장음표시 사용
201쪽
pestilenti faucium afli ctu Neapoli faret lente b) , dc
M. A. SEVERI NI de pestilente, is praefocanis pueros abscessu c) Nostra denique aetate, pos quam dira haec calamitas aliquot annos d) Bel gium , Galliam, Angliamque affixit, ita medicorum observationibus illustrata est, ut hodie non desit absolutissima ejus historia apud Io. THER
Paucos incelebres. RENATUS tamen MOREA I cpist. LXXL inter op. Med. THOMAE BAHTHOLINI coni. I. testatur a I P.
wIERO in libro observation. rapis. describi quandam an ginam epidemicam, quae annis Is 6 . & Isues. Per inferiorem Germaniam vagata est. 'odit etiam Compluti ann. IGII. Disputatio medica Io. ALPHONSI DE FONTECH R de angina, garpatilla : itemque Matriti eodem anno FRANCISCI PEREZII liber De affecZione puerorum c. Sed, ut riximus , ab anno 162 o. & descripta diligentius est, & multo generalius Cognita.
mia apud Helvetios, HALLERO , & ZIMMERMANNIO
202쪽
En autem ejus historiam : Repente ut plurImum
accedit faucium dolor, calorque acer cum difficili salivae, aliarum rerum deglutione. Inspectae interior CS partes ruborem erysipelato lena, qualis in carbunculo cernitur, velum palatinum, uvulam, tonsillas , dc pharyngem occupantem exhibent. UVula plerumque tumida, dc elongata est . Ton si Earum alterutra, quandoque etiam utraquC tumet, dc cito macula alba aphthar simili, vel livida, vel nigra, gangraenae, atque ulceris futuri indice, Circa medium notatur. Macula brevi dilatatur, de totam amygdalae faciem complectitur. Tunc dolor jam minuitur, dc deglutitis redditur facilior. De cidente Vero, aut detracta prima hujusmodi quasi eschara , quod interdum accidit, mox altera succrescit, altiusque penetrae . Os tetrum spirat odorem , quo in alios contagium traducitur . Accedit grave do, sanguis e naribus non raro erumpit; ulceri Asanies in laryngem de pluit; tuiti m c ngosam excitat, respirationemque, morbo ad laryngem, dctracheam protenso, primum ingruente somno intercipit; imo somnum jam captum repente ejulatu, aut rhoncho edito interrumpit; deinde etiam
in vigilante dissicilem, dc stercorosam reddit; sicque intra paucos dies, quasi laqueo compressi, spiritu miserrime strangulat, gangraena videlicet jam ad tracheam, pulmonesque diffusa, imo ad pharyΠ'gem , quandoque ad oesophagum , dc ventriculum etiam; quod tamen postremum rarissimum est
203쪽
Febris modo paullo ante , quam fauces doleant, 'bi sua vadit; modo eodem tempore, quo angina inCI-pit. Quandoque primis duobus, vel tribus diebus valde mitis apparet, a t.circa quartum in Valescit, Veliena elatiorque fit. Quandoque statim ab initio vehemens est, sed non diu in eodem statu persi sit; brevique ad mediocritatem inclinat. Pulsus plerumque debilis, celer, ac frequens; raro ma' quali, .gnus, validus, & durus; & quando talis est, bre vi in languidum, mollem, di parvum mutatur . Ab horripilatione autem, aut frigore, aut tremore 2 ἡ hisi
exorditur accesso febrilis, postea calor utens sub maue res eguitur. Vesperi, & nocte omnia ingravescunt, mi , o mane levi manante sudore plerumque deservescunt, oc mitigantur.
Initio saepe caput, & collum dolent, interdum Reliqua cum vertigine, & sopore, dorsi, artuumque fra muta ' ctione , pondere ad cordis scrobiculum, & crebris suspiriis. Nonnullis facieS tumet, rubetqUO; o Culi illacrymant, & languine suiffunduntur; aliis con tra vultus pallet, aut livet, idque praeserti in eve nit, cum teterrimuS foetor oris gangraenam jam invaluisse demonstrat. Nausea non raro, Vomitus , aut di arrhaea putrida se mutuo excipiunt. Lingua plerumque crassio , albo muco contegitur; & quam vis mollis , oc humida videatur, summa tamen siti, ARET AEO Observante, aegri terrentur: sed hoc perpetuum minime est, nam tape eos non sitire alii asseverarat. Urinae primum crudae, &aquos My N a pro
204쪽
rogressu deinde savae, dc croceae redduntur Plerosque angor quidam ineYplicabilis , anxietas E, ita quies, trientisque perturbatio, imo delirium et nectus Ragitat, dc Virium languor, & dejectio opprimit.qμμι ἔν Sanguis a vena missus, ut plurimum rutilus Ualde, & coccineus, vix concrescit, magna seri Co pia diffluens, ac liquescens . Interdum tamen crustam inflammatoriam ostendit, in primis si inchoante morbo protinus detractus fuerit: verum ejus crassamentum v κ cohaeret, nigricareque tunz1 olet, & facile dissolvitur.
