Institutionum medicinae practicae

51쪽

facile id definiri potest ) assciat ; neces lario

quitur , ut illae validius , velociusque contrahantur, dc laxentur; atque ideo citius solito , & fretaquentius dato tempore depleantur. Si vero citius solito deplentur, & vacuefiunt, minus etiam resistentiae influxu ro sanguini opponant, necesse est . Ergo copiosior, celeriorque in eas erit , quam in reliquas partes, sanguinis influxus . Ergo stimuliope planum , expeditumque illud conficitur, quod in inflammatione explicatu videbatur dissicillimum. XXXIX. Hic porro stimulus si peculiarem partem, nec Valde cum aliis consentientena irritet , nec i pse vehemens sit, nec diu perseveret , eam quidem inflammat, non tamen febrim movet. Rarum enim non est, inflammationem sine febri i existete . At ubi stiniuius , si ve irritans princi pium , . partes exquisito sensu praeditas, facileque consentientes diu , aut vehementer e X agitat s facile

virium nerυis tribuit, ut ab horum acZione mnximam par- rem arteriarum morum pendere persuasum sibi habeat . Ne

que prorsus id negat HALLE RUs Element. Physiolog. T. 1.

pag. 2O6. 2O2. 23 2. & Oper. min. T. I. p. 223. R alibi), eamdemque sustinuit sententiam MoRGAGNI Us de sed. &Caus. morb. Epis . a . n. 2 o. & 23. ) Ostendunt hujusmodi nervorum vim pulsus languidiores , aut deficientes in me bris . par θticis , gangrAna inferiorum artuum a lasa UAnali medulla list. His addi debet Tissorius, Trantato dei Nervi Tom. I. Par. 1. Artic. s. g. 266. e Segg. Neque kissentire ab iis videtur COMPARET Us , qu. OCCurS. mediC.&C. f. III. num. 8. & seqq. ) nervos quam/lurimos non modo arteriis circumdari , verum etiam cum earum Ibris complicari, T commisceri intime vidit.

52쪽

Cile ad alias quoque cum proximas , tum diis aner Porum Consensione, quod verosimilius videtur, vel vasorum communicatione ita suam vim, quine loco dimoveatur , producit , ut cor ipsum ad crebriores, validis reique contractiones sollicitetur, febris oriatur frequentissima inflammationis aut comes, aut pedissequa. Interdum tamen istiusmodi st i mulus non tantum parti alicui peculiari in sidet , verum etiam cum universo sanguine COm municatus , aut per totum pene corpus diffusus omnia vasa, & cor prsesertim assicit . Tunc, licet inflammationis locus neque sensu exquisitiori

polleat, neque admodum acriter irritetur, ut Consensione partium febrim accersere per se queat , cum febri tamen conjungitur : sed tum febris non ab ipsa inflammatione particulari , ejiisve effectu oritur . Nam ea a diffusiori inflammationis fomite , aut a plurium Caussarum , quae eκ te febri excitandae Valent , conjunctione e X citari videtur , aut etiam aliunde genita inflammationem ipsa niantecedit , & comitatur ; imo , i flammatione ipsa particulari et si discus a , omnino non desi1-nit . Verum tunc inflammatio nec sola & pura ,

nec primaria, nec particularis fortasse , aut cer

te ren simplex erit, de qua hic potissimum verba

fiunt .

XL. Nec absurdum crediderim , aucto totius sanguinis motu sedem, in qua inflammatio, ii voveho m*ntior , uberiorque humorum appuli us est , aliquomodo fortius impeti, urgerique, atque hinc aliquod doloris, ruboris , tumoris , calorisque in ea fieri incrementum ; quin imo ita excruciari ,

dc tendi, ut demum spasmus eam Occupet, alter nosque arteriolarum micatus, quos naturae legibus respondere supra posuimus , pertina X toniCa Contractio sine relaxatione eκcipiat. Cumque Velocjor

