장음표시 사용
141쪽
ε . expostione psalmi I 34. idem Augustima de titulci Pialmi , quem in allegoricum sensum de
Christo exponit : Me enim , inquit , pendet omnis tribus , qui eantatur . Si quis iraque agnostari. Mod In domus fonte In fixum υὶ , securus intrahit . nee eum intraveris . errabit et Me enim in ipso poste praenotatum es , quomodo interius nori erretur Et rursu in Commentario ad Psalmum 6 . , cujus titillum in allegoricum sensum sanctissimus Doctor interpretatur: agno ciuia Mom, et me fo-ἐL. Prephetiae ex jso tituti Psalmi. Titulos autem inscriptos fuisse potius ad intelligendum , percipiendumque Psalmorum sepsum alimoricum, & spiritalem, qtiam litetalem, & historicum , id ueta eum potissimum respicere , & ad illum pertinere, testimonio sunt, quae scribit idem Augustinus in locis nutredi a me laudatis, tum euam in exsMsitione Psalmi sy. , uni monet , qtra mente , dceonsilio, Spiritu Sancto dictante , tituli Psalmis inscripti sint : Verumtamen secus Iure nuberisus
spiritus is natam um titulis recedere aliquant tilum ab evrusione remm gesarum . Hignia dicere, quia in bi oria non invenitur , o bine potias a mere nou propter cognoscendas res gestas esse H
ii modi titulos inscriptor , sed propter futura praefiguranda Augustino in hac eadem sententia de titulis Psalmorum praeivit S. Hilarius, qui ad Psalmum 63. Psalmi , ait. superseήptio hi lariam non .eontinet, sinplex es, cer propbetali spiritu editus .... tum enim illi ips Masini, qui sedundum ritulorum inseν ptiones res gestas contruere credunιur . in plurimis a tituli sui rerum , ae personarem propiaetate diisentiant , mrassique per editiones nominum , atque gesto , Diritualium operationum si
gnificent effetius. His autem addi debet Cassiodorus, qui in praelatione ad Psalmos sententiam MNgni Augultini more suo secutus, haec habet: suasdam Iuperscriptisnes Psalmoram per aliasionem con-
dem costaι Diritualiter intuendas e quia si titeram consederas, extraneum es, eum non ea invenias in Psalmis , quae conii mur in titulis ἰ s etero ιrabantur ad tropisum intellectum nimis in emur a common'o in Quare pataphrasis nostra , in qua Plaim una cujusque titulus in allegori eum sensum exponitur . , ae detin. totus Psaliariis in eumdem lens .m alli ricum , seu mysticum de Christo', & Ecclesia, eiusque membris mira brevitate explitatur , sanctissimo Episcopo Athanasio , cujus nomen insalptum. praeseri, non totum digna reputamu est. lud etiam multo in pretio, atque existimatione ali omnibus habenda videtur , cum vero, in Ecclesiae Patrum menti ae sententiae in recte exponem dis intelligendisqtie Palmis maxime conveniens sit, & cons entanea Ei,h iqua XXX. Caelo uin inter alia affumenta ἰ quae ad vetustatem nostrae translationix seu uiterpretationis divisorie comprobandam atterri, possunt, illud non minimi ponderis est . quod interpretatio versiculis res, n-
Σ1' det , in quos me in bratim distincti per cola . & commata Plesmi antiquitus scribi solebant , noni vetussis autem per versus longior , ut in recentioribus codicibus reperiuntur . dc in editis libris , quibus 'Ecclesia, δc omnes ulgo nunc utuntur , retinentur . Profecto de divisione librorum lacrae 1 ripturaeitorii, se versiculos, seu nos docet Hesychius Hierosolymitanus . qui , ut quidam putant , iaculobatur. 1 exto vixit , id inventum , atque institutum fuisse a Satatis Patribus majoris perspicuitatis gratia, ut legens periodum Iper sita membra disti odiam facilius orationis intellectum assequeretur a j. Imo verta jam ante Christi Domini adventum comperitur , usu receptum fuisse apud Hebraeos , ut Psal. morion , aliique sacrae Rripturae libri versiculis disti iam scriberentur ; & sortast. itide mos iste ad Chrisianos devenit. Veterem versuum distinctionem s equutus est Origenes in suis exaptis, quem imitatus est Hieronymus, qui Halterium , aliosque sacrae scripturae libros per versus breviores disposuit ,-- providens , ut ipse inquit , utilitati imentium ; nam per cola scripti . & commata manifestiorem legentibus sensum tribuunt. Antiquiores utique Codices Graeci mille & plas annos ante scripti ver suunt disti actionem retinent; & non solum Graeca, sed etiam vetustiora latina exemplaria hujusmodi descriptionem per cola , & commata Miami . Et quidem Psalterium ex antiquo dice Vati ea. no versiculis brevioribus distinctum ad publicam utilitatem . & fidelium pietatis incrementum ialucem edidit ven. mem. Cardinalis Thomasius qui etiam ex Divo Augustino in enarratione secunda in Psalmum 2o. oblervat, eandem versitum distinctionem adhibitam filisse in Ecclesia, dum cantor ex ambone Plalmum particulatim praecinebat : quod autem ipse pronunciabat , rede batur a Dei plebe . Verba Augustini talia sunt: Pisias ibi ponunt aures, quando laetor i ortim dicit : Commemorabuntur, & convertentur ad Dominum universi fines terrae.' Ga sorte unus versus es P atiuiae cogitabas , cum fratre tuo fabulabaris , quaudo illud dixit attende , quia re erit , di is os pulsas p& . adorabunt in contiactu ejus universae patriae . Adbue surdus est, non audit pulietur iteram: o. - niam Domini est regnum , dc ipse dominabitur gentium . Tres tuos versus tenete fratres e . Quibus clarissimus Cardinalis Lee subjicit quo Ioea apparet in eantu Halini responsorii OI m tum in
Oriente , tum is inc deure 1 Hattore, ia quo Lector praecluebat mersis , o Populus eosdem nos respondenis r petebat , usurpatam fuisse antiquam illam versuum di tinctionem , qui breviores erant I non aheram. Jequentis olet exstitim paulo prolixiorum .... Nampraeterquamquod Umqtiuabat ratio eiusmodi iustitistionis , nempe ut rudis populus Psalmos caneret . quos nee de libro legeret , nee memoria tenerethunde ue illa eratis ei pauca
net ad rem , de qua agitur , illud est , quia praeter antiquis limum Vaticanum Codicem , quo datus Cardinalis Thoniasus usus est, etiam Codex Alexam tinus eodem modo habet Psalteri imsiculis distinctum. Codex autem Alexandrinus scriptus est , ut sertur , manu Theclae nobilis foeni inae aegyptiae paulo post Concilium Nicari in , aetate scilicet Athanasi, quem Alexandria, unde Alexandrinus dictus , secum Constantinopolim btulit Cyrillus Lucary primum in illa , post in hac g.
Urbe Graecorum schismaticorum Patriarcha , a quo deinde Carolo I. Anglorum Regi dono mis usi b. mss. est. Quare quum translatio nostra versitum distinctioni Codicis Alexandrini apprime respondeat, vetustatem, & auctorem esse Athanasium , cujus nomen praesert , etiam ex hac parte qModammodo νωα E . demonstrat . Non autem parvi laboris suit , cum id aniniadvertissem , ita disponere ranctissimi E.
