appellatur , Hebraeum nomen est, habens apud eos unciae
Graecos quarta pars Unciae eSt, & Stateris medietas , drachmas appendens duas. Unde cum in Litteris Divinis legitur Siclus , uncia est: cum Vero in Gentilium, quarta parS UnCiae QSt.
tatem minorum ponderUm Sua unitate vinciat , id est , complectatur. Constat autem drachmis viii. id est, Scripulis XX iv. uod proinde legitimum pondus habetur, quia numerus Scripulorum ejus horas diei, noctisque metitur, vel quia libram essicit duodecies compiliat US.
2 o Libra XII. unciis perficitur,
HISPAL.& inde habetur perfecti ponderis ge'
nus, quia tot conStat unciis, quot men'sibus annus. Dicta autem libra , quod sit libera, & cuncta intra se pondera praedicta concludat. et I Μna in ponderibus centum drachmis appenditur , & est nomen
IDCCC. tremisSes CCXXV. solidi LXXV. statere S XXV. 2 2 fg Talentum autem summum
e Se pondus perhibetur in Graecis: nam nihil est Chalco minus , nihil Talent'
gentes pondus habetur. Apud Romanos enim Talentum est LXXII. libra' Tum , Sicut Plautus ostendit, qui ait, duo talenta esse CXL 1 v. libras. E tautem triplex, id est, minus , 'ς dium , summum. Alinus quinquagin ta 'in medium LXXII. libris Sum
23 Centenarium numeri nomen est, eo quod centum librarum ponGe' ris sit. Quod pondus propter per se tio nem centenarii numeri Romani inSti'
sit Quadrantem similitEr Hebraei Codrantem. Ita qui em υAla υἱdZtur mero mus in nominibus HebrAlc. φη ed Hicroum i 1ἀpe , quod scit, nescit, in eo libro, ut etiam Isidorus in hoc. Nam Gracas, c, Latinas vocet, q με braba essent, interpretatus est. artasti Ex Vocata Quadrans, quod unciae quart. p. Epiph. lib. de Pond. o. Mens. Siclus , qui & quadrans dici x pars est unciae, dimidium stateris habens drachmas duas. Sed decolus e t in Latina soce Gracus homo , Iii ibidem labi fecit. Non enim quadrans uncia, sed assis est quarta pars. Neque eo confugere potest Isidorus ut uncia es D ios. Nam Plinio teste semunciales fa ti, deinceps in eo statu manserunt, ui etiam in iis , qui nunc i
ἶl sicut unciae pondus. Verba quidem sunt Hieroumi in Quast. in Genes. cAp. 13. Verum prater Josephum q 'untiq. cf. 9. tradit, siclum pendere quatuor drachmas Atticas , hoc est, semunciam l ipse Hierondimus sui obli chiel. cap. 4. Siclus , linquit id est, stater , quatuor drachmas habet, drachmae autem octo Latinam unci NHoc Isidorum non vidisse , mirum est. Apud Latinos autem , & Graecos. EX Diphanio. Gram uJ Constat autem drachmis vi II.-Mensibus annus. Fannius: Uncia fit drachmis bis quatuor , unde putandRN ' mata dicta, quod haec viginti quatuor in se Uncia habet , tot enim formis vox nostra notatur. Horis , quQς peragit noctemque, diemque. Unctaque in libra pars est, quae mensis in anno. lόὶ Quod sint siliquae, Sec. Ita pleriq e Gotth. ut tamen a quibusdam absit hac summa. . Talentum summum esse pond. peris. Mem ira a tento : Quod summum doctis perhibetur pondus AzbςΠλβ nihil his obolove minus , majuSue talento. . 83 Cujus varium apud diversas gente.. FerVi ATV, s. ad illud: Argenti, aurique talenta. Talentum linquill ς ς'. in varias gentes, varium pondus cst, sed apud Romanos taluntum est lxx. librae, sicut Plautus ostendit in Mostellas; ν η' duo talenta esse cxl. libras. Sed reme meo judicio Chacon. Si talentum, ait, sex millia drachmarum continet, ut F 'ν firmat , libra υerb drachmas xcvi. Umitur profectb, ut talentum libras Romanas lxii. tantum appendat , non lΝΝ 'is Servium legitur , neque Plauti locus aliud suadet. Symare cum Isidori Codice, lxi l. librar. , cxliv. libras cρ' ἔμ' . mbe ut, non dubito quin lxii. γ cxx lv. de Doctissimi Viri sententia hoc loco legendum sit, atque ita Servi in cum eodem existimamus , ut pro ix. is xx. librariorum vitio lxx. ct xl. irrepserint. 9ὶ Medium lxxi i. Scribo lx in . minitim tot Summum c:cx. De quo Vitruυius loquitur lib. Io. cap. LI. cum ait: Habentem pondus talentum qu μμ quod fit quadringeuta octoginta millia pondo.
