장음표시 사용
171쪽
in ranam molem Colligit. Forma quomodo detegitur R. Primo ad subitaneam rei generationein attendendo. Secundo quid dis. similia VMde subjecta, in aliqua tamen sermR CODVenientia, commune habeant annotando. Tertio quid sin-ocilate habeant illa subjecta, in quialias aliqua serma maxime Viget, Observando. Quarto subjecta in quibus ahbilis est , cum illis in quibus viget
inter se , comparando. Quinto eTaia nanda praesertim subjecta , a quia hos forma, in cujus naturam inquia itur , divelli non potest. Sexto colli isendae sunt circumstantipe, quarum concursus sermam constituit. Septimo Ex similibus quibusdam jam cognitis conjectura educenda , ad amnes, sed nondum cognitas, consequendas. O aisso a simplicium examine ad eas de inum pergendum est, quae ex pluri-inatum simplicium conjunctione m odiat.
172쪽
II Tationem quae est: causae ado effectum mens nostra quin modo instituit ZR. Quid possint res quas confert
expendens, si observet earum unam in alteram agere posse, eamque afficere , Causae inter eam & mutationem quam inducit relatio cXurget; nRm
Causa dicitur id quod producit; EFGyis id quod producitur.
Relatio inter causam & effectum non est posita in actu mentis res inter se conferentis, sed extra mentem existit. Gradus celeritatis & quantitatis mens ad calculum revocat, sed gradus illi, sive I ' plus & a' minus independe
ter a mente cogitante existunt & agunt.
4. Causa quotupliciter consideratur R. Dupliciter , vel ut Potem , velut potentiam exercens.
173쪽
R. Aptitudo, idoneitas. Quotuplex pR. Activa & passiva. Quid est actisa potentia pR. Posta est in attributis, relate ad effectus inde prosecturos, spectatis. Q. Quid est passiva. R. Est res ipsa, ut consentanea cum tali & tali mutatione.
R. Status cauta, cum eX non gente fit agens, ex potentes efficiens.
R. Mutatio a causa agente inducta.
Qi Unde judicatur effectus facilis aut di illis R. Productio facilior aut difficilior
est , prout ejus realitas magis vel minus est infra realitatem causae. in Quis est verae causae certus chaiaracter 8R. Vera causa est, qua posita, comtradictionem implicat ut effectus non sequatur.
in Causarum species, quae apud Scholasticos occvrunt multiplices, ad uot capita revocaris R. ca
174쪽
R. causae in species distributae lavi causarem runt, vel propter diversam naturam rerum ipsarum , quae causae sunt , ' vel propter diversum earum agendi modum , vel propter effectum diveris
De Causa Prima V Secunda cogitante extense. Q Uomodo dividis causam reia late ad naturam rerum quae causae sunt 8 R. In Primam & Secundam. Q. Quid est tibi causa Prima ZR. Quae realitatem, qua posita, implicat effectum non sequi, habet non aliunde, sed a se. in Quae sunt hujus praerogativae8R. Primo nullis circumscripta est limitibus, quid enim ei limites posuisset, unde caetera omnia sunt & quae est ipsa realitas, Secundo summa cum
facisitate agit, facilitas quippe Operandi G 3 vitiis
prima deis finitio. praeroga livae quimque.
175쪽
viribus respondet, quae summae sunt. Tertio volendo operatur, de summa quippe facilitate tanto magis decedit, quo, inter Voluntatem & effectus existentiam , plura intercedant necesse est. Quarto alligata non est ad causas secundas, sed earum vicem supplere potest. Quinto ipsa materiam, quam varie efformet, ex nihilo ed cit, nam ejus vires sunt immensae &difficultatum nesciae. Quomodo probas deveniendum ad Primam nec in iis, quae dicunt
secundae, dari progressum in infinitum Z R. Ubi multitudo supponitur, ibi collectio institui potest; adeoque licet
quaerere, num collectio Omnium causarum illarum subalternarum, quotquot huc usque fuerunt, & mome tum praesens praecesserunt, habuerit causam vel non habuerit Z si dicas ha- huisse , causam dari fateris omnium subalternarum, quae consequentur est suprema : Si dicas hane collectionem causa carere; certe citin ejus quam plurimae partes causas habuerint, erit fatendum , illius collectionis partem aliquam sine causa esta a se
176쪽
C O M PENDIUM. Isrdiversa; & sic causia prima agnoscenda , in utramVe partem te contuleris. q. Q. Secundas quomodo dividis 3 Secunda- R. In Cogitantes & Extensis. αγi, Quas habet cogitans praeroga tivas supra corpoream 8 6. R. Eit Immanem. Secundo agit prae cogitan eunte cognitione. Tertio electione. xi. Pyy 0-
Quarto pro lubitu agit, Vel non agit. leni Quinto facit hoc vel illud. Sexto isto vel alio modo. Septimo finem sibi proponit. Octavo inducitur motivis. Nono regitur norma. Decimo flectitur exem
R. Quae se ipsam variat, modifieat, Immy' immutat. ΠςΠ in Quid faciat causa, cogitans, an Coggitans semper cognoscit 8 aliquando R. Minime , & quidem actionem est in Ogi- ignorantia nonnunquam simpliciter -'comitatur, nonnunquam producit, λ Ignoramve quid ad eam confert; secunda di tia comicitur Eficax , prima Concomitans. laus & eL
177쪽
motus nostri sunt componendi. Ista Circumstantiarum singularum, ignorantia est.
o. Utraque quotuplex est 3 vincibilis R. Vincibilis & Dυincibilis; Illam&Invin- depellere in viribus nostris situm est, cibili. carere posse vires nostras superat.
