장음표시 사용
131쪽
IVgni Albanasii p1-uxisse viseantur. Comni rarisu in Psalmos eductus ex recent AH Bibliotheeae . bn sanae Codice , qui trecentorum annorum non es, quique rectius mulio ob Codicis novitatem . Obanasio Patriareia Coostantinopolitano tribueretur , qui sub ia ramiso seniore ei a annum 13- floruit , missσtatem refert. Imo alter Commentarius in PsAmos in eadem Biblisi ea longe prolixior sub Albana eiusdem nomiae , quem tamen 'stus non esse mineunt citationes Patrum . thanaso recentiori m , uis faretur . ipse Bemardus de Mont faueono in Diaris Italico cap. 2. pag. Ia. , ubi Germaniam multis post ibanasum saeculis Patriarcham Constantinopolitanum memorarum refere. Haec convicia potius, quam
Hiiram acriori stomacho evomuit vir a Catholica Religionis castris transfuga, dc rebellis, cujus r fellendae audaciae provinciam Benedictinis Patribus relinquo. Verum illud p termittendum non est, quod senerius admonui commentarios in Psalmos Athanasii nomine ab ipsis editos ad Magnum Athanalium non pertinere, non ejus unius judicium est , sed aliorum etiam doctorum Virorum, qui in legendis sanctissimi Archiepiscopi, aliorumque veterum Patriun operibus versati sunt. Til. MN .lemontius, ut alios omittam, vir singularis eruditionis assirmat, se in commentariis, de quibus a. gitur, aliqua aliorum scit piorum loca, quam Athanasii, cui tribuuntur, observasse . Sed nactenus, C. i . de commentariis super Psalmos a P P. Benedic inis in 'iblicam utilitatem evulsatis' nunc de Ma- vita seu Illyrica Psalmorum interpretatione, in qua itidem Athanasi nomen uiscriptum occurrit.
aliquid mihi dicendum sit perest.
Conidie u- VIII. Exhibet in suo Diario Italico clar. vir Pater Bemardus Montiaucon notam codicum cce-mat se piatis, Canonicorum Regularium S. Salvatoris. Inter cateios autem commentarium in Psalmos Sancti
atheu, it. Athanasii Siavica Lingua scriptum his verbis enunciat. codex non spernendae vetustatis , in quos u. . , Si ἰω. In admonitione autem, quae remittitur ex tioni Psalmorum Sancti Athan ih his; quam in parte secunda tomi primi operum ejusdem sanctissimi Doctoris ipse edidit , talia ha-
nomine in-bentur: Narrat Gabriel Grodeeitis Danti eanus . Professor Hebraicae Linguae in Aeadem a L saua , mi doctus, ae necessiiud ne mihi coniundius , extare in Biblior ea S. Salvatoris Bononiensis in Cialae perant suo expositionem Athanasii in Psalmos Sem aua L ngua , - ess savi a Dialectas, sunt autem Se
MUiae s perioris ρομIi , nee ami go ex bis nostris expositionibus Stoice versam fuisse. Sed sillitur Vir eruditus: iste enim commentarius Stavica seu Illyrica, non autem Serviana Linua scriptus est; neque est in Stavicam Dialectum translatus ex Graecis expositionibus, quas ipse inter opera S. Athanasii edidit, sed idem est, ac ille, qui graecis literis , ae verbis scriptus Sc compositus Vene-uis in Iustinia vi, de Mediolani in Ambrosiana Bibliotheca reperitur, & quem, ut paulo ante dixi, non esse Athanasii, P. Montiaucon assirmat. Equidem hujus commentarii initium, nempe orationem, quae commentario praeponitur, & ex sitionem in primum Pselmum dabo , quam nactus sum & opera & cura Reverendissinu P. Abbatis Migliauacca Canonici Regularis Ordinis S. Salvatoris, qui etiam se ab aliis audivisse, mihi narravit: P. Mont Luconum , quum per Bononiam iter faceret, Monasterii S. Salvatotis Bibliothecam adivisse, atque in ea inspems antiquis codicibus manuscriptis, quibus Bibliotheca illa praestat, quum hunc, de quo agitur attente conliderasset, suasisse Bibliothecario, ut nomen Athanasii deleret, atque in fronte codicis adlcriberet nomen S. Cyrilli Alexandrini; dc quidem ut ab amico sibi novissime significatum esse asserebat. nune in parva scheda, quae in eodem codice existit, recentiori charactere scriptum legi nomen S. Cyrilli Epilcopi Alexandrini ; in tegmine autem codicis adhuc remanere nomen Athanasii. Qua de causa autem eruditus Vir id faciendum censuerit. me latet. Itaque cujuscumque Auctoris commentarius ille sit, me rem gratam euriosis Lectori facturum existimo, si ejus initium Illyrica, & Latina Lingua hoc loco, ut paulo ante pollicitus sum, exhibeam '.
Tri Sancta Trinitas totius mundi adjuva, & hus labiorum oblectari , sed in cognitione et
dirige cor meum ad incipiendum cum in- quiorum gaudere , & praeparare me ad facienda telligentia, & finiendum opus nonum a Deo im opera, quae disco Sc loquor , ut bonis operibus spirati hujus libri, quom Sanctus Spiritus per os illuminatus, in tuo iudicio dexterae partis partiti
David eructavit, & quem aggredior recitare. R. ceps fiam. Et nunc Domine benedic, ut ex cor gnoscens vero meam ignorantiam, adoro te exo. de producto suspirio, lingua eanam. ns , 3c tuum auxilium invoco, Domine Iesu Beatus vir , qui nou abiit in conssivum impi Christe, doce intellectit m meum non in sermoni- p.rum erc.
Sancta Civitatis Filii Iesse & Iuda secundum progeniem pro primo alleluia initium primi Libri, qui est apud Iudaeos.
Psalin. I. 3c in cathedra pestilentiae non sedit. r. Eatus Vir, qui non abiit in consilium im- 2. Sed in lege Domini voluntas ejus, & in lais piorum, δc in via peccatorum non stetit, se ejus meditabitur die, ac nocte. Et ΑΥ ΗΑ NASII Commentarius in Psalmos. Psalmus David I. r. mphetia haec adimpletur in Iosepho ab Ar mathaea, quoniam non venit ad Iudaeos , qui in Christum insidias faciebant. Prometu a tem sermonis hujus beatum dicit omnem ho minem , qui non communicat , nee se immiscet iniqua consilia Hentibus, aut aliquem imiuste persequentibus. Quod vero additur : Est in via , viam esse praesentem vitam asserit;
nos enim viventes in interitum vitae sensim accedimus. 2. Aliter enim non instruetur homo, ut recedata malo, nisi se exercuerit lectione si rum, ae doctrina sapieorum.
132쪽
Et erit tanquam lignum, quod plantatum es
4. Quod si ictum suum dabit in tempore suo. 5. Et solium ejus non defluet. o. Et omnia quaecunque secerit , prosperabuntureia
. Non se impii non sic, sed tanquam pulvis, quem proiicit ventus a sacie terrae. 8. Ideo non resurgent impii in judicio , neque peccatores in concilio justoriam. p. Quoniam novit Dominus viam justorum, &iter impiorum peribit. 3. Nam prout ligna plantata ad aquas semper sunt amoena: ita intellectus sacra librorum doctri na irrigatus pulchre floret , & salutares semper cogitationes habet . Lignum etiam hoc dieitur Crux sontibus baptis libus circum data, per quam nos laetificamur ae illuminamur. q. s. 6. In tempore suo fructificavit Crux n stram salutem: fructus utpote vivaces, & solia icis sunt fideles, qui per illam muniti, &in illa permanentes, non decidunt seu non d fluunt ab eadem omnia enim, quas primi e Crucem seu Christi passionem fiunt, prospere
F. Crux enim illa, quae ab Haeret lais, Judaeis, &Ethnicis non colitur, apud eos non fructificat, sed tanquam pulverem eos dissipat. Sie Iudaei eum ob incredulitatem ae insipientiam diserissent a Christo, dispersi sunt per universam te
8. Nam qui Deum non agnoverunt , ves solam hane impietatem seeum serentes, post resurrectionem de aliis causis non interroga untur ' jam enim habebunt damnationem ii e per semetipses volitam , nec invenietur in ipsis ullum
ρ. Noscit enim omnem viam tam justorem quam injustorum, de primos quidem salvat, alteros vera damnat, ac a se rejicit, utpote inutiles.