464쪽
1 Ensura est res aliqua modo a L suo, vel tempore CircumS
poris. Corporis est, ut hominum, lignorum , & columnarum longitudo, brevitas. Sed & Solem istum propriam sui Orbis habere menSuram, qu0d Geometrici perscrutari aUdent. emporis, ut horarum dierum dc annorum. Iδ Unde & metiri pedes h rarum dicimus , hoc est , mens
Proprie autem menSura Voca-Cyathos sex , quae idcirco Cotula vo Catur, quia Graeco Sermone Cote incisio dicitur, &Hemina Sextarii triduo aequa inciditur , & Cotulam facit. 9 Hemina autem appendit libram unam, quae geminata SeXtarium facit. 1 o Sextarius duarum librarum est, qui bis assumptus nominatur Bilibris : assumptus quater, sit Graeconomine Choenix : quinquies complicatus Quinarem, SiVe Gomor facit Adjice sextum , Congium reddit. MNam Congius SeX metitur SeXtariis,a quo, de Sextario nomen dede
'R , quod ea fruges metiuntur , atque id est, per augmentum creScendo VO- humentum, id est, humida , & Sio Catur. Unde postea pecunia beneficiim , ut modius , artabo, urna , di amphora. gratia dari coepta, Congiarium appellatum est. UnUSqui Sque enim sui tem-3 Mensurarum pars minima Cin PoriS Imperator faVorem Populi cap-ς hi QRr , quod est dimidia pars dra- tans adjiciebat, ut largior Videretur in ςhmM , appendens siliquas novem, donis. v d triplicatum Chonculam facit. 12 Congiarium autem specia-.q Choncula drachma una, & di- liter menSura est liquidorum , cujus dia adimpletur.5 Cyathi pondus decem dra- 'mis appenditur , '' qui etiam a qui- indam Cuatus dicitur.
drachmae adduntur ad X. ii Z Τ Acetabulum quarta parS da inae est, xii. drachmaS appen
8 Cotula Hemina est habens& rem simul, & nomen a Romanis
impositum inVenimUS.I3 Μetreta eSt mensura liquid
rum. Haec a menSura accepit nomen, μετρον enim menSUram dicunt Grieci
& inde appellata Metreta, licet, & Urna , & amphora, & reliqua hujusmodi nomina menSUrarum Sint, tamen
ista hoc nomen a denarii numeri pe sectione accepit.
