장음표시 사용
171쪽
quando videlicet eYteriores pharyngis partes occvapat; si vero laryngis, para nancogn . Internam vero, prout pharyng m, vel laryngem interiorem asia ficit , sifanch n, vel onan bEn appellandam esse locent. Quamquam scire licet, veteres hisce nominibus in alia in prorsus usos eme significationem: Nauch n enim, sive anginam caninam vocabandeam, in qua fauces, lingua, dc facies intumescebant ; contra uenan bIn, quae line ullo exteriorS malo strangulabat. Hinc illa manissa, haec occulia , dc latens apud eos habebatur. Deinde par =nanches nomine leviorem, sive spuriam anginam de signare consueverant
His ad veterum , dc recentiorum mentem prae-Cognitis, caudas remotaS, quae generatim anguinae occasionem porriguiar, breviter recensere pare sit. I ales 1 unt in primis su foris, exspirationis insensibilis dc cujuscumque eXCretionis consuetae suppressio ; aeris, oc loci ex calido in frigidum subitae mutationes ; Corporis exercitatio vehemens; equitatio vento in faciem ex adgerso spirante ; agna Vocis contentio ; vociferatio ; declamatio ;tubarum inflatio ; praesert i in in aere gelido; tus sis vehemen S, aut creber vomitus; mercurii uitl spvapor calcis e recens Healbatis parietibus manans; acria Venena , aut medicamenta i agesta , aut in 1 pirata ; metalia ses in morbis acutis, malignis, aut exanthematicis ; peculiaris aeris constitutio ; naias ma epide micum; erysipelas; aut podagra , aut arthritis retropulia, aut sponte retroceden S; istor Dulica, Venerea, it rumoia, carochymica, livsteri
172쪽
quicunque tumor intrinsecus, aut e X trinsecus saucibus ad natus, uti scrophulae, excrescentiae, sar- Comata, polypi, membrana , bronchocelso, parotides, alia lue tubcrculorum genera; spinas, om-cula, aliaque acuta, ec non acuta corpuscula in fauces delapsa, infixa, haerentia, aut in laryngem ingresso, attractῆ, detrusa, aut in pharyngar, aut gulae principio resistentia, & mole sua iter Oh- struentia quaquaversum prementia , irritantia , cpi lottidis induratio, eae ulceratio, consumptio ;ostis hyoidis , aut vertebrarum colli in junioribus luκatis. Ex his enim omne fere anginae genus enasci consuerit. Pro caussarum vero , loci affecti, morbi graduum , ac symptomatum varietate varia etiam angina: ratio, itemque periculi, exitii , aut salutis significalla, medendique methodus est ; quod luculentius innot Oscet eκ poculiari singularium specierum descriptione, ad quam moX progredimur. ANGIMA INFLAMMΛTORIA ,sIVS ANGINΛ VERA, ET LEGITI ΜΛ .
Ea respirandi, aut deglutiendi dissicultas cum dolore , calore , dc tumore conjuncta , quam efficit saucium , dc pro imarum nartium inflammatio, angina inflammatoria, ditis an ina mera, & Iegitima nuncupatur. In hac modo velum palatinum, colu mella , tonsillae, musculi ossis hyoidis, & mati illae, ec linguae radix; modo pharyn Y , &superior cuso phagi pars ; modo i rynx, atque asperae arteriae initium inflammant M , Quandoque etiam plure S ha -etum Portium simul, eodemque temnore laborant.
173쪽
Quando velum pendulum, colamella, tonsilice, linguae basis, musculi, glandulae, membranae tie harum partium inflammatione tentantur, & malum ad confinia narium, dc tubae Eustachiame exten- siditur, non solum febris continua vehemens cum 'faciei rubore 1 e eκierit, verum etiam si Ore aper to, & depressa lingua fauces inspiciantur, tumor, ct rubor sanguineus ubique, quo ossulis pervenire licet, se prodit, extrinsecus etiam sub maYil lis conspicuus ; dolor ingens ibidem percipitur 'dissicillime, dc maeno cruciatu deglutitio st'; spiritus quoque aegre trahitur, ct quodammodo impeditur; fauces vel arescunt, vel viscida, tenaci que pituita opploratur, os vix diduci potest ; qua,naxilla inferior ossi temporum inseritur, saepe do
let, ac tumet, dolorque ut plurimum cum molesto tinnitu acutus ad aures internas producitur. Po stremum hoc symptoma in lue venerea infectis , LOERIIΑΑVIO in primis teste ab , Occurrid, oc frequens est . sa) L. c. g. 8OD
pars inflammatione corripiuntur, id mali inspectit faucibus illico apparet; respiratio non impeditur; .voratio vero ViX est postibilis doloremque acu .ymyto' tum CXcitat non modo ob tumentes partes, ad φ' μ' quas appellunt ingesta, atque ob earumdem actionem e Xercendam, Verum etiam ob distracti nona,
quam phalynta patitur, dum in deglutitionis nisu
174쪽
εός CAP. XVII. DE ANGIMA sursum, & extrorsum per musculos linguar stylo glossos, oc genisglossos, oc olsis hysidis gehio hyoi deos, ct mylo hyoi deos, atque laryngis hyo
thyrside Os, dc cricothyro ideos elevantur, & trahuntur larynx, os hyoides, linguaeque basis: quae actio dum exercetur, vis quoque aliqua pharyngi
infertur. Hinc devoranda e X dolore, ac tumorSillarum partium repelluntur ad interna narium foramina, illinc que foras redeunt, aut contra iuglottidem defleκa, impulsa, aut ij lapsa tussim vehemeutem exsuscitant. Quare tunc dc cibi , dc potus abstinentia ex liccat fauces , dc corpus; ha mores depravat; dc febrim ipsam acuit, intendit'
larsi geo, hendit, & praesertii u glottidem , interioresque alia sedes ad tracheam usque, vox fit acuti illima, restridula ; iustis accedit sicca, & fere suffocans s dolor summus non ex d8glutitione, quae liberatum esse solet, 1ed ex motu laryngis, qui in ipsa deglutitione elevari debet, percipitur in deglutiendo; oc multo etiam a Cerbior, cum loqui, aut vociterari nece se aegro fuerit, musculis laryngis, Ec glottidis, qui inflammatione laborant, tura multifariam agentibus; respiratio parva , rara ,ster torosa, praefocans redditur; eamque nullis plerumque e Xterioribu S, aut conspicuis mali indiciis,
ed prominentibus , horridisque oculis subsequi, tur, eliso spiritu, citii ima mors.
175쪽
I cIVerum si inflammatio asperam arteriam, sive tracheam potius, quam laryngem Obsileat, tunc traicho ita quoque nihil in faucibus vitii conspicitur , nec quidquam e Xteriora versus prorumpit, quia tumor do-ta , .lor, calor, rubor interiore ejus cavo occultantur. Sed tactu compressa tracheae fistula acerbius dolet, quo potissimum mali sedes detegitur; febris acutissima exardescit ; inspiratione intenditur doloris acerbitas; tussi permolesta plerumque, voxque Clangosa, & rauca est; respiratio parva, frequenS , sublimis, & nisu magno, ac sibilo perficitur . Hinc sanguinis intra pulmones cita , & lethalis congestio, & accumulatio ς ejusdem a capite, & cere hro reditus tardus, aut praepeditus ; faciei tumor, livor, ruborque; pulsuum mira imbecillitas, &vacillatio; anxietas summa, suffocatio, & mors celerrima; non tamen adeo propera, ut in la- syngis, . glQttidis, atque epiglottidis inflammation', quia glottidis hiatus cum per se angustior sit, citius etiam occluditur.
