Jus naturae methodo scientifica pertractatum. Pars prima octava ... Authore Christiano Wolfio .. Pars tertia, de modo derivativo acquirendi dominium et ius quodcunque praesertim in re alterius ... Autore Christiano Wolfio ... 3

691쪽

,νonen- nim morale impediente; non valet. Etenim homo obligaturium is νει- ad id, quod altero melius est, eidem praeseren him I. is a. oua,sedma a t. I. Phil. ρ cI. uni . , & ad Omnem faciendum facultatum .us ινο-m nostrarum usum, qui ad perficiendum animam & impers Jmbria im. monem ab eadem arcendum requiritur . 173. pari. IaPrope He. natJ. inamobrem quod impedit bonum majus morale, id facere minime debemus, consequenter facere illicitum est sq. r Io. 8art. I. Phil. 8 EI. -iν., Perindc igitur est, ac si deγe illicita fieret juramentum, si praestetur de re majus bonum morale impedicnte. Quamobrem cum juramentum illiculum sit, quod praestatur de re illicita : 9r4. illicitum quoque esse debet juramentum de re in se quidem non illicita, bonum tamen majus morale impediente praestitum, adeoque

non Valeti Nimirum actus in se non illicitus in casu emergente illicitus evadit, quando majus bonum morale i pedit, veluti quando, prohiberis virtutem quandam intellectualem aut moralem didmajorem gradum evehere, aut de aliis praeclarius mereri. N mo sibi ipsi eripere potest libertatem proficiendi in bono: quod utique fieret . admisse juramento tanquam valido , quod hic damnatur. T de iuramentum est, quo quis e obstringit,. quod nolit inventum aliquod generi humano perutile manifestare. s. 9ao. Sira, cui de veritate rictorum tuorum consane debet, Dromὸni Usarmentum Πόν non aefert, ner expresse, nec tacite; Dramenum i

sponso l citum est Etenim si is, cui de veritate dictorum inorum sis. m D eonstare debet, juramenrum tibi non defert, nec expresse, nec tacite ; nec is verbis expressis declarat, neque aliunde ideolligitur, quod tibi nisi jurato credere nolit 89 a. . Quamobrem praesiumendum potius est, ipsum tibi alleveranti eredere velle. Enimvero' si asseveranti creditur, juramentum illicitum est o. 918. . Illicitum adeo etiam erit, si is, cui de

692쪽

de veritate dictorum tuorum constare debet, juramentum timbi nost deseri, nec expresse, nec tacite. -

. a D eranti credere non vult, nec expresse Mit, se δυμ abinia , ranti quidem sidem habi ora I Juramotum risi tactu defore. ramentum Etenim qui asseveranti credere non vult, is negat te Moral, Metu rio. ter verum loqui, non obstante asseveratione tua, quod du-ratiae. bitans de veritate dictorum magis inclinet in partem Regativam g. 4ao. pari. a. Theoc nar. J. Quamobrem probationem asseveratione meliorem exigere videtur. Enimvero praeter assevcrationem non.dδtur alius veritatem dictorum

moralem probandi modus, nisi juramentum . 8 s 3 . Ergos expresse non dicat, se ne juranti . quidem fidem habitin m. juramentum tibi tacite defert.

Si aliunde constare potes de verirate eorum, qua dicis, logica, A veritas vcujus gratia nosse inte- , mum moralinter verum loquatris; ,--- loca alia-dum non est. Eaenim cum tantummo o intersit nosse, quod ab constare moraliter verum loquaris, ut constet de veritate lo ic apossit. ire eorum quae dicis, & haec aliunde constare possit; ian opus menti d-- est ut per Deum testem probes te mbraliter verum loqui, cum tis escisa. ex eo, quod moraliter verum loquaris, non demum colligendum cst logice verum esse, quod dicis: neque enim verbis opus est, ubi rerum testimonia adsunt. Quoniam itaque per juramentum non probatur, Nisi quod moraliter verum loquaris g. 8sa. , idem tibi deserri nullo fine censetur, ' ' , adeoque pro temerario actu habenda juramenti delatio Sed temerarie nihil agendum s. a 780. Ergo nec destiendum juramentum, si aliunde constare potest de eo-