IX. Age vero. quoniam Ioeus hic jam postillat, de auctore expositionis, quam Athanaso in Ba Andi . berino Ciaice adscriptam nune primum in lucem trado, verba faciamus . Prosecto ut eam Athanasio tribuendam existimem, primum moveor judicio duorum doctissimorum virorum Andita mi aestio. Scotthi, δc Lucae Holstenti, quorum alter ex antiquo codice A inariae Bibliothecae describendam mmmenta- curavit; alter vero non solum praelationem, brevem quidem , sed admodum elegantem , & tanto Vim dignam adscripsit, sed ulterius hoc Athanasi opus inter caetera sanctis uni Doctoris praecipue expositi excellens, & eximium esse censuit, & ut verbis Tillemontii utar: comma se e ses ae a re ad Albanast. Etenim an. I 627. quum accep et novam operum S. Athanasii editionem Parisiis adorna- : ita ritu ri, septem homilias S. Athanasii nomine inscriptas, quae adhue lucem non viderant, ad Typographum Parisiensem misit , qui ea de re Lectorem monuit his verbis : Postremo Vir eruditus Meas Hia renitis Ham rxen 7s quani nos admonuisset, habere se e Regia , m Oxon reis Bibliotheea,
e mantisνipto etiam eodke R. P. Sirmonia a Societate Iesu homilias mera septem nondum editas , qtiar latine eonsertisset, rogatus a nobis lubenti animo concessit , ut eas , r. ia serius hoc reserit mus,
veluti peν appendicem poseriori tomo subjiceremus. His autem septem homiliis , quas Vir eruditione aeque, ae pietate eximius in latinum uerterat . epistolam ad Lectorem praemisi , eam exorsus in hune modum: Cum D vi Athanasi opora recudi a Typograpbis audirem, rem me factis rem ex Utim G, m publiee utilem, nee bonis , docti Diae ingratam , δε caetera sanctissimi Patris ανἰκδο- conquirerem, der in lucem hae Measone producerem. Collegi ergo opera tu Ituaria ex Christianissimi Regis Biblis. ttica , atque ex elari mem. R. P. Sismo adi, massique schedis homilias septem Asba s. nam ne promtatas P neque enim Albanasi omnes esse e rediit , eui vel minimum in hisca fudiis judicii , quique telobiter tanιum Oetera eius sis pia inspexerit; in fine autem ejusdem epistolae de Sancti Athanasi com. mentario nostro in Psalmos, quem, ut puto , viderat , sed non adhuc ab Andrea Scottho nactussierat, ita loquitur: Caetera , quae adbue latent in Italia , Hispania Bibli secis aIii dabunt , praesertim commentarium perpetutim tu Psalmos , quia ego palmarium . ibanasii optir ex Mo. Hae Hes, stent ax. Quod autem Magnus Athanasius scripserit etiam si per Psalmos, nemo est, qui dubitare ρος Commen- sit . Hujus enim rei locuples testis est Beatus Hieronymus in libro Do Seriptoritas Gele suis, - . ubi enumeratis sanctissimi Discopi Athanasii operibus, inter alia recenset librum De titutis 'al. ἶπeis meum. Quae beatissimi Doctoris verba in Graecam Linguam ita vertit Sophronius: mei ἐπιγν.... distin, i Φ.λμων : De infer prione Psalmorum. Hujusmodi autem nuneupationem non Dene aptari commentario: et Uin Psalmos, quem ediderunt Patres Benedictini, ubi de titulis Psalmorum ne verbum quidem, ips iharisii Mingenue sessi sunt. At vem in expositionem, quam nos Magni Athanasi nomine inscriptam in rem damus, optime convenire, neminem esse puto , qui inscias iverit . Siquidem initio cujusque Psalmi eius titulus seu inscriptio accurate, ac diligenter explicatur: deinde convenienter, consequenterque ad tituli inseriptionem ejusque interpretationem Psalmus totus exponitur. XI. Commentarii K Athanasi in Psalmos meminit etiam Nicaena Synodus, & quem Hisrony- - .mus De titulis natinorum, & Sophronius m isser Wione Psalmorum, Synodus vocat Iibrum interpretationis Psalmorum , eique, nos docet, me fixam fuisse ejusdem Athanasi epistolam ad Marcellinum . meminit Unde etiam compertum fit, librum de titulis Psalmorum non eumdem fuisse , ae librum seu epistolam ad Marcellinum, ut aliquis suspicatus est. Verba autem, quae in actione Synodi sexta me-sii. moriae traditum est lecta Lisse ab Epiphanio Diae mo, sunt hujul modi: ο ει σοι ἐπωνυμ e
iat ere. Hanc autem epistolam, de qua mentio facta est in Nicaena synodo , s ut occasione mihi data Lectorem admoneam, factique mei rationem reddam j explicationi Psalmorum, quam in pu- m. Ita b blicum
133쪽
blicum emitto , adjungam, ut integrum sanctissimi Patris opus, qhaemadmodum ab ipso editum esse
Ita, quae XII. Erit sortasse quispiam eorum, quibus volupe est, ut ita dicam, magnis e larescere inimici.& emunctae naris censoris nomen adipisci, qui contracta fronte , & prandi supercilio opuscu- Aua. . . Lim nostriim a sanElissimo Archiepiscopo abjudicandum esse decernet, vel quia Auctor interpretati nostri e--nis Psalmorum, 'tiam damus, pueriliter, ut sorte sibi videbitur, in explicandis Psalmorum titulis hebraicorum nominum interpretationem sectatur , vel quia Psalmos omnes in ali tacum sensum tui. exponit. Ego autem e diverso tantum alκse existimo, ut hisce de causis Athanasii nomen e fronte commentarii expungi debeat, quin potius inde putem, duo gravissima argumenta suppetere, quibus liber Magno Athanasio, cujus nomen praeseri, vindicetur. Philo pii. XIII. Quod ut planum faciam, opus est paucis disserere , quis primus Auctor fuerit, qui hebrai-IA . : ' nomina juxta eorum etymologias ordine alphabetico in Graecum exposta publico usui, & saerarum ituri s . literarum studiolbrum eommoditati ad sacrarum scripturarum intelligentiam facilius assequendam prodi. Maleorum derit. Quod sane dissicile haud est; posteritatis enim memoriae id mandavit Hieronymus: Ptii Η --., ζωοῦ ', inquit, vir diserti mus Dulomon. Ort is testimonio comprobatur, edidi e librum
interplera- cortim nona utim, eonisurue etymo fas Iuxta ordinem I teramna e latere copulasse . quam vulgo ii, a de
xvn m. habeatu, a G eis. A listberas orbis impleteris , Ruini nostri suis in latinam livuam eumre. Et antequam Hieronymus ita scriberet, Eusebius Caesariensis de eodem Philone in sua Eeele-ι, H,. fastica Historia literis tradiderat: Sed ela hebra eorum nomini ni, quae in lege, n Prophetis oecu Euseb. Hist. runt , λισPret atrones ab ipso composiuae esse dicuntur. Philo autem gente ac religione Iudaeus, Patria
quidem suit Alexandrimis. Qtiare si ejus liber de nominibus hebraicis adeo relebris, & frequens in ' 't 'Literatorum manibus erat, ut a Graecis vulgo haberetur, & nulla esset , teste Hieronymo , ωbis Bibliotheca, quae ipsum non servaret; inde coniecturam lacere licet, quanto in pretio, quantoque in usu apud suos populares Alexandrinos Christianos praesertim, vel Hebraeos esset. Et quidem hac de re non Ieve argumentum vel inde sumi potest, quini hujusmodi liber neque ipsos gentiles Alexandrinos Scriptores latuit, cum ex eo plura in suum usum decerpserint. Nam quae He chius grammaticus Alexandrinus de hebi uicis nominibun in lexicum suum induxit, ex eo mutuo accepisse, v risimile est. Id autem jam antea animadvertisse comperi Ioannem Μartialiaeum, qui miabili conjectura haec adnotat: Pt arta species eterboriιm, interpretationum P sinis It peres, ni fallor , in eo Lexico Hesebii grammatici exaudriai , qu; non ab alio, quam e libro Arrio Iudaeorum disertissimi s. ti, is
Helian Ar, ides ex libro noni num hebra torum mutuari potuis noni na bene multa , quae 'se interpretatur Iuxta proprιetatem linguae hebra cae. unde fluxit apud Het eb tim tanta copia nom num , quorum ra- 'V tio ignorata erat ab omni us Graecis Scriptor bus prophanis, nis ab dio primo cond tore voluminis hebrat-
carum imum , set e lex et D ei, cuius risuram habu se Alexanὰniuis facile tieuit ' Si autem Alexandriae Phili nis lit,er magno in pretio habebatur apud homines a Iudaica Religione, & Christiana veritate Maienos, quisque inde coniceturam capere potest, quanta apud Christianos in existimatione, quantoque in usi in sacris Scripturis explicandis esset. Di isterio. XIV. Quod si quispiam esset, qui ea de re dubitaret, sicile omnis ex animo dubitationis seru- evelli posset ex iis, quae de Origene tradit Hieronymus: nimirum quod in hebraicis nomini in is, s veteris testamenti secerat philo, id in nominibus novi testamenti praestitisse Origenem ea laude, hiat novi atque omnium doctorum Virorum approbatione, ut eum postea ipse Hieronymus imitatus sit in linguam latinam, quae graece tantum circumserebantur, ut quod Graeci Philonis, Ori- .genis labore, atque industria habebant, id Latini lectionis sierarum scripturarum studiosi cura, atque opera Sanctissimi Doctoris adipiscerentur . Verba B. Hieronymi talia sunt : ne sorte consummato aedisseis, qtias extrema deeset manus , novi tessament verba , Ο uot lina interpretatus sum; imitari volens ex parte OH euem, quem post A seMos, Getesiarum Magis, iis, nemo, nis Imperitus negabit. Inter caetera en m in renii suὶ praeclara monumenta etiam M Me laboravit, ut Philo quasi Juaerus omiserat , hie , ut Chris antis impleret. Ex his vero, quae Hieronymus scripsi, duo ad reni nostram colliguntur. Hebraicorum nominum interpretationem, rem puerilcm , dc nullius utilitatis , ut quidam autumist , minime eensendam esse, quum in ea tria praeclarissima omnium aetatum ingenia elaboraverint . Philo , Origenes , Hieronymus & nostram Psalmorum metaphrasin seu commentarium, in quo accurate, & diligenter allata hebraicorum nominum interpretatione , Psalmorum tituli exponuntur, auctorem praeies erre Scriptorem Alexandri mim, minimeque eam Μagni