, , inovi ibilis quot lex est Invincibi- R. Vel absolutὸ vel secundum quiἀ
is qua- Illa vires naturae humanae, ut est v drupi . tura humana; Ista vires ejusdem n turae , peccato infectae, superat. Praeterea est invincibilis, in Do principio , quam depellere & qua carere in nobis nunquam positum fuit, in actu vero quodam & singularibus citacumstantiis; ad quam excutiendam potuissemus antea feliciter operam da. te; id si mature fuissemus aggressi. Quid censes de divisione ignotantiae in Negativam & rimatio rNegativa R. Commoda mihi videtur & Ne & Priva. gativa locum habet ubi a judicandotiva. abstinetur, Priυativa vero in judicio,
in quo non bene cognita componuntur aliter quam sunt. Q. Nonne corporea causa actionem suam intendere & variare potest, sum ejusdem corporeae, non sempersint
178쪽
COMPENDIUM. Is 3 sint iidem effectus f Unde cau- R. Ex subjectorum demum, in qua operatur , ὀυerstate dissimilos seri inuidi eitur effectus. si sint.
Quaenam est potissima affectio I s. actionum, quae ab intelligentibus &volentibus suscipiuntur ZR. Quod imputari queant, hoc est Imputa. ab earum auctore ratio posci queat,m M'cur easdeni secerit. inrum4Nonne ob id ipsum Morales numcupantur Z ILR Omnino, quod nempe sis moia moralis
res boni vel mali censeantur , prae- immio nempe & poena dignae judicam h. -
tur, opposite ad necessarias, quas ri fieri dicimus, & in quas nec laus , nec vituperium cadit. 4 Sed omnis effectus moralis nonia I ne habet causam Physicam 8 R. Causam habet, quae vi suae nω. via turae effectum, suae naturae eonveni. βμ 'entem, necessitato quadam sortita est,
sed quem libertas suspendere & inhubere potuisset. in Causa Intelligens & Volens quo- δε modo aliter vocatur ZR. Libera. causa u. Q. Quoam alio nomine venit '
179쪽
R. Contingentis, nam quia causa lia here agens effectum producere, a celerare , & remorari pro libitu potest, contingit nonnunquam ut producat, nonnunquam ut inhibeat suum est .ctuma
Q. Sed illud nomen transfertur quoque ad corporeas rR. Metaphorice ad eam causam transfertur, quae id habet commune cum Liberis, quod quis futurus ejus sit effectus ignoratur ; quamvis de cet ro ille enectus a causis necessario , gentibus , & ad unum quid determinatis, necessario producatur. Necessu in Contingenti quid opponitur Z-S- R. Necesitas.
tas tria R. Naturalis quae locum liabet in Io. Iebus in animatis. Infallibilis sive eventus certo futuriiquae libertatem noneVertit, & coactionis , cum res inteligentes , invito & repugnante animo, aliquod opus, vi majore eaeterna perpetrare coguntUr.
23. Q. Coactio quot uplex'Vo eio R. Stricte & late dicta, Strim dicuntur coactae, actiones ad quas, ab externo principio validiore , qui γ i adi-
180쪽
COMPENDIUM. Issadigitur membra sua applicare ; latὸ coacta dicitur , quam pro ptaesenti rerum statu, quis equidem suscipit, e tra tales circumstantias suscepturus
Q. Qui putant ut actio aliqua in reatur dici Libera & libere fieri, satis esse si sponte fiat & lubens sit, quamvis illa lubentia sit effectus cujuldam
causae superioris, cujus essicacia, determinans voluntatem non sentiatur. R. Minime ; Nam de essentia libere agentis est, ut ipse se ipsum determinet ad agendum; Non enim tantummodo non animadvertimus nos determinari ab aliqua causa a nobis di versa, sed conscii sumus nos a nobismet determinaris Nulla autem certitudo superat eam, quae nascitur ex intimo sensu. Est quippe omnis certitudianis fundamentum, nec certo conci dimus ideam secundam esse assinem primae atque intra eam contineri, nisi quia eam assinitatem, hunc consensum inter idaeas illas sentimus ; Ω si tali modo sentiendo decipi possimus evanescit omnis Veri & certi caracter. Vis ejus argumenti quo inducor ubcredam me esse Intelligentiam vere G s libe-