la XXVI. Unde & metiri pedes horar. Vide Pallad. in fine singulor. mensium. Priam quibusdam Cuatus. Al. casatus, al. caulacus, al. causatus. Cu tum quidὶm Arabes hanc mensuram υν- placet Chacon, qui Cuatum probat, ceu ex margine hac adscita existimat, Rabanum nihil moror. o. Vx balum xv. drachmas append. Ita Plinius. Isidoriani libri xii. drach. app. Error ex similitudine notarum i . s.; 4e cya:o: Bis quinque hunc faciunt aerachm , si appendere tentes, Oxybaphus fiet, si quinque addantur ad illai. si s δ habens cIastoi sex. Rhemn. At colyte cyathos bis ternos una receptat. Qui hςnuna sextarii. Idem: At Cotylas, quas si placet , dixisse licebit Heminas, recipir geminas Sextarius utiui: eo. μ' ςx assumptus fit Graio nomine Choenix, , Epiphaneus: Cotyla dimidium Scxtarii est, appellata est Cotila a. q. Sςxtarius in duas partes sccctur. ν, inquies complicatus Quinarem, sive Gomor facit. Cum paMilo post Gomor dic tur es e modiorum xv. modiui ij fui, qi xvi. aut 1 cundum Isidorum hoc capite xx II. contineat, quomst ρ ibi Di oru sinitet, non video. S.d A. tri summam manum scimus, se aliena illis in ita prope uccciii se, rertio quoque verbo cernimui. 3,. . 'm Congius sex metitur Sextariis. Sic infr. eo quod quinque modii. mςxi-xx xa pH Vὸ ilixit, , iuri coniisti. .. . sti J 'μ t. D. de Contrah. e t. cap. 3 6. D. locoti. . 'μ' Sextarii nomen ded. Rhemn. A quo Scxtarii nomen fecisse Priores, credidat . ''gjdriuna autem spee. Ex 'b. apud quem men/ose luitur ApMd Hebr/os.
465쪽
i Metrum ad omnem menSuram pertinet, τρον enim Graece , Latine mensura dicitur. Nam dc cyathus
mensura est, dc amphora menSura eSt,
& quidquid plus , minusVe capit,
mensura eSt. Sed ideo hoc nomen specialiter Sibi assumpsit, quod sit mensura perfecti numeri, id est, denarii.
15 'in Modius dictus ab eo, quod
sit Suo modo perfectus. FSi autem mensura librarum XLIIII. id eSt, SeX-tariorum xxii. Cujus numeri causa inde tracta est , eo quod in principio
DeuS XXII. opera fecerit. Nam prima die septem opera fecit, id eSt, materiam informem , Angelos , Lucem, Coelos Superiores , Terram , Aquam, atque Aerem.Secunda die Firmamentum solum. Tertia die quatuor: Maria, Semina, Sationes, atque Plantaria. Quarta die tria: Solem, dc Lunam,& Stellas. uinta die tria: Pisces , dc Reptilia aquarum , dc Volatilia. Sexta die quatuor: Bestias, Pecudes, Reptilia terrae , & Hominem. Et facta sunt
omnia XXii. genera in diebus sex. Et XX ii. Generationes sunt ab Adam US-que ad Jacob , eX cujus semine naScitur omnis gens Israel. Et xxii. libri Veteris Testamenti usque ad Hester. Et xxii. litterarum sunt elementa , quibuSconstat Divinae Legis Doctrina. His igitur exemplis modius XXii. SeXtariorum a Μoyse , Secundum Sacrae Legis menSuram effectias est. Et qUamvis diversae gentes huic mensurae pondus , vel adjiciant ignoranter , Vel detrahant : apud Hebraeos Constitutione Divina tali ratione servatur. Μodius enim a modo dictus. Hinc & modica, id est, moderata. Modicis enim modius nomen imposuit. Nam modica
Pro parVis abusive, non proprie di
ta morem ProVinciae Palestinae unum& dimidium modium capiens. 'Τ Cum jus nomen ex Hebraeo sermone trac tum eSt. Salum enim apud eos nomi natur Sumptio, sive levatio, eo quod qui metitur,eamdem menSuram Sumat, ac levet. Est & aliud Satum menSu'ra SeXtariorum XXii. capax, quaSi mindiuS.I7 Batus vocatur Hebraica lingua ab olearia mola, quae bath apudeOS , Vel ballia nominatur capiens quinquaginta SeXtarios, quae mensura una molae Vice proteritur.