Athanasi vel aetati, vel patriae , vel midiis , & sacrae doctrinae repugnare , sed quam maxime
De .lt. --pgendum est de allegorica intei ratione , juxta quam perpetuo commentariotici saetis Psalmi exponuntur . Primum allegoricae sacrarum scripturarum in ei relationis ductorem veteres Wm styi' scriptores iaciunt Philonem hebraeum. Scribit enim de eo in sua Bibliotheca Photius : Circumfe- psis. B. J. C . eiusdem alia quoque varia opuscula, qκibus disputationes fere de moribus continentur , meter F tione. λ qne Testamenti explanationes ad alleloriam ut plurimum ipsa I tenis aptata. Et vero ab hoe arbitror. hzrita omnem sacrae scripturae Iermonem ἰn Deles .raa Promanasse . Is autem Alexandriae, ubi usi sint. natus erat, scripsit, dc non solum inter suos, sed et inii inter Christianoς eelebri nomine ob sacrarum Scripturarum scientiam, & profanarum doctrinariam eruditionem fuit , imo etiam Chri- stianae Religioni nomen dedisse, a quibusdam traditum est. Sane Hieronum iis de eo scribit, famam fuisse, eum, quum in secunda legatione ad Ca jum Ron atra venisset, loquutum esse cum Apostolo Eretis mPetro, ejusque habuisse amicitias, & ob hane causam etiam Marei discipuli Petri , apud Alexam driam fetiatores oritasse laudibus: & ante Hieronymum idem de Philone tradiderat Eusebius Caesarienss, qui destissimum Iudaeum magnis laudibus ornat; unde constat quanto nomine, δέ. quo in
honore ille esset Eusebii quoque aetate apud Christianos: His porro , inquit Eusebius, vir in dicendo I Lev. iis copiosius , tu siententiis locuples, in ἀυ serjturae intell--ntia IubI mis, atque excelans , variam aemultiplicem saerorum volum utim expositionem edidit. E Philone igitur, qui Mis ita πάντα ἐνδ)-ω ,
134쪽
Ios. M. M. ait Iosepnus, nota solum in sacris Scripturis excellenter versatus , sed etiam externis dis iplinis e- .2 excultus praeclara opera in publicum edidenat , allegoricam si craruin scripturarum interpretandarum rationem in Alexandrinam Christianorum scholam aliqua ex parte , & quadam tenus de-ν, rivatam fuisse, quam verisimillimum csse, nemo, ut puto, n ahit. XVI. Quod autem Schola Alexandrina allegoricam interpretationem sequuta si, a Iumedici esse Selio arsiunt opera Clementis, & Origenis, qui ambo Alexandrinae Scholae praefuerunt. Quorum primus in sacris Scripturis erlicandis saepissime allegoriis utitur , sed ita hesis Stromatum mysticos scri. pturarum senius potis limum amplexus est: siquidcm tria ilia praeclara opera , P mirepticon . Redan... m. gogon, & Stromatum libriri eo ordine, & ratione instituit, ut Gentilium Mystagogoriim ae ve- μ : Διαf. - terum Philosephorum exemplo tro gradus , μυν ν, εταπτωκε referret. Alter vero in alte-tionem .gotiis sectandis adeo nimius fuit, ut etiam hoc nomine a multis reprehendatur. Qitare & accurata hebraicorum nominum interpretatio, & allegorica interpretandi ratio in ea usa esse non possunt, cur noster Psalmorum commentarius Magnα Athanasio abjudicetur, sed potius argumento esse debet, cur illum sanctissi ino Episcopo, cujus nomen praeseri, asseramus. Nam utraqtie intento , ut ita dicam digitta indicare videriir , auctorent commentarii Scriptorem Alexandrinum fuisse , Alexandriae natum, & in Alexandrina Scholae educatum. Profectis non dissimili natione, qua Athanasius in suo commentario titulorum interpretationem pm sequutus est , nonnullorum Psalmorum titulos origenem quoque explicasse, fidem facit fragmentum commentarii ori enix in Psilmos , quod ex Codice Vaticano cum aliis in lucem edidit P. Amnifauco ς , & suae Ex.iptoriim edi- - ε νι tionb praemisi ; ac proinde de antiquitate ullis, ac disciplinae interpretandi in allegoricum sensum Platinos, Psilmorumque titulos in Schola Alexandrina dubitari nequit. XVII. Quin imo longe ante Pantaeni, Clementis, S Origenis aetatem , qui successivis tempori- Therapeu-bus Alexandrinam scholam rexerunt, allegoricas & mysticas Scripturarum ex sitiones usu apud christi MChristianos Alexandrinos receptas suisse , testimonio esse. possunt. quae memoriae possciitatis tradita ruisse anti. Theraeeutis. quorum nomine veterex illos Christianos Marci Euangelistae discipulos V eatos fuisse antiqui Patres, & plures ex recentioribus flariptoribuς existimarimi. Mores enim, & in- in stituta Therapeutarum resciens Philo. Torum sero, inquit, diei sym,m , plod .rbortu solis ad Scriptotes
mim interγacet, in meditatione Philo Vbiae traducunt. Saera enim volumina lictis.rntes is more patrio praecepta sapientiae a Mujoribus tradita allegorise explicando. cuippe ex ima ut verba in, lemi ea, nibit aliua esse, quam Matin s , O Fgna rerum abditarum . prae per allegorias declarandae sent. Sunt etiam apud eos e iumentarii Veterum quorumdam, qui sectae illius auctores quamplurima eis monumenta
Boctrinae sitius , quae in allegoriis posita es, reliquerunt suibus isi tanquam exemplar bus utentes morem hune , insistitumque imitantur. Ad haec autem Philonis verba talia subdit Eusebius. me certe abstis L. L. M uine dicta videntur , qui noscas sacras literas exponenter aud erit. si or autem , ait, penes illos fulsie r. veterum quorumdam commentarios, veri milies, ipsa esse Euangelia , postolorum Ieripta , expos-tiones quasdam veterum. Prophetarum e cujusmodi plures tum in aliis Pauli epi totis, tum in illa, eseae iambraeor scripta est, coni nentur. At enim Henricus Valesius censet libros novi Testamenti a Philone haud significari potuisse. quum dieat συγγηαμα- παλαιων , quales non erant Philonis ae- ,
late Apostoli, & Euangelistae .. Ego autem Eusebii sententiam haud prorsus rejiciendam esse puto :nam sepe παλαιῶν , seu veterum nomine intelliguntur, qui una tantum aetiate seu generatione sa in nos precesserunt: δc quidem, si in re longe polita a nostra memoria, atque aetate , uti conjectura licet, censeo, Philonem commentariorum nomine inter alios libros indicare voluisse Euangelium
secundum aegyptios .. Nam in eo peculiare quoddam sui se dieendi genus alterior iis, abstrusu ac mysticis sensibus plenum, fidem faciunt fragmenta, quae ab istiquis Scriptoribus ad nostram usque aetatem servata sunt. aenigmatum enim instar illa sunt, quae ex illo Euangelio laudantur in epistola secunda S. Clementis Pontificis Romani , de in libro . tertio Stromatum alterius Clementis cognominis Presbyteri Alexandrini, ex quorum scriptis aliorumque veterum Patrum nobis compe tum fit, Euangelio illo, qualecumque fuerit, antiquos illos Chiisti in aegypto assechas usos sui se . Verum enim postea temporis, quum in univerib ternarum orbe sere ad omnium Fidelium manu pervenissent quatuor Euangelia, alia que canonicae seripturae , quae a sacris Euan elistis . di sanctis Apostolis disτειυςοι i a Deo inspiratis in fidelis populi utilitatem, & Ecclesiae aedificationeni nobis divini beneficentia tradita sunt; Euangelium illud allegoricum , & sere aenigmaticum , uti exorto& illucescente sole nebulae dis relluntur, paulatim in delitetudinem abiit , & e Fidelium manibus
excussiim est. Veruntamen polleaquam ex Ecclesia Cathcilica Eu ingelium secundum aegyptios eliminatum est, benignos . receptores. habuit haereticos' quia eum obstrus et , & ambiguos sensus contineret, ad suos a lstruendos errores, obtenebrandamque verit..tem, pluribus et imi de suo adjectis suppositisque, opportune eo uti posse censuerunt . Profecto s.ibelliani , aliique firmum inde patrocinium, ut ipsi autumabant, vel ad Trinitatis Mysterium sabvertemium . vel ad ire:itimas nuptias
reiiciendas sbi compararunt. Itaque hinc factum est, ut postea hujus Euangelii a lectariis corrupti de interpolati, in pravos te sensus ejus verbis expositis, tanquam libri apoci hi, & veluti putidae
haereticorum mercis meminerint S. Epiphmius, S. Hieronymus, Origenes, Titus D strensis, Them ν, . Min. phylactus. Sed eo revertor, unde paulo ante digressus sum.