693쪽

etum, irae dicis, veritate logica, cujus gratia interest nosse, num

moraliter verum loquaris. Aliud est probare distorum veritatem, aliud vero est proba-

. re verum esse, quod dicis. Asseveratio & juramentum non' probant nisi dictorum veritatem -8s I. 8sa. , consequenter' . . te moraliter verum loqui, non autem Verum esse, quod dicis, sed hoc ex eo demum colIigitur, quatenus Verirus logica tibi perspecta supponitur. Quando igitur veritas logica probari' potest, non opus est ut probetur moralis: probatio enim veritatis moralis surrogatur in locum probationis veritatis logicae, ubi haec deficit. Deum adeo invocare testem, quando opus non est, remaerentiae, quam ipsi debemus 3. II 8 3. . not. , parum convenit I. II 82. Parr. Patebiridem etiam per ea, quae de perjurio mox demonstraturi sumus.

An in eo- Quoniam perinde est, sive juramentum aIteri deferas, His casu sive iurare Volentem jurare patiaris . 89 a.), juramentum . . sponte obla-Vero alteri destrre non debes, si aliunde constare potest fle' iam sit a Veritatc logica eorum, quae dicis s. 9aa. ; Hetra etiam non cepiodum. debe , ut juret alter sua opine ad μυ- m sese osserens si almnis

constare potest de veritrae hgisa ejus, qued dicit. simirum quando iuramenti delatio illicita, sponte quoque oblati acceptatio illicita est, cum ad juramentum illicitum ipsa acceptatione concurras, quatenus declaras velle re ut juret alter, quando jurare non debet adeoquc idem ips1 M- serre censendus es 89 a. J. . . ' 924.

IMiles jat uani jurare non licet, delatu juramenti illicisa est. Quan-νamenii de-do enim jurare non licet, lege naturali jurare prohibemur .

crgo Juramentum ipsi dcfers, cum cum jurare vclis s. 89 et . .

. Cum sit jam bi Corali

694쪽

eum inducere vis ad legem naturae transgrediendum. Quam- obrom cum Remo alrcrum inducere dc bcat, ut legem natu

que alteri dcferre non dcbes, quando jurare non licet, conse, quenter juramenti delatio illicita est, quando jurare non licet. 9 a LQuoniam perinde est, sive juramentum alteri defcras,

sive sponte oblatum acreptes s. 89ari delatio autem j iura- monte omIimenti illicita est, quando jurare non licet . 9 a 4 ,1 linamen- acceptatiora sponte oblati acceriano Hicisa est, νεηdo jurare non licet. illicita. Ex hisce duabus propositionibus vi eorum, quae de illicito

iuramento demonstrata sunt, nullo negotio insertur , quando in casu particulari juramentum non sit deserendum, & quando ab eo, cujus dictorum veritas in dubium revocatur, sua sponte oblatum non sit acceptandum, ne in Deum simus irreverentes . stylo scripturae nomine ejus abusuri.

926.

Aserare dicitur, qui iurat se moraliter verum loqui, dum pejeratis V moraliter falsum loquitur: ut adco Pheram sit juramentump'cirium ejus, qui se morallicr verum loqui jurat, dum moraliter fal- quid sit. sum loquitur. Idiomate patrio dicimus cinen falsilen Syd, juramentum falsum. Sed per jurare dicitur, qui, quod exanimi sui licet sententia juravit, id tamen non facit: ut adeo. Vtinum sit volitio faciendi id, quod te non facturum ex . animi licet tui sententia jurasti, & contra. Idiomate patriosicimus ei nen aereineyd.: Si quis iurat, aut animum habet moraliter verum Ioquendi, aut non habet, sed dum moraliter verum se loqui simular, mo. raliter falsum loquituri Enim vero fieri potest, ut jurans m etaliter verum loquatur, dum su moraliter verum loqui , veluti 'hoc se iacturum, vel non facturum esse jurar, non tamen fa-Mmmm 3 ciat,

