장음표시 사용
451쪽
3 6 Tabula Chorographica accipiendas est adactus, ut Poloni Podoliam universam Mahometa norum jugo relinquerent; adhaec in annos singulos 22ooo. aure rum solverent, & deinceps Coiscos sui juris ei, permitterent. Successor Michaelis Joannes III. ex Poloniae Regum sanguine natus Princeps, exercitum Polonorum supremus Dux est moderatus, dum in Regem fuit electus : hujus proinde Regis ductu & imperio Τurcae tir Podolia victi, ejusdem Provinciae partem maximam resti tuerunt. Enituit non minus Joannis virtus Regia, dum Viennam a Turcis obsidione pressam una cum sociis Ducibus liberavit. Foedus quod cum Leopoldo Caesare & Venetis pepigit , constantissime serva vit, tametsi orientis imperator omnem moverit lapidem, ut Damnem Regem ab eorundem societate & amicitia avelleret. Defuncto Joanne per unius anni intervallum turbavit Poloniam interregnum, quo elapso denique a majori Polonorum parte in Regem electus est Fridericus Augustus Saxoniae Elector a duobus maxime aemulis im-l editus; primus eorundem erat Dux Condaeus Gallus, alter Stanis-aus LesecZychius, uterque incassum curis ac desideriis Coronam Regiam ambientibus fatigatus. Annis a8. Polonis Rex jam praefuit Fri-dericus Augustus fere continuas inter turbas; ut his finitis tot saltem annis optatissima pace sevi liceat una & Regi& Regno, cum bonis
omnibus exoptamus. Forestius, Scherer, Funccius &c.
ΡRussia aliis Borussia polonica inter mare BaIthicum, prus.
siam Brandeburgicam , Ducatum Pomeraniae, Cutaviam &M oviam interjacens, fere ejusdem est magnitudinis, cujus esse dicemus Prussiam Brandeburgicam: dividitur autem in quatuor Palatinatus, nimirum in . L Pa -
452쪽
imae Polonicae & Brandebur cete. 37TI. Psalinatum Pomerelliae, in quo sunt urbes Dantiscum. Olia va. Disschavium. II. Palatinatum Mariaeburgicum, seu Viridariam , in quo sunt M rienburgum. Stumersdorffum. Elbinga. Neutichium. III. Palatinatum Culmensem,aliis Culmigeriam,in qua suntCulma. Thorunium. Strasbursum. Golupa. Graudentium. IV. Episcopatum Varmiensem, in ciuo sunt Helisberga. Bruns-berga. Frauenburgum. Nartenburgum. Allensteinium. La
DE PRUSSIA BRANDEBURGICA.PRussa Brandeburgica inter mare Balthicum, Samogitiam, Liathuaniam , Poloniam & Prussiam Polonicam interjacens , complectitur milliaria Germanica longitudine sua circiter as. & fera totidem latitudine sua. Dividitur haec eadem Prussia in tres Pr vincias, scilicet in . I. Sambiam, in qua sunt Mons Regius, aliis Regio - ΜOns. I'il lavia. Velavia. Captura piscium, aliis Eschusium. Nemelia. IL In Natangiam, in qua Brandeburgum arx insignis. Heiligen-pella. Bartensteinium. Rasteriburgum. Johanniburgum. III. In Hockerlandiam, in qua Nerda Mariana. Hollandia. Giugenburgum. Christburgum. Rinisuburgum. Osteroda. Urbes alias vide in P. Henrico Suberer. de translatione autem Ducatus hujus ad Electorem Brandeburgicum & nunc Regem vide pag. a II. & 3 7 F.
