장음표시 사용
461쪽
DE REGIBUS SUECORUM PARTIM EXTERIS, PARTIΜNATIONE SUECIS POST UNIONEM REGNORUΜSUECLE, DAN ET NORNEGLE.
SUecorum Status exauthorato Rege Alberto post lites gravissimas Margaretham jam Daniae & Norwegiae Reginam elegerunt etiam in suam hoc pacto, ut nimirum Suecorum provinciae universae ac singulae seuerentur deinceps privilegiis omnibus hactenus concessis. Destituta erat liberis Margaretha; ut igitur nancisceretur Successorem in Regnis &sibi &subditis acceptum, Ericum ex sororis suae Glia pronepotem Pomeraniae Ducem in Regem eligi curavit, atque adeo Sueciam, Daniam , Nominiam & Pomeraniam conjunxit. Ericus hic,cum nimiis tributis subditos onerasset, simulque D nos neglectis Suecorum proceribus honorasset, bellis hinc domesticis multo tempore agitatus, & tandem omni Rnia potestate ac dignistate exutus, in Pomeraniam suam se recepit, ubi per annos a o. privatorum hominum more vixit. Interea Regis loco habenas Regni moderabat Carolus Canut linius genere clarissimus Suecus,donec denique Rex placuit Christophorus Bavarus Erici Pomeranij ex sorore nepos Ducis Bavari ac Palatini filius, qui toto decennio in pace Regna sua con servavit, in fine fortunatus longe minus ψ cum enim prole careret,& collectos in Suecia thesauros in Daniam transferre pararet, naufragioque perderet, nec non adversus Lubecenses infausto Marte pugnaret, publicum incurrens odium vitam parum felicem feliciori
morte terminavit: unde Carolus Canut hesus in Thronum evectus annis novem arridente fortuna regnavit, dein vero procerum molitionibus gravius.
mis turbatus relictis Sceptris Gedanum auffugit. Caroli igitur in Thronum invitatus venit Danorum Rex Christiemus,cujus animum viri a consiliis Regiis constituti adversus Statum Ecclesiasticum adebaccendebant, ut bellum gravissimum inter Regem & Episcopos ex Ortum e.erit Omnia transversum. Ipsemet profecto Archiepiscopus sumtu armata dextera contra Regem pugnavit, verum ab hoc
462쪽
gis Tabula Chorographica in praelio captus, sed & brevi ab Episcopis libertati restitutus suit Author, cur Christiernus Regno pulsus, Carolus vero Rex fuerit x petitus. Post varia eaque bellis civilibus maxime obnoxia fata. Steno Stur Caroli Regis ex sorore nepos Regis munus in se suncipere multis persuasus argumentis Christiernum hostem expertus est fortissimuin, qui tamen in praelio victus & lagitta vulneratus r versus est in Damam spe Coronae Suecorum recuperandae penit deposita: Steno interea Regij Gubernatoris nomine appellatus inter varias Regni procellas duravit usque ad annum I o3. Interea temporis contra Stenonem strenue pugnandum erat Danni Regi Christierni filio, ut secure tandem liceret regnare. In Solio confirmatus bellum Dilmarsicum in se suscepit: ubi vero amissa victoria in Sueciam rediit, a proceribus Regni infestis armis & aniamis petitus, domi foris e hostes timuit. Itaque Regis loco ru sum placuere Regno Gunernatores varii. Christionus II. cum multis Sueciae proceribus diu conflixit acerrime : Omnium denique victor Holiniae Reκ an. III 3. coronatus est, etsi privile*ia omnia more Regum priorum dicto etiam Sacrame to confirmarit, & se non tam Regem quam parcntem fore promisserit, nonaginta tamen & quatuor Suecorum fere nobilissimos publico in foro capite plecti jussit an. I 3ao. quae multiplex caedes dict est mimi. a Laniena. Ob hanc itaque & alia multa inusitata exempla c Succia fugatus per avia & invia in Daniam pervenit, ubi cum non minus saevire perrexisset in subditos, a Biderico Holatiae Duce patruo suo itidem fugatus cum Conjuge Ilabella Caroli V. Caesaris lorore auffugit in Seelandiam eorundem Regum ultimus, qui simul Suecis, Danis & Nor egis Rex imperavit. Plura vide in Serie
DE REGIBUS SUECIAE EX STEMMATE REGUM EJUSDEM REGNI ANTIQUO POST SEPARATIONEM REGNORUM SULCIR ET DANIAE.
CUstavus Erisclion Simonis Stur nepos sanguinis propinquitate contingebat D. Ericum Suecorum Regem, si sexum foemineum, respiciamus. Is inter obsides Christiano II. Res missus, atque
463쪽
totius Sueelae. y 3s in Daniam ductus, clam custodum sesellit oculos, & magnis itin
ribus terra marique factis in Sueciam rediit, ubi convocata agrestium turma primo contra hostes pugnare, mox vero conducto exercitu Regni Gubernatorem se gerere, Danos vincere, Archiepiscopos &horum socios subjugare, Ecclesiasticos proventus suos dicere, atque his veluti gradibus in Solium patrium ascendere perrexit. Trea
cim praediorum millia partim Episcopis, partim Equitibus Teutoniaci ordinis, partim viris Religiosis aliis eripuisse scribitur. Eadem tempestate pulsis Sacerdotibus RomanisLaurentius &olausPeter h-nij fiatres quondam Lutheri Wittenbergae discipuli cum sociis multis nova placita in vulgus spargere, Regis causam probare, atque adeo
Regem ad suas partes trahere noverant, ut Gustavus contempta quavis potestate Ecclesiastica Lutheri doctrinam confirmarit& Regnum haereditarium viribus fretus maximis effecerit sexui faemineo Corona & Sceptro interdicto, quod Regis desiiderium magis, quam pra ceptum brevi cum cum eodem exlpiravit: qui An. i 36o. defunctus masculos haeredes numeravit quatuor quorum primus Ericus Revaliam & Estoniam Provincias Regno restituit. L
gatos is inisit in Angliam petituros in Sponsam Regiam Elisabetnam Reginam, quae hunc in modum abituris respondisse fertur: De αἰ sa . Sponsas Principes alias cum incassum in thalamum Regium invitasset, ignobilem tandem sibi junxit foeminam Corona Regia a se exornandam. A mulum Sceptri vel sibi fecit vel finxit Joannem se
trem , quem eam ob causam annis pluribus in carcere detinuit. Multa alia partim crudelitatis, partim malesanae mentis testimonia prodiadit, unde omnibus merito exosus, redditus, eundem in carcerem fuit conjectus, ex quo paulo ante Joannes frater rediit, Solium Regium occupaturus. Conscenso igitur Throno Joannes Rex bellum conistra Danos susceptum annis septem continuavit, inita vero tandem p ce de tribus Coronis quondam unitis Stetini ovantium more triumphavit. Russos postea aggressus Narviam utramque occupavit Gnibus Regni Suecici quadrapinia milliarium amplitudine auctis.Co stanter monente Regina Polonorum Regis sorore tharina Aras Romanas custodivit Joannes ; unde & hujus filius in carcere natus C
464쪽
tlitius Suectae. sumnt animi dotes ; suit quippe magnanimus, sortis, liberalis, comis, mansuetus, affabilis, Majestatis tamen suae vix unquam oblitus, superbus, Luthero addictus &c. Parenti Carolo, invitis merito Polonorum Regibus, lac edens bella adversus Danos, Polonos & Moscos continuavit. Cum his demum pace firmata nulla graviori ausa adactus aut lassius, arma ferocia contra Ferdinandum II. Caesarem e S ptentrionis Resnis in Imperium transtulit; & primo quidem anno I 63 o. mense Iulio Rugiam insulam ingressus, Kolgastum pulsis Imperij copiis superavit. Deinde Stetinum Pomeramae metropolim aliatque multas urbes expugnavit: inita etiam cum Electore Saxonum armorum 8c odiorum cietate Caesareanos prope Lipsiam fugavit, Palatinatum inde, Bavariam, Sueviam aliasque Imperij Provincias praedatorum more pervadens, ubique reliquit vestigia incolis tristissuma. In pu na tamen LuZensi an. 163 a. contra Imperij copias denuo instituta Rex Adolphus cecidit multis confossus vulneribus an. aetatis 37. relinquens filiam Christinam, literarum gloria &literatorum aestimatione clarissimam. Eadem cum annos sex aetatis numeraret, egina jam est promulgata: anno autem duodecimo summa Regni cura Eleonorae R
ginae viduae & quinque Statibus, uti vocamus, est commissa. Anno decimo octavo Fasces Regni Reginae filiae sunt traditae, quamvis anno primum I 6so. Corona Regia exornari voluerit, annos aetatis numerans et . quo in Successorem sibi delegit Carolum Gustavum Bi- pontinum ex Catharina genitoris Adolphi sorore natum filium, cui
ctiam anno I 6 q. post recitatam inter communes omnium lacrymas
orationem Sceptrum, Coronam & reliqua insignia Regum Suecorum propria concessit, retentis sibi in annos singulos ducentis Philippeorum millibus. Varias dein profecta in Provincias ubi per Germ niam Oenipontum attigit, mense Octobri an. I 6sq. Romana Sacraeublice est professa. Rediit equidem bis aut ter in Sueciam; verum ut fieri solet, ob duratum Lutherum&aulae&subditis parum accepta, nec ipsam auri summam sibi promissam impetravit. Post e hibitas denique virtutes plurimas, & in tamina raras, Romae exspir vitan. aetat. 63. Christi nati I 689. Taurini quondam dum est com-
465쪽
ηςx Tabula Chorographlea morata, hocce elogio arcui thriumphali inscripto est excepta Chri stina Alexandra: Magno Alexandro major
Alexandra: Ille enim occupans Regna terrestria Coelestium despcratione flevit; Haec coelestia ut aquireret , Abjecit terrestria.
Carolus Gustavus Joannis Casmiri Bipontini filius pacem, dictam Monasteriensem plurimum promovit utilem sbi, Ecclesiae noxiam. Polonorum Regem Joannem Casimirum Alexandrm Recinae abdicationi & successioni contranitentem armis aggressus victor oppugnavit. Prussiae Regiae partem haud exiguam suae potestatis fecit. Ut Polonorum Regem ad internecionem deleret, cum Frid fieo Uilhelmo Electore Brandeburgico & Georgio RagoZio Tran- , sylvano socia junxit arma absque Optato tamen effectu: Poloni enim
serio pugnare docti vim vi strenuissime repulere, exemplo hostibus denuo monstrato, polonos fere inexpugnabiles esse, si unus sit Rex omnibus & animus. A partibus dein derelictus, & ipse ab hostibus
Danis & Batavis impetitus, M. aetatis 3 8. animam exhalavit an. Io6o.
calida febri extinctus. Carolus Caroli filius sub genitricis & Statuum cura adolevit; amnis dein maturus Sceptioque potitus, cum Gallis icto foedere dum bellis Germanicis sese immiscuit, Ditiones in Germania amisit fere
universas; quas nimirum Rex Daniae, Elector Brandeburgicus, nec non Duces Brunsvicensis & Luneburgicus armorum societat inita victores occuparunt; pace nihilominus Noviomagi stabilita, annite te plurimum Gallorum Rege Ludovico XIV. pene recuperavit universa. In Comitiis dein an . I 68 o. Holiniae habitis ita supremo in Sueci- im auctus est imperio, ut Statuum ac Senatorum Regni authoritas asmodum diminuta sancitumque fuerit, ut Rex in negotiis etiam publicis libera polleret authoritate adeo, ut si eidem absque prole co tingeret mori, penes Regem potestas foret collocandi in Solio su cessorem Regium. Ut ad nutum etiam paratas haberet militum c
466쪽
hortes, imperavit, ut deinceps sex ruricolarum equitem, aut eoru dem tres peditem unum alerent: quare pacis aliam tempore O ginta militum millia numerata esse memorant. An. I 693. ob LuctericioctrinamSuecorum regno abhinc annis centum illatam jubilaeum c lebravit, uti spes est, primum & ultimum: anno ipse I 697. annum a ternum coepit vivere ; felix si inter vivosi Carolus inter Reges Suecorum hujus nominis XIL prioris filius, postquam aetatis annum octavum supra decimum attigit, RusMiki nam pacem urgere, & Ducatum Bipontinum sibi vendicare non de stitit. Rex juvenis Martius pugnavit cum Danis, Polonis & Mos, cis, a quorum ultimis prope Pestavam m. I7o9. ita est superatus, ut amisso tere universo Suecorum exercitu ad Mahometanos auffugerit, in urbaqrcicaBender annis pluribus commoratus.Demum an IIII. in Sueciam reversus, dum a tractandis armis & gerendis bellis non quievit, amissa Regni sui parte notabili, amisit inter pericula vitam ,
Rex in armis natus, educatus & mortuus an. III 8. aetat. 37.
Utrica Eteonora Caroli XII. Regis Soror, Friderici Has casseti conjux, ut Regnum diuturnis iisque gravissimis belli motibus quassatum, & multis Provinciis diminutum futuris saltem malis liberaret, cum Rege Danorum inducias pacta, simul etiam cum Regibus Borus. siae & magnae Britanniae inire pacem decrevit: unde Ducatus Br mensis atque Verdensis Britanniae Regi relictus, Prussorum vero St tinum urbs asserta: victoribus reliquis, scilicet Polonorum Rege &Moscorum Duce suas sibi partes vendicantibus. Caeterum vel gravissimi oneris pertaesa Regina, vel satius esse viro Regni fasces credere persuasa, an . 17ao. mense Februario Fridericum conjugem suum promulgari Regem curavit, supremo Regni universi imperio in eum
467쪽
Cm Regnum Norwegiae & Daniae uni subsit Regi, inde utrumq;
velut in unum conjungemus, facto tamen discrimine, ubi faciendum est. Unde & hic primum concedamus locum Daniae, secundum Norwegiae. Regnum itaque Damar universum ferme fluctibus circumdatum, secundum maximam sui partem inci ditur mari Septentrionali & sinu Codano : atque hac ratione ab insulis Seelandia,Fionia, aliisque minoribus separatum, longitudine sua comprehendit 6o. milliaria Germanica; si tamen Sclitesvicensem &Holiaticum Ducatus una computemus. Latitudo plerisque in pamtibus est milliarium octodecim. Hac igitur ratione Regnum Dania; dividitur in I. Judandiam. II. Schlesviciam. III. Holatiam. IV. Se landiam. V. Roniam. VI. Insulas Minores. g. II.
DE JGLANDIA, SCHLESVICIA ET HOLSATIA.JUllandia peninsula Septentrionalis dividi consuevit in quatuor Dioeceses, nimirum in Arhusiensem, Alburgensem, Viburgensem & Ripensem, in quibus sunt urbes similium fere nominum, scilicet Arhusia, Alburgum, Viburgum & Ripa, quibus accedunt Coldinga & Friderici - Οda. Ducatus Schlesvicensis inter Jutlandiam & Holatiam medius continet urbes partim Daniae Regi, partim Duci Gottorpiano subditas. Daniae Regi subduntur Flense
468쪽
Schlesvicum. Gottorpia. Tundera. Husumum. Τoniunga. Ridericopolis. Ecklcnsordia Strandia Septentrionalis, s
Insula sancta, t Insulae. Fimera. tDe his vide, sicut& de Holatia, Circulum Saxoniae inferioris. 9. III.
De SEELANDIA, FIONIA ET MINORIBUS DA-
, NIAE INSULIS.CEelandia insula in mari Balthico inter Gothiam & Roniam me- dia, complectitur longitudine sua milliaria Germanica II. latitudine Ia. Urbes in eadem sunt Halaia, Sedes Regia. Eoppino hagen. Roschilda. Helsingora. Coronaeburgum. Fridericopolis. Ronia in eodem mari Balthico inter Iullandiam&Seelandiam media insula longitudine sua comprehendit milliaria Ia. latitudine Io. Urbes in eadem stini Ottonia, DNnste. Neoburgum &c. INSULAE MINORES. Lalandia. Falstria. Mona. Langelandia. Arrota Sansema. Amalia. Soltholmium. Bornholinia.
469쪽
superet 2 oo. milliaria Germanica. Latitudo pro partium aut Regionum diversitate est varia, nunc nimirum milliarium Germanicorum
Regnum Norwegiae divisione prima dividitur in continentem& insulanam. Continentis sunt Provinciae sex, nimirum I. Bahusia, in qua ejusdem nominis urbs.
II. Aggerhusia, in qua Ansloga seu Christiania.
Fridericopolis, adiis Fridericostadium. III. Berghensis in qua Berga. IV. Stavengriensis, & hujus nominis urbs. V. Nidrotiana, in qua Tronthemium. VI. Nardhusia, in qua Nardhusium. Hae sunt praecipuae totius Nomegiae urbes Insulana dividitur potissimum in duas insularum praecipuas, in Isiandiam nempe & Groentandiam. Blandia inter Europam &Am ricam Septentrionalem interjacens insula ultra 6o. millima Germanica longa, & fere totidem lata, dividitur in quatuor partes quatur orbis finibus respondentes, nimirum in Septentrionalem, orientalem, Meridionalem & occidentalem, in quibus invenire est .partim umhes , partim oppida: Hornam Promontorium. Langam, incolis Nessdictam. Halariam. Katrium Promontorr Mohrafeldiam. R dagunparium. Scagam Promoni. Singi unum. Tiarium Promonti Haneram. Haskam. Heclam. Reiurium. Scaholium. Gilam. Fulva Stapium. Kallam. Κaturium. Glbenstasium. Ondutum. Straunium. Sugarium. Promontoria. Insulae minores Isiandiae proximiores sunt Beeren Diand, An nyma, Grims &c. Paulo remotiores sunt Schetlandia & Hillla din, ferro, Glesilariae &c. Groentandia Americae Septentrionali proxima, an tota, an pe insulana dubitant Dani. Angli aliique huc navigiis vecti, nimio tamen frigore glacie & nive, quo minus potuerunt pergere, impediti. Di viditur Groentandia in novam & veterem ἱ In nova prae aliis cel hriora Promontoria sunt I. Promontorium Consori dictum ,1L Desolationis caput, Dis-
470쪽
De Regno Norvvegiae. 3y III. Discordiae caput ἔIV. Farevel caput 3 AV. Bonae spei caput; VI. Promontorium Hernoldi ;VII. Liecester caput.
DE DANORUM ET NORNEGORUM MORIBUS ET DOTIBUS DIVERSIS.
Qi mores gentium & nationum singularum observant hodie, si aequi sint rerum arbitri, invenient facile in Regnis Europae singulis, quod reprehendant, citius tamen, quod laudibus extollant. Danos & Danis ad Boream propinquos populos qui dicant
barbaris non absimilest, per Germaniam occurrunt etiam. V rum absit a nobis haec barbara verius, quam Germana sententia :si enim per singulas seis doctorum virorum classes descendere lubeat, ctestibus Forestio, Scherero & aliis e Societate JESU Patribus, inter
Danos reperiuntur numero multi & aestimatione magni. Tanta est etiam in Danorum plurimis morum humanitas, ut cedere vix credas illis Germanis, quos a morum humanitate inimamus maximi. Mercimoniis occupantur Danorum non pauci, natio dirigendis etiaam ad remotiora Regna navigiis maxime habilis & assecta, parabili victu vestituque contenta, ventis, nivibus & maris fluctibus non cedens facite: unde eorundem Regi obveniunt ex copioso naulo per annos quosvis proventus maximi, quos augent tributa a subditis severe exigi solita, praesertim ubi Mars Regem vocat ad arma, quibus tractandis, si ulla natio, Danorum certe etiam est habilis & idonea. Non desunt authores virtutum in hostibus aestimatores, qui affirmant Anglos a Danis decies, Hibernos vero octies supra decies fuis. se domitos. Victorias pares eripi sibi doluit Scotia, quae longo te pore homagium, uti vocant iurisperiti, Danorum Regi praestitit. Saxoniam quinquies Daniae tributariam fuisse factam testantur pariter : quin prioribus seculis post octodecim pugnas & totidem victorias mirati sunt Danos victores suos Succi, nec hodie in armis maiores Danis. Quibus in more positum, di legibus probatum fuisse