I 8 Amphora vocata, quod hὶΠc& inde levetur. Haec Graece a figur3 sui dicta dicitur , quod ejus ansae go
minatae videantur aures imitari. Reci Pit autem Vini, Vel aquae pedem qu dratum , frumenti vero modios ita licos treS.
dam Quartarium dicunt. Proprie au tem Urna VaS est, quod pro conden dis defunctorum cineribus adhiberi solet, de quo Poeta : Coelo tegitur, qui non habet urnam. 2 I Medimna est mensura quis que modiorum. Medimna autem La
tina lingua vocatur, id est, dimidi/, eo quod quinque modiis metiatur, qui est dimidius numerus a persecto do
22 Artaba mensura eSt apu Egyptios seXtariorum lxxii. compo situs numerus, propter lxxii. geni β, Vel linguas, quae Orbem impleverun
-lii Modius servatur. Omnia ex Epiphan. 2ὶ Sarum genus est mens capiens. Ex Hieroum. in Matth. I . si Cujus nomen ex Heb. die. Hae se qua restant usque ad finem cap. ex id nos non prasi mus, sed Isidorum saiis ιει tim tanιο Auctore ducimus.
466쪽
2 3 Gomor xv. modiorum onus Io N. Latinum significat nomi appendit. ma Graecum, id est, Solidum. 2 Corus xxx. modiis impletur. II IB. Jota adjuncta beta si nic eX Hebraico Sermone descendit, nificat dimidium Solidum. ρqui vocatur Cora a similitudine collis. I a Q. Virgulae duae ex uno an ora enim Hebraice colles appellan- gulo a tava in dextram se dividentestur. Coacervati enim modii xxx. ins- Significant Drachmam, quam etiamt,ir collis videntur , & onus cameli Holcen appellantessiciunt. I 3 N V. N, Latinum adjunc-
Onderis '' signa plerisque ig- tum significat Unciam. nota sunt, dc inde errorem I 5 A Lambda Graecum per gentibus faciunt. Quapropter medium Sui, i. Latino adjecto siqn, eorum, dc characteres , ut a Vete- sicat Libram. Ribus signata sunt subjiciamus. 16 Κυ Κappa Graecum circa a Z. Zeta littera significat dim, sinem cornuum adjuncto , υ. Graeco significat Cyathum.17 K Si. o. Latinum habuerit
i pψyxςcta simpliciter significat Obo
m ' Σ:. Geminata Virgula , duo
adjunctum Heminam demonstrat, quam Graeci Cotylen Vocant.18 by XI Graecum si acceperit junctum. E. Latinum significat Sextarium.