Sueciae Septentrioni propinquum, tam latitudine, quam
453쪽
37s Tabula Chorographida Glongitudine sua comprehendit plura quam ducenta milliaria Germa nica; Boream versus jungitur Norvegiae & Lapponiae; ab oriente junctam respicit Moscoviam & Lithuaniam; a Meridie mare Balthiacum. Separatur itaque Regnum Sueciae secundum magnam sui pa tem a Moscis lacubus Ladoga & de Onega; a Polonis & Lithuanis Duna seu Dmina fluvio; a Germanis mari Balthico I a Danis Detooreindico. Ipse Suecia distinguitur sinu duplici, nimirum Bostanico versus Septentrionem, & Finnico Versus Orientem terram findente. Universum Sueciae Regnum dividitur in sex diversas Pr vincias , scit: I. In Sueciam proprie dictam, II. Gothiam, ' . ιIII. Nordiandiam, IV. Finniam,
I. lavoniam. Tot Paragraphis has ipsas jam distinguimus.
SUecia hoc modo restricta inter Nordiandiam , Gothiam & sinus utrosque media dividitur in quinque partes, scilicet in
Gothia inter Norwegiam, Sueciam proprie dictam, mare Balthicum & linum Codanum media, dividitur crebro in tres partes, tum m .
454쪽
totius Suectae l 3 9 L In Gothiam orientalem , in qua Ostrogothia, Regio prima. Nordkopinga. Lincopia. Stegeburgum. Smalandia Gothiae, Regio secunda, in qua Calmaria. Jenecoinpings Vrasia, aliis Vexium. Vestrovicum. Bromsebroa. olandia Gothiae Regio tertia, in qua Borckholmia. Ostenbua. II. In Gothiam occidentalcm, in qua Kestrogothia Regio prima& urbs unica Gothenburgum. Kermelandia, Resio secunda, in qua Philippostadium. Caro-Iostadium. Dalia, Regio tertia, in qua Daleburgum. . LI. In Gothiam Meridionalem; & hujus Hallandia Regio prima, in qua Helmostadium. Laholmia. Varburgum. Scandia Regio secunda, in qua Lundis. Coronia. Maim gia. Hel sinsuburgum. Bleckingia Regio tertia, in qua Christianopolis. Portus Caror linus. Christiania, aliis Christianostadium. Corooa CaroIi. s. IV.
. DE NORDLANDI A. Nordiandia sat magna Provincia tuter Norwegiam & sinum Bothnicum media , dividitur in septem Regiones minores; o
I. Gestricis,in qua sunt urbes GerValia. Falitu a. Cuprinaontium. II. Helsingia Regio, in qua Dilsboa. Sylva Hudrici. . III. Mede adia Regio, in qua Indalia.
Inter Regiones Nordiandiae numerant Authores nonnulli Lapis poniam Suecscam polOArctico sat propinquam,quae constat quinque partibusderis quam hominibus pene notioribus:diversis fluviis distiniaguere docuerunt Recentiores Topographi sequentem in modum: I Uma Dpmarch ad fluvium Um-
455쪽
DE FINNIA SEU FINNONIA AUT FINLANDIA.Filandia inter sinum Bothnicum & fines Moseoviae media, simulque spatii amplitudine inter Provincias Sueciae maxima, diri viditur in Regiones septem, quarum I. Finnilandia strictius sumpta, in qua sunt Aboa, Bi eburgum IR C ania, in qua Cajaneburgum.
VII. Kexholmia, in qua Κexholmia. Notteburgum. His prox, me accedit VIII. Ingria, in qua Danogoroda. Coportum. Jamagoroda. . VI.
DE LIVONIA. LIvonia inter sinum Finnicum, Curiandiam , Ingriam & Polonicas Ditiones media, dividi consuevit in Regiones duas, nimi nim in L Estoniam, in qua Narva. Derpatum. Pernaria. Felinum Hapsela. Revalia. II. Lithlandiana, in qua Riga. Cruceburgum. Dunmunia. Κ chenhusium. Hoc loco advertendum & monendum esse duximus, tres ulti vias exhactenus relatis Provinciis hoc Seculo XVIII. e Suecorum manibus ereptas possideri hodie a Moscorum Supremo Duce. ., Momerario prioribus Seculis vendicarunt sibi Suecorum vi stricia inna, aut
. I. Provinciam Bahusianam in No egia.
456쪽
n. Ducatum Pomeraniae, quam diviserunt hodie suetorum victo res Rex Daniae & Borussia'. III. Ducatum Bremensem etiam Daniae Regi hodie assertum. IV. Principatum Verdensem. V. Ducatum Bipontinum. G o I. VII.
DE SUECLE & S CORUM DOTIBUS REBUSQUE ALIIS HUC PERTINENTIBUS.
Cinciae Regnum praeterquam quod polo Arctico sit inter univer in se Europae Regna proximius, dentissimis etiam sylvis, spatiosis.simis paluditius & magnae altitudinis nivibus aliisque aeris & aquae injuriis est usque adeo subjectum, ut in Sueciae Provinciis passim inveniantur Regiones fere steriles & feris sylvestribus, quam h
minibus notiores, si eos excipias,qui cum brutis animantibus communem ferme vivunt vitam incultis sane moribus agrestes. Frumenti inter Suecos ea est carentia, ut vix sufficiat patriae: vineas propemodum ignorant: greges boum maxime & piscium quaestum abunde magnum faciunt. Inter beneficia naturae numerantur mel, cuprum,
stannum,ferrum,metallum & ligna caedua.Haec & alia si nunc singillatim,nunc universe in unum quasi fasciculum colligantur, veluti collegerunt rationarii nounulli,florenorum viginti milsonesSuecorumR gi ex amplissimo terrae spatio corradi posse autumant. Alvero perm latantae summae copiam ademerunt Succorum hostes praesertim, qui hodie Finniana, Ingriam, Livoniam & Regiones Sus eorum alias fere totas occupant. Caeteim Suecorum plerique sunt viribus robustis, frigori & duris laboribus assueti, tractandis armis& durae Martis servituti perquam idonei. Qui Germaniae vicini res & Daniae propinquas incolunt terras, sunt civiles, tractabiles, non abhorrentes a literarum studiis: qui vero ad Boream propin-dius accedunt, a multis vitiis, quin etiam a magia, veneficiis &lperstitionibus nequaquam sunt remoti. Intelligere plura lubeat de Suecorum moribus ex P. Serum, qui hunc in modum disiecit:
457쪽
Lo Sint Surci sitire Earsyaos ad Pol- A sticae, Dis remotis uino nus a natura bene formati, satis cirιles atque Minam. Sed re inter frigora, quibuscum muram anni parιem conflictantur, eaqua atrocia O sape distνrna . Sueri bona gaudent valetudine, sunt robusti, ct ritam sue ad centum is triginta. aut quadraginta annos incolumes producunt, quantum νis saltem p bei vix alio utantur edulio, quam laria O carne aut piscibus fumo se vento siccaris, quibus ut plurimum , deliciarum loco fumus e tabaco accedit, qui caenam ct nodiam condit. Potus vix alius Appetit quam frigida . r.trior Axtem ct ditioribus duntaxae in usu est cererim o vinum adustum: ut adeo ipsa victus parsimonia ct moderatios accedit iureis puritas) sit atatis ac vita longius protracta causa. Sed neque ingenio destituuntur Sueci ; teste namque experientia, ubi in aliarum Regionum Lictis αAcadem is excoluntur , non rais aquales Gadunt. aut etiam inter exteros excaese . runt. Sunt vero in patria sua erga exεeros o hostes benevoli: extra patriam tamen . prasertim ubi vincunt is imperant, tari, immites O crudeles. Hospitia publica in Suaria fere non habentur , sed quilibet civium cauponem agit, ct hospites . quantum potest, oberasiter excipit. Plebei fere omnes callent artes illas mech nicas , qua usui ct necessitati quotidiana deserpiunt: inde quisque sarior sibi sutor ct coquus est; ut adeo as militiam uati factique videantur Sueci. Sed nee patriam inviti deserunt, utpote frigori, inedia dursique omnibus assueti, ct quoin 'cunque te patria digress arma circumferunt, fere mitiora ct meliora reperiunt. Ex ecia olim prodiisse censentur gentes ista bessicosa. ωhro Gothi quidem Duc. rila qui Italiam vastarunt, oe Mestro-Gothi dicti, qui Germaniam, Galliamo Hispaniam subegerunt: hodieque Germania alicubi cladem beatis a Sueris Duea Gustavo Molphs in bello 3O. annorum Olim acceptam. Denique in quinque Status tota necta diriditur. Primus est Familia Regia, ὲ qua primogenitus hodie Regni totius havrti ; reliqui autem fui, Principum tiruissorint singuli portione sua contenti. Secundas Maias cst Nobilium, qui hodie sublata electione musiam imminuta
Tertius est Eul asticorum nempe Episcoporum, quibus prater modicam pri bendum astit hodia Iaperest, utpote rediribus ad fiscum Regium abstractis, O a. rhoritate ', qua in Regni diaris pollebant, prorsus imminuta. Quartas Statas est Mercatorum, Πηes quos ves sunt potissma. 'Quintus Status est Rusticorum , qui in urimism vitam vivunt pauperem, e rumque suri ad mistriam Re iam a pueris educansur O destinamur. Hactenus Scherse . Plura intelIigere licebit exsequen tibus.
458쪽
s. Vim DE ORTU ET PROGRESSU REGUM SUECORUM.
Ui Suecorum Regum originem a Magog Noemi ex Japhete fi- esto nepote nato audent petere, an locum non tribuant fab iis multis, non immerito multi dubitant. Interea tamen dum lis haec judicem supremum simulque extremum exspectat, Suecis haud negandum est,eorundem Regnum vel omnium primum, vel certe inter Europae Regna prima esse collocandum. Nos hoc loco br vitati & veritati primas tribuamus, & omisso longissimo plurium, quam centum Regum in Suecia ethnicorum catalogo eos duntaxat ex Christianis afferamus Regibus, qui res memoratu dignissimas nobis reliquerunt. Tribus aut quatuor proin paragraphis dissim
DE PRIMIS SUEUM REGIBUS CHRISTIANIS.
NUmerarunt Sueci ab anno Christi 8 so. circiter ad annum I 37α Reges viginti octo, quos inter memoratissimi fuerunt olaus ordine primus a D. An arto Archiepiscopo Bremensii, iit multo rum est opinio, sacri Baptisinatis aqua ablutus. Quam firmus ac somtis vero in Orthodoxa Religione usque ad extrema fata perstiterit, ex eo facile licet colligere, quod a populo idolorum cultui adhuc plurimum assueto thus diis aciolere jussus, maluerit uni Deo victisma cadere, quam cedere aut quemquam Occidere m. scio. Ericus Rex hoc ordine tertius a vento & pileo novum sibi nomen adscivit Rex a Venisse Pilio dictus, quod Pileo suo tanquam .. instrumento magieo abusus fuerit ad ventos quaqua versum move
Ericus Successer proximus Seculo X. Livoniam, Curiandiam.& Daniam sibi per aliquod tempus victor subjecit. Ericus inter Christianos Sueciae Reges V. intentata transgrest ribus mandati Regh mortis Mena idolorum cultum dum prohibuit, a furiosis subditis una cunuacerdotibus ex Germania evocatis fuit
459쪽
38a Tabula Chorographica Iaus II. ad finem Seculi X. postquam ex Anglia transvectis O thodoxis Doctoribus denuo Christi doctrinam promulgari praecepit in suo Regno, Religionis vinculo conjunxit arctissime Sueciam & G thiam, simulque Romano Pontifici exhibuit obedientiam prompti
Amundus I. cognomentoCarbonarius est dictus, quod lata lege sanciverit, ut, quρties civis civi aut agrestis agresti illato damno obfuerit, toties pars bonorum aequalis damno, facienti damnum auia
ferretur, vel flammis absumeretur.