142쪽
c A. p. s. piscopi trami. tione in , ut singulis Psalmorum vel siculis subiecta ejusdem Athanasii interpretatio res. ivet. δε- ponderet. Erat enim confuse scin pta, saepe commixtis Halmorum cum ipsus expositionis verbis, Scita disposita , ut potius cum recentiori longiorum ver bumidistinctione , quae nunc in usu apud mma. L. mnes Ecclesas est, eonveniret. Plura praeterea aderant, ut jam a principio monui, menda & ere, . 3. υ-- sed de textu quidem nihil immutare aulus sum ς meas vero conjecturas , notulas, emenda .riones in margine, apposito asterisco, seu literata, Acripsi . . XXXI. Ut vero rem mihi propolitam prosequar ; hanc imerpretationem aut fraecum Psalmorum Mis i. commentarium , qaem in lucem damus , recentioris usus aut temporis haud quisquam fuisse autu- Rubri mei. quia in eo legitur , inscriptiones seu titulos Psalmorum rubro colore . seu climabari scriptos suisse. Si quidem morem adhibendi purpureum colorem minio, vel cinnatari consectum in scribendis in e με a librorum , seu capitum , aut lectionum titulis lodie ante Athanasii aetatem receptum suisse tum d pud Latinos, tum apud Graecos , & probant vetustissimi Codices , & pluribus ostendunt duo eraditissimi υ iri ejusdem Benedictinae Congregationis blabillonius. & Mont sauconus. Et quidem in ipso
Alexandrino Codice titulos Psalmorum rubro colore inscriptos esse testatur Ioannes Emestus Grabe i ta Mia in his verbis: Sequitur inde ipsis matterimn , in q- et usi ι PDImi Ucr ptis , aut ubἰ m Ila δειαν , . in m. 3. -Iuti malmi primi. prima linea minis seripta es , nec non et Ox-, quandocumque oecurrit , Μ, quos etiam de ι tulis Odarum , er oratis m Psalmis suonexarum dicen tim es . Encausto autem, duod genus atramenti erat purpurei coloris ex cocti muricis , vel triti conchylii cruore eo fectum , ut nemini praeter Imperatorem uti liceret , illudque habere , aut quaerere , Lege cautum est a Leone Imperatore in Constitutione Hilariano Magistro ossiciorum , & Palficio inscri-GI. d. vi. pta. Extant etiamnum in Archivo Castri Sancti Angeli Probessiones Fidei Graecorum Imperatorum g ce tantum , vel graece & latine in charta pergamena scriptae, eorumque manu encausto subscriptae, quas ad Romanam Sedem, tanquam ad Caput totius Catholicae Ecclesie misieriinit sed eo revertor, unde digressus sum. XXXII. Neminem ad temere abjudicandam Μagno Athanasiici nostram metaphrasim, seu transla- odia .lliationem ex eo commoveri velim , quod in ea non leguntur, quae ex S. Athanasio laudat Germa-qua, quaes, a. s. Patriarcha Hierosolymitanus in epistola ad Thomam in hunc modum : Misitis Athanasitis illud Griia Erina mi dictum interpretans equἱ sedessuper Cherubim, ananee talem in illis tria dirimelligentism d Et certe retitu . nim erubim priae palia ignota sunt omuimodis natura hominibus, spiritus enhn m lams. q... c. . ex fluui, ab omni corpora/i format me atque natura emranea. Si autem haee Germani verba eonfide- I. . . N e. N. rentur, evidens est, eum minime a firmare, quae ex S. Athanasio Iaudat ab eo in com-ntario super rione, non
Psalmos scripta suisse. Itaque fieri potest, ut verba illa Davidica: qui pedes super Cherebias e in a. lio opere, quod B. Archiepiscopus scripserat , explanaverit , & quod illud ad nostram aetatem mini me pervenerit ; plura enim praeter ea , quae Upis impressa sunt , S. Athanasium scripsisse , tum eae veteribus Scriptoribus, tum ex antiquis Graecis Codicibus mani sestum est, & potissimum is inustissi- :ma catena Graecorum patrum, quam sere totam mea manu descripsi ex alio antiquiori Codire annis ab hine octingentis scripta . ubi serementa asseruntur ex aliis sanmssimi Eniscopi operibus, preterea, qua a Patre moliaucono, Guillelmo Caveo, Lambecio, Fabricio, Guino, aliisque memorati- tui. Hadrianus etiam Papa hoc nomine Primus in epistola ad Carolum Magnum auctoritatem assertex commentario S. Athanasii super Psalmos his verbis: Ium S. Athanasii de interpretatione Psalmo. rum inter caetera o Ciuitas enim Domini , quae sursum Ierusalem e imago autem rerum temestin . suod enim disit, tali est Quoniam terre seris , mquis , induti sunt imaginem , er non caelesis, propter Me ad
nihilum redigentur . . si linx enim illo tempore e nesia vos utpote non indutos eadem mm ni Magine.
Hadriano additur Chionicon Alexandrinum , cujus verba, tum etiam Hadriani non legimnir in nostra translatione , sed in commentario suter Psalmos inveniuntur, quod editum est inter alia opera a P. Mont cono, ejusque sociis . Sed haud dissicile est respondere praeter translationem ς seu μ-. .iis, quam edimus , S. Athanasum etiam illum commentarium, ti ita aliquibus placet, oemptauisse vel certe, quod ille esset Athanasii, quum ipsus nomen praeserret inscriptione deceptum Hadrianum Papam, ut Ρ. Nonisaucono, aliisque ejus sociis contigisse videtur, crediderit. Quod i me, ut mihi perisuadeam , eo magis inducor , quia in eadem epistola alia sunt , quae eorum Sanctorum esse , quorum nominibus adscribuntur, nemo certo asserere ac praestare voluerit. Quae vero in Chroni eo Alexandrino habentur, ut etiam de illo aliquid dicam , im ra non extant in commentario Patrum Benedicti . nim, & ins Ur Chronicon illud plura apocrypta, & sippostitia continet. Demum animadvertendum est , quae referuntur veluti ex S. Athanasio a S. Germano, & ab Hadriano, hujusmodi sunt, ut transislationi , seu parum apta esse videantur , sed commentario potius , & susori Psalmorum ex. positioni magis conveniant, ac proinde validum inde argumentum sumi nequit ad qliaestionem moven. dam de Aufiare notae translationis , si in ea non reperiantur, quae translationi minime congruunt:
imo potius ab hujusmodi brevibus. & eompendiosis expositionibus aliena videntur , ideo vel Athanasii non lunt, sed per errorem ei adscripta, vel in commentariis susiori stylo l ptis , qui temporum sorte injuria , ut plura alia deperierunt , quaerenda sunt . Quae quidem recte mea sententia dici possunt de omni baex aliis , quae sub nomine Athanasi leguntur in catenis Patrum editis a Balthassarre Corde.