53쪽

sanguitiis circuitus attritum augeat, tenuissima dis 1ipet, 1 ecretionibus minime faveat, crebrum quatiat , pulmones praegravet; ni t mirum erit , si caior inde ingens; cutis, linguae, & faucium sicci tas; stis; urina rubra, & pauca; consuetarum CX- cretionum omnium inopia; sanguinis lentor, majorque ejus ad cohaerendum proclivitas; cephalalpia I pervigilium; mentis emoti an rei et as; respiritio anhelosa , aliaque motus aucti symptomata cito ' superveniunt. XII. btinuito igitur, uti exposui , inflammatio excitatur. At multa sunt stimulorum genera , Orum tamen quaedam dumta Xat eidem gignendae idonea esse videntur; neque harc cuncta ad acritam,& causticorum ordinem pertinent, neque omnia , quae acria vere simi , ad id apta inveniuntur . Nam quaedam acritatis expertia ferme renui in tur, dum tamen aliquibus nostri corporis partibus admota stimulorum effecta praestant. Huju S gene ris fu ni aer atmosphaericus, aqua tepens, sanguis Ipse , dc fortasse succus nerveus , si maguis viris credimus ; quae nullum quidem molestiae sensum reliquis partibus inferunt , sed cordis irritabilitatem ita percellunt, ut , quando etiam torpes Cerer, illico ipsa reviviscat . Quaedam alia manifestam

acri ocimen hujusce pathologia jam anno 177 I. die q. Quinctilis publice propugnavit GENESIUS ROSSI , runc au ttor meus, ut constat ex opusculo , qu i ita inscribitur rDisputatio Academica ex Clinice de ptaecipuarum partium inflammationibus habita a Gges Εs 1 o Rossi Mediolanens in Aula majore Almi Collegii Ghisteriorum &c. Pr Uide Io. BAPTISTA BUR SERIO Clitisces &c. P. Professore, data Cui Libet oppugnandi facultate . Ticini Regii ex Typographia Hered. Ghidiui Impress. Curtae Arch. Episc.

54쪽

acritatem prae se gerunt , & quandoque tarstam ,

ut exurere videantur. Haro tamen arteriarum ci

aut cordis, auri cujusque fibrae muscularis ii ritabi- lem vim destruunt potius, atque extinguunt; quam eYcitant : talia autem sunt Acidum Vitriolicum , Nitrosum, Butyrum antimonii, Lapis ynfernalis aliaque id genus. Quaedam item, etsi acritate non careand , quibusdam tamen partibus parcunt, dum alias irritant, & laedunt , Exemplum habenaus in croco metallorum, & Cantharidibus . Ille oculis nullam ferme' inferre vim dicitur , sed ventriculi fibras ita pungit , atque extimulat , ut Vomitum moveat ; hae contra ventriculo fero parcunt; re nes vero & vesicam urinariam adeo .lacessunt , ut inflammationis phaenomena in iis saepe enascan tur . Hoc ipsum multa alia ostendunt. In primis vero illud compertissimum est, a Tartaro emetico in venas infuso ventriculum dumtaXat assici , vo

witumque a) cieri ; ab extracto pulsatillae nigrae

ore sumpto oculos potissimum lacessi, inflammarique b) , & demum tantam cum eisdem oculis amnitatem habere Solanum furiosum , sive Bella- donnam , ni ejus dilutum , & pulvis intrinsecus datus iridem ita corruget, ut penitus eam obliterare videatur c). XLII. Hinc singula stimulorum genera , a quibuS' Acerrima hac, ct caustica spasmum fortasse primo tonicum bris inducere , mox easdem adunere , destruere

etiam videntur .

55쪽

dis insanam alio procreari potest , definire ar

duum sane est; cum certis ex observationibus cundita non innotuerint. Itaque non nulla tantum at

tingam, de quibus fere convenit inter Clinicos . A LAMCis Io & GORTERIO arterias intus muCO quodam mitissimo obliniri credi intur , ne pr2 ter flue as sanguis eas laedat . Si is vere existat quod alii negant ) acrimoniamque contraxerit , atque .alicubi vasorum tunicis adlisgrescat, irritationem que faciat, eo certe in loco irritabilitas concita bitur, atque idcirco arteriar ibidem validius, Velociusque micabunt . Is pariter si alicubi deficiat sic, ut arteriarum interior facies nuda sit, di irritabilior, sensibiliorque evadat, sanguis praeterla hens stimuli vice ibi fungetur, atque adeo momtum earum systallicum intendet, accelerabitque. Hoc ipsum praestabitur a quocunque alio humore