D F. Latinum significat Obolos tum, indicat Acetabulum. Quod G quatuor. Ci OXyba Plion vocant. 7 E. Latinum demonstrat Obo- 2 O di Graecum supernosito N
i' quinque. Latino significat Mnam Oboli vero sex propterea cha- 2I T T Latinum in fine ha
mihi: 'p' XXVII. Pondetis signa ut a veterib. Fannius. Haec de meusuris, quarum si signa requiris. Ex ipsis si ἰῆ'gno cere chartis. Vid. Galen. Dioscorid. Paul. si utem. Non displicet nota Neapolitani Codicis.l l .L-xinum. Paullus, non o. sed ν. adjungit. iii in fine lambd. hab. Hujus nota figura, ct usui iε D it i 'st Hm, qua est in Mas.I c
467쪽
CAPUT PRIMUM. De Auctoribus Rerum Ru
a D EκυM 'in Rusticarum Scri- bendi sollertiam apud Graecos primus Hesiodus Boeotius humanis studiis contulite Deinde Democritus , ό Μago quoque Carthaginensis
in XXVIII. Voluminibus studium agricolationis conscripsit. Apud Romanos autem de agricultura primus Cato instituit, quam deinde Marcus Terentius expolivit, mox Virgilius laude carminum extulit. Τ Nec minus studium habuerunt postmodum Cornelius Celsus , & 'l Julius Atticus , f AE milianus, Sive Columella insignis Orator, qui totum corpus ejusdem disciplinae
et i δ' Primum ad aratrum boVes jun-XiSSe ferunt quemdam privatum hominem , & fulminatum nomine HO-mOgirum. Quidam autem Osirim dicunt esse Artis hujus InVentorem. Quidam Triptolemum. 'ὶ Et hic quaevtio est quomodo prima Ceres serro in Graecia Vertere terram instituit : Sed ferro qualicumque, non specialiter VO mere , aut aratro. Stercorandi agri ra' tionem primus induxit liui quidam ninmine Stercutius in Italia. iiii Culus araa Pico dedicata est. Hic plura instru menta agriculturae reperit , primu que agros simavit. Eumdem quidam Saturnum putaverunt, ut majorem ii ii nobilitatem facerent hoc nomine quo Splendide sonaret, & dignitalcm tituli compararet.
1 Ultura est qua frumenta, V iVina magno labore quaerun tur, ab incolendo Vocata. Divitiae enim Antiquorum in iis duobus erant, bc ne PaScere, & bene arare. Cultura agri, cinis, aratio, intermissio , incen Sio Stipularum , stercoratio , Occatio
sit Cap. I. Rerum Rusticarum compleXus est. Hae fere ex ColumeII. lib. I. c. p. I. sit Mago quoque Carthaginens. in XXV l . Ita Varr. lib. I . de Re Rust. cap. I. s3ὶ Nee minus studium habuzr. Columeli. Nuc minorcm laudem meruerunt. s J Julius Attieus. de vitibus tantum Fcripsit. De quo Plin. in India lib. I s. O I7isi is milianus. Palladius Rutilius Taurus Amilianus, Vir IllustVis. IM Sive Columelia. Disjunctionem pro conjMnctione more suo potuit. 7ὶ Primum ad aratr. b. sanxisse fer. Ex August. I 8. de Civit. cap. 6.lηl Ouidam autem Osirim. q. Tripi. e Serv. Georg. I. Uncique puer monstrator aratri. 'in F.t hic quaestio est. Ex eodem ad illud. Prima Cures serr. . i Q'id in nomine stercutius. Ex Lalf. lib. i. cap. 1o. idem Sterces, ct Stereulus socatur apud Aug. IS. δε ορο ' ci p. I . bicrculics apud Macrob. lib. I. Salum. siil Cujus ara a Pico. Macrobius , a Zano Pici Patre. p. ll. Cultura agri, cin. ar. interm. Sorυ. ad Georg. Initium. Pinetues autem efficit terras cinis, inxς mi iqdl, in UD - tipul-rum , stercoratis , unde etiam laetas ait. Nam fimus , qui pet aeros jacitur , vulύ- iμ - μ' η
468쪽
et Cinis est incendium , 'in per quod ager inutilem humorem eXUdat. 3 Aratio dicta, quia de aere priUS
terrae culturam eXercebant, antequam
ferri fuisset usus repertus. - DupleXVSi autem aratio: Vernalis, & autumnaliS. Intermissio est , qua alterniS-nnis Vacuus ager Vires recipit. 5 Stercoratio est laetaminiS asper- ἰ0. Stercus autem Vocatum, Vel quia
kternitur in agris , Vel quia eX tergi Vporteat quidquid sordium in Civitate redundat, sive quod Veri US est, a
xQrce , qui & Sterculus dissiis. Idemst fimus est , qui per agros jacitur. '' Et dictus fimus, quod fiat mus, id
y t , Stercus , quod Vulgo laetamen y0catur, eo quod Suo nutrimento la
xὸ faciat germina, reddatque pinguia arva, & cunda. Occatio est, cum ruStici SatiODς secta, bubus dimissis , grandeSSi bas caedunt, ac ligonibus frangunt: R dicta occatio , quasi obcaecatio, 'V d operiat. Occare igitUr eSt Ope
Ii e terra semina, vites, Vel arbores. Runcatio est a terra herbas ς vellere. Nam rus terra CSt.
