장음표시 사용
441쪽
36s Tabula Chorographica Statuum horum & Nobilium ingens est potentis, dIvitiarum abundantia, in subditos vis saepe & superbia; quin bilem & sanguianem inesse plurimum Polonis tradunt & Medici &Philosophi; um
de varios eosque vehementes oriri affectus & effectus experientia docuit. Iream, gulam & luxuriam non in postremis numerare diacuntur vitiis. In Poloniae Regno floret Religio Romana de Lingua Latina Romanae Ecclesiae admodum amica: non desunt tamen etiam in Pol nia lectvij omnivo multi: quin & Hebraeorum paradysum nunc Dant Poloniae Regnum , quibus accesserunt Mahometani inter P Ionos non una in urbe duntaxat tolerati. Plura intellige ex dicendis.
DE ORTU ET PROGRESSU REGNI POLONIS. AC DE PRIMIS POLONORUM DUCIBUS.
E Ducibus Polonorum primis diversam clunt esse Authorum
sententiam: communior eorum est, qui affirmant, Lechum, .
Zechum & Rusium tres fiatres ex Illyrico profugos tres Provincias abunde magnas inter sese ita divisis , ut uni Polonia, alteri B hemia, temo Russa obtigerit vel sorte , vel sorti haud absimili
Partitione circa annum Christi 1so. Lechus itaque Polonorum Dux primus , dum in Regionem suam Polonorum lingua Polomam primo dictam pervenit, constructum ab aquilis nidum Invenisse fertur, unde urbi a se conditae nomen indidisse tradunt, quam G-βη appellavit. Eam forte etiam ob causam Poloniae insignibus inserta est aquila candida expansis alis ad volandum provocans aquilas juniores. Quanto tempore Lechus Polonorum Dux fuerit; item an haer . des reliquerit, non constat Historicis authoritate non caret, Quod tradunt Doloni, nimirum post ista Lechi Ducis omnium in Polonia primi a conferto populo eleeios esse duodecim Palatinos pacis & . bcili arbitros: unde etiamnum in duodecim Palatinotus Poloniam istingui norunt posteri. Monarchiae itaque quopiam temporis sipatio successit Aristocratia, quae tametsi altasimas egerit radices, ean-
442쪽
. universi Poloniae Regni. 36 dem tamen moderari placuit Supremo Capite Ducis nomine elector acus enim Polonos inter maeni nominis vir promulgatus Dux, cim ca annum Too. conductis copiis strenue superavit hostes quamplurimos. Cum etiam probe caperet, absque munimentis & propugnaculis dissiculter Regna conservari posse, eam ob rem condidit ur- - 2bem a suo nomine dictam Cracoviam. Mortuo mature nimis o eo ejusdem filij Cracus & Lechus, nec non successores Premtilaus cognomento Aurifabre . item Lechus &duo Popelli aemulationibus . mutuis & sceleribus multis Polonorum res turbarunt plurimum, adeo ut duos postremos a Deo vindice murium morsibus enectos interregno causam dedisse tradatur. Vide Gaguinam in νitis Regum Polaria. S. XI.
DE DUCIBUS POLONLE EX PIASTINO STEMMATE.
R Nnus Christi agebatur 83 o. cum Piastus CrusHicensis inter gena Vtiles, etsi rure natus & educatus, raris nihilominus virtutibus . exornatus , & Superis adeo probatus fuisse fertur, ut cum fames universam Poloniam premeret, coelestes Genij venerint multipliscaturi panem Piasti dextera porrigendum famelicis ς quae etiam causa fuit, cur in Ducem praeter spem suam fuerit electus, &ejus d ' nique haeredes in duas Lineas, nimirum Polonicam & Silesianam distincti per annos omnino septingentos, aut his plures floruerint. Viaxisse scribitur Piastus annis Iro. Filij & nepotes proximi Piasto patri fere simillimi fuerunt Zemovitus. Leseus, dimovistus&Mμctilaus I. quorum ultimus necdum Christiano Dogmate imbutus, tum more Fentilium plures duxisset uxores, haeredibus tamen destia tueretur, dolore suo maximo ob hoc haud semel duntaxat a Cl ria stianis Doctoribus suit commonitus, ut Aris Romanis accederet, om
hodoxorum more unica contentus conjuge : monitis denique mo
rem gessit; Dux enim damnata polygamia Baptismatis aqua ablutus, thalami consortem sibi junxit Dambracam Bolestat Ι. Bohemorum Ducis filiam Cathdlicam, ouae post initum conjugium anno proxiamo peperit marito filium Boleslaum &toti Poloniae salutem : ex eo enim tempore haud destitit Micidaus exemplo suo potentissimo ad
443쪽
1ca Tabula Chorographica . hi. imitationem pertrahere Polonos universos, qui simul Christi vexillis sese subjecerunt, & sacramentum Romano Pontifici dixerunt ι ν in cujus rei testimonium inter Sacra constituti Poloni evaginatis gladiis stare decreverunt, quoties deinceps sacra Evangelii verba leg
rentur suo tempore. Sedit eadem aetate Benedictus IX. Seculi X. Romanus Pontifex, qui Poloniam universam in novem Dioecesses di- stinxit more aliarum Provinciarum & Regnorum consueto. H
ctenus Poloniae Duces vidimus, deinceps Reges considerabimus. s. XII.
DE REGIBUS POLONUE EX PIASTINO STEMMATH
v Oleuelaus I. Micistat L filius eo Poloniam rexit tempore, quoΡD D. Adelbertus Archiepiscopus Gnesnensis a Borussis interfectus,
di inde in Poloniam inter rara miracula translatus ad sepulchrum. suum etiam coronata pertraxit Capita. Ipse enim etiam Imper tor Otto III. eo venire haud gravatus, & a Boleslao humanissi- , me exceptus, quanti Ducibus intersit honorare Caesares ostendit: vBoleslao quippe Coronam Regiam manu Imperatoria imposuit an. Ioo I. consentiente Romano Pontifice Sylvestro II. Annis sequentibus ad pugnas provocatus ab hostibus diversis nunquam pugnavit , ubi non vicit & triumphavit: Pragam enim expugnavit, L 1atiam & Mora viam occupavit; Moscosyrocul finibus suis repulit &c. Socios duodecim nunc Sago nunc Toga indutos secum ducere consuevit, Senatores nimirum Regni publicos, ex quibus dein Senatum Polonicum conscriptum esse intestigimus. Secutus est in Solio Micistam II. impar Patri filius ; nam jura & bona , quae pM.ter victoriis impetravit, fere cladibus amisit. Ipse Regina Rμ ixa nomine e Palatino Stemmate ad Rhenum nata, Regis & Co iugis sui conniventia deterior iacta, subditos tributis nimiis & o, ribus aliis suppressit, contemptis Polonis Germanos advocans unde in Saxoniam cum Casimiro filio fugere compulsa,Conradum ILImperatorem in suppetias vocavit. Casimirus ex Saxonia in Franciam Parisios dimissus, & literarum studiis artibusque liberalibus Ἀ- cultus, dum Italiam lustravit, a D. Romualdo nuntium Seculo mit-
444쪽
ratus filiis i verum inde a Statibus Poloniae retractus, annuente B - , nedicto IX. Pontifice Romano in Poloniam rediit occupaturus -- lium ea lege, ut Polonia annuum tributum solveret Pontifici,&c pillos Monachorum more attonderent subditi Poloni. Casinairus - bhic ob gestorum gloriam Remurator Pacis ct Salutis nuncupatus, P Ioniam universam illustravit virtute & Religione. i . Boleslaus L. Micistat II. filius,etsi ab initio Regni sui laudari me I . reretur, Polonis tamen temporis successis vitio assuetis, ipse etiam Vo neris mancipium factus, sceleribus stoma laxavit : D. Stantilaum pro- ... in Cracoviar Episcopum scelerum praesertim publicorum o rem co stantissimum, persequi haud destitit, a Gregorio VII. Pontifice propterea anathemate confixus , cum D. Episcopum per conductos si carios occidere haud potuisset, manu Regia, aut verius sacrilega de impia Sacris operantem occidit, occisor denique etiam sui factus, aut si rite scripsere alij, Monasterio inclusus. . ι - ,' Uladislaus Bolestat II. fiater egregiis factis scelera statris tegere ' - .& abscondere laboravit, ob id solum infelicissimus, quod in juve