qui proxime arterias, aut nervos ad eas quocun que modo spe finies, aut cum eisdem communicanteS pungere, aut vellicare prava sua qualitato

possit . Huc pertinent acritates sanguinis variantam spontaneas, quam adventitiae ; phlogisti copia, aut subita ejus alicubi evolutio; impedita ejus dissipatio; aura frigorifera admissa acre epide micum inspiratum, & fortasse diathesis ipsiussa ianuinis, ut dicitur, inflammatoria , undecunqu2 Ea sit.

XLIII. Ac, quoniam de diathesi inflammato ria sanguinis sermo incidit, non erit ab instituto

in ejus naturae investigatione aliquanti i per versari. Quando igitur sanguis e venae ductus. in densam, tenacemque massam cogitur , di quadam Veluti cuticula alba, dura, compacta thgitur, protinus ne dum medici, verum etiam adstantes. Omnes, eo quod plerumque in inflamma Itonibus apparet, clamitant , sanguinem inflamo

56쪽

matoria diathesi peccare; habentqire plerique pro

certo, quemadmodum saepe egomet ipso audivi , sanguinem ita crassum, densum , & cohaerentem in vasis esse, dum adhuc CalenS in circuitum a pitur, ut in minimis arterioli S rubris, quas per fecte conicas, sive convergentes putant, haerere , ct consistere cogatur; quod a Vero plurimum abes se videtur. Nam etsi sanguis, postquam refrixe rit, crassus, tenaX, Coactusque spectetur, tamen ridiculum hercle foret, ii quis cogitaret, talem etiam exsistere intra vasa, duin vitali motu pel litur. decurrit, calet, dc suit. Deinde certum Omnino est, non semper, ubi inflammatio est, in sanguine detracto hujusmodi corium sive coagu

luna ca) olfendi; neque, ubi dia thesis istii in sanguine se prodit, semper insanam alio cum ea co putatur. Saepe in sanis, & bene Valentibus, saepe in arthriticis, scorbuticis, aut lue verterea infe ctis, in intermittentibus febribus, in colico dolo re, in rheuinatismo, in podagra, in febre mali.

gna, in hydrophobia, in sceminis chloroticis, aut utero gerentibus hujusmodi dia thesis deprehenditatur bo, quin ulla inflammatione laborent ).

e) Iiu. ΗΑI LER. PnysOl. I Om. a. lib. V. se l. 3. pag. miih. 87. In sanis hominibus instarnimatoriam sanguinis dia- thesim invenit etiam BALLONIVN Epid. lib. a. pr. Σῖς. Sanguis equorum, cum etiam optimes valent, e vermadetrae rus , sin cis ac refrix/ς , crusam hujusmodi, laridi similem exhib/ . Eritve insaremationis, aur insammatoris diatheseos inui tum Z Nequaquam; nam pecAliarii, natar H que

57쪽

Cum igitur cuticula ista, seM crusta phlogi sitica

firma, di tenax, qua sanguis interdum obducitur modo cum inflammatione conjungatur, modo sinu inflammatione ulla inveniatur, vere diathesis in flammatoria sanguinis nec dici, nec haberi potest , ' nisi alla phaenomena, inflammationiS magi S pro

pria una Concurrerint.

XLIV. Itaque ad omnem avertendum errorem sapientiores Clinici considerare solent duo genera lentoris in ipso sanguine frigefacto ; alterum vide licet caldum, sive inflammarorium , alterum frigi dum, ut Vocant, sive spontamum, sive mucosum . Illud ab aucta. validaque solidarum partium actio ne, hoc ab imminuta, & languente pendere existimant. In illo sanguis valde firmus, tenaκ, di visioni resistens, & fortasse magis phlogisto sca tens, ideoque acer etiam, atque irritans; in hoc potius laχus, Vilcidus, iners, mucosuS, Plerumque acritatis praesertim calidae, sive igneae eYpers esse perhibetur . Quamquam non dissimulandum eli, in hoc quoque genere interdum crustam illam polypodem , & firmissimam, de qua supra disse ruimus, Observari, cui tamen quae iubeth insula, sive crassamentum, plerumque parcior, mollior, laxior, & multo sero innatans esse Consuevit . Rursus scire interest, prioris generis diathesim m do praecedere inflammationi, modo, imo plerum que, supervenire. Quando praecedit , aCritatem que aliquam conjunctam habet, sic ut stimul i Vice alicubi fungatur, pro caussa inflammationis, si qua