dis' bi farum e sit, in hujus madi morbo, praesertim
iuri O pe- cum epide mice diffunditur, circa Collum, pectus,& brachia erumpere a se borem quemdam erysipela todem, saepe cum papulis morbillosis conjunctum, ghrinth, aut exanthemata miliaria, papulasve rubras in sum ita, .m m'm cutim ali cubi prodire; quin imo parotidesi pias, glandulasque maxillares, jugularesque tume-chii faenu fieri, ac dolere. In quibus dira etiam constitutioni gangraana , ulcusque ab amygdalis ad calum gl- in lana eXPorrigi, eamque e Xed bre, dc quassi depascid .ssuas . visa est. Nec parcit interdum velo palatino, pha ryngi, ars sphago , & ventriculo , ut jam notavi-me h . m. us , depidens tabem. In aliis vero lingua, gin- contenta gi Uae, dentiumque at Ceoli, unde dentes caries, ni-imm 6ς ' Aerque color contaminat, simili labe inficiuntur: quod etsi rarum credimus, ab ARRΤ9Eo tamen Nare, quo- nemoriae, ut iupra jam innui, proditum est. Imo
uti 'nonminquam Vis Urbi ad nares ipsas ascendit , copiosumque muci fluxum ex his elicit.
205쪽
Deglutitionem, potissimum initio, sae I, supra irarravim us. Hinc aegrotantes, in primis pueri, do Iorem , quem in deglutiendo incurrunt, veriti ve a patu abiunent, vel, si aliquid bibunt, illud per per ς,
nares plerumque restituunt. At fere commune est 'gangraena oboriente dolorem mitigari, imo, ea munἐo persecta, evanescere ob scilicet deletum partium dolor ei a lenium, dc viam potui, dc cibo liberam reddi .' ἔς ς' VOX Omnibus rauca eth, atque Obscura. Cum vero ad laryngem morbi vis descendit, rei pirationemque νοκrnu
prope intercludit nam glottidis rimula facile ob O . struitur 7, aegri, non modo dum aerem inspirant, eκpirantque , peculiarem strepitum , & sobili uiri oς' edunt, artacti itineris signum, verum etiam vix V P- ''decumbere possunt. Quamobrem , pueri praesertim, e le 'ulo surgunt, re lique aut stant, aut se doni, ut spiritum hauriant ; sed mox ob virium defectum , aut languorem iterum se demittunt, de sic irrequie ii assidue jactantur, donec penitus prostrati jaceant, dc strangulati pereant. Id autem eodem ipso die evenit, quo laryRX, dc trachea laborare manifesto coepit . Quibus vero feliciori lato evadere contin n. git, hi profecto mitiorem morbum eκ perti sunt, sedi nuutidc vigente naturae robore adjuti se a venenato fomite eκpediunt facili, & laudabili nata suppuratione , aut leni, Continuataque salivae, sudorisque excretione. Ceterum magis pueri, dc puellae ante οὐ ipubertatis tempus hoc morbo tentari, periclitarique inmitin consueVei unt, quam puberes, dc adulti: quam φ φρ quam certum, indubiumque est , nullam plane aetatem, nullumque temperamentum ab eo iiD-m uiae exsistere. Ceteris vero omnibus in eum
206쪽
Cap. XVII. DE ANCINI procliviores sunt infirmi, atque imbecilli , aut c4cochymici
thhiis . Fallacissima saepe est: morbi sacies, ita ut, qui
eum alias non viderit, facile sibi blandiatur, spem que alat proximae sanationis . Accitus ad nobilem, dc unicum familiae amplissimae heredem, puer dira septennem angina hac laborantem primis jam mor hi diebus vir longa experientia probatus, idemque medicus, dc chirurgus celebratillimus, non solum cachinno quassi excepit juvenem medicum, qui recte de morbi natura, ct discrimine judicium tulerat; verum etiam i sillarum, in quibus alba macula cum doloris, dc dissicultatis vorandi imminutione exorta erat, scarificationem a juvene Medico, qui morbus Cognoverat, propositam aspernatu est, a C negleκit, uti su pervacuam . At biduo post , morbo laryngem pene strangulante, dc facie in lividam , cadavericamque mutata, vehementer obstupuit, mortem sne ulla spe reliqua appropinquare. Tunc rei novitate, ut a fulmine perculsiis juvenem illum medicum humaniter. & blande, sed clam domesticos omnes, rogavit, auctores, quide. tam pernicioso anginae genere memorarunt , sibi indicare vellet. Decipere ergo vel expertissi-ν λῖ, ,ri mos potest rarus, isilia Xque morbur. Dies criticos unior . nec servat, nec critim certam habet. Finitur ut diu ibist . plurim im intrδ secundum, ec septimum diem . Tumor, dc rubor eXterior, progres ii obortus plςrit m que bene ominatur. Caloris mitigatio, o Ys creati J'g ma- copiosa, oculorum nitor spem faciunt, dc contra.