8 Sulcus a Sole vocatus, quod pr0Scissus Solem capiat. 9 Vervactum dicitur, quasi Vere, id est, Verno aratum. IO Proscissio est aratio prima, Lum adhuc durus eSt ager, JI Satio dicta, quasi Seminis actio , vel quasi satorum actio. Serere autem Vocatum , quia hoc Coelo sereno faciendum est , non per imbreS. Hinc est, & illud Virgilianum: Nudus ara, Sere nudUS. Messis a metendo, id est, recidendo dicta.
quod jacimus, SiVe a Sectione.
De Frumentis.1 DRima Ceres coepit uti seu L gibus in Graecia , & habere
segetes translatis aliunde sem minibus.
Hujus meminit Ovidius dicens: Prima Ceres unco glebam dimovit aratro. Prima dedit fruges, alimentaque
2 qin Frumenta sunt proprie, quae aris' tas habent: 7 Fruges autem reliqua: Frumenta autem, Vel frugeS a frumendo , hoc est, a Vescendo dictae. Nam frumen dicitur Summa parS gulae.
3 Primitiae proprie sunt, quae de frugibus praecerpuntur. Triticum , vel a tritura dictum , quod puriSSimum horreo con
5 Far dicitur , eo quod initio
tum in pila missum frangebant, & hoc
hςr quod ager inutilem hum. exud. met. Atque exudat inutilis humor. Duplex autem est aratio. e Serv. ad υ. Vere novo. Georg. I. se ictus fimus , quod L mus, id cst, stercus. Mus terram interpretatus ast supra lib. 2. cap. 3. sed h/c aliena pu-λ --cora , , recte : nam ct υerba Servii, qua retulimus , ab Isidoro fideliter descripta credo , o i etymologia '' i non meminii, dicitur etiam hodie ab Italis stercus latame. te Rndes glebas. Πιtus. Occare , & occatorem Verrius putat dictum ab occaedendo , quod caedat grandes globos, : '' ς' in Cicero venustissime dicat ab occaecando fruges satas. ubi glebas , non globos, est hoc locρ legendum , sed e6' mologia usus est Varro lib. i. de Re Rust. cap. 3 I. Vineas novellas fodere , aut arare ; & poste/ Occare , id est, 'vere, ne sit gleba. Gloss. Occat. βωλοκοπεῖ. . siti, i p Prima Ceres coepit uti frugibus in Graecia. Aug. 18. de Civit. cap. 6. Regnante aulcm Argo suas uti coepit Vaecia , & habere segetes in Agricultura delatis aliunde seminibus. y qmcnta sunt prop. q. arist. hab. e Serv. Georg. I. ad υ. Siliqua quass. legumen. . ' k Wges autem reliqua. At Serυ. AEn. I. ad υ. Frugesque recepi. Errant linqMitὶ qui disc nunt frumenta a frugibus. . frumen dicitur summa pars gulae. Servius utrobique.'' id antiq. molendi. . Sινυ. AEn. 1. ad illud. Et torrere p. s. &srang. saXο.
469쪽
quod idem vulgo semen dicitur. Ador quondam appellatum ab edendo, quia primo eo usi sunt homineS , sive quia in sacrificio ipsius generis Panis ad
aras offerebatur. Unde adorea sacrificia dicuntur.