695쪽

eiat, . quod se facturum iura vit , sed contrarium ejus saciat. Haec duo itaque a se invicem disserunt, moialiter v iam loqui, quando juratur, &non facere, quod ex animi intentia seu moraliter verum loquens te facturum esse jurasti. Q iam rem ve bis quoque a se invicem dii inguenda sunt, ne aequivocatio haeausa sit, ut a se invicem distinguenda confundantur. Quo niam itaque Oeero ossi lib. 3. c. 29. diserte dicit, quod periura te sit no a falsum jurare , sed quod ex animi tui sententia jurans, id non facere; significatum auoque alium vocabulo periurii tribuere noluimus. Enim o ne juramentum falsum cum periurio confundatur, quod tamen ab eo distinguendum esse ex iis, quae modo diximus, constat; id peiciationem appellare libuit. Quoniam vero non minus contingere potest, ut pejerans, quam ut ex animi sui sententia jurans non iaciat. quod juravit; ideo cum cicerone Perjurium ad jurantem ex Mnimi sui sententia restringere noluimus , praesertim cum non modo dissici Es sit probatio, num periur& animi .sui sementia iuraverit, verum etiam nullius inter homines utilitaris. N

ficatum vino coriandem esse eundem, quem ipss tribuimus, haud facile dubitabit, qui ad communem loquendi usum .a tendit animum, modo distinguere noverit ea, quae per incomstantiam loquendi subinde dicuntur, ab iis, qRae ut plurimum dicuntur, juxta e , quae alibi praecipiuntur cf. I SP. 92T . Pejerare non licet, stu omus steli ratio talicita est. Eicnim

qui jurat ad dicendum verum sese alteri obligat 88s. 3. . amobrem cum mentiatur, qui moraliter falsum lcmitur, quando ad verum loquendum obligatur . 387. , hoc auteni facit pejerans q. 9G6. ; qui pejerat, mentitur. Enimvero mentiri non licet g. i 88. , sed omnc mendacium sua natura illicitum s. 183 . Ergo etiam pejerare non licet, seu omnis pejeratio illicita cae ' i .

Mentitur pejerans non modo, quod di at, se moraliter v

696쪽

rum laqui, dum se moraliter falsum loqui sibi conscius essaverum etiam quod asseverer Deum esse restem veritatis dictorum suorum, conseque nrer ipsi cognitum ac perspectum esse, quod moraliter v rum loquatur, seu verba eum cogitationi-

bus suis conveniant f. 8s a. Q Ut vero int inius perspiciatur, rurpitudo hujus mendacii ; sequentem addere lubet Propo .

fitionem.

iurat, Deum testem invocat veritatis dictorum & vindiccm οὐ sis mendacii, siquidem moraliter tallum loquatur Io 83 as, im - faciam. mo obscurationis gloriae suae s . Rra. , & se obligat ad dicendum verum s. 88s . . Quando vero pejerat ,. morallicrsalsum loquitur I. 926. , consequenter falsium est, quod verum dicat, quod a Deo se puniri velit, si moraliter fasum i quatus, quod Deo cognitum de perspectum sit, se verum moraliter loqui, quod denique sibi .non sit animus obscviandi ψoriam divinam, seu stylo scripturae nomine ejus abutendi '

Enimvero sit quis mentitur, aut nude mentitur, nulla addici asseveratinc, aut asseveranter, aus deniqag jurato mentituς. Quoniam itaque magiς mendax concipi ncquit, quam qui j rato mentitur per va, quae demonstrata sunt, quoniam scili- cet qui nude mentitur liberum alteri relinquir, num sibi credere velit, an nolit 3 qui asseveranter mentitur, per conscientiam testem veritatem dictorum probare vult I. 83 ro,

pejeratio omnino mendacium omnium maximum est. Patet ex demons , atione propositoiris praesentis, in pelineatione multiplex contineri mendacium, nec apropolitio m ivtiendi poena divina deterreri posse pejerantem , immo eand mainlle gloriam Dei obscurare , quam verum dicere, ut tacea-- mus alia , quae pro diversitate casuum particularium fliversa re, expendenda potius in Philosophia morali, quam hie

697쪽

Pejeratio quid fit.

enumeranda. Quamobrem cum apud omnes g tes menda, cium maxime detestabile suerit ; non mirum quod tantopi te abominati suerint pejerationem.