rio, aliisque . Praeterea pro commentario m stro seu interpretatione tuenda eerte illud silentio praeter. mittendum non est; quod iis , quae a S. Germano tanquam ex Athanasii scriptis allegansue, admodum consentanea sunt , quae leguntur in nostra metaphnas ad Psalmum Io 3. ubi ad verba illa : qu
Deis . Melas suos spirisus , o ministros suos ignis flammam d Haec subjicitur interpretatio : Μ- ρ sum quidem est, quod sancti eius nempe Angeli in spiritus sunt, Vimnes miniserantes A fini ι-
.is. Levis etiam momenti sunt, & nullius sere ponderis, quae in monito, quod praemittitur eom. mentario Athanasii nomine inscripto , ab iisdem Patribus Benedictinis tanquam ex Theodoreto asseruntur. Primum quia non sunt Theodoreti. ut ipsi innuunt. 1 H alicuius amantiensis ignoti nominis, & incertae aetatis , ac proinde nullius auctoritatis : deinde, quia illa omnia , quae de aliis di cta
143쪽
cta sunt , cis huius Scriptoris fragmento . seu testimoinio dici possint : Demum ut generatim ae
breviter respondeam , & paucis ostendam quam infirmum sit argumentum , Quod inde a clarissimis Patribus Benedictinis ducitur , ut commentarium . de quo agitur, , S. Athanalis adscribatur, ex eo, quod unus vel alter locus veterum Seriptorum , qui Athanalii scripta laudarunt. in eo inveniatur exemplo utar commentariorum in Psalmos , qui Hieronymi nomen inseriptum habent , in quibus etsi ea , quae S. Augustinvi , & Sanctus Gregorius UII., & ipse Hieronymus ex suis commentariis in Psalterium alimat , inveniantur ; tamen nune omnes fere eruditi unanimi consensu conveniunt ,
non esse illos B. Hieronymo adscitiandos , sed alteri seriptori , qui aliquanto post Saneti Doctoris
aetatem scripsit. Ninti. . .. XXXIII. At vero alius quispiam fortasse erit, qui ad denegandam Magno Athanasio nostram qu metaphrasim, inde sibi non levem conjecturam , & assumentum suppetere putabit, quod Auctor
.ium erilli translationis Beatam Virginem Θκακον, hoc eli, Dei param nuncupat, quum Joannes Aleu
Ex is sus in suo glossario affirmet: inditum esse Me nomen Matri Domini, ae Salvatoris nost- Jesu Chνi a S=MA V. Constantinopolitanis tempore Iustiniani . Enim vero si quis ita sibi persuaderet , longe a
veritate aberraret. Quippe multo ante Athanasi aetatem ea voce ulos esse veteres Patres , indubiis in v tatum est . Quare Socrates inscitiae arguit Nestorium , qui hanc vocem Θισάκον tanquam novam
rejiciebat: quoniam eadem usiim fuisse affirmat Origenem , & Eusebium Caesariensem. Profecto eadem vox legitur in epistola Dionysii Alexandrini , quam adversus Paulum Samosatenum seripst , &in epistola, quam adversus AHi haeresim Alexander Alexandriae Episcopus, & Athanasii in Alexan- .drina Sede Prmecessor ad Epileopum Constantinopolitanum cognominem frum , aliosque Episcopos adversus Arium, ejusque errores misit; ouae utique, quantum ego censeo , scripta est ab ipso Attianasio, ι ,. i. cam auo defensore. &, ut ita dicam , Catholici cogmatis Advocato dc Patrono in Nicaena Synodo ipse sis M. Hi ilexander usus est ' quum enim Archidiaconi munus in Eeclesia Alexandrina obtineret , verisimile P est etiam se ibendarum epistolarum curam ei, qui, teste Rufino , Alexandri Episcopi consiliis aderat, demandatam fuisse. Protecto epistolam illam auctorem habere Athanasium, eam attente consideranti , di eum aliis Athanasii operibus conserenti sicile persiadebitur. Sed demum hac de re nulla in cujuspiam animo dubitatio insidere potest , si e lita S. Episcosu opera inspexerit . pluribus enim in locis se . Mariam Virginem Ο -ν nuncupat Beatissimus Athanasius i ita in oratione tertia, dc quarta Ariano. in libro de Incarnatione, & in Ithro contra Apollinarium . . . lib. t. cap s. E. ni lex XXXIV. Si quis vero mihi nepotium facessere velit, persuadens sibi commentarium, seu interia agitur , sequiori aetate scriptam fuisse ex iis , quae adnotata occurrunt in argu. Pulmorem mentum Psalmi es, Sc alibi in hunc modum : Thulus praemisus continete In finem in , .nis pro mribimus μυώ. Me autem segni eati In sedulorum e summatione Sancti relabrint, ut ιiber ruris curii a iudicis , er fant aeterme mercedis retributione e Sexto enim seculo consummatur P Septima commenta' autem Orbem terra ju ineat Dominus. o vero bi abeunt in vitam aetemam hi in supplicium mternum. Propterea dictus es Psalmus t In Mnem is bovis pra os . a d eo quod liberentur San fui in octa- .di r id a me restonsum serat , tantum abesse , ut hine aliquid contra ea . quae de Auetore commemtarii disserui, colligi possit, quin potius ejuslem antiquitas adstruatur. Neque enim veteres Patres a.' ' 'lia ratione loquuti sunt de Satibato, dc de octava, & de Psalmis, qui pro octava inscribuntur . Ita quidem S. Barnabas in sua Epistola Catholica Lis. ubi loquitur de Sabbato , eiusque sanctificati
ne ; & in notis ad verba ejubdem epistolae Cotelerius affert ex Codice manuscripto fragmentum g cum S. Irenaei, cujus verba cum admodum smilia sint iis, quae in nostro eommentario leguntur, non alienum erit a re nostra latine redditia hoc ho afferre . In eo quidem , allatis scripturae verbis ex capite secundo Genesis, hae suliduntur : μι autem es aut factorum narratio O futurorum Propheria Hi enim dies Domini quas mille anni . In sex se iue diebus cosmmata sunt , qua facta Iunx . Manife- sum ergo est, quoni. consummaria φθω- sextus indissimus annus es. Et Ieptima die Orbem iudieat : er ori a , quae es futuram friuium, alios quidem tradit in 'nam Hemam , alias in vitam. s. r.
Propter Me uicti sunt Psalmi pro octam . Eadem leguntur in antiqua interpretatione latina libri . - . quinti adversus haeresex ejusdem Itinet: in eamdem sententiam verba iacit Origenes in libro contra Celsum; Hippolytus apud Photium; Auctor quaestionum, & responsionum inter opera Iustini o is. Martyris, & Lactantius libro septimo Institutiomim; quibus addendi sunt ex latinis S. Hieronymus in eoistola ad Cyprianum: S. Augustinus de Civitate Dei , & in expositione Psalmi sex- ου lia..ti: Cassiodorus in libro Variarum: ex Graecis autem S. Gregorius Nattamenus in oratione in S. Eor. Pentecostem , quae in quadragesima quarta inter editas ; Eusebius Caesariensis in eommentario in , Psalmos; Auctor expositionis in Psalmos a Patribus Benedictinis S. Athanasio adscriptae in- --δ in
mento Psalmi sexti; S. Ioannes Damascenus in homilia de Transfiguratione Domini , & de his a.
orthodoxa, aliique Scriptores tum Graeci, tum Latini . Horum autem verbis omissis , ne longior zs sim, quam oportet, solum hoc loco afferam', quae eadem de re stabit S. Iacobus Nisianus piscuus , qui aetate major quidem Athanasio fuit , sed cum eo, dum adhue Alexandrina Eeci,siae Uiaconus esset, in Nicaena Synodo intersuit. Ejus opera digna quidem , quae in lucem prων. - Lxxii. deant, non adhue typis impressa sunt, δc a pluribus clarissimis Scriptoribus tanquam perdita l. plorantur ; sed apud me , & alibi fortasse manuscripta existunt lingua Armena . Operum autem s. Jacobi ex antiquis Scriptoribus, ut id obiter admoneam, meminit Gennadius , qui ideo in Catalogo Ecclesasticorum Scriptorum de illis B. Hieronymum mentionem non secisse, quia nondum e Syro sermone in aliam linguam versa suerant. Verba autem Gennadii talia sunt: Hinc is h. VI. Virum B. Heron us in libra γυνικῶν , vetat magnarum virtutum iaminem nominans , in Catalogo Seriptorum cur non posuerit, saetis excusabisues consideremus , ipsos rres, vel quatuor se , quo VP. . posuit , interpretator in Graecum se legisse , resistum .' unde consas eum ignorase dis tempore Dram Dam. με. Linguam, mei literas . Et ideo hune, qui nee dum in aliam versus es tinguam , nescisse
Ita Gennadius. At vero quo tempore Hieronymus librum de Ecclesiasticis Scriptoribus composuit, is optime jam callebat linguam Syriacam . Si qui iam eum librum absolvit , ut ipse testatur, anno do
144쪽
, e. ., quarto Imperii Themiosi, hoc est anno Domini CCCXCII. in Bethlehemim sectisu , eum
ν; . - ,- Iam esset provectus aetate, annum agens sera esimum circiter . Itaque tum vel linguam S)rorum
sis. didicerat, vel nunquam, quod certe falsum eli, didicit. Ad tae accedit, quod plures annos ante- a. 'quam opus de Ecclesiallicis Scriptoribus ab lueret, cum Hebraicae Linguae notitiam adeptus esset, Chaldaeorum quoque ediscendae operam sedulo dedit. Lingua autem Chaldaica, & Syriaca , veluti ejusdem lingua, diversae dialem adeo inter se amnes sunt, ut si characterum diversitatem, seu lit rarum formam & figuram, quibus in scribendo Chaldaei, & Syri utuntur. & nonnullas vocum ter. minationes, & pauca quaedam alia parvi momenti excipias, e m pene sint , adeo ut qui alteram ex his novit, facile utramque intelligat. Insiiper posito etiam , quod Linguam Syriacam Hieronymus ignoraret, tamen id minime impedimento poterat, quo minus de operibus S. Iacobi Nisibeni aliquid literis traderet, quemadmodum de S. Ephrem, ejusque libris Syriare seriptis in laudato Catalogo illustrium Virorum mentionem secit in hune modum: multa , inquit, sera sermonerem suis. Neque enim eum inter Syros degeret, opera S. Iacobi Nisibeni, si litetua Syrorum s ita suissent, ae proinde ob Auctoris celebritatem omnibus vulgo nota essent , ignorare eum potui De , verisimile est. At vero non solum Hieronymi aetate, sed etiam postea 'temporis apud Syros, &Syriatarum rerum Scriptores milia mentio est de S. Iacobi Nis ni operibus , quippe quae ab ipso non Syriaca, sed Armena lingua, qua utebatur S. Gregorius Illuminator, a quo rogatus ea composuit, scripta fuerunt . Itaque vel mendum irrepsit in textum Gennadii , & ero Syro sermone legendum est Armeno , vel potius, ut reor, & probabilius etiam videtur, memoria lapsus est Gennadius scribens Syriam lingua, non autem Armena opera S. Iacobi seripta suisse , aut conjemiram aciem ex patria Iacobi , quae Syrorum urbs erat, qua lingua scripta suissent opera , quorum , ut verisimile est, in Massiliensi Monasterio vel solam versonem latinam , vel aliqua excerpta , vel catalogum seu indiculum dumtaxat habebat. Locus autem S. Iacobi Nisiani. qui ad rem , qua de agitur, pertinet, in sermone secundo de dilectione, ubi verba iacit de postrema Hierusalem eversione & captivitate, talis est: Non videantur risi disse ita, Charissime, qMe serjs , quod in dimidis disi stae divisit D us Hie falemr quia ita feribit Davia in Psalmo otio fimo nono: mille anni ante oculos Domini tanquam dies hesterna, quae prieteriit: quam sensentiam explicantes Doctores no Disapientes dirum, quod in fimilitisine septem dierum postus es his mundus a Deo, n consummas one sex mille annorum s vetur mumaeus his, ct erit Sabbatum Dei is smilitius nem dierum Sambati, quod est pose sex dies. Imo vero hujusmodi persuasio de duratione mundi, & Sabbatismo laudatis supra a me rit bus antiquior est, eamque ex veteri Hebraeorum traditione originem sumpsisse, crediderim. Si quidem ex iis , quae cap. xxv. Levitici praecipiuntur de sabbatietando Sabbato, colligunt veteres Rabbini mundum dumtaxat per sex millia annorum duraturum, & quod septimus millena ires suturus sit Sabbatum Domini . Μille autem annos numerant pro uno die, quia in Psalmo dictum est: Milis anni ante oculos νuos, tamquam dies besema, quae praeteriit . Et quidem in Sanhed in ita scriptum habetur: Sex millibus annoru- durabis mundus , uno m Ilenario desolatus erit. Duabus m ilibus durabit devasatis eius , s idest inculta hominum vita duobus mill bus Ire, atque duobus millibus dies Musa. Unde duo in rantur, ut id obiter moneam contra ipsos Hebraeos: nempe iampridem Messiam venisse, & legem Mosaicam duraturam non fuisse , nisi usque ad aduentum ipsus Messiae . Sed relistis Rabbinicis traditionibus reditum faciamus ad Allia.
Xx XU. Praeter hactenus a me allata , Archiepiscopo Alexandrino expositionem Psalmorum, Ex in e quam nune primum in publicum edimus, alia quoque non parvi momenti vindicant. Ae primum vetustatem Scriptoris commentarii , ejusque natale ilitum, vel domicilium Alexandriae fuisse , aut . certe non procul ab ea urbe manifesto, ut mihi videtur, indicant , quae in expositione ad Hal-liud argu- mum Ixs. linuntur: Ibi enim loquitur de Rhinocvrura, seu Rhinoe iura tanquam de urbe, ζ' quae propius aberat e loco, unde ipse scribebat. Erat autem Rhinocolura urbs in unibus aegypti , iudietasia nomine nuncupata , ut inquit Strabo: iis , qui nares truncati eo fuere traustari: nam aethiopum qu uam a num invadens non nece , sed nasi musiurisne male te a eoercens eos iM II id,
ωIIoe is, is propteν oris informiatem redise domum non auderent. Saracenos autem quos Arabas gitur, Maseenitas fuisse, vel ex hoe commentarii loco probari potest j in tabernaculis, seu tentoriis, vel sub T. pellibus adhuc habitantes, & nondum urbibus potitos, sed latronum instar in proxima AEgypti l
ca , & urbes suetos excurrere , praedasque inde avertero non dissimiles eorum, de quibus Poeta cecinit:
Mimiuia. . . . . . . . semperque recentes
convectane jumo praedas. oe vivere raptor Tales eos nobis exhibet Auctor commentuli, quales aetate sua fuisse repraesentat Ammianus MarceI. linus, qui: Saraemi tamen me amici, ait, nobis unquam , nee hostes optansi vitro citror disrurs-Na. A. ι. . ter quidiluta is venire pMerant, momento temporis parvi massabant , mlli arum rapaciam I miles, qui f* s. praedam despexerint celsus , vola is rapiant ceteri, ain nisi tapetraeterint, Mn immorantur. Quilpiam autem Saracenorum nomen audiens, nolim eum in sispicionem adduci. ut existimet, commentarium scriptum Lisso posteriori tempcue , quo Saracenoriim nomen eum eorum imperio late propagatum
est, quod utique, regnante Heraclio Imperatore, & post eius obitum volvente saecula septimo e - ἀν-Siquidem Saracenorum mentio occurrit & apud Ammianum Μarcellinum, quem supra laudavi, apud aelium Spartianum in Rucennio Nigro , de apud Flarium Vopiscum in Aureliano, 3c apud Proeopium cie helli, Persico: Saracenorum meminerunt etiam Iulianus in epistola ad S. Bam
145쪽
Item iis, quae di Cuntur ino postio
majori disi longitudi. similiter
iit, operi inbu, Beati Athanasi.
lium, S. Augustinus quaestione vicesina in Numeros, Socrates, & Soromenus in Historia Ecelesia. stica . aliique Scriptores, adeo ut nulla inde oriri possit dubitatio. XXXVI. ylis alitem ad commentarium nostrum Magno Athanasio asser Mum addantur illa. quae scripta ieeuntiar in expolitione Psalmi 33. ubi Auctor notos suos ac populares alloquenso Non Le oratis, inquit Dilecti, cum nox ad Iummum demit, dies es quindecιm horari . Nonne hare quasi intento digito aperte demonstrant, Scriptorem expositionis este vel civem vel ineolam Alexandrinum λNam Alexandriae Mupti l ..titudo est graduum 3iminutorum primorum secundocum 2 ., in ea autem latitudine dies longissimus, computatis horis a solis ortu ad ejusdem occasum, est horarum I . minutorum 4., quibus si hora una addatur propter crem cula, ha bitur dies tangissimus hora. rum Is . . qualem nobis exprimit ac designat Auctor expolitionis. xxx VII. Prieterea multa alia occurrunt, quibus tanquam notis, & vestigiis Athanasius operis auctor esse deprehenditur. Et quidem ubi occasio sese ofieri , ut Christi Divinitatem eompto t. ostendatque Verbum ab aeterno fuisse, & Patri consubstantiale, adstruere non praetermittit , & di. sertis verbis conllanter asserere ; unde haud obscure innuitur eo tempore haec scripta suisse , quo hujusmodi controversae agitabantur. Quin etiam assiduas Auctori fuisse cum haereticis pugnas , "idiana certamina, qualia cum Arianis habuit Athanasius, aperte nos docent , quae leguntur in expositione Psalmi II S., di alibi saepius. Quid vero illa, quae extant in commentario Plotini 2I.,
ubi ad e:i verba autent Domine . ne eum veris auxinum tuum a me e aώ defensionem meam
conspice, alia explicatione eorumdem verborum primum proposita , deinde haee insuper adjungitur :possunt etiam hae dici ex persolia ipsius Domini , qui exemptum nobis praebuit utendi bis verbis tempore mani rii' Quid vero illa alia , quae ad versiculum II almi nuentis : Nam etsi ambul ero in
media uius e monis , non timebo mala, quoniam tu mecum es e subjiciuntur in hune modum e Cum ego tormenta pro te sustinuero , ututas me crueiatus terrebit , quoniam tu vires mihi praebes , ut illos
perferam 8 Nonne manifesto indicant, Auctorem vel eodem tempore , quo T annorum persecutio adime in Christianos saeviebat, vel non longe ab eo fuisse λXXXVIII. At enim agedum, quae in noltro commentario scripta sunt cum iis , quae in aliis libris, quos nemo dubitat , Magni Athanasii esse, conseramus, ut ex huiusmodi comparatione , si utrobique Psalmorum verba eodem modo, & in eumdem sensum intellecta, atque exelicata comperiantur, certius ac dilucidius appareat, eumdem, non autem diversum & commentarii nostri, &aliorum operum, quae S. Athanasio ab omnibus concordi sustragio adscribuntur , auctorem esse. Rem propositam brevius, quoad seri potest, expediam. Verba Psalmi xxi II. vers 2o. iuxta antiquam, quam secutus sum, divisionem: uinite sertas principes vestras: in libro de Incarnatione Verbi Dei S. Athanasius interpretatur dicta fuisse de reditu Christi in Caelum his verbis : qnentari
modum pro omu bus eorpus moroi tradidit I se etiam per idem illod iter in Caelum aperuis o in lib. de Incarn. hujus edit. pag. 26. In eodem libro de Incarnatione verba psalmi C. I. vers. 39. Misis Verbum suum , sanavit eos. & psal. cxv I. vers. 32. Deus Domitius, illuxis nos s. explicat de adventu Verbi Dei in mundum in hune modum: Ne ligunt m de re D
quem Ser Uitra praedixerunt orbi terrarum
illuxisse, er corpore indutum apparuiset Ita etiam in Onatione secunda contra Arianos pag. Ista. lib. de Incarnat. pag. I 2. Ad verba illa psalmi lxxi. vers I. Deus iudicium tuum Regi da: Supplicant, ait, ut jud elum,nortis coutra uos prolatum Filio detur. In tras . in illud: Oviuia mihi tradita sunt.' p. 39. In epistola de decretis Nicaenae Synodi contra Arianos verba faciens: Verum . incruit , falsa hae: sunt, quae Propi quaiis sequiuim ine fecit nos, σnon ipsi nos. Uie es, per μιιm Verbum omnia o partu, or magna fecit. Verba psalmi 11. vers Is. Ego hodie genuIter & illa alia psalmi clx. vers. 7. Ex utero
ante Luci eram genui ted De aeterna Verbi generatione contra Arianos explicat in ep. de De.
creti Nicaenae Synodi pag. 88. item pag. 9 I. , dc in ep. de Sententia Dionysii pag. ρ8. , & in
Orat. II. contra Arianos pag. ao ,& in orat. IV. contra Arian. pag. 233. In eadem epistola pag. 9 I. scribit nomen vi tutis In nostro autem Commentario ad eumdem verticulum 2o. & sequentes Plal. xx I i I. haec adno
tantur: de ipsius reditu hoc est Christi ) loquia
tur, quem fecit in Caelos. In nostro autem Commentario adversum eum dem 39. Psal. e. r. haec Iesuntur : Misit Deum
Vetatim Pater , transsxo ejus latere nos
mnes sanati sums : & ad vers. sa. psalmi cxv II. Quaud idem ctim Deus esset Iesus D
In Commentario ad verba ejusdem Psalmiliae sub iciuntur : Fdio tuo. In nostro Commentario ad eadem verba psalmi xc Ix. hujusmodi apponitur adnotati' : ipse nor sedit, O nou ex nobis sumus , ut aliqui dia
In Commenta io ad vers. II. & I4. ejusd. psal D. haec habentur: E eaelis audire secli v cem suam cumaus ad meo Tu es Filias meus di-linus; & ad sequen. vers. is . haec alia et stua die Te mans suis. Nam ante secuti absonditus eras in me Patre tuo, quenniaviodum de ipse scriptum esto ex sens in senti miris. Ad vers. vero 7. psal. clx. talia leguntur : In me eras semper, ex quo carpi ereare omnia per Te , manifes ira. quod habebam, oe habeo Finum in me ipse. In Commentario ad eumdem Psalmi vertic
146쪽
tutis diversis rebus tribui, deinde addit suium sunt caelestes virtutes. Nam inquit. Dominus virtutum nobiscum. psal. XIV. Vers. I 3.
In epistola de sententia Dionysii pag. Im. scribit: Nos enmi quantum ad comus υusdem grainris fumus ae ninius, propterea ipse dixis r nam abo nσmen suum fratribus meis . psalm. xx I. vers. 4s . In oratione prima contra Arianos pag. Iss.
ad probandam aeternitatem Filii cum Patre uti. tur Verbis psalmi xxxv. versiculi Q. In luminemo midebimus lumen; & psalmi lxxx Ix. versic. x . sit splendor Domini super nos e & psalmi
cxl Iv. versiculi 2o. Regnum tuum Regnum omnimn saeculorum.
In eadem oratione prima ad probandam immutabilitatem Verbi affert Athanasius , quae dicuntur a Sancto Davide in psalmo cI. um. 48. Initio tu Domine , & vers. S3. Tu autem idem ipse es, et anni tui non dem ent. In eadem pariter oratione allatis verbis psalmi Ixxxvo I. vers. 32. 33. er in Iustitia tua exan
talia subjicit . Si porre Filius justitia es t murem illa exitiatione opus habet , sed nos sumus, ut in is titia exaltamur , qua nempe ipse est.
In eadem similiter oratione In ima eontra Α-rianos pag. I76.: me, inquit, verba Deri Cau. toris 2 Maes tua Deus in friurum saeuli. versic. rs. psal xliv. in directionis υἰNa Regni risi . Dilexisti isse ιjam , et Od si iniquitatem.
Propterea unait te Detis, dius tuus iare Ioisiae praconsortibus tuis. Deinde ita prosequitur : Aiιω- dite, o Ariani , saltemque ex hoe loca agnoscite v ν tatem . Consortes Domis; nos omnes Psalmi avriiat. Quod se ex nihilo et una e rebus factisset Filius, ipse quορον inter eonsortes numerare.
xur . Cum autem illum Deum .et um bis verbis cecineris: Regnum tuum Deus etc. In oratiotae quarta Arianos temere asserentes
in veteri Testamento nullam Filii , sed solius Verbi fieri mentionem resellit his verbis : Sed
etiam rmera in veteri Testamento multa de Filio currunt, ut in Psalmo secundo e Filius meus essu: ego hodie genui Te. Et in nono inscriptor Iumem pro occultis Filia, PDImus Dum d . Et in quadragesimo quarto et In finem pro iis, qui commutabuntur, Filiis Core, ad huellectum , Cantia eum pro dilecto OP Quis autem dilectus es praeter FTrum Unigenisum cre. In epistola prima ad Serapionem pag. 23 .usritus Dom ni un essum Orbem replevit . Ita eis nim Davia redinis: quo ibo a Spiritu T 's psalmo cxxxv III. vers. II. in
In epistola de Synodis pag. 28t. Et de Patre quidem fripti se Doni nus Detis tutis unus m. minus es . Dciit. 6. in De Fitis autem e Detis Domisus Itax ι nobis s psal. cxv I i. vers. 32. invidebitur Deus moram in Sion . psalm. lxxx III. vers. I . )lum: Dominus, ait , omnis si pereae stir milli in istim est. In Commentario eadem Psalmi verba Ita ex.
ponit : Populo , inquit , nam bo nomen tuum . quamadmodum dixit in Euanges ot mauifesaian men tuu- hominibus.
In Commentario ad eumd. versio. psalmi xxxv. subjicitur : In ipso Filio tuo videboaur lucem dia v. 17. fiat. lxxx I x. Gratia Usius I ad U. χαpsal. exliv. Regnum Iemp temum dominatio tua super.eredentes verbo Euangelii,
In Commentario ad verba illa vers. 33. haec adnotantii r : Tu autem et factus homo Mem es, qualis eras, et Aut dierum principium non habes , ita neque vitae finem .
In Commentario versiculus ille 32. ejusdem Psalmi ita exponitur: Et in Filio Tuo glorificabuntur.& subsequens versiculus 33. Quouiam iuri gloriantur, O eorroborantur .
In Commentario ejusdem psalmi xl I in hujusmodi brevis expositio eontra eorumdem Arian rum sententiam adscribitur : Rexnum tuum sempiaternum ; ad vers. 26. Potestas aeterna Regnum tu um sad verse. II.) D lex in Sanctos tuos, et Miasi intentores iniquitaris , Diabolum ne e , et iasigetis eius I ad vers. I 8.-ὶ Propterea r nune avis te Pater per D ritum Santium , Regem jam ex solem QuandoquIdem semper extitisi Rex supra eos , qui participes fuerunt gratiae tuae.
In Commentario , quae habentur ad verba pal. II. supra attuli . Psalmi autem noni inscriptio ita explicatur: In nom simodis pro inco preM-b Idus m se iis Fusi μι . Interpretatio tituli psalmi xliv. deest in Codice, sed eam consentaneam fuisse iis, quae in orat. contra Arianos dicuntur , nempe inscriptionem ibi quoque de Verbo Dei Filio expositam si isse, aperte imittat explicatio totius Psalmi, cuius prima verba sunt: Pater die is manifestasse Filium suum Detim δε
In Commentario ad eum l. veri. psal. cxxxv I II. Ubi enim abscondere me possum a Sancto tuo Spiritu , qui noscit omnia 'In Commentario 'similiter utriusque Psalmi verba de Filio ita exponuntur. Psal. exv II.
andoq/ιidem eum Deus est Iesus Dom nus apparuit in terra . Et PsaIm. lxxx II r. Videbitum Dei Filius Deus Deonum, qui tales gratia sunt, Madventu suo. Restaret modo, ut commentarium, seu metaphrasim nostram cum epistola ad Μarcellinum compa.
rarem. Quae enim in ea Bratus Athanasius assirmat a Sancto Propheta dicta fuisse in Psalmis de Sal vatoess adventu , dc de eius aeterna generatione a Patre , eumque Patris Verbum esse , & Sapientum s. quae de Meisia , ejus ue aeterno Regno f., de Iudae ,rum insidiis , pravisque consiliis ad Versti eumdem Christum Dominum, deque eius acerbissima Passione 7.: Item de gloriosa eiusdem in Caelum Ascensione, tum etiam lessione ad dexteram Patris, de poenis ac punitione Di boli 8.: demum de futuro iudicio. de vocatione omnium Gentium , & in sine etiam ipsorum Iudaeorum : mee quoque in nostro commentario cum in eumdem sensum exposita legantur , inde magis magisque comprobatur, eumdem Athanasum commentarii nostri , seu metaphrasis auctorem
147쪽
XX fuisse , aeque ae epistolae ad Marcellinum, quam S. Athanasii esse nemo dubitat, eamque Sanctum Doctorem operi suo de titulis PIalmorum praeponi voluisse , posteritatis memoriae traditum est.
Sed quoniam res lonatus procederet, quam oportet, & epistolam sanctissimi Archiepiscopi integram paulo post exhibeo, id studioso Leliori faciendum relinquo. XXXIX. Etenim ne majori taedio legentem assiciam ad finem dicendi propero ; sed priusquam
id Leiam , & institutum sermonem abiblvam, illud a me omittendum non est , cum latinam hujus metaphraia , seu commentarii versionem quatuor aut Pinque ab hinc annis eum eruditissimo P. Blanchino Congregationis oratorii Presb ero , qui alia etiam sanctorum Patrum cos ala in lucem edere parabat , communicassem, ipse in publicum emittendi curam in se suscepit, promisit - qire in opere , eui titulus : Vindisne Cammicarum Scripturarum Postea autem quum ei lcribendae Ecclesiasticae historiae munus a suae Congregationis Sodalibus delatum fuisset, clari us Vie, squemmo pluribus hoc loco jure merito lavorem , easque reserrem laudes, quas immerito in me contulit, ni vererer ejusmo,stiam offendere, & merito censeri, alios importune laudando indebitas mihi laudes velle aucupari in fidem publico datam exsolvere nequivit. Itaque ne expectatione sua frauda. rentur rerum Ecclesiasticariim amatores, & diutius desiderarent praeclarum opus sanctissimi Patris, is cujus operibus recte aiebat Abbas ille Cosmas, & saialitate morum,& monastica praessione illustris r Si i eneris aliquita ex Uusculis S. Albanosi , nee habueris ebanam ad sordendum , is vestia ζή
mentis suis finiri illud: quod ille remiserat, id ego praestare, quoad per occupationes licebat, con-J πω, stitui. Cunctanti autem stimulos addidit singularis benignitas Excellentissimi Praenestis Principis Julii lib. Caesaris, qui ex nobilissima Columnensi domo in Barberinam Familiam adscitus spectatissimam
minam Principem Corneliam Barberinae stirpis unicum luperstes sermen in Μatrimonium duxit , &universas Barberinorum opes, ae iacultates possidendas , custodiendasque accepit . Ipse enim, qui vetustissimi generis nobilitatem virtutum praestantia aemulatur, vereque germanus Frater est non si
Ium natalibus, sed etiam moribus Eminentissimi Cardinalis Prosperi , cujus magnanimitas , humanitas , probitas, & praeclara ingenii indoles ad dignitatem & virtutem nata, haud satis laudari promeritis potest ; ipse, inquam, praestantissimo Fratri haud dissimilis Codicem Graecum , quo commodius in lucem edere possem, domum deserendum tradidit. Utinam vel Codex domorem me imterpretem nactus esset . vel ego codicem correctiorem . Erat enim, ut superius dixi, mendosus, mancus, oscitanter scriptus, permixtis saepe psalmorum , & interpretationis verbis, minimeque imrerpretatio, ut a me factiim cst, in ver sculos juxta veterem Psalmorum divisionem distincta . . re s quae Lectori occurrant, quae sorte abscura, inepta, aliena, & minime inter se consentanea videantur , id vel Codicis vitiositati vel typographi incuriae, vel potius inscitiae meae in Graecis ver et dis, supplendis, corrigendisque, ut tribuat, velim.
148쪽
Marcellinum, rn Interpretatio em Psalmorum . .
positum , dilecte Marcelline . Nam & praesentem tentationem, quamvis plurima in ea passiis, probe toleras , & ascian , seu exercitationem non negligis . Sciscitatus enim ex tuo Tabel. lario , qua ratione post aegritudinem versaris;
didici, Te omnibus quidem Divinis Scripturis
vacare, potissimum tamen Psalmorum librum evolvere, maximeque studere, ut cujusque Pialmi veram sententiam assequare . Quamobrem Te summopere laudo, cum magno eumdem librum,
totamque Scripturam studio prosequar. Hoc itaque modo aflectus, incidi olim in quemdam senem studiosissimum , voloque Tibi , quae mihi ille de saero Psalterio, quod manu tenebat, termocinabatur , perscribere : habent enim quamdam oratiam, & probabilitatem cum enarratione veri timillima conjunctam. Ita enim loquutus es .m sitis. ista omni nostra, o filii, scriptura, cum v libet omniatus , tu' nova divinitus inspirata , utilisque ad pertractat doctes nam est , ut scriptum habetur . Attamen hismorum liber quaedam observatu digna habetotur. libria iis, qui attendere voluerint. Qtii libet enim li- ber suum , quod praefert , argumentum tractit , υ. & prosequitur: verbi gratia. Pentateuchus mundi originem, gesta Patriarcharum , exitum It aelis ex aegypto, & legis traditionem : Triteuchus,lbrtium distributionem . Iudicum acta , Davidis genealogiam . Libri Regum , 3c Paralipomen rum, gesta Regum. Esdras, captivitatis taluti nem , reditum Populi , Templi & Urbis eonstructionem . Prophetae , Propnetias de adventu Salvatoris, de praeceptis servandis monita, me- varicantium reprehemones, Prophetias de Gentibus. At liber Psalmorum , omnium reliquo Tom. III. rum fructus quasi insitos in se continens , eantus edit , & nroprios insuper eum ipsis inter psallendum exhinet.