lisque es illius sanguinis crassi s , is constitui io. Non tamen in scior , in equis εriam, quando aliqua in fammatione te rimi ur, roseam illam crianorem3 Armioremque reperiri.

58쪽

qua cam si ibi equitur, haberi tum poterit: qua',

do vero eidem succedit, jam patet, tum ejusdem effect tim, nori caussam Clie . Quod clarius fiet e xemplo. Digitus homini sanissimo graviter con tundatur. Mox et vena secetur, ut quoad fieri potest, inflammationis metus antevertatur. Sanguis sic primum ed uctus nec justo densior , nec justo firmior, nec ullum vel leve crustae inflammatoriae indicium praebet. Sed intumescente nihilominus postea, & acriter dolente digito , inflammationemque subeunte, Sanguis iterum mittatur. Is tum in densam, tenacem, firmamque massam concrescit, & desuper crusta illa crassa , fibrosa, dura, ct corio simili obducitur . Idem omnino contingit in pleuriti de , aut alia quacunque inflammatione repente oborta: nam sanguis, qui primum, oc mOX, antequam morbus invalescat , detrahitur, vix, & ne ViX quidem a naturali cra

titur, diathesina plerumque plogisticam nactus est, crustamque illam corii instar ostendit. En diat hesim inflammatoriam, inflammationis effemina , nequaquam Caussam.

XLV. Quo autem modo sanguis per inflammationem sic permutetur, ambiguum plane, incer

Ho fere omnium Clinicoram observatio est . Seέ Cl. HAEMUs Rat. med. P. I. Cap. VI, P. 7 q. pra ceteris rem ean dem confirmat, inquiens: Non irimquam sanguis initio febris acutae, aut etiam topicae inflammationis, missus crusta caret: habetque eamdem aut in altera, aut in ter tia, aut in quarta venae secti e . Imo, addit, in morbis maxime inflammatoriis in nullo sanguine , quotiescunque misso, aliquoties crusta ulla est.

Multa

59쪽

perdocti viri o ) diligentissime incubuerint .

Qui serum sanguinis ab aucto per febrem calore condensari, ct cogi cum QUESNAEO tradiderunt , ut inde crustam infaminatoriam deducerent, igno rasse prorsiis videntur, nunquam in Vivente Cor pore tantum caloris excitari posse , quantum ad 1erum coagulandum opus est. Qui vero a ve

Multa quidem , inquit, in hac Crusta paradoxa sunt ,

quorum Caussas nondum recte tenemus . HAENIUS , Rat. medend. Cap. t. p. r. I. in expositis caussis , qua ejusmodi in nobis materiam gignunt, utinam, inquit, simul constaret, qua arcana lege dictae causse hanc materiam producanti Et MICH. SARCO N. Istor. ragion. delPEpid. sosteria in Napolinet I 76 . pari. a. p. 37O. not. I ) fatetur , se in summa de crusta i ammatoria gens ignorationα versari . c) Vid. HALI ER l. c. p. 8 s. ubi citantur quam plurimi , qui in id inqui erunt. Nec ab eorum numero excludi bolo HpvvsONIUM recentissmum scriptorem , cujus neque experimentis, neque argumentatisvibus quidquam per

moveor .

Calor , qui ad coagulandum forum requiritur , e grad. I 8. Thermona. Farhenheyt. HALLER l. cit. pag. 8O. ad qVιm nunquam pervenit in febribus acutissmas . Viae enim in pleuritiae ad grad. Ioz. Ιo . observante CLEGOR MIO Attingit . Cl. XA VERI Us MANETTI , cujus sngulari

amore , amicitGι jamdiu pro sua in me humanