Horatii logica ad usum studiosae juventutis in quaestiones & responsiones compendiosè distributa, à J. P. de Crosa ..

181쪽

LOGIC AE

liberam,non in eo posita est quod non sentio me ab aliqua causa mihi eraterna determinari, sed quod sentiam

me a me ipse determinari, me meam flectere voluntatem, me esse causam determinationis meae, causam determinantem actum quo volo. Quod si talis senatio intima ad probandum non Valeat, unde est quod credam me existere , quod me credam Cogitare ; Unde est quod credam subj Cere Legibus, me rationem reddere teneri meorum actuum , quorum non sum ipse causa sed subiectum, Cumque acquiescentia mea actibus illis habeat sui causam , non electionem meam sed quid me inducens ad viligendum molliter quidem sed inesitabiliter, semper adeoque me Rrguenti , me condemnanti, imperturbate Tesponderem , atque secure & tutus ῆnnocentia mea , responderem Non fecit atque instanti, sed causam qua flectebaris nullam observasti repone-xem equidem sed inobservata non minus me superior , non minus em-cax & certa de effectu Isuo a culpa &Poena omni me absolvit.

Equidem diversis in circumstantiis

182쪽

COMPENDIUM. Is postus si fuissem facultates, quibus donatus sum diversam viam inivissent , sed circumstantias illas

ponere , penes me non fuit, uti nec eas, vi quarum fui determinatus effugere.

De Causa mali, impulsua, normaci, F exemplari. Q. , Uid est Causa Finalis Τ

R. Idea rei, cujus potiundae desiderio causa Intelligens ad agendum determinatur. Res illa cuius idea efficientem determinat, semperne hona est R. Talis certe judicatur, adeoque bona est vel vere vel apparenter, unde Canon, Finis V bonum conver

tuntur.

Finis nomen nonne plures h bet acceptiones ZR. Finis nomine venit saepe res illaeuius fruitio desideratur , diciturque Scholasticis. Tinis secundum esse reale. Idea

Causae finalis definitio

Finis quo sensu b

183쪽

operantis.

nus. 6.

Is 8 LOGICAE

Idea vero ejus, Finis secundum es. intentionale. Ista idea , maxime est causa finalis. Qes Finis praeterea nomine nune usus rei indicatur, nunc motivum quo inductus fuit agens ad rem producem dam ; Ille operis vel artis, Ille operantis vel artificis. R. Finis denique nomine venit, ultimus rei terminus, quia fine obtemto , ultimum terminum operi solet imponere causa.

. Ubi quis plures sibi proponit

fines, horum omnium conjunctio quomodo vocatur PR. Finis adaequatus , cujus singuli fines sunt partiales & ina quati. Q. Quomodo solent illos fines dis. tinguere δR. Qui maxime intenduntur, V cantur principales , qui minus cupide optantur minus principales. Q. Suntne minus principales unius generis ZR: Nan, Sed accesserit dicuntur ii, qui simpliciter minus avide intendumtur, subalterni vero, qui ad princia palem ducunt, & media etiam v

cantur.

Disi i

184쪽

COMPENDIUM. IS9 Sed medium nonne dicitur, P qu0d unice in gratiam finis suscipitur, minime vero propter se quaeritur' R. Tale mediumsricie dictum vocari poteti ; fines vero subalterni media sunt late & minus accurrate sic dicta.

Principalis & ultimus ut pote

ad quem caeteri seruntur omnes , quotupliciter dicitur ZR. Absolute qui nuspiam refertur, secundum quid ultra quem in certo quadam genere , finis non datur.

Ultimum illum quomodo disti guis

R. In materialem , & formalem , Utimus Materialem vocant finem, objectum duplo quod, inter objecta , ultimum quaeritur cui acquiscamus. Formalem dicunt objecti illius fruitionem, sive plenam stelicitatem. Enarra Canones de fine 7 ra. R. Qui destinat ad finem destinat CRmnes. ad media reciproce. A fine eli medio rum ordo , mensura, amabilitas. Ρr pter quod unum quodque tale est , illud magis tale est; Praestantia agentis ex dignitate finis, simul & ex aptitudine mediorum dijudicatur. Nol,

185쪽

13. Q. Nonne res Corporeae dicuntulltendere ad suos fines Fines re- R. Ita, .nempe Cum eo feruntur sTum cor' o a causa intelligente destinatae

Quom eo dete santur.

Q Ex quibus indiciis demonstrabis directionem causae intelligentis, in effectibus corporeis procreandisy R. Quotiescumque ad aliquem ess

ctum plures concurrunt Causae , tales ut earum qualibet cessante , frustra sint caeterae, nec tamen eo nexu itinter se devinctae, ut, una posita Caeteras poni necesse sit, utque earum nonnullae caeteras produxerint; Ce te cum inlis concursus non sit neces.sarius , nec consequenter ex Causa necessaria, causam aut nullam , quod absurdum, aut Liberam habeat necesse est Intelligentem & Sapientem, quae talem concursum ordinare sciverit &potuerit.