Amundus II. Seculo XI. doluit maximopere Danos, Suecos &Gothos dissidere plurimum. Jugo idololatriae osor acerrimus a subditis in exilium pulsus&denique concubia nocte somnum capiens est interfectus. Exemplum Ingonis strenue secuti sunt Halistannus, Philippus & Ingo Reges a Resigione, pace & virtutibus aliis celebrati. Rigwaldus Cerebrosus a Gothis orientalibus in Regem clectus, a Gothi ero occidentalibus occisus. Suercherus ex illustrissima oriundus Familia a Gothis primum& mox a Suecis Rex electus initia R egni habuit pacatissima. Occiasus est denique potissimum ob filii Joannis scelera ipso nativitatis Dominicae die praevio, dum trahae impositus templo appropinquavit, Rei sacrae adfuturus animo, non corpore,sub SuercheroViri Resigiosi coeperunt sedes figere stabiles in Regno Sueciae. D. Ericus ex perillustri Suecorum genere natus, ea lege Sueciae Rex est electus, ut ipsius & Suercheri Regis familia gemina alterno
tempore deinceps in Suecorum Solio constitueret Regem. Annis fere centum tenuit lex pluribus constans capitibus Regiis. Omnium primus ex alternisRWib Ericus,utRegio munere fungeretur non nisi optime, Divorum quorumvis Regum imagines ante oculos nimi & corporis constanter posuit, qua resendi methodo id consecutus est, ut Patria o pauperum Patre fuerit passiim appellatus.Libidinis molestias ut temperaret, glacialem aquam&cilicium Regio corpori admovit. Bella gerebat, non ut suum ma s, quam Phristi augeret Rinnum: cum itaque Finlandiatia non niti multorum fuso sanaui ne
460쪽
totius Sueciae. ,. 38 Christo Iucraretur, caesis Evangelij hostibus fertur lacrymis multis parentasse..Leges Suecicas emendari, atque in Codicem referri cu
tur. Munera Regi offerentibus respondere consuevit e mihi meas ciant, vobis vestra Disa sinit, non expeto aliena ἰ posteritas indigebit. Ta tus tamen Rex ab Henrico Suenonis Danorum Regis filio & conj ratorum turba est occisus an. II 6 a. an. Regni I 3. ,
Carolus Successor Suercheri filius Archiepiscopatum Uriale sem annuente Pontifice erexit. Carolum trucidavit Canutus D. Earici filius, quod persuasum sibi haberet, patrem Ericum, conscioic teris Carolo e medio esse sublatum. Canutus in Carolo occisi consanguineos quoque saeviit: tamdem tamen poenitentia ductus mortem Christiano Rege dignam oppetiit an. II92. Suercherus II. a D. Erici haeredibus aemulationis ergo sublatus est in pugna: unde alterna Regum methodus universo Regno coepit displicere maximopere, praecipue eo etiam ex capite, quod Suem cherus aemulationi deciisset causam, trucidata exinudiis fere univer sa D. Erici Familia. Ericus ex D. Erici nepotibus nepos superstes Rex coronatus Rempublicam civilibus jactatam fluctibus loco restituit quieto, flam ta denuo amicitia inter Ericorum & Suerchorum partes. Joannes I. ultimus ex Suerchorum Familia in juventute, quam ratis virtutibus exornavit, fatis concessit praematuris, omni destit tus haerede an. Ia 23. unde D. Erici haeredes per sesqui Seculum de amplius possederunt Sueciae Solium, usque aci annum nempe I 393.
Ericus III. cognomento Balbus author extitit Collegii Upsalem sis, quod Sixtus IV. iis temporis successu privilegiis donavit, quibus donata est Academia Bononiensis in Italia. Canutum sororium Sc prei aemulum superavit, ac securi percuti mandavit, ut Regnum bellis domesticis asitatum optato restitueret statui. Tanestiae Provinciae populos idololatriae addictos, Christo sibique subdidit meritis dives Rex anno IIIo. mortuus sine liberis. I A , Ccc a Uald-