, . si pejerantem poenitet peierasse s quo se facturum juramitra' 's . ρὸν iris, non est. Etenim si pejerantem poenitet se pejera Gye 'ε μ' se facturum juravit, facit; is animum, quem tu ' p γ habuit, mutavit, ut adeo perinde sit respectu ejus, cui iuravit, ac si non pejerasset, sed potius exanimi sui sententia ' jurasser. Quoniam itaque perjurus non est, qui facit, quod exanimi sui sententia alteri juravit se facturum, immo qui etiam contra animi sui sententiam, quae juranti et i, socia- . cit β. 926. I perjurus nonμ'st is, quem poenitet pejerasse, &qui quod sic facturum juravit, facit.

Periurium cognoscitur ex eo , quod quis non facit , quod se facturum j avit, cum iurasse, non peierasse quilibet praem- matur, nec de peieratione constare possit, ubi fit, quod jura. tum est. Inperjutio igitur non attenditur pejeratio. 93 .

Visamenia Fufamentumservare dicitur, qui facit, quod se facturum,.m si are jurat, stu qui promissum juratum servat j. 43o. . Quodsi ..ud sit. Moraliter Verum dicere VeIle, verum dicendum est .sque. ; si jures te hoc facturum faciendum est I. 431. .

Iuramenta igitur strvanda siunt. Obligatio servandi iuramenti nascitur ex pacto not. g. 88s. , si te obligasti ad dicendum verum ἔ expromissione autem , si promissionem juramento confirmes , quatenus nimirum obligatio ruspicit personam ejus, cui juratur. I. 932.

698쪽

.De Asseverationes Iurejurando F Volo. 643

g. 932. serjuris es. Iuram rum non semar, es c-rra qui μυ- minem . Mentum non servat fer iurus es. Etenim qui per jurus non j --- facit, quod se facturum juravit s. 9 a 6. . Quamobrem cum tum non sere. juxamentum non servo, qui non iacit ,' quod is facturum ju- veri fravit 93 i.); qui perjurus est, .juramentum non servati

Ex adversio qui juramentum non servat, is non facit, quod se facturum juravit g. 93 a. Sed qui non facit, quod se ne tu um juravit, perjurus est pa6. . Ergo qui jura. mentum non servat, pcdurus est. Δuod erat alterum. Per se patet, sermonem hic esse de iuramento licito, quale semper intelligitur, nisi contrarium expresse dicat ..

s. 933. Omne perffurium Elicitum est. Etenim juramenta sunt ser' Periurium vanda β. 93ari consequenter ea non servare lege naturali tincit Mn. prohibitum f. Iaa. flari. I. Iur. naid, adeoque illicitum esto. ITO. pari. I. Hi 'ac . uni . . Quamobrem cum ped rus juramentum non ser Tt o. saad; perjurium omne illi- citum est. Illicita etiam est pejeratio f. 9 et . . Quodsi ergo Periinrium huic accedat; id peccatum majus est , quam si absque pejerationestasperiurus et magis enim peccat, qui bis peccat.

g. 93 q. Furans adprietis em siuam ei, mi Iurato promittit, de eo quod Adrinissandum. Etenim jurato promittens juramento suo confise menio ad mat, is in praesenti voluntate servandi promissum perseverarest m. velle 9oa. , consequenter cum ad verum dicendum sese alia

teri obligri juramento I 88 certo facturum, seu praestiturum, quod se facturum seu praestiturum dicit, adeoque ad fi- mihi Iur. Nat. Pari Iu) N n nn dem