III. Nam quae Genesim spectant, psallit Psalmo
decim octavo : Caeli enarrant gloriam Dei, opera manuum ejus annuntiat Firmamentum d Et
Psalmo vigesim tertio : Dominἰ es terra , nismis eiust Orbis Terrarum, oe unisersi, sui babit aut in eo. Ipse super maria fundavis eam . Quae vero ad Exintum, Numeros, Deuteronomium pedit inent . pulchre eanit in septuagesimo septimo, centesimindecim tertio , his verbis : In ex tu
Israel de R i pto, domus Iacob de Populo barbaro, facta es Iudaea Dulctificatis ejus , Israel p testas eius. Ea ipsa psallit in centesimo-quartor si Moy seu servum suum Aaron , quem elerit
psum .' posuit in eis verba Ilanorum suomm, prodigiorum is terra Ciam. Misis tenebras ero scuravit, exacer verunt sermones suos . Convertit a uas eorum in sanguinem .' otesint pAsces eorum . vi dis terra eorum ranas in penetraliabus R. gum jserum . Dixit venit earno a ,
o eiu phes in omu bus Mibus eorum. Atque in rum omnino Psalmum istum, & centesimum. quintum de iisdem rebus conscriptum esse deprehendere est. Quae vero Sacerdotium , Taberna. culumque spectant, resert in exitu Tabernaculi, viges m est avo Psalmo : Asserte Dom iso F li; Dei, afferte Domino sitos arietum , asserte Domino gloriam, honorem.
IV. Res vero Iesu, Nave, & Iudicum tangit Psalmo centefim sexto , sc : Et cons ruerunt Cis rates hab talionis, sem naverunt agros, si Fant erunt v ueas . Nam sub Iesu Nave tradita illiς fuit Terra promissionis. Cum autem in eo ipso Psalmo, frequenter dicat : Et elamaverunt ad Dominum eum sedularentur, ρο de ne eessitat
149쪽
xx Ibus eorum Geravit librum Iudicum indicat. Tum enim ipsis clamantibus, variis temporibus Judices excitabat, liberabatque Populum ab iis, qui ipsum adsigerent. Regnorum quoque historias quodimmota canit in deeini nono dicens:
Issi tu eurribus hi sis equis, nos autem - --mine Domini αἱ nostri magustabimur. Ipsi M- pediti sunt ceciderus , nos autem surrexranus, erecti sumus. Domine salvum fae Regem , meraudi nos in die, qua invocaverimus te . Quae porro Esdram spectant in centesim vigesimo. quinto graduum decantat: In converrendo Domianus capi Ritatem Sion , DI sumus Aut consolari. Et rursum in centesimo-vigesim primo : Laetatus sum in his , qtiae dicta sunt misi, in domum Domini ibimus. Stantes erant pedes noni in atriis ruis Hierusalem . Hierusalem , quae aedifieatur ut oestas, cuius participatio eius in ta sum. Iuue enim ascenderunt tribus tribus Domini , tessim nium Israel.
V. Quae autem Prophetarum sunt, in singulis pene Psalmis significat. De adventu Salvat ris, & quod Deus cum sit, venturus sit, ita in Psalmo quidem quadragesimo-nono , ait : Deus
manifeste veniet , Deus no ter, er non Flebis . Incentesim lecim septimo: Benedictus , qui . nista nomine Domini. Benediximus vobis de domo D mini , Deus Doω nus et illuxit nobis . Quod a tem ipse sit Patris Uerbum , ita canit in centesimo-sexto: M sit Verbum suum, oe sanavit eos, eripuis eos de interirisuibus eorum . Deus enim,
qui venit, est ipsum Verbum, quod missum fuit. Hoe porro Veriam cum sciret esse Dei Filium,
vocem Patris canit in quadrages mo-quarto : E--ltavit cor meum Verbum bonum & iterum in centesmo-nono: Ex utero ante Luciferum genuἰG. Quid enim aliud, quis dixerit, prolem Patris, quam Verbum, & Sapientiam ipsius 'Cum seiret igitur ipsum esse , in quo Pater dixit:
. . t. v. Fiat lux, firmamentum , omnia , etiam li- - ber hic Psalmorum idem continet dicens : in trigesimo-secundo : Verbo Domini Caeli δε ait
sunt , er Spiritu oris eius omnis virtus eorum .
VI. Quin & Christum ipsum venturum miniis P ignoravit ; imo ea de re mentionem facit,etiui. ' Psalmo quadragesimo-quarto: Tbronus tuus Deusia saeculum faeculi , virga dire Nonis, virga Regni tui. Dilexisti ius is ani od si iniquitatem , pr
pterea uuxit Te Deus Deus tuus oleo laetitiae praetur . Et ne quis eum secundum phantasiam, venisse arbitretur, significat eum ipsum hominem suturum, illumque esse, per quem Omnia facta sunt; cum dicit in Psalmo klogesimo-sexto: Mater Sion d et , homo, homo natus es in ea , pse eam tismus. y-- , . enim perinde est ac si diceret: Et Deus e ,. I rat Verbum: omnia per 'sum sucta sunt : Vembum caro factum est. Quare eum ex Virgine nasciturum sciret, nequaquam id siluit, sed stati in huius rei indicium dedit in quadragesimo-quarto:
udi Filia , er vide , er iactina aurem tuam, oblis fuere Populum tuuna, oe do . um Patris rui , quia coneupi et Rex decorem tDum . quoniam
ipse est Dominus tuus. Hoc quippe simile est huie Luc. i. v. Gabrielis dicto. is gratia plena , Dominus t cum . Nam ubi eum Christum dixisset, hum nam statim generationem ex Uirgine factam declaravit his verbis: audi Filia. Et Gabriel quidem ex nomine Mariam appellat , quod Penere ab illa alienus esset: at D.,vid ipsam ex suo semine oriundam Filiam merito vocat. VII. Ubi autem, dixit Psalmorum liber, hominem eum futurum esse, consequenter illum ea ne passibilem sanificat . Dum autem videt M.turas Iudaeorum insidias, canit in secundo Psalmo: suare fremuerunν gentes, oe Populi medii ii sunt i uia ' Uiserunt Reges terrae, Primc pes convenerunt in unum adversus Dominum,
adiersus Christum eius. In vigismo autem pH-mo ipsam mortis rationem ex persona Salvatoris loquitur: Io pulverem mortis deduxissi me . cu
niam circumdederunt me eanes multi , consilium mal gnantium obsedis me . Foderuns manus meas, er pedes meos , dinuis eraverunt omnia ossa mea.
Ipsi vero eo eraserunt, er inspexerunt me. α viserunt Mi vestimenta mea, o super vestem meamna ferunt sortem. Quod ait autem, manus, dc pedes suos consessos esse , quid aliud quam o cem significat λ Haee omnia postquam docuit, adiicit, non sui causa, sed propter nos id pati
Dominum, aitque rursum e Persona ejus in mctogesim septimo : Super me confirmatus es furor tuus e in sexagesimo autem octavo: O non rapui , tunc exsolvebam. Non enim ideo mortuus
est, quod reus esset, sed pro nobis passus est.
iramque adversum nos conceptam ob praevaricationem in se sustinuit, dicente per Isaiam : Imfrmitates nostras ipse suscepit ; 3c dicentibus nobis in centesim trigesimo-ieptimo : Dom nus re tribuet pro me. Spiritu quoque dicente in septua. pes m primo : Et saltus Delit filios paverum .