Diarrhaea , rigor, pulsus debilis, dc parvus , Virili mprostratio, deliquia, facies oeda malosa , cadaveri S sit ita ilis ,
207쪽
CANCRAENOsA MALIGNA . Immitis, exanthematum livescens color, aut reces sus, haemorrhagi se immodicae mortem portendunt. Ex ulceribus vero, quae alba sunt, tutiorii; cir cilii ri tu .nerea, pejora; livida vero, &. nigra, Omnium Solutio. pessima M. Morbo ad salutem vergente O Vanescit exterior tumor, & rubor, cuticula dei qua- matur, febris decedit, ulcera 1anantur '.
Praeter scriptores, quos supra allegavi, legi debent ea, quae de hoc morbo in Diario Medico UANDER MON DII T. VII. p. 1 i. is seqq.) cumulatissime scripta ab H UX MAMIO habentur.
Ex his, quas hactenus exposita sunt, rite consi' onus,a.deratis erui posse videtur, causiam proximam in Proxima, peculiari, malignoque erysipelatis genere faucium,
ct tonsillarum, quod ab acri, urenti Me principia mi Muri
inducitur, si tam , positamque esse. Id Vero acre , O neoroli- imo putridum, necrotiumque principium vel spon- P in te in Corpore gignitur, atque e Volvitur, impetitque fauces, & priora loca, aut febrili motu genitum, extricatumque in iis deponitur; vel contagione recipitur, aut ex insectis in sarios traducitur. Contagiosum enim esse, celeris per exspiratio. '' agio Dem, halitum, vaporem, aut stillantem ex ore fa- . Diem communicatio declarat. RemotioreS Uero Caussa caussae vulgo habentur pleraeque earum, quae a- ς' - 'liorum putrium, & malignorum morborum; uti aer calidus, oc humidus, aut praeter morem siccus; regio palustris, atque turbidae, & coenosae potus; liquores sermentati; herbae. semina, atque Olera, corrupta, acria; alimenta quaecunqHa
208쪽
guenda cst ab angina putridur Vmploma tica. Ouomodo di erantia:er 4e .
hil alescentia, aut acida, aut austera devorata ;putridae, dc cadaverosae eYlation 's, habitus cor poris mollis, & laxus, leucophlegmati CUS, CACO- Chymicus , scorbuticus . rhachiticus, strumosus; tempestas autumnalis, aut verna calorem insolitum subsequens; aeris peculiaris constitutio; dc sertasse epidemicum naiasma.