I J VIII. Enimvero non solum Alexandriae, sed etiam ubique Ecclesiarum orientis primis ChΗ- Alluotlaxus. stianae fidei saeculis allegorica lactarum Scripturarum interpretatio obtinuit . Et quidem quemadmo-MV. dum nimius atque immoderatus hujusmodi interpretationis usus, quum scilicet abditis Scripturarum minit. sensibus explicandis minime inservit, sed ea Scriptor ad suo indui gendum ingenio abutitur , Milone dignus videtur: ita e diverit, laude excipiendus est, quum receptis veterum Patrum regulis, ac praeceptis insistit, & intra suos limites se continet. Itaque duo in hac re scopuli summindatu dumis
135쪽
pere vitandi sunt, in quorum alterum impegisse videntur, qui sequentes m3 sticos sensus, de allegoricas interpretationes ab historica sacrarum literarum veritate discesserunt οῦ apud alterum veno misere mustagium fecisse, qui moe Qicus liter ali interpretationi inhaerentes , relictis veterum sanct rum Patrum vestigiis, in cevila ac praerupta abeuntes in luce divinae eorum sapientiae , ac caelestis doctrinae caligaverunt. Atque ita, clausis ad Euangelicum lumen oculis , per humilia reptantes solum humana ae terrena percipientes Majestatem Dei in Christo Domino animo comprehendere nequiverunt, ideo negare ausi sunt; & sectantes humilitatem literae a sublimitate exciderunt Divinitatis. Ex horum numero fuerunt Ebion ei, Paulianistae, Socinianistae , aliique istorum sequares . Quamobrem ne recto itinere relicto, in brevia ac syrtes aberremus, in re tam difficili , tantique momenti omnino servanda a nobis est regula, quam sibi sequendam proposuit Sanctus Gregorius Nati antenus , qui in oratione quadragessima secunda: Λ , inquit, meaia quadam mia inter eos , qui erassore omnino ingenio sunt, eos qui nimis contemplationis , anagogiae fudis duruntur,
incedentes, ut nee pre us inertes ae torpidi maneamus, uec rursus euriosiores semus , quam par sν , atque a proposito argumento exe damus, evagemur, asterum enim Iuda cum quodammodo abisiectum, alteram ineptum, ae somniorim coniectore diguum , paremque utrumque reprehensionem mer iur ad Mue modum de his rebus pro vir,m norarum modulo non nimis absurde , nee ridiculeis Jeremtis. Teneatur etiam aItera interpretationis lex a Μagno Augustino , aliisque Patribus tr dita, ut tum solam proprietas litetae restriuatur, si ex literati intelligentia absurdus Scripturae sensus .el Catholica Ecclesiae doctrinae & traditioni contrarius eliciatur. Sin secus, ita mysticum & allegori- eum sensum a Patribus probatum sequi placeat, ut proprietas literae non repudietur . Verba Augustini in libro VIII. cap. I. de Genesi ad literam, ubi loquitur de Paradiso, talia sunt: Sane s nullo
modo polent salva fido et eritatis ea, quae corporaliter hie nominata sunι , corporaliter etiam accipi , id aliud remaneret, nisi ua ea polias figurate dvia tutelii remus, quam Scripturam sanctam imp eoidparemus ' Porro autem δε non solum non impediunt , verum etiam sol dias asserunι dis ni eloquii
narrat onem hae etiam corporaliter intellecta, nemo eris, ut op nor, tam is et ter pert nax, pii, cum
ea secundum regulam fidei exposita proprie videreis. masii tu proynis remanere sententia , si fine ili visa fuerant, nouus figurate posse aee i. De muni ad haee & illud addendum puto, quod docet Beatus Ioannes Chrysostomus omnium, qui um in suerunt aut sunt scripturarum interpretes , praestam issimus, δc quod omnes prae oculis habere debent, qui sacras scripturas interpretari aut legere ag3r diuntur: Neque enim, inquit, sapientia humana eptis balet divina scriptura , ut eo , qua scripta
suur, iurevigantur, sed revelatione Spirhus, uι eterum sensim eort In
XIX. Caeterum mysticus, seu allegoricus scripturarum sensus auctoritate novi Testamenti innititur. Passim enim occurrunt in Evangeliis , dc Canonicis epistolis mystici sacrae Scripturae sensus , de
Scriptura- alle oricae explicatiostes . Quare Magnus Gregorius exponens Romano Populo Parabolam illam ..tibis . . nomine, qui Exiverat ad seminandum, recte ajes ata Si nos vobis bonem vectum, agram mundum,mo.. Ta. volucres daemonia, Dinas divitias fignificare diceremus, ad eredendum nobis meus forsian et Ura dubia taret; unde oe idem ministis per semetipsum d guaius es exponere , quia dicebat , ut Maiis rerum segni rationes quσnere in iis etiam, quis per semet sum noluit explicane. Exponendo ergo quod dixit , figurate se loqui innotuiι, quatenus renos vos redderet, simis vobis nostra fragilitas merborum illius
figuras aperiret. Et quidem quis unquam sibi peti uaderet per duos Abrahae filios , quorum unus G . natus est de Ancilla, alter de Libera, duo Testamenta significari, unum quidem in monte Sina servitutem generans; alterum vero in libertatem filiorum Dei . qua Christus nos donavit λ Quis cluderet per Sacerdotem Melchisedech aeternum Pontificem Christum Dominum, per Tabernaculum , Caelum, per sensuinem hircorum, Sc vitulorum Sanguinem ejusdem Christi Domini, per Sancta I Sanctcuum interius Caeli aditum adumbratum fuisse' Quis in animum suum induceret per anima-
Iia, quorum sensuis inserebatur pro peccato in Sancta per Pontificem, corpora autem cremabantur XuI. H. extra castra, indicatum esse Jesum, ut sanctificaret per suum sanguinem Populum , extra portam
civitaris Hierusalem passurum esse; ni fi haec divina de adminancti Mysteria nobis Apostolus Paulus aperiret ' Cujus in mentem unquam venisset, per Adam, qui , immita a Domino sopore , dc per
Hevam, quam ex dormientis costa in muli rem Deus aedificavit , 3c de qua dictum est: , . O ,.. rem relinquet homo Patrem suum, er Mistrem, or ad res t uxori suae, O erunt duo is eame unae a
Christum significari bc Eeclesiam, quae ex latere Christi Domini sanguine dc aqua fluente obdormiemtis in Cruce, immisso voluntariae mortis sopore, eis armata est, de sanguine ipsius redempta , 3c
aqua Baptismi sanctificata, ob quam reliquit a ) aeteretium suum Patrem, descendens Ipse de
Caelo, ut humanam camem susciperet, & deseruit Μatrem, nempe ingratam de incredulam synagogam. unde rarisinem, ut Homo. ducebat, ut scilicet adhaereret Ecclesiae Fidelium , dc ejus Caput existens mysticum illiid Corpus efformaret ; nisi idem Beatus Apostolus admiratione obstupes inus ad illa verba clamans diceret: Sacramentum Me ma uin es; ego autem dies in Chrso , ne Iesa. Quis haec, & plurima alia, quae in divinis Pauli literis continentur , unquam crede- δε ea nos Beatus Apostolus edoceret 8 neque idco Origenes reprehenditur ab Eustathio Μa iis P, με. tyre Antiocheno , a Μagno Basilio, Ioanne Chrysostomo, Epiphanio , Theophilo , Hieronymo , -- . . aliisque, quod spiritalem Scripturarum sensum exposuerit, vel quod ingenii Blertia earuerit , qua βεμ ε 3. μ.M . mysticos, quos revera complectitur scriptura sensus, investinaret; sed quod ea in re nimium in . . iu genio suo indulserit, & spreto literati sensu allegorias quaei ierit locis pre modum innumeris , a c-γμ'. prorsu alienae sunt
136쪽
Ix Tertullia. XX. Et quidem veterea Ecclesae Doctores etiam ubi sacris scripturis explicandis literalem potius' 'sensum, quam allegoricum sequuti sunt; spiritalem tamen ac mysticum agnoicunt ac probant,
ause primum corpori , alterum vero animae comparant . Tertullianus agens de Oratione Dominica : cori inu . .: si nequam , inquit , panem nostram quotidianum da nobis hodie , spiritaliter potius inie Uigamus .
et 'uia Chriseus enim panis noster es , quia visa Chri his, o visa Panis edi c. Itaque petenso panem quotia lassium perpetu ratem postulanins in Chrises, naisiduitatem a corpore uus . Sed quia camat ' illisur Ha vox , non sene religisne potes feri spiritalix disciplinis . Ponem enim perimandat , quod sotum Fidelibus nee finium est I caetera enim nationes requiruut . Ubi dictione illa D ritalisere allegoricum, dc mysticum verborum sensum . illa vero eamaliter literalem significat . me dissimilitest sanctissimus Μartyr Cyprianus Tertullianum, quem magistrum vocabat, sequutus . loquens de eadem orationis Dominicae petitione: Quia potest, ait , m spiritaliter , o plieite intelli quia uterqua intellectus utilitate disina premit ad salutem. Nam pauis visae CHistus es , , panis Ne omnium non est, sed noster es me. Potest vero O' sic intelligi , ut qui saeculo re. numisiamus, edi d istas e us , oe pompas fide gratiae stirituatis abiecimus , tabum nobis tantum a M. ι. petamus , OvitIum. Quibuscum contentit viatus Augustinus , oui loquens de Paradiso ab Ori- ,1.