8 Siligo genus tritici a selecto dictum. Nam in pane species ejus praeci-
9 Trimestre triticum ideo nuncupatum , quia Satum pOSt treS menses colligitur : Τ' Nam ubi propter
aquam, aliamVe cauSam matura Satio omissa est, praesidium ab hoc petitur. 1 o Alica, Graecum nomen eSt. 11 Alicastrum Simile est alicae , pondere , & bonitate praecipuum.12 Hordeum dictum, quod prae-Caeteris generibus frumenti aridum ante fiat, vel quod spica ejus ordines ha- . beat. Horum tria genera. Primum HeXaticum Vocatur , eo quod Spica ejus sex ordines habeat, quod quidam Cantherinum appellant, quoniam animalia melius , quam triticum pascit, α homines salubrius , quam malUm triticum. Alterum Distichon, eo quod duos ordines habet, hoc plerique Galaticum vocant. Tertium TrimeStre, quia dum cogit neceSSi taS, Verno Seminatur, & celeriter colligitur. 13 δ' Scandula, a divisione V a ta. Duplex enim est, Scanditurque, id est, dividitur. 1 Centenum appellatum , eQquod in plerisque locis jactus seminis ejus in incrementum frugis centesi'
16 Panicium dictum, quod mul tis in Regionibus ex eo Panis Vico homines sustententur , quasi pani
17 Pistum, a PaSto. 18 Sesamum, Graecum nomen
I9 Farrago dicta a farre. Est enim herba hordeacea adhuc viridi nec dum granis ad maturitatem tur gentibuS.2o Spicam de maturis frugibLIS abusive dicimus. Nam proprie Spi Jest, cum per culmi solliculum , id est,
e tremum tumorem aristae adhUc rc
nues in modum spiculi eminent. 2I i' 'in Arista appellata , quo prius ipsa areScat. 22 Culmus est ipse calamu Spicae , qui a radicibus nascitur. Et dictus culmus , quaSi calamus. 23 Folliculus est theca frumen ii , in qua granum servatur interius i φὶ Haec super spicam vallo instructJmu- IJ Adoreum tritici genus. Festus. Ador sarris genua, egor quamdam appellatum, ab edendo ; vel quod ad x- η ' μῆnat tostum , laude in sacrificio mola salsa efficitur. αὶ Quod idum vulgo semen dicitur. Plinius d. Zea lib. I g. cap. 8. Est & haec Italiae in Campania maximeq ς εφφρ' appellatur. Lis in Nam ubi propter aquae, aliamve caus. e Columell. lib. 2. cap. s. l l Alica Graicum non uia est. L linum putat Festus : Alica sinquit in dicitur, quod alit eorpuι. Carisius ver ι -' ' Alicam sine adspiratione di iam : Verrius tradit, & sic multi dixerunt: Lucilius xv. Nemo est halicarius postςxiψ 'cum adspirationet dixit. Ergo su. judice lis est. si Alicastrum similc est alicae. C-lμmeli. ibid. Semen trimestre, quod dicitur alleastrum , idque poadere a M hq tale est praecipuum. Tisi Horum tria gener. Ex eod. cap. '. Ni i q sta μή duo genera species omnes ordat ratulit. s J Scandula. λ. scandalia. f. Scandia. Sic enim apud nos vellatur. Si Centenum. Quod a Plinio Secale dicitur lib. IX. cap. is. sue J Spicam de mat. eminent. e Serv. Georg. 2. ad illμd: Spicea jam campis.&c. iiDὶ Arista appel. Ex eod. AEn. 7. Ad illud: Cursu laesisset aristas. '
470쪽