tute genuerit filium haud legitimum Sbigneum nomine, a quota . quam perduellium duce usque ad fata ultima est armis lacessitus. Pars felicitatis maxima erat genitori Uladislao filio Boleslaus III. ab imeunte aetate non nisi virtutis semitae Regiae assuetus. Quadraginta septem victorias de hostibus suis multis cum retulisse memorant. Memoria sere omnium dignissimum est praelium, quo victus est in . Pomerania Henricus V. Imperator, ad quem finita pugna Bambe gam usque in Franciam Orientalem pervenit Boleslaus, ut ipse Rex nuntius pacis & Orator pacem ab Imperatore dandam referret. Rebus cum Imperatore compositis misit Pomerantis scutum album& rubrum, indicem pacis & belli, quod mallent eligerent. Sc
tum utrumque servarunt hostes dato Polonis responso : Pomer nios tametsi neutro hostium scuto indigos, utrumque tamen serva- L . turos, ut nimirum pugnis & victoriis pacem impetrarenti m
renovata praelia, in duibus Pomerantj victi, & Polonorum Regi i& Cluillo manus dederunt, eo ex tempore Christiana Sacra professi. Aa a R
445쪽
NTabula Chorographlea Sbigneum rebellium ducem cum oblata venit suas in partes haud
posset pertrahere, per suos denique Occidi mandavit; cujus tamen necis adeo poenituit Regem, ut tres easque difficiles peregrinationes poenitentiae causa in sesusceperi nimirum primam adD.Adelbertum alteram ad D. Stephanum in Hungariam; tertiam ad D. AEgidium in Franciam. Nunquam non BOleslaus hic pectori affixum gerebat parentis mortui effigiem, ut ob ejus memoriam & imaginis paternae praesentiam non nisi sortiter ageret. Agoni propinquus Regnum Poloniae inter filios quatuor hac divisit methodo, ut nimirum Uladidao Cracovia, Siradia, Lencietium & Silesia obtingerent ;Boleslao data est Masovia, Culavia, Culma & Bobrinum; Micislaus III. impetravit Gnesnam, Posnaniam & Pomeraniam; simirus II. fratrum aetate minimus, tametsi testamento pareotis sere excluderetur, temporis successu tamen haereditatis jure impetravit Omnia.
Fratres hi Regii omnes parentis in Solio Successores, ita regna hant , ut Casimirus multis encomtis celebratus, reliqui vero universi publicis etiam querelis fuerint reprehensi. Memoratu dignum via deri potest,quod recensent deblicislao III. is cum tributis vix non tu primeret subditos, horum probe misertus Gedeon Cracoviae supremus Antistes, subornavit texendae fabulae habilem sceminam& viros idoneos. Mulier morem gerens Episcopo, lugubrem induta habrutum & vultu moerorem simulans, audienti Regi conquesta est, a se filio perquam prodigo commissum esse gregem ovium ; at filium ine tem in famulos totam transtulisse curam domesticam: Rex igitur demisissime rogatus cognosceret causam & aequam pronuntiaret se tentiam. Audita foemina mox a Rege citati famuli ad respondeniadum Regi rite instructi, reposuerunt, a culpa se immunes, id potimmum conqueri, quod filiusfamilias nimium multos alat canes ven ticos. Vocatus denique in judicium etiam larvatus filius, causa cecidit & matri & famulis satisfacere a Regio judice jussus, obedientiam & emendationem spopondit seriam. Tum vero Antistes praesens judicio surrexit, & his dictis latam sententiam excepit: mater
haec Poloniae Regnum est ; filiusfamilias tu es o Rex; famuli sunt via
446쪽
ri a eomiis Regit canes venatici sunt eausarum meeutores pessimi rin Regis potestate fuisset & matri & famulis prospicere per canes vinnaticos paucos eosque fideles. Quibus auditis Micislaus dolore &moerore suo maximo a Poloniae Statibus est exauthoratus.
Longe diversum a Michlao fuisse Casimirum fratrem legimus icum enim proxime futurus Rex cum Joanne Conario lusibus certa ret , & hunc ludendo longe superaret Rex, victusque Conarius ira subito effervesceret, ut non dubitaret, Casimiro acerbam instigere
alapam, nihilo tamen motus aut mutatus Rex, Veniam mox reo con-
Cesiit, palam testatus, non oportere facile Regem aut Ducem lusibus certare cum subditis. Caeterum ex stemmate Piastino Polonis imperarunt praeter recensitos, octo Reges, quorum lege haec nomiana : Leseus Albus, Boleslaus V. cognomento Pudicus, Leseus Niager , Primislaus, Uladislaus dictus Cubitalis, Uencestaus, Casimia rus Magnus & Ludovicus simul Hungariae & Poloniae Rex, duorum ultimus mascula prole destitutus duas reliquit filias, Mariam scilicet& Ηedwigem; quarum prior Sigismundo Imperatori, posterior v to Uladislao Jagelloni Magno Lithuaniae Duci nupsit an. I 386. s. XIII.
DE REGIBUS POLONIAE EX STEMMATE JAGELLONICO.
Agello Magnus Lithuaniae Dux olgerdi filius, Gedimini praepotentis inter Lithuanos viri nepos, pactis sequentibus est electus olonorum Rex ; primo ut fidem pronteretur orthodoxam ; secumdo, ut Lithuaniae Ducatum conjungeret cum Poloniae Regno indissolubili vinculor tertio, ut UilhelmoAustriae Archiduci, quem Ludovicus Poloniae Rex filiae Hedwigi Sponsum jam destinaverat, numeraret ducenta Philippeorum millia r quarto, ut bello avulsas a P Ionia Provincias restitueret. Dicto sacramento promisit haec omnia Jagello. Nec animosius fidem dedit, quam tervavit; Orth doxa enim Saaa ante nuptias Regias publice professus, ut Regis sui exemplum strenue sequerentur Lithuani universi, nulli ipse pepercit labori: unde cum minus callerent linguam Polonicam Lithumi, &
447쪽
tra Tabula Chorographi ea Meerdotes Poloni linguae Lithuanicae parum petiti ha rentur : ipse Jagello post susceptum Baptisma Uladislaus appellatus,praeconis munus perlaepe in se suscepit Rex animarum Zelo ardentissimus. Etsi vero ante omnia moliretur Lithuaniae Ducatum Poloniae penitus iungere, optatissimus tamen hic eventus primum an. Is 66. secutus est plenissime. V1ctorias, quas haud parvo numero de hostibus, pra sertim vero de Equitibus Teutonicis reportavit, auspicari est solitus a Votis publicis, quae in conspectu totius exercitus ad Superos direxit. Synodus Constantiae cum haberetur, tertias contraxit nuptias;
ubi Elisabethae Sponsae Regiae Coronam inter applausus populi imponi mandavit. Concilio tum praesens aderat Nicolaus Gncinensis Amchipraesul, cujus inviti loco interea Coronam Reginae imposuit Resilavius lambergensis Antistes. Ne igitur absentia sua Nicolao in
hoc rerum articulo obesset maximopere, partim a Concilio, partim etiam a Poloniae Statibus impetravit, ut Regni Primas creatus simul adeptus fuerit copiam coronandi deinceps Poloniae Reges perpetuo. Quin his eam etiam adjectam esse affirmant cum discitate potentiam, ut nimirum mortuo Rege deinceps munus Regis adimpleret Polon rum Primas, tanto tempore, quanto nondum Regem elegissent P loniae Proceres. Annis 8 o. vixit, annis 48. regnavit Iagello Rex, Regum nulli fere secundus; quem idcirco maximi etiam hostes fecerunt, & laudibus celebrarunt eximiis non solum Poloni, sed quivis alij, qui de Regibus scripserunt Historici. Ex tanti Regis stemmate descenderunt Ulassislaus V. & Casmiatus IV. Jagellonis filij, Joannes Alberius I. Alexander & Sigismundus II. Sisismundi I. natus, ex stirpe Jagellonica Rex Polonorum ultimus , si lexum duntaxat masculinum attendamus : secus enim tres
Reges, scilicet Sigismundum Id. Uladislaum IV. & Joannem Casi-
mirum annumerare oportebit, quorum primum ex Catharina Sigis.
mundi I. filia, Sigismundi II. sorore natum esse novimus; is vero Siatismundus III. senuit utrumque ultimum. Profecto fere omnes encomis raris Reges dignissimi, praesem tim vero Casimi rus IV. qui magni parentis gloriosissimis vestigiis insistens, annorum 47. Rex contra Equites Teutonicos tredecim an-
448쪽
. universi Poloniae Regni. 3 . ' ε 3bis longum idque eruentissimum sua Iaude maxima continuavit bellum, nunquam magis ad fundendum, quam servandum sanguinem
pronus, merito dicendus Princeps Paris, quam dum hostes victi r garunt, continuo impetrarunt an. I 67. ea ratione, ut deinceps Cutima, Micheloa, Mariaeburgum, Elbinga, aliaeo in Polonia urbes ab
Equitibus Germanis occuIatae victori redderentur: item ut Magi ster Equitum se Regis vasallum, ut vocant, diceret, dictoque sacramento obedientiam perpetuam sponderet. Atque hoc maxime modo Bomilia Polonorum Regi tributaria est tacta. Circa idem tempus Status Poloniae authoritati suae augmentum addiderunt tantum,ut tribunis plebisRomanis pene pares fuerint aestimati eo ex tempore: quare Poloni Regni sui Status animam Libertatis
Anno I 38. Carolum VIII. Suecorum Regem in urbem Deganum venientem in Monasterio olivensi excepit summa humanitate simirus; cum vero Carolus linguae Polonicae usum non haberet,& Casimirus Latinae parum se peritum nosset, quam tamen callebat Rex Carolus, hac eadem lingua per interpretem locutus Casimiro; hinc occursus hic Regius adeo commovit Casimirum, ut Latinorum linguae non minus quam patriae locum esse voluerit in suo Regno: . unde Latinos in Polonia nasci dixerunt exteri admodum tarde facti
Inter haud postrema eaque Regia decora Casiimiro erant sex G lii& filiae septem, omnes loco maximo apti nati: quatuor enim e Q. ' rundem Reges partim Poloniae, partim Bohemiae, quintus Casimia rus ab ejusdem Regni Siotibus exposcebatur Coronae Hungaricae, quam certo certius consecutus fui et, nisi coelestem Coronam ipse praehabuisset, Virgineus Spol sus in flore aetatis mortuus, & ob sua merita maxima anno Isa I. a Leone X. Pontifice Divorum Albo in- sertus. Filiorum ultimus Fridericus Cracoriae Episcopus, & mox sinesnensis Archiepiscopus, nec non S. R. E. Cardinalis creatus,
Ecclesiam Polonicam sua Purpura maximopere illustrarit. Paucis' multat Iagello fuit Poloniae Sol, filii, filiae & nepotes fuerunt Mera lucidis a. ν . -
449쪽
DE REGIBUS POLONIAE EX DIVERSO GE- NERE NATIS.