gene ejusque discipulis non proprie, sed figurate intellecto: Qt 7 propte is , inquit , non potuerit
ese Paradisus corporalis , quia potes etiam spiritalis intellipsi' Tanquam ideo non fuerint ditie mli res , Agar m Sara , O ex illis duo ssii Abrabae, unus de ancilla , eer alius is libera I qisia duot sumenta in eis figurata dieit . vim tus aut ideo de nulla petra , Aso e perontiente , aqua desu-xerit , quia potest diis figurata An eatisne etiam Christus intelligisi , eoadm .sostolo dicente e petra autem erat Cis Mus . Nemo itaque prohibet intelligere Paradisum , visam Beatorum ς quatuor vosum na , quatuor virtutes me. baee s qua alia commodius Hei possunι de intelligendo spinisat ire Paradiso , nemiud prohibente , die turr dum tamen illius hi oris veriras Melissima rerum gestarum
narratione commen ta teneatur. His autem addi possunt caeteri omnes Patres quotquot in Ecclesia
Dei florum unt ab exortu Christianae Fidei ad postrema usque & aetati nostrae propiora secula . Qiamobrem tantum abest , ut nostra Halmorum tramlatio , seu interpretatio , qua Psalmorum verba de Christo, & Ecclesa explicantur, Athanasio, cujus nomen inserietum est. limi debeat . vel tanquam inepta, ac puerilis a sensatis viris, & in Ecclesiasticis studiis , & Christiana pietate excultis eadem contemni: quin potius reor argumentum hinc recte sumi posse , ut sanctissimo D ctori adjudicetur. Alie, mi- XXI. Qirdinalis Thomasus vir & eruditione , de morum sanctitate illustris allegoricos Psuta ista ... morum sensus Cbriseianor sensus vocat in praefatione ad Psalterium , quod eum latina interpreta- tu, Clui. tione ab eo elaborata in publicam utilitatem emisit: Porro , inquit, ne aliquis saltem deesser seisi a xR brevis manus yia ad secrea. steria, sensaque Psalmorum 1um de Cbrisio oe ipsius Corpore Ec-π' uniter a , panisularibus hujus remoris , se is collegi membris , id est Fidelibus , tum etiam de caelisi patria , quos sensus recte appellaveris sensus Grissianos , , patefactos nobis , tanquam Usso templi velo, morte Chrsi, qui . olutis armis sensum, ut intelligerem scripturas , quae scripto sunt in Lege Mostsi , CV Pnopbesis , Psalmis de ipso Ge. Ita recte ac sapienter pius , ch doctus Cardinalis ex veterum Patrum doctrina de allegorico 3e spiritali Psalmorum & sacrae scripturae
sensu loquutus est. Nam Origenes in libro de Prine psis arguens eos, qui ex ei reumeisione erant . quod in Salvatorem nostrum non crediderunt, sed in varios errores lapsi sunt , quia sacras script ras non secundum spiritalem sensum. sed secundum literae sonum interpretantes in via veritatis voluntario casu caecutierunt: Iis autem omn bus utilia , inquit, fassarum opis onum , nulla impietatis, . s.cr solidonim de Deo sermonum causa esse alia fidetur , quam Ieriptura non secundum spiris Iem sensum intellecta , sed secundum litteralem aerepta. I prvire iis, qui persuasum babent sacros libros non hominum esse commentarios, sta Sancti Dre ius in tu , voluntate Dei Parentis universorum Per
Iesum Chrisum scriptos esse m ad nos pereenisse, qua ita in rerum lectione insissendi esse nobis videatur , lateare conabimur, servata eaeissis seeundum Deesionem Apostolorum Ecclesiae Iesu orsi re- a. Et esse quidem sicas quasdam dispoifationes , quas dis nae serjiurae indicant , etiam sempitet res Fideliam eredunt. Ad haec autem Origenis verba apposite subjicit Carcitus de Lameae Nihil his
merbis accuratius . Generale illud principium , quod minicos in veteri Tesamento sensus ponis , ωθωριμ νου. ι. doctrinae pars es, veritas rena , quae mis sterio Pastorum ad nos usque pervenis. Pr se . minis iis XXII. Profecto dubitati nequit, omnia, quae in veteri Testamento vel scripta , vel gesta De runt, in Rura fuisse rerum, quae in novo fieri, aut contingere debebant, eaque respicere personam s. ii ν . .el Messiae, ejusque passionem, Resurrectionem. & humani generis Redemptionem, Euangelicae Doctrina λ i - promationem, Gentilium conversionem, & quaecumque alia, quae ad ejus Divinam Personam . &dispensationem seu οι νομιαν pertinent. Gare si in explicandis seripturis omnia ad Christum, eius--t rerum, que Ecclesiam prudenter reserantur, neque erroris, neque ineptiae id accusari debet, quum illa noceonsilio, & hac mente, Spiritu Sancto dictante, scripta sint . Et quidem huc pertinere videntur .... ista verba illa Apostoli Pauli; omnia scripta suisse ia nostram institutionem : smunque enim , ait is ut, ni . se Vipta sunt . ad nostram doctrinam scripta sum . Et de spiritali ac sublimiora scripturarum intelli. R. . e. i,.
gentia non improbabiliter ab aliquibus aecipiuntur verba S. Lucae . quibus re et , Christum Di - minum post Resurrectionem suam Apostolos ad scripturas intellioendas instituisse: Tune aperuit sensum , ut intelligerent ser plurar. Ad hae enim Euangelistae verba rejiciens S. Leo scribebat ad , . Flavianum in Veclara illa epistola contra Eutychetem: Donato Iis euigentiae lumine , faerarum seriapturarum Meiata pandebat. α genes autem in eumdem sensum interpretatur verba illa Ioannis :ADtie multa habeo vobis direre, sed nori mee sis portare modo. Cum autem senerit illa spiritus ver inlatis , dolebit vos amnem ver talem. Respondens enim conviciis , ae talumniis Celsi impii Philos, ta.
Di, sanctaeque nostrae Religionis irrisoris, ad locum illum Euangelistae haec subjicit : His quaeri. mus, quaenam fuerint multa illa, quae Iesus Diseipulis suis dicere babebat , er quae tum portare non po- e. g. ι et
terant. Et dicor sorte quia Iudaei erant inpostoli, edi Mosaica lege secundum literam accepta ianutriti, m. a. Tom. III. e Me
137쪽
Lee fuerunt, quae tuis dicere babebat a Ptianam esset sera Ire, quarum rerum caelestium umbra , Quisque cultus iudaicus consaret I quae futura bona praescripti de cibo , potu , de Fesis , Momen is, , Sabbatis ritus adumbrarent. Et quoniam surcifer ille assirmabat, scripturas nostras non e alleg riam pati , reponit Origenes.' Fortase probabile quid diei ab eo v deretur , s scripturas allegoriis in. m. I. rerpretari inventum esset recens. Cum autem id sererint vel ipsi dogmatum Parentes Er Scriptores , quid ' 'aliud eostisaudum es, quam uia fuisse scripta se, tit eorum praecipua mens in allegoriis contineatur. In etyi et . XXIII. Quod vero propius rem nostram attinpit , nempe rationem interpretandi Psalmos detis Pi i- Christo Domino, & Ecclesia primis Christianae Fidei temporibus ubique receptam , & probatam cs ia. Iocupletissimum nobis testimonium perhibent non solum Ee lesar Orientalis Scriptores : veis mino e- rum etiam multi inter Occidentales, sed omnium instar unus sit Hilarius doctrina , sanetitate rebusque gestis, scriptisque insignis Athanalio coaextis, δc amicitia, & scedere aduersus fidei hostes
ani, Chri- conjunctus, qui in praelatione commentariorum, quos in Psalmos composuit , talia scribit Noa s. muri ambigendum, ea, quae in Psalmis dicta sunt , fecundum Euangelicam praedicationem intelligis. 'uit.' Vorteres ut ex quacunque licet persona prophetis spiritus .sit loquutus, si iam n totum illud ad eos ni- p ta ae tionem adientur Domisi Nostri Iesu Chrisi, er Corporationis , Passionis , O Regni , ' P E RUM r tia rectionis nostrae gloriam , virtutemque referatur. Hilario , caeteris omissis , quia tangum esset omnes in linte referre, unum adjungam Augustinum , quid Vix inquit, us in Psalmis nvenias voces nisi cie νοῦ et, βι aesae, aut Chrsi tantum , aut melinae tantum. Itaque nemini dubium esse debet tam ini-ὰ ἡ entalis, quam Occidentalis Ecclesiae Patres, qui primis Christianae Fidei saeculis floruerunt, spirit lem sacrarum scripturarum sensum potissimum sibi exponendum pro Usuisse , eraesertim in Halm rum libris, in quibus multa vix aliter quam de Christo, & Eecletia explicari possint . Qua in re exemplum habebant & Christi Domini, dc Apostolorum, qui δc in Evangelio, & in Canonicis
Epistolis plura loca veteris testamenti in mysticum sensum, ut antea dixi. interpretati sunt. v. iis hin XXIV. Et quidem ante Christi adventum synagoga ipsa utrumque leniam de spiritalem Sc lia amo . tersem agnovit, quorum primo Pharisaei, alteri vero Sadducaei studuisse videntur, licet utriw- uiuetscripturas salsis interpretationibus , divinae veritati sabulas suas subjicientes corruperint. Prolatiosse, iii m plures doctissimi Viri in areanis Iudaeorum disciplinis, ae literis versati, censuerunt fieri non po-i - tuisse, ut omni careret rundamento rabala Iudaica foedissime licet corrupta, δc adulterata. Antiquis enim sabulis vulgo concedi solet aliquid veri loco sundamenti subesse: neque verisimile esse ehilo provenisse samam, de existimationem doctrinae Κ abalisticae, a tot saeculis sermonibus hominum agitatae. Quibus Auctor quidam rerum judaicarum peritus addit, si inbala aliqua a sanius Viris, &Prophetis exculta, & conservata sit. & si Sephiroth qua forma nune pingi solent, vere suerint illius Katalae compendium , non aliud fuisse ejus alpumentum . quam dominam gratiae Ecclesiae a Deo revelatam: & Sephiroth, adjungit alius Scriptor Rabbinicis rebus eruditus , ea figura picta , qua deli- δε rneari solent, exhibere speciem corporis humani, unde nobis Messiam Resem , & hominem Deum pr. 3 repraesentari, cujus divinas virtutes, dc persectiones in suo Regno, dc Persona manifestandas summatim contineri decem illis Sephiroth, nempe coronam, sapientiam. intelligentiam seu bonitatem, ma- ι. 1. dissere. gnificentiam, severitatem , gloriam , victoriam , majestatem . sundamentum , regnum . Et Reuchlinus lib. II. Κabalae: Antiqui inquit, tres fas supremas S pbiras eosnaverunt in Bia 'N- i.
ph in Deo reper ri eo tentas eonsubstantiales Deo, quas ob meum indigentias tres Iuces vocaverunt,
de quibus aliquod vestigium habemus apud Ioannem, qui de verbo aeremo tesatur vers. q. quod erat tuκ vera o c. Post haec autem Reucklini verba ita prosequitur Bartoloceius : De his Iudibus earumque reali di in itione inter se praeessisu. unius ab altera, deni eatione cum Essentia Divina con- ι'. Vspicue, O diserte egit doctissivius Episeopus Murseeusis Iosepb Gantes in suo ideiis de Sanitissma IV. νQ. Trinitate contra Iudaeos. suibus rite istellectis loquitur de decem illis Sephiroth ) n hu i deo io
ea doctrisa aliquid contra sanam doctrinam, Mo omnia e sena esse Getesa Carbolicae , cum iisquα docentur a Theologis costamen re . Verum tamea es , quod moderni Aabat miseriis Religi nis Chrisianae omni Disitu se opponant , rotam oeconomiam Sephirarum Dis vanis commentationibuI ,σ ob mer eis atque inanibus nominibus insciunt, quae ex certis Derae seripturae locis , iuxta artem , quam mode'norum Hebraeorum Kabalisae tradunt , elis unior . Verum quidquid sit de Rabbini eis hisce figuris, quas Sephiroth seu Sephiras , quod nomen numerationem seu personam significat , vocant, illud certum est hujus vocis Mialae , ut observavit Ioannes Morinus , triplicem esse apud inserioris aetatis braeos signifieationem : Primo sumitur pro traditionibus , quas vocare solent legem Oralem , quae Ir lmude continetur a ) : Secundo pro Rabbinorum , Se Doctorum a Moyse in haec utque tem- 's, pora successione : Tertio Mabala dicitur doctrina quaedam minica ex variis nominum divinorum combinationibus, & resolutionibus literarum Alphabeti vario stu , permutatione , decussatione, decem Sephiroth, sive Dei attributis varie inter se comparatis , aliisque ejusmodi naeniis orta , & e ruta . Ita Μorinus. Et quoniam Mialae nomen , ut dictum est , proprie significat legem seu do
c . Rabbenu Hi acadose , qui temporibus Antonini Pii . M. Aurelii . L. Veti . & Commodi Imperat m inter suo
maxime claruit , pristorum sapientum Iudaeorum , ut Rabbini ri. unt , se hedulas omnes , quibas meminiae iuva sis Caul. D ,οῦ π n Tomiti Seebaia re ora ix lex seripta erat , dili riter eollapit , ct ex iis eirca annos Domini is . . α νο Volumen eo posuit , quod ab ipso macra Masena . Me est repetitio leuis inseriptum es . Alia autem opuscula . qum a pristis Rabbinis post Rabbinum Hakkadose composita sunt. .ediunt sub nomne Misenayoth . & vocantur Rarave holh . nem p. e transe traditione , quarum lectionem una cum Nilena eonii, istunt Hebraei. Totum avitem istud ius Iudaieum, seu lexi petitio duabus partibus eoalescit Milena di Gl mali. Miseni est putu, di primarius textus . qudi summatim , α v luti per aphorismos huiusmodi lex repetita ieu ius Iuda eum exhibetur . it 21 Ghemat varo . quae ita dicta est tamquam legis O alis persectio. abiblutio S c nsummatio. est altera pars , qua Misenae vitiae explieatione, . & variarum omionum discussic nes eontinentur . Ex Ghemara autem iuncta Misen, Talmud . quti vox doctrinam signifieat . eonstituitur . Talmud vero duplex in , alterum est Babylonieum, alteriam Mici HieroIolymitatium . Babylonici auctor tuit Rah Aicὶ Babylonicus . R quia morte praeventus petfieere nequivit. postea absolutum est a Matimat , di a Mar filio Rau Asch citra annum Domini soo. aut sos. Hie osolymitaniam vero, quod est eommentarium sumet nonnullos , non autem super mnes Misenae
tibina , ex diversis Rabbismum sententiis collectum in terra litae it a pici iis p .settim . qui eam repionem incolebant , circa annum Domini scripst Rabbi Ioeha a Dialecto Hierotri ym talia ἐν & ideo Hierosolumitanum dictum H . De utroque T lmia plura videri poteruat apud Barioloeeium iu sua Bibliotheca Ribbiniea , ubi luse di multifaria eruditione hisce de rebus petuaciat.
138쪽
rctrinam a majoribus ore traditam , distingui etiam ea solet in veterem ae recentiorem . Recentior
quidem, quae in priscis Rabbinorum scholis ortum & principium habuit, nihil aliud est , ut aliqui
putant , quam Phylosophia Pythagorica , quatenus Pythagorae dormata posseritati innotuere, sue Platonica de Deo, α rebus spiritalibus ex serietura illustrata,&aenigmatice , ac symbolice proposita; vel potius sanctarum scripturarum Theolnia lymbolis Platonicorum, & Pythagoricorum aenigmatibus, & Ra binorum sabulis, ae puerilibus tricis obseurata . Haec K abalistarum libris continetur , 3c ad eam illustrandam incubuerunt Ioannes Carolus Saracenus, Picus Mirandulanus, Ioannes Reuchlinus, Paulus Riccius & Auctor anonymus librorum Kabatae denudatae ; cui & alia vitalae species posteriorum Rabbinorum propria adjungenda videtur , si non tempore aequalis , certe non multo illa insertor , de qua ptaeter Morinum a me nuper laudatum , aliosque Scriptores Bistolocesus pluribus in locis s. tales. suae Bibliothecae Rabbinicae meminit, eamque detestatur his verbis : Au Iores infamis lilius antis,
, , saeram scripturum literarum permulationibus , valoribus numerisιs pro elementis alphabetariis reptis , die Isonibus iategris tu numeros resolutis , O in alium omnino usum d versum , edi quandoque contrarium, . ametrice oppositum ipse sacrae scripturae, ausis prorsum temerario , omnino damnam Ricb. Π, .. do, eamdem furam Paginam deturpare conati sunt. Altera vero antiquior est, quae ante Christum n
inter Vims vera scripturarum lcientia instructos obtinuit , quaeque versabatur in intelligendo minie L. .s,ascripturarum sensu, & longe sublimiori illo, qui ex literati ,& naturali verborum intellectu legem , - - ti occurrit: & hane quidem scientiam suisse, ajunt, Prophetarum. & Sanctorum veteris testamentib iste a Μoyse, δέ a Deo ipso Servis suis traditam, quae non solum versabatur etro allegoricos, & my---sticos sacrarum scripturarum sensus , sed etiam complectebatur dogmata praecipua lidet Iudaicae , veneranda in Deo Trinitate, de adventu Μessiae, atque humani generis redemptione, animarum im- 'mortalitate, atque aliis hvj modi , quae dissicile ex verbo divino non adhuc aperte tradito, intelligi poterant. XXV. Prosecto Christus Dominus . & Apostoli quibusdam veteris testamenti locis usi sunt ad Apud confirmandam veritatem , qui licet ex proprio literati sensu ad probandum id , quod intendebant, suam vim haberent atque auctoritatem, longe tamen majus eis pondus accedebat ex traditione Prophetarum , dc Sanctorum veterum , unde constabat , illos ad Messiam respicere , atque in illis de ditio sitit Redemptore agi . Quae quidem, traditione seclusa , minoris ponderis . 3c levioris aulioritatis at eos fuissent , & nune hujusmodi esse sorte quibusdam videri poterunt , qui non satis animum i remis, a. tendunt ad tempus, Sc locum , dc personas , quibus illa prolata sunt . Profecto , quae de mystico,
dc allegorico scripturarum sensu, & doctrina apud veteris testamenti Patres per manus , ut ita diis s. πεlον. eam , tradita diEta sunt, fidem, ac probationem accipere videntur, ex verbis Hilarii: Qui miser, C tr. ', quamvis veteris testamenti verba in literis condidisset , tamen separatim quaedam ex oecultis legis secretiora i seria septuaginta seu oribus, Doctores deinceps manerent , iat averat . Gos doctrinae etiam Dominus i. Euangeliis meminit dictus: Super Cathedram Modis sederunt Serdis, O Pharisaei omnia quaecumque dixerint vobis servire , facile , secundum vero facta eorum nolite facere . Diati aergo bonum mansi ia posterum , quae ab ipso Scriptore letis accepta in hoc seniorum oscis , O num
m c servata est a ) . XXVI. At vero si rem totam prae oculis positam attentius intueamur , 3c quae in veteri testa- Moy . mento scripta, di quae in novo, oc quae a majoribus accepta nobisque tradita sint, diligentius consideremus, nemo erat . ut puto, qui iacile animum suum inducat, ut credat, Moysen , Prophetas, cti umeris atque estos veteris legis Μagistros & sanctitate, & sesentia praestantes aliquam certam scripturas allegorice interpretandi rationem, seu doctrinam a Deo accepisse, quae M la nominanda sit sed po- eis vita tius generaturi eis compertum fuisse in simplicioribus sacrarum scripturarum verbis arcanos de subliis lam x Deo miores sensus reconditos esse , quos quantum in se erat , rimati sunt , atque investigaveriant . Illis autem non tam suo labore atque industria . quam summa omnipotentis Dei henignitate magis , aliqua ex minusque pro peribrarum conditione , Spiritu Sancto edocente , qui spirat ubi vult , aliqua revelata suisse, alia vero per manus quodammodo accepisse ex traditione Majorum qui similiter ealestia my-a . steria velamine verborum occultata ex parte aliqua assequuti sunt . Caeterum intueri , sublato vela- Merarum mine , divina Fc superna mysteria , & dispulsis figurarum tenebris , arcanos scripturarum sensus introspicere, ad id tempus servatum est, quo Splendor Patris , Lux mundi Populis jacentibus in te. a. a- nebris, & umbra mortis exoriretur in terris . Huc autem spinare videntur verba Apostoli in Epi- - stola ad Corinthios: Non quod sis ientes simus cogitare aliquid ex nobis, quas ex nobis ' sed sinete ita nostra ex Deo est, qui er idoneos nos feeit min seros novi tesamori , non litera , sed spiritur literax.ι - occidit, spiritus autem vivificat; Et paulo inserius: Et non scut Myses maeebat velamen super vos. 13. Deiem Rim , ut non luteuderent fili Israel in faciem eius , quod evacuatur sed obtusi sunt sensus e
ram. Usque in his emtim ev m diem M ipsum velamen in Ie tione veteris testamenti manet non revelatum
s quoniam in Chriso macuatur , 3 sed usque in biaismum diem , eum legitur Moreses, vetamen 'situm
est super eor eorum Nos vero omnes revelata saeta gloriam Domini Deculantes in eamdem imaginem
c a Venim enim summopere eavendum est recentiori Rabbinorum eommemtis, mi huiusn odi historia , ct traditi qiram nobis prodit Hilarius , abutuntur in suas naenias, di fibulas confirmandas, α ad era simplicioribus obtrudendi . Fabularetur enim Nabbinici Doctaees. Deum ia monte Sina plaeter legem set imam alia plura oret enua Moysi tradidisse . Quis rit ον Iis nomine eomplectuntur Moysen autem Iosue, Ictis vero septuaginta lenioribus, seniores Prophetis, Prophetasuirit 1m. Mogae maptiae , quorum ultimum Simeonem e nomento Iustum , non tamen illum , qui puerum Iesum in ulnis sustepit. sed alium multo aentiquiorem , tempore Alexandri Magni. Antigomo Mehaci , ct allia subsi 'timui a vitia Motarii Ma i. A se de neeps utque ad Rabbena Hahliadose . qui, ne omnino oblivioni traderentur, ae perirent , schaedulas prisentum ia*antum . ut ἐμ amnant , hue iliue dispersis e legit , librumque Miseni conficit , a quo cum Giamara coniuncto Talmin inponitur . Talmud autem. Hebraei aeque ne laenun seri utam magni faciunt: imo etiam Faeferunt. Est aurem Iiber plenistidietilis, & putidis fabulis, sumisitionibus. blasphemiis, & impietatibul te serius , ut me ito pluries tuerit a Romanis diu tifieibus proscriptus, ct igni damnatus, ct longe antea ab Imperatote Iustiniano eius lectio Heb aeis in te dicta videtur in novella ε . yi . de mMair vethis illis r Q. veis D terebis . ossi stetim aris eris itis init ἀλων . να πῶυe,sum ἐπιμει- ι-M. ων ua sacris ιον is re myriae a no. - . neque desum tradita pem ervbetes . sed racevila. ει dam ω armN 6--- , qui tmem -h --uν, .esue suis uam in se diseni ι- - minit ere.
139쪽
transfoinrantur a ia clar. tarem, t.mqu.1m a Domini spurisu . Ad illa autem Apostoli verba de velamine I uper cor .lii. orum , quum legitur Moys es, ita commentatur Origenes refellens Celsum, qui, Itidaeorum leni v ei l. l in cite ac Christianorum in lanctis scripturis interpretandis, temere affirmabat. Dicemus, inquit, tu coli stilo esse apud utrosque sit bras DMm Spiritu fuisse scriptos de Vortim assem II. Orm. ea .liorum interpretatisne nos cum Iudaeis dissentire . Quippe non m Iudaei vivimus , neeam De mentem sis sensu, quem legum sitera praeseseri . cuimmo Uirmamus, cum te Aitur Mo es, velamen m tum es suo cor eorum, eam ob causam, quia legis Mosaisae mens oeeultatur iis, qui υ am a Iesu Chriaso monstratam ingredi reci sanunt. ramus autem, quando se quis ad Dominum, qui Dis tus est, comem terit, velamen auferri, eumque retecta facie Domini gloriam, velut in speculo, intueri ni illis sensibus, quos litera legli abscondebat, in suam ipsius gloriam gloriae dis e participem fieri. Nam H, quod his per figuram vocatur fae es, aperte loquenti es intellecti u , in quo est interioris hominis faelis, quae, terspecto sera legum sensu , tota tamine , gloria resplendet . Quamobrem juxta verba B. Apostoli spiritalis saerarum scripturarum intelligentia, & sublimioris illarum sensus inesta prorsus atque a 1oluta cognitio revera solis Apostolis, sanctiique Patribus, & Ecclesiae Dei vivi , quae est columna ,& firmamentum veritatis. Se ad quam ex Apostolica traditione dimanavit, tribui debet. Nam ex iis, quae circa Christum Dominum contigerunt, magna lux sacrae scripturae , & pGcipue prophetic oraculis allata est . Praeterea Chaastus postquam in Caelum ascendit, Spiritum Sanctum , quem prinniis erat Apostolis, misit, qui doceret eos omnem veritatem , ideo docente i piritu veritatis pervenire Apostoli potuerunt ad allegolicum, seu spiritalem lacrariam scripturarum sensum percipiendum,& eo pertingere, quo Patribus veteris testamenti , 3c magnis Prophetis penetrare non licuit. XXVII. Apostolorum igitur exemplo excitatos, eorumque vestigiis, δc doctrinae iniverentes vetu- , ' tu T stissimos Orientalis Ecclesiae Patres mystico l cripturarum sensui aperiendo potissimum stirduisse , msiae Patres dem Dei unt, ut stiperius dixi, praeter Origenem , 3c Clementem Alexandrinum epistola, quae Baria is, a se adscribitur commentaria in quatuor Euangelia Theophili Episcopi Antiocheni . vel alteri u
eum seii- antiqui Scriptoris , qui Euangelium mystica interpretatione explicat , tum etiam hebraica nomina . i. . ἡ continentur, diligenter interpidatur , & allegoricum sensum pie , ae soler,ita: tisis ter exponit; tum alia eiusdem Theophili , aliorumque veterum Ecclesiae Ritrum opii lauta , quae ad Ii Walem nos per inerunt. Cur autem antiqui Orientis Patres in perscrutando mystico , seu spiritali scripturarum sensu adeo diligentes & assidui fiterint , duplici ex causa evenisse , quisque , ut reor , iudicabit . Prima , quia huiusmodi interpretationem aptiorem existimabist ad alendam Fidelium pietatem , Sc magis accommodatam Christianae Religioni, quae adoratores exigit in spiritu dc veritate ; tum etiam quia omnino necessariam esse ceniebant rectam scripturarum intelligentiam , quum quaedam in veteri testamento occurrant , qtiae nisi spiritalis interpretatio adhibe tur , in absurdum sensuin accipi possunt . Altera autem haud dubie ea est , quia per id tempus exorta erat heresis Gnosticorum , qui Catholicorum Mapistros , dc Doctores , veluti rudes , atque im'ritos traducentes specie quadam sublimioris scientiae ad se alliciebant Christianos,& novis allegoricis interpretationibus adulterantes scripturas , sabulas sitas pro nova quadam , reconditaque doctrina venditabant, de non secus ae Pharisaei in veteri lege errores suos, ac deliramenta simplicio thus obtrudebant . Pmsecto Gnosticorum haeresis a Pharisaeorum sermento, a quo ut cavorent , Apostolos monuit Chiastus Dominus , o iginem suam ducebat . Neque enim Gnosticorum pseud Theologia aliud erat, ut etiam alii observarunt , quam Philolbinia Pythasorica, atque etiam Platonica , ut ab Hebraeis Kahalistis expolita dc interpolata est , dc pluribus additis , inversis , ampuratis, non parum in nrutata. Nam Iudaeorum Rabala, de qua plura superius dixi, quemadmodum deni imis Ecclesiae seculis a Rabbinis tradebatur, atque etiamnum a nonnullis Rabbinicarum ti astionum Magistris inaditur , agit potissimum de rerum origine , dc ratione . ac modo generationis . seu pr premonis de fluxus rerum a primo ente, Et de earii milem rerum gradibus, descensuque a summis ad ima . Non autem dissimile fuit Gnosticae ps d Theologiae algumentum, ut videre licet apud Irenaeum, de apud Epiphanium, aliosque veteres Ecclςliae Scriptores . Nam tam Gnosticos, quam vete. res Κ abalistas circa duo potissimium vertatos fuisse , ex veterum scriptis, quae ad nos pervenerunt, comperitur. Primum, ut sabulosis suis commentis exponerent, quo ordine . 3c qua serie res omnes a Deo sint, tanquam a prima causa, quae necessario existit: Secundum, ut ostenderent causam pri--πον.