humiliabit ealumulatorem , quia liberavit pati perem a Potente , pauperem , cui non erat adisjutor
VIII. Quapropter eius quoque in caelos adscensum praedicit, aitque in vigesimo tertio tollite portas, princ pes , vestras , or elevam, mi portae aeternales, o introibit Rex gloriae. In quadragesimo autem sexto: Anendis Deus in jubit
tione , Doni nus in voce tubae. Sessionem quoque annuntiat, aitque in tentesim nono: Dixis D mnus Dom no meo I sede a dextris meis , doneemnam is ni eos tuos scabellum pedum tuorum,. In
nono autem Psalmo perniciem quoque Diaboli , haddit, & clamat: Sedisti DP Uum, sudicio. δ eas itis iam: inerepassi Gntes , O periit -- ρἰus. Nam quod omne judicium a Patre acceperit , id minime celavit, sed ipsum omnium Judicem venturum praenuntiat in septuages mo- imo: D us is uidiam tuum Regi da. O jussistam tuam F lio Regis , Iudieare populum tuum in j si ita , et pauperes tuos n iudicis . In quadragesimo autem nono ait: AI eabis Caelum desur jum, et terram, Esemere Popstam suum. Et annuntiabunt Cali justis iam e us , quoniam Deus Iudex est. Et in octogesim primo : Deus fletit in is ago a Deorum , in med. autem μοι diiudicat. Quin & vocationem Gentium ex eo ipso libro luribus ediscere licet , praesertim ex quadraM-m sexto : Omnes Gentes plaudite manibuJ , fione G. a. bdate Deo in voce exsultaι onis. In septuagesimo tiam . autem primo: Coram illo precident aethiopes, rein misi eius teream Rexes Thassis , et insulae munera offerent I Restes . Obum, et Saba d na addueento Et adorabum eum omnes Rems temr , omnes Gentes servient ei. Et haee quidem in
Psalmis canuntur , in singulis autem aliis libri,
I x. Caeterum se non ignorare a jebat . in singulis Scripturae libris eadem de Salvatore potissimum significari , esseque illud omnium ipsorum
commune argumentum, eamdemque Spiritus com
150쪽
cord am . Etenim sicut ea , quae in aliis extant
libris, in hoc reperire Istet ; ita quae in Mesunt , in aliis saepenumero Inveniuntur . Nam di Moyses Canticum conscribit , & Hesaias ea. nit, & Ambacum cum Cantico precatur. Ru
sunt in quolibet libro videre est , Prophetias, legislationes , & historias ; idem namque Spiritus est in omnibus, & secundum divisionem e. jus in serpulis factam , unusquisque datam sibi gratiam administrat , Sc implet ; sive Prophetiatit , sive legislatio, sive historiae commemoratio, sive Psalmorum gratia. Cum autem unus atque
idem sit Spiritus , eujus sunt omnes divisioncs,& qui secundum naturam indivisus est : ideo in se totus atque integer est : sed secundum suta ministrationem , manifestationes , & divisiones Spiritus singulis sunt, ac deinceps juxta praesem tem necessitatem Spiritu edoctus quisque semimnem administrat , ita ut , quemadmodum supra fixi, legislator Moyses aliquando In ophetet , &canat, & Prophetae, dum vaticinantur, pi a cepta tradant: Lavamini, mundi estote , &,uMuer . eam t. malitiam eordis tui Is erusalemr aliquando histo.
r,rias perscribant , ut Daniel Susannae , Hesaias ' Rabsacis , & Sennacherim . Eadem quoque ratione Psalmorum liber , cui proprium est Cantica canere , quae in aliis Iibris obiter dicum . . 36. tur, haec ille hase loquitur cum Cantico , uti: .. dictum est. Leges tamen ipse tradit : I sine ab
δ' arm. 31. ira, et derelinisu furorem . Declina a malo , et ' De bonum , inpiire pacem , et Persequere eam. Interdum historiam habet de itinere Israelis , &pmphetat de Salvatore, uti supra dictum est. X. Communis quidem talis Spiritus gratia sit apud omnes, & in singulis facta inveniatur,
dc apud omnes eadem, ut necessitas postularit,& Spiritus voluerit. Neque enim refert sive plus sive minus quis habuerit ejusmodi necessitatis, ut unus isque teneatur line desectu proprium , persectumque ministerium implere . Psalmorum autem liber etiam sic gratiam quamdam ha het singularem , eximiumque aliquid observatudignum. Nam & alia , quae cum caeteris libris habet astinia communiaque , hoe sibi proprium& admirandum habet, quod etiam uni ulciatusque animi motus, eorumque mutationes , dc castigationex in se descriptas Sc expressas contineat, ut
qui ex ipse voluerit quasi ex imagine eas accipere , δc intelligere , ita semetiprum efformare possit, ut illi e scriptum habetur . In aliis qui γγ libris legem solum quis audit praeeipientem quid facere oporteat , quid secus : Prophetias item audit , ut solum sciat venturum Salvat rem: historiisque attendat , unde ediscere potest Regum Sanctorumque acta . At in Psalmorum lituo praeterquam quod ea ipsa potest quivis audiens ediscere, motus insuper animae suae ibi do prehendit, ediscitque , ac deinde secundum ea , quae patitur, & a quibus detinetur , potest ex eo ipso libro exemtar quoddam sermonum eligere ; ita ut non solum qui audierit, non sine suctu ) pertranseat , sed edoceatur quid dictu
saltuque opus sit ad curandum morbum . Sunt quidem de in aliis libris sermones , qui mala rhibeant; in hoc vero qua ratione a malis abstinendum exprimitur: exempli causa, praeeipitur renitentia; poenitentia autem est cestatio a peccato; in hoc autem libi qua ratione sit Attendum , Sc quibus in poenitentia verbis uti
it . In Psalmis vero scriptum expressumque est , quomodo tolerare oporteat tribulationes ,
quid tribulatum dicere par sit, quid post tribu
lationes, qua ratione quisque rebatur , quinam sint sermones eorum , qui sperant in Dominum. Praeceptum item est in omnibus gratias agere ' t. πιέ. s. at docent Psalmi, quid, qui gratias agit, loqui debeat. Deinde eum ab aliis audiamus. que pie volunt visere in or so perstetit ouem μι- 'tientur, a Psalmis edocemur , quid fugientes discere oporteat, quales in persecutione, quales post persecutionem erepti Deo sermones proferre de inamus. Iubemur Domino benedicere, Domino confiteri , at in Psalmis insormamur, qua ratione Deum laudare oporteat, quibusque verbis decenter confiteamur . Quin & langulis in rebus quisque reperiet divina Cantica ad nos nostrosque motus,
motuumque temperationes accommodata.
XI. Etenim hoc quoque rursus in Psalmis admirandum, quod in aliis quidem libris , quae Sancti de quibusdam di eunt, haee ipsa , qui l gunt, ad eos, de quibus dicuntur, reserant; Scqui audiunt, sese alios existiment ab iis, de quibus sermo habetur, ita ut quae gesta dicuntur . admirationi solum habeant , & imitanda sibi pmponant. At librum istum qui sumit , Prophetias quidem de Salvatcire, ut in aliis Scripturis more solito eum admiratione , dc adoratione percurrit: alios vero Psalmos, ouasi proprios sibi Veriiniermones legit ; qui autem audierit, quasi hae R. '
eadem ipse proferret , compungitur , atque ita ficanticorum verbis afficitur, quasi sua essent . vi recuM . Explicationis causa, ne gravemur, exemplo Beati Pauli Apostoli , idipsum repetere . Plurima sunt Patriarcharum verba . ipss proma : nam myses loquebatur, & Deus responde : Elias de Elisaeus in Carmelo Monte sedentes Dominum invocabant , dicebantque semper : Visis ,
Dominus , tu cuius conspeeiti adsiti hodie . v. a. 4.
Aliorum item Sanctorum Prophetarum verba , in primis quidem de Salvatore sunt : deinde plurima dicta sunt Gentibus . de Israeli . Ait
men nemo unquam Patriarcharum verba , ut sibi propria loquutus fuerit : neque Mosis verba, ut propria imitari , prosei Teque ausus suerit , nee Abnahami de verna , & de Ismaele , dc de magno Isaaco , quamvis eadem ipsa necessitate prematur. Nec si quis patientibus compati tur . aut rei melioris desiderio teneatur, unquam dixerit ut myses Iende mibi te sum e vel ,
s quuiem remittis eis peccatum eorum , remitte QEMd. M.
Iin minus, dele me de libro tuo , quem scripsisti Sed nec quisquam, phetarum verba ut pro v. xx. pria usurpans, his reprehenderit , vel laudaverit
eos, qui similia secerint , quibus ipsi reprehenderunt , laudaveruntque: neque illud : Rivis D minus in cuius conspectu hodie sto e ut proprium sibi sermonem imitari praesumpserit . Etenim legenti libres perspicuum est, se illa verba non ut Empria, sed ut Sanctorum , & eorum , qui per . ν ista significantur, proferre . At qui Psalmos i git, res mira, post pmphetias , quae de Salu tore , & de gentibus sunt , reliqua tanquam sibi propria verba loquitur, & ea quasi de se seripta essent, quisque plallit, nee quali alius ea dicat . vel quan alium fgnificent, ea accipit. dc perincurrit ; sed perinde afficitur atque si ipse de se loquatur.' dc quae dicuntur, quas ipse egerit, &ex se ipse loquatur, Deo refert . Nequaquam e. nim illa ceu Patriarcharum, aut Moysis , alim