munimen praetendit, ne avium mi- quod manu legantur, neque sectio norum morsibus spica suis fructibus nem requirant. eZuatur , aut Vestigiis proteratur. 2 Leguminum plurima genera, 2 '' Stipulae sunt solia , seu Va- eX quibus Faba , Lenticula , Pisum' ginae, quibus culmus ambitur , atque Faselus , Cicer, Lupinus gratiora in sulcitur, ne pondere frugiS curVetur, quae ambiunt culmum. Et dicta stipula , quasi usta, & quasi ustipula. Stipula dicta ab usto : collecta enim meSSe Uritur propter culturam agri. hQm stipula, vel quia pars ejus Uri-hir , pars interdum pro palea praeciditur. 5 Palea a quibusdam vocari di-ςktur, quod pala Ventiletur, ut fru- ζnta purgentur. GentileS autem pa-ἰς m a quadam Pale frugum In Ventribςς nominaverunt, quam Cererem eS-
ζ Volunt. De qua Virgilius: Te quo-qqQ magna Pales, & te memorande
vescendo Vocabulum Sumpsit, quasi saga. φαγω enim Graxe comedere dicitur. I in Primum enim homines hoc legumine usi sunt. Hujus species duae quarum altera communis altera
AEgyptia. Faba Fresa dicta, eo quod eam
homines frendant, id est, frangant,& molendo comminuant. 5 Lens Vocata , quod humida,& lenta est, Ain vel quod adhaeret humi
ca nomina Sunt, Sed Faselus vile ge-
mnemus. Item alii a pabulo nuncupa' nus leguminis, quia omne quod ab unia dicunt paleam , quod ea primum dat Vile est, hoc autem semen ab una k la in pascendis animalibus praebe- danter invenitur. h4tur. Cujus natura eX contrario Z Lupinus Graecum , & ip- Rntum est frigida, ut obrutas niVes Sum nomen est. De quo Virgilius: fluere non sinat: adeo calida, ut malu' Tristisque lupini, quia Vultum res xς cere poma compellat.
I T Egumina si a legendo dicta,
tantis amaritudine contristat e unde eos prae amaritUdine, nec Vermi S, nec ullum animal comedit.
9 Μedica dicta, quia Medis trans
lata est in Graxiam, tempore sy V quo eam Xerxes ReX Persarum invasiti Haec
ripulae sunt folia. ὲ Sem. ct Ambros. ibid.h Culus natura ex contrar. tantum est frigid. &c. Aur . tib. I. Civit. cv. 7. De palea sic frigente, ut siue,eere, in non sinat, sic calente, ut maturescere poma compellat.1 LCRp. IV. Legumina a legendo veteres enim meliora quaeq. lcg. Serv. Georg. I. ad illud. Maxima quaeque manu - Hinc , inquit, quidam volunt dictum Iegumen. H. luoi m. n. s. r. eod. a M. Siliqua quassante legumen. Varro lib. I. de Re Rust. cap. 23. do Cicero. , i 'im quoque legumen: ut caetcra , quae vclluntur e ccrra, non subsecantur, quae quod ita leguntur, legumina dicta. sis, xiii uni homin. hoc leg. usi sunt. Plin. lib. a. cv. 1α. Sequitur natura lcguminum , intcr quκ maximus honor uel V pp- ς qua tentatus sit etiam panis. t6 quod adhaeret humi. Al. Humida Alii tentem, quasi lenem dictam soluist ex verbis Plinii Invenio apud Aue- γ, fieri vescentibus ca. ι V f scius , & cicer Graec. Cur cicer Graecum nomen dixerit, quArendum. ibi se Ulus, vile genus. Vilemque faselum, dixit Virg. reliqua Serv. ibidem. sidui'R , Graecum se ipsum , απὸ τὸr λιν πουr. Dictus lupinus , eoque etiam videtur revexisse Virgilius. teiri Q in Xerxcs Rex i)ers. Serv. Georg. I. ud illud. Tunc xc quoquς. Mcdica putres Accipiunt sulci: Haee auia pei s j Medis translata est in Graeciam, quo tempore eam invase uni. Plira. lib. λη. cap. I 6. Α Medis adkecta. , quae Varius intulit. Sad cur Xerx m pro DArio iub ritu rit I i ρημε , id nnxia γε aristandum n.is