H. . in Quas Vocas Causas Impul us ouisi χ' R- Re. illas quae mentem ad agen dum incitant, nec tamen bona sunt, quae sua facere cupiat. si, in Quomodo distinguuntur. 8extenta ' Vt nas & internas. Externa

est quid a nobis diversum, Interna est

186쪽

COMPENDIUM. Isrdilbositio nostra, qua idonei reddimur

ad rei externae vim percipiendam. in Occasio nonne merito impul vis accensetur ZR. Omnino , nam hoc nomine venit aptitudo temporis , loci, ali rumque circumstantiarum quae attente consideratae, essiciunt, ut mens se se agendum accingat. Ubi objectum actioni tuae recupiendar idoneum, ad agendum determinat , praestantia & vi suorum attributorum , talis causa impulsiva quomodo vocatur ZR. Meritum.

in Quid est Causa Normalis

R. Cognitio regulae mentem bene dispositam ad agendum flectens , &essiciens ut motus ejus sint tales &tales, hoc potius quam illo modo determinati.

Quid est Causa Exemplaris 8R. Quae idea sui intelligentem causam excitat ad imitationem. a G 6 CAP.

a II o R. Carm. I b. III. Annosa qui d non imminuit dies 'ssitas parentum , pejor avis, avis, tulit Nos nequiores mox daturos

Occasio. Ig. Meritum. I9. Norma.

Exempla.

187쪽

LOGICAECA Ρ UT XVII. De Caus Intensa V semissis, solitaria V socia , ξη' principali, subaltern

in rumentali, proxima By remota. in D Ro diverso modo agendi quo-I modo dividis causas rR. Priis

progeniem vitiosiorem. Vina fere dulces oluerunt mane Camaenae Laudibus arguitur vini vinosus Homerus et Ennius ipse pater nunquam , nisi potus , ad arma Prosiluit dicenda. Hoc simul edixit, non chssavere Poetae Nocturno certare mero , potare diurno Decipit exemplar vitiis imitabile. Quod si Pallerem casu , biberent exsangue Cumunum. . O imitatores, servum pecus i ut mihi saepe Bilem , sepe jocum vestri movere tumultus tantum hoc ediscere, quo me Hgrotare putas animi vitio 2 Accipe: primum JEdificas: hoc est, longos imitaris, ab imo

Ad summum totus moduli bipedalis &

188쪽

COMPENDIUM. ID R. Ρrimo in latensam & Remissam, validam & debilem , pro actionis di

verso gradu.Secundo. In Solitariam & Sociam ;Illa sola, haec aliis conjuncta effectum

procreat.

Q. Solitaria quotuplex dicitur δR. Uel sola absolute quae nullam prorsus adjunctam habet, vel sola secundum quid, cui nulla accedit ejusdem eorpore maiorem rides Turbonis in armis Spiritum & incessum: qui ridiculus minus illo An quodcumque facit Maecenas, te quo

que verum est,

Tanto dissimilem, & tanto certare minois rem Absentis ranae pullis vituli pede pressis, Unus ubi effugit matri denarrat L ut ingens Bellua cognatos eliserit. Illa rogare, Quantane ' num tandem, se inflans sic magna fuisset Major dimidio. Num tanto Cum magis atque te magis inflaret: non si te ruperis, imquit par eris. Haec a te non multum abludit imago Non dico horrendan rabiem. Cui tum Majorem censu. Teneas , Damasippe, tuis te. Intensa di Remissa.

Solitaria dupleX.

189쪽

4 Socia late di stricte.

Totalis.

Canones.

164 LOGIC AEdem ordinis & generis, ad producti nem effectus simili agendi via proce

densa

Si sola erit in suo genere cultera V. c. quem solum adhibuerit instim mentum, ad constructionem operis, artifex.

Qi Et Socia quomodo dicitur; R. Pati modo Striste sociae sunt, quarum idem est agendi modus, &ejusdem generis vel ordinis: & sociae late dicuntur quae quidem ad effect productionem conferunt, sed diverisso modo. Q. Sola quomodo aliter dicitur; R. Totalis. 4 Nonne & alia est hujus nominis

acceptio; R. Totalis causa dicitur quoque Sociarum conjunctio.

Quis de Totali sertur Canon 8 R. Husdem efffectus non possunt esse

plures causa tot alta, nam si una totum efficit & integrum effectum , caeterae nihil producunt. Q. Nonne tamen dari possunt Camsae Totales, plures una 8 R. Imo, sed ordinis diversi , qu rum singulae erunt totales ta suo ge

190쪽

COMPENDIUM. Issnere , totum attingent effectum, vim Causae trustam in omnes eius partes exerent. Fς β

Sic scriptura tota a manu , tota a calamo. ψQ, Socia late dictae quomodo livia 9.duntur; R. Principalis dicitur , ea cujus dita principa- rectionem caeterae sequuntur, quae Miniserae vocantur. m M. 4 Quomodo differt Instrumenta- io. lis a Minifris R. Instrumentalis nullum habent Instru- in se motum, nec agit nisi quantum mentalis. agitur & impellitur. Sed Causae intelligentes nomnunquam instrumentis accensentur 'R. Ita quidem, sed Metaphorice, Metapho- quoties scilicet superioris mandata tam rice clisita. accusate exequuntur, ut iis non magis addant, nec de iis magis detrahant , quam si mere passivae, omni prorsus activitate destituerentur. Recense Canones instrumentalis;. s. R. Principalis causa etiam per la instrumenta bene, operari potest, mentitis. Instrumenti vis pretium , utilitas consistit in usu, Instrumentum ex usu aestimandum non ex abusu deprimenduma