Quo autem plures partes . CCCLXXIII. A gi sad CCCLXXVI.) inflammationem subeunt, eo
graviora, & lethali ora symptomata consequuntur m*t 'sic, ut universa iacies, labia, oculi tumeant, ra-heant, lingua ex ore protuberet, sensuS Omne S he s aὰ , bet Ctur, atque aegrotans inter steriorem, deli culiare
convultiones, animique deliquia miserrime, '' ' i ' di celerrime sustocetur. Pro locorum vero di Versi tate peculiare namen accipit angina, ut patet. Hinc
176쪽
Anginae inflammatoriae magis subiacent homines' aetate forentes, sanguineo temperamento, habituque pleniore praedicti, victoi lauto, & calefacienti, aut vinosis liquoribus maYime dediti, cYercitati; res, laborisque indurati, mares ideo frequentius, quam farininae, & praesert i in pilos flavos , aut rui Shabentes, dc potissimum ii, qui 3am semel eadem labs raverint. Haec ipsa, nisi prius suffocet , qu dquarto plerumque die, interdum etiam multo breviori spatio accidit, terminatur, ut ceterae inflam mationes , resolutione, vi delicet per copiosum salivae vi lcidae excreatum , sudorem , urinam multam, dc coctam , vel abscessu, vel gangraena, vel scir
rho AE . Quae CCCLXXIII.) descripta est ,
fauciumque superiora assicit, periculum quidem non leve intentat, at multo gravius, cum omnia illa anala post isthmum palati profundius locantur g. CCCLXXIV.), dc, nisi depressa valde lingua , diductoque admodum ore, quia inferius sita sunt, oculis vix cerni possint. a) VOL 1. Comment. de insammat. g. LMA
Perniciem, exitiumque extremum expectari licet, ubi collum, sive cervix, faucesve nullum tumorem , aut roborem Ostendunt, dum interim summus doloris cruciatus , respiratio strangulationi proxima , , OA sitidula, re acuta, sterior, ac iebri S ar de n-
177쪽
dentissima, aliaque g. CCCLXXV. CCCLXX UI.
CCCLXXVII.) commemorata hominem intra pati cas horas e medio' tollere comminantur. Auctor Coacarum praenotionum eodem die, ad su minum tertio has anginas enecare scribit, sic inquiens: Anginae, qui e nequc in cervice, neque. 7n faucibus quidquam con 'icuum edunt , suffocationem Sebe mentem, spirandi dis ultatem inferunt, at useodUm did, aut tertio occidunt a). Id i psum alibi confirmat HIppo CRATEs, eodem did, is fecundo, tertio , quarto easdem strangular0, affirmans . En ejus ipsissima verba ; .Anrinae horrEn alismae sunt; γ citissme occidunt, quae n8qtis tu faucibus qtis idquam conspicuum fauciunt, nsque iuceret ice: Uerum plurimum dolorem exhibent , erecta ceroice spirationem inducunt. Hae enim eo
a) Lib. V. n. I. ex JACOTII retensione , editione. b) Pr not. S. I 32. LIND. edit. tugd. Barav. I 65s. , aut Pranot. m. 2s. OL . MARIN ELLIAN. quae Commodior est fortasse , quia in omnium fere manibus, facile que apud nos reperitur. N. B. Ceterum quando solos numeros brevitatis Caussa indico, apponoque, triplurimum tindiniana editione, quam citavi, me uti, scito is
Tumores, dc rubores sine bonis signIs evanescere , neque ad exteriora converti, neque puS facile, squando im 1 ine dolore e Y cerni, aut neque ista dic bus judica toriis contingere; item dolores citra evidentem caussam cesssare, aut ad caput transferri, febre non
iudicata , nec mitescente perniciosum plane est n) .Pernicios una quoque, si citra iudicationὀm praec
178쪽
I 7o CAP. XVII. DE ANCI MAdiorum dolor cum impotentia , torpors obumniat ; nam uisnter Endoat aegrum alioquin mode
r te habentem b). Metuenda etiam est anginae ad pulmonem conversio, quod ioptem diebus oc- ου cidit: ii vero hos quis effrigerit, suppuratus liti a rabbis c) nisi pituit a fumum educantur d) . Ceterum coni a. angina laborantes , nisi celarii r cocta exspuant , perniciose habent te). Sputa autem neque voci da, neque cra ga, neque exalbida, neque magna wi educta esse debent; alias matam denunciant γ)-
Hoenos εἱ- EX Hippocraticis oraculis modo g. CCCLXXX. ea hippo- ostensum est, metastasses anginarum ad caput, ad 24 si pulmonem, ad hypochondria plerumque perniciem frinata . afferre. Veritatem eorum confirmant observata medica omnium temporum; sed digna praecipue lectu M.fisita etiam sunt , quae ad eorum confirmationem ex ,ου, etiam propria CX perientia Ad.ucit M. BoERΗΑΑvii com- , j., Ch ine 't-tor WiZTbNIUs a)- Non solum vero periusὰ . niciosae habendae sunt hae metastas es, verum etiam omnes illae, quae ad alia loca sunt, nisi fuerint per diadochen ad exteriora. Sic coacarum au ctor, in angina, inquit, qui abs re, sive ut alii vertunt, sina signis) prorepunt ad crura dolorctgeum febre, mortiteri b). Et rursum: Ex anginosis mortifera omnia , quae do orificum mosum foras non e iuui. Quin eti qm ad crura procedunt diu
Iurna mala, quae di ulter, , moise in pus ver-
179쪽
INFLAMMATORIA. 37iruntur so . Neque semper ad intestina conversio alvi fluxum inserens est salutaris d). V ut, ni a- Exer m-gis desperati res dicitur, ubi a forti 1lrangulatu in angina re pute stercus excernitur e . EXi alu tu prode-tionem enim virium significat. Huin etiam do o. res silud caussa sedati, mortem quod jam supra ias indi- g. CCCLXXX.) animadversum est) subesse te mn stantur f . Gangraena quippe eos eXcipi, i i iis Dbi. ἱ, deleto, facile intelligitur. Funesta quoque plerum' cessatio exque est angina symptomatica, febribus exanthematicis, ct malignis super Veniens. Quandoque t. men Annina nGn ita mala visa est, praecipue in variolis, si e .
vero defuerint, aut iis contraria evenerint, spes suiis. erit salutis recuperandae. Hinc ait HIPPOCRATES ;.Ab angina detento tumorem fieri in collo, bonum, foras enim morbus vertitur n) . Item bonum eadem de caussa alleuerat , si tumor , , rubor in pectore prorumpat bi. Tutius ubique in Coacis praefregiis, Praenotionibus pronunciatur, tum0rem, ruborsm , , abscessum ad eae ternas quam
180쪽
vant sanguis e naribus, aut utero, aut hae in Orrhoidibus prorumpens, aut biliosa di arrhaea, aut sudor etiam, si signa coctionis in urinis praecesse serint, & bonae criteos indicia non absint. Neque dolor artuum superveniens semper malus est, dummodo per eum angina, ejusque gravia syn,
. CCCLXXXIII. Quibit, .. CCCLXXX; L) igitur itemque de
hin. tes tum iri. Ad suppa rationem vero V. CCCLXXVIII.)j bibi. , b. ς' pςr WVi intelli eS, si febris, quar vehemens, supputa at que CXacerbans fuit, sine resolutioni , aut cri- sito. 4eos ullius signis paullatim se se remittit, & dolor ex acuto, & pulsante in obtusum, & gravativum mutatur, tum Irque, si manu, aut digitis, aut specillo explorari potest, mollitudinem quamdam, qualem liquida materia exhibet, adipiscitur; & demum, si tumore non eUanescent C, rub'r, atque inflammatio in eo, & circa eum plurimum mi nuuntur. At ubi neque resolutio, neque di ado- GuΠς α che, neque eVacuatio ulla critica, neque suppuratio fit, & concra vehemens inflammatio eum mmnibus symptomatibus persistit, urgetque, profecto timor imminet gangraenae. Hanc jam prs sentem e sse coii monstrant pulsus debiles, inaequatas, par vi; color faucium ere rubro in lividum, aut ni