Egum omnium horum primus Henricus Valesius Gallus, vix Polonis Rex electus, mox etiam mortuo Carolo IX.-a Francisn Rex postulatus, clam auffugit, praehabens longe Coronam patriam Polonicae, quae multis vepribus erat intertexta, tot nimirum, quot pactis&punctis erat adstrictus Henricus, si Poloniae fasces exposceret. Quare absque mora Henrici loco in Regem delectus an. I 17 so Stephanus Bathorius Transylvaniae Princeps, tanta omnium Si is tuum satisfactione Poloniae Regno Rex per annos undecim praefuit, ut hoc eidem epithaphium unanimi calculo scripserint: . In templo plus quam Sacerdos ;In Republica plus quam Rex; ' . In sententia dicenda plus quam Senator: In judicio plus quam Jurisconsultus; iIn exercitu plus quam Imperator In acie plus quam miles; ' In adve sis perserendis &
. Injuriis condonandis plus quam vir; In publica libertate tuenda plus quam civis ;In amicitia servanda plus quam amicus I In convictu plus quam familiaris; In venationibus ferisque domandis plus quaera leo; .γIn tota reliqua vita plus quam Philosophus. ', Bathorio successit Sigismundus III. J-nis Suecorum Regis &. Catharinae ex stirpe Jagellonica natae filius, qui a teneris in Suecia a nis assuevit Sacris Romanis haud invito genitore Regio, spe nimbi' . rum freto, hoc maxime modo futurum esse, ut tam Suecis, quamc. 7 Polonis Rex filius secure imperaret. At dum extincto patre Rex . promulgatus antiquissimae Religioni locum postulavit in Suecias rum ac liberum, a Suecorum Statibus procul finibus suis m. Isos exactus, bella gessit ξravissima contra Gustavum Adolphum, contra Turcas, Moscos & rebelles Polonos,plurimas prosccto Posum In .
450쪽
universi polentae Regni. 37stis, quae perferendo id saltem effecit, ut protestantium & doctriana & numerus plurimum fuerit diminutus in Polonia. Secutus est in Solio Sigismundum III. filius Uladislaus, qui an. I 63 . tanta sua felicitate Moscos superavit, ut Provinciam Ioci. milliaribus longam Uladislao post 1endam coacti sitiat relinquere. Succi etiam prope Nordi gam in Suevia victi non exiguam Borussae partem Polonis reddiderunt. Nimis mature mortuum Uladislaum c
cepit frater Joannes Casimirus II. qui dum juvenis Italiam & inde Hispaniam petere decrevit, a Gallis prope Masiliam interceptus, diu in custodia Gallica detentus latuit. Demum libertati restitutus, &Societatem JESU ingressus, biennio se probatissimum cxhibuit. A gumentum hoc fuit Innocentio X. Pontifici, quod sacra Purpura diagnissimum aestimarit, & S. R. E. Cardinalium numero inseruerit.Fr tre immatura morte vivis erepto, R ex a subditis postulatus,& annum- te Pontifice Corona Regia exornatus, post editas pugnas egregias a
perduellibus Cosacis Moscorum jugo sese sponte dedentibus, & dein
in hometanorum suppetias implorantibus victus, nec non a Carolo Gustavo Suecorum Rege superatus Borussam fere totam amisit. Monasterium Olivense denique Polonos inter & Brandeburgicos ac Su cos firmavit inducias verius, quam pacem; ubi Polonorum Rex juri suo in Sueciam, Livoniam & Borumae magnam partem renuntiare est coacitus. Perpetuis his bellis aliisque curis domesticis fatigatus, haeredibus destitutus & Conjuge orbatus palam deposuit Sc l trum an I 668. Casinairus, in Gallia deinceps vitam acturus r iquam, quam Niverni finiit an. I 672. dans documenta posteris, raro prodesse Reipublicae, Pedum converti in Gladium,Romanam Pu puram mutari Purpura Regia, & Clericum fieri Maritum. Ex multis aemulis denique in Regem electus est Michael Gria buthius Poloniae Princeps, qui Polonis eam maxime ob causam placuit, quod inter avos suos numerasset Jagellonis acceptissimi quo clam Regis fratrem Demetrium. Adeo probantur in seris etiam n potibus opti morum Regum merita. Annis quatuor duntaxat re
gnavit Rex Michael, quibus a Turcis in Podolia barbarorum more grassantibus, & in ipsam Poloniam penetrantibus, ad cas pacis leges