Atque haec de angina quidem gangraenosa Dr7ma ria intelligantur, velim. Nam ea , quae febribus putridis, alitique morbis maligni supervenit, quaeque putrida vocatur a F. PE si ostio sa), aliisqUe, videtur, nisi fallimur, a gogramnosa ha enus descripta distinguenda omnino esse. Discrimen au tem, quod inter utramque intercedis . eodem PEN Rosio judice, est hujusmodi in gangraenam Amy-gydalae, & columella tument quidem , atque in sim Inantur ; non tamen Valde turgent: nec tenduntur ;sed flaccido potius tumo e , & minime duro alliciuntur. Color subito in cinereuma, & lividum mutatur; pulsus, & urina plerumque parum, aut non valde a sanis recedunt paucis casibus eaeceptis, in quibus iebris, ut supra demonstravi, aliquanto primis diebus vehem tior est), dolorque citissime ces 1at, aut etiam abest . Et quod praecipuum est, mῖrhus quasi repente corripit , celerrime occidit . Contra angina putrida febri putridae, aliisque conpeneribus morbis lento promus gradu supervenit, ct non ita celeriter, sed post multos ut plurimum dies tantummodo affert exitium . Plerumque ulce 1 osa magis, aut aphinosa haec esse videtur, quana ere gangra nota qualem nos memorabimus -
209쪽
a) A Dissert. the inflammator , gran gremus, and pu- Μid fore Thront also on the putrid sever uvith'theis diagnostichs, an method in cure. O ord. 1766. Uid. Comm.Li . Vol. XV.p. 338. ' Huius prope generis suisse existimo, quam observavit ann. IT 8., R I7 9. RAUI LINIUS l. c.) itemque illam, quam anno iis V. in quodam Orphanotrophio videre contigit L ASONNIO Mem. de la Arc. Ro'. de medec. T . I. p. 97. . Haec enim superveniebat febri gastrico- putridae malignae a putrido miasmate ex male humatis bo-Vum , & Vaccarum cadaveribus emanante genitae. Erat autem angina symptomatica , putrida, & aptit bos a.
Ab angina pariter gangraenosa, quam explicam US, Inflammatoriam, ut supra g. CCCXXVIII.) indicatum est, differre credimus; I. quod haec rarissime, & morbo tantummodo ad summum inflammationis fastigium evecto, ut jam dixi, in gangraenam desinit; a. quod color ruber ad lividum, &fuscum, non ad cinereum , & album vergit; &de 'mum 3. quod febris acuta, & vehemens i psam comitatur cum pulsu magno, vehementi, duro, &1anguine ad concrescendum paratissimo, aliisque lymptomatibus diathesim inflammatoriam denotan tibus. At contra angina gangraenia is aligna in plerisque, quos eodem tempore invadit, initio fere ipso gangraenae indicia praemonstrat; tumor erysipelato des potius est, quam phlegmonodes; & in ulcus so ridum alua, aut cinerea eschara , sive cr trista obductum cito Convertitur; fauces, & amygdalas fere semper primo occupat; sanguis tenuior , & so lutior est; febri sque pulsu debili, aut certe ne Ciluro, nec valido, Virium lapsu, vomitu, di arrhaeaco
210쪽
2. OO CAP. XVII. DE ANGI Nae Colliquante, dc foetida, atque sub delirio comitatur Prior robustos, & viros; posterior debiles, & nueros, imo infantes magis insectatur. Gangraeno at. demum cum a phthis nequaquam confundi debet. Hae enim primum linguam, labia, palatum, deinde fauces pustulis e rei guis assiciunt, dc plerumque sine febri, nisi symptomaticos fuerint '. Angina vero, de qua loquimur, fauces primum, dc plerumque solas adoritur, dc pustula, Fue macula
alba, aut cinerea, lata, dc gangraenosa cito alte Tutram , vel utramque tonsillam foedat, dc depascit, neque tinquam febris ab ea abest.' Aphthae hodiernae non videntur disterre ab iis, quas A. C. CELSUS l. 6. c. XL) descripsit his verbis: Verum ea longe periculosi ma sunt ulcera , qua αφθας Grῆ-ci avellant; sed in pueris. Hos enim saepe consumunt . In viris mulieribus idem periculum nou οβ . mc ulcera a gingivis incipiunt; deinde palatum , totumque os occupant; tum aἀ uvulam , faucesque descendunt : quibus obsesss, non facile sit , ut puer convalescat ; ac miserius
etiam est, si lactens adhuc infans est o c.
Hinc , cum Norbus saepissime , praecipue infantibus, dc pueris exitio sit, dc celerrime decurrat, quam primum eo intendi omnes nervi debent, ut malignus, septicusque fomes , quoad fieri potest , ecorpore e Xeat, corruptioni , dc gangraenae Obsistatur, viresque vitae sustineantur. Experientia docuit, largam, aut repetitiam sanguinis missionem non modo plurimum nocere, Verum etiam perniciem ipi maccelerare. Quare plerique, ut noxiam, hic e Xu Iare, eam jubent. Initio tamen, dc nondum necroti