mam. dc originem mali. Qiiod de Gnosticis manifesto constat ex ejusdem S. Irenaei libris adversus haereses , ubi refert impii Valentini errores . De Κ abalistis vero ex eorum libris , qui ad nos pervenerunt, dc quibus explicandis non solum ipsi Iudaei , sed etiam aliqui eruditi Viri ex Christiani inanibus variae scientiae promissis decepti , dc aenismaticis sensibus ac praestigiis illusi ad laborarunt . Profecto primi Gnosticorum haeresis auctores Iudaei suerunt , ae proinde in K abalisticis sabulis , &aenigmatibus versata . Itaque nil mirum est , si Gnostici suorum magistrorum aenigmatica doctrina imbuti, sacras scripturas aeniamatibus . atque ambagibus verborum , mysticis , atque alienis sensibuxinterpretarentur, dc Dei Verbum fabulosis suis eommentis corrumperent . Quamobrem antiqui illi primorum saeculorum Patres , ut Gnosticorum impietatem , Sc audaciam in adulterina , ac perversa verbi Dei interpretatione rudibus ac simplicibus obtrudenda coercerent, δc pestiferae eorum coctrinae clanculum serpenti Obviam irent, investigando potissimum sacrarum scriptunarum mystico sentui studium omne , ac diligentiam adhibuerunt , 3c nimmopere curarunt , quod pastoralis eorum muneris praecipuum erat , ut uripturarum allegorico sensu juxta Ecclesiae ab Apostolis acceptam doctrinam ,δc Praedecetarum regulas exposto, Gnosticorum commentis, ac fabulis spiritalis interpretationis veritatem opponerent. Quae cum ita sint, ut paucis concludam, neminem esse puto, qui non intelligat, explicationem Hehraicorum nominum , dc allegoricam scripturarum interpretationem , dc patriae, atque instituto Athanalii , tum etiam ejus aetati , ac dominae adminium contentaneam esse, minimeque adversari. u' q. l. - XXVIII. Verum per eadem tempora, quibus claruit Athanalius exorta impii Arii haeresi, nece accuratius literalem scripturarum sensum excutere, atque explicare; quoniam Ariani contex
140쪽
tum scripturarum subdola interpungentes, vel vim verborum astute, ae subtiliter exponentes iam- - . iarum seripturarum ausi late aci suae impietatis confirmationem abutebantur. Itaque novis subinde ει-- nascentibus erroribus, de inter Christianos efferveIcente disputatione, cum sit pro veritate, alii eo O sttient, de utrique in humanis disciplinis , di diales ira facultate , 3c sempturarum linione ap- tres ad linprime versati essent, aeeurat 'ue proprium scripturarum sensum ad grammaticae atque exigerent , in eausa nit , eur deinde disputationis necessitate suadente . literatis scripturii eum rudi isti- expositio usu recepta in oriente sit, in qua inter Catholicos Doctores excelluit S. Ioannes Chrys s, k. Hi L stonius. Nam, ut memoriae traditum est, &.Patrum scripta , quae ad nos transmissa sunt, ostendunt, Pin.M. in literati saerarum seripturarum interpretatione maxime floruit Schola Antiochena . Siquidem Euse- pulerint.
n. χ'. bius Emisenus, qui magistres habuit Patrophilum topolitaniam de Eusebium Caesariensem. Antim ι . ehiae diu versatus est, inique etiam, ut puto, docuit, ramiliariter usus Euphmnio & Flaeillo eius. so si dem urbis Episcopis. Exemplo autem & institutione Eusebii historiam, hoc est sensum literalem tita Eee f. M. enim intelligenda videntur verba Hieronymi, quae inserius afferam ) studiose prosequutus est Diu
,. Vii a Tarsensta ingister S. Ioannis Choibstomi, Theodori mps stent, Maximi Seleueiensis, & N,
EAM,II. storii, quem tamen potius Theodorum, a quo etiam errorum suorum virus hausit, vel terte utrum s. Ioe . que audivisse crediderim. Ioannes quidem Chrysostomus a B. Hieronymo vocatur Eusebii Em seni , Di ripis sectator . Theodorum vero inplaestenum inauspicato Magistrum habuit Theodoretus ri, M. a. piscopus Cyri, qui & S. Joamem Chryserimum audivit, ejusque eloquentiam imitatus est; am, thia tin utem meminisse videtur in praefatione suorum commentariorum ad epistolas Pauli , ubi ait: ,.. arrogantia , temerimis ae sal ram , quod post Mne , O ilium , qui inius Orbis
H,--. Et Theodori avidem Mopsuestiae Episcopi . & Μagistri siti errores etiam scriptis ad.ersis S. Cyri, vi Iuni libellis ius eliciter tutatus est , laudiasque immodicis in sua Ecclesiastica Historia oreavit. De
, i. Diodoro autem Tarsensi tae memoriae tradidit Hieronymus. Exeam ejus ,n UM-ν commistarii,s.... M . . malia dira ad Eustasi magis Emisensebaracterem pertinentia reuius tam seinsum se rurausit , et entiam
mst. Mel. imitarium potuit propter j rant arisae darium literarum. Cum Hieronymo consentiunt crates, ae S in
i . menus , quorum primus: D ms, inquit , ad Episcoparum Tars premotus mulios e serjμ ι ros ,smplia
s. d. is PM, λι--- γον - . Quin etiam eumdem Diodorum refert Suidas inter alios dilures librum
compossisse, cui hunc titulum flari te disserenita si inire Ne riam, iam Ham P Ludolpho Κinem , qui nitidissimam Suidae editionem adornavit , aqua hae. ret, nee sicile se expedit in assignando discrimine inter Theoriam , dc Allegosiam . In notis enim, quibus Midae opus illestiavit, ad vecta illa Suida talia scribit ii meia Theoria igitur φ id sani cael hine pares. Ab ea dissera me Ha , Fod haec in inferioribus μυιstat , nee ia tam Iublimi argumento vosetur. quam Theoria e qua ratio est , quare Diodorus , ut Su das bis testatuμ ,' de disserentia Thoria Auegoriae seripseris. Ego vero mendum puto esse in textu, & pro ame 3 seu α noe si egendum , adeo ut titulus libri suerit : Tis 2 κναι ε λειαν , vel .ε διαρο- Ioviasv . oviae. De disterentia sensus allegorisi literalis. Nam apud Grimos Eeclesiasticos Scriptores Theoriae nomine lisnificari eonsuevisse sentim spiritalem δκ allegoricum manifestum fit tum ex allatis verbis Socratis & Sozomeni , aliorumque plurimorum Scriptorum , tum ex multis locis hujusmet commentarii S. Athanasii . E diverso is,e . seu historiae nomine sensum literalem & historicum Gracos Scriptores nuncupasse , res notior est , quam ulla probatione indigeat , cum plu- Vid. D. Lra veterum Α-rum loca ad la probandum omnibus in promptu snt. Sed redeo ad Hier nymum, ejusque verba de Eusebio Emiseno asseram. Sanctissimus igitur Doctor in catalogo Viro. --. 't. tum illustrium de eodem Eusebio , quem Diodorus sibi se hiendum , imitandumque proposuit , A - haec literis mandavit . Eusebius Emismus Episeopus elegantis , rhetoriei ingeni. innumerab Ies , qui ad plausum moti peni-ην , confecit libros , magisque bisoriam sequutus , ab hu , qui min. Le. deelamare volunt, seudiosissime legitur. Uerum hae de re haud plura , quum ad rem propostam pa--- - . rum pertinere euiquam videri possint . Ac vero a me late omnia iactenus eo millio disputata sunt , ut ostenderem , modum ac rationem sacras scripturas in allegoricum exponendi sciasum , non solum Athanaso aequalem, sed etiam ejus aetate antiquiorem suisse . Praeterea, ut manifestium sic rem , quibus Auctoribus , & quo tempore utraque lacros libros explicandi ratio tum allegorica, seu mylmea, tum historica , seu literatis eceperit , ae floruerit . Nam id magnosse intererat , ut nostrum Commentarium jure merito Sancto Athanasio, cuius nomen prefert, vindicaremus. Ai: . ita XXIX. Profecto inter caetera sacrarum scripturarum volumina potinimum Psalmorum lil o alle. interpreta. goricum eonvenire sensum testimonio veterum Patrum , qui in eo aperiendo operam suam colloc V, allatis Hilarii, de Augustini verbis, a nobis supra ostensum est , de latius si opus esset , sa- isti illiso cile demonstrari posset : sed inane , ae superfluum est in re minime dubia testibus uti non nerem-Pulmo rus. Gavis autem aperiendi mysticos sacrorum Canticorum sensus, & janua penetrandi arcana m.