699쪽

63o Pars III. CV.

quanta si persia.

dem servandam se obligat . 7sq. . Iurans igitur fidem suam ei adstringit, cui jurato promittit, de eo, quod pr*standum

Hinc fi lii jurata dicitur, quae juramento fuit confirmata.

f. 93s. Percturium es perfidia omnium maxima. Iurans fidem suam ei adstringit, cui jurato promittit I. 934 Quamobrem si contrarium ejus tacit, quod se facturum promisit, consequer ter etiam si non facit, quod se facturum promisit ; perfidus est U. 966, , adeoque perjurium Persidia est di seras unum. Enimvero jurans fidem suam adstringit Deum testcm ac vindicem perfidiae invocando I. 8set. , quam tanto magis punire de bere agnoscit, quod conjuncta sit perfidia cum obscuratione gloriae divinae Quamobrem cum fidem non magis alteri quam hoc paeto adstringere valeamus ; per .sidia quoque major coincipi nequit I. 766., Perjurium itaque perfidia omnium maXima est. Drod erat cherum.

Persidiam pro re maxime detestanda halnaemiat gentes o mnes, quantum ex Historicorum monumenti, constat. Un de non mirum, quod tantopere abominati fuerint periurium νperfidiam to Age maximam. Sana qui sidem juratam sallit, multo magis fallet sidem non iuratam. Qui perfidiam juratam non detestatur , multo minua dedecori sibi ducet perfidiam non juratam. Nemini adeo tuta taberi potest fides, qui perfidiae juratae reus est. . 976..

Joniain perjurium est perfidia omnium maxima essas , perfidia vero omnis illicita s. 7 74. , perbinium quoque omne Aharurii es. Idem jam aliter ostendimus l. 933.) : ex praesenti tamea demonstratione liquet multo clarius, cur a Pedurio nobis omni studio cavere debeamus o f. Diuitiaco by Coral

700쪽

Asse veratione, Turejurori s Volo. 53i

, reboriandi definiri etiam potest, quod sit perfidia jurata, pisia II δ.

vel quod sit violatio fidei juratae. si is

Pejeratio mcndacium j atum est g 9a 9.), quod onualum mendaciorum maximum I. 928. serjurium perfidia jurata, quae omnium maxima perfidia est I. 93s . Quodsi erago perjurium committitur a pejerante ; non concipi potest homo, cujus minor sit fides, immo nullius fidei homo merito dicendus, quamdiu fidem datam servando non aliis acti-hus iteratis, nec interruptis probavit, ut de mutati spravis moribus certi ac securi esse possim .

Nemini Ioramentum deferre lices, qui de pecteratione fel de An δεκου- per iuris suspectas est. Etenim si alter tibi suspectus est de pe-men md jeratione, non improbabile tibi videtur fore, ut moraliter ferre liceat falsiim loquatur, dum severum dicere jurat g. 926. &quan- ei, quides do de perjurio su cetus est, non improbabile videtur fore , ieratione in non faciat, quod sic facturum jurat, ctiamsi ex animi siuites deper-lantentia juret g. cit. , adeoque moraliter verum loquaturdum jurat. Quamobrem nec credere poteS, Vera esse . quare . dicit, & ipsium facturum, quod se facturum jurat, consequenter dum ipsum jurare vis, adeoque juramentum cidem defers β. 892, , actus hic temeratio aequiparandus I. a 77.), aut saltem yalde metuendum, ne sit temerarius, consequenter cum actus omnis temerarius illicitus sit . a 780, ncc conscientia dubia quicquam agendum g. 26od, nemini jurame tum deserre licet, qui de pejeratione, vel de pessurio suspectus est.

Ostendi etiam potest hoc modo. Quoniam tam pei ratio . 9 a T. , quam periurium lege naturali prohibetur

; a 6. ; qui pejerat, Vel perjurus fit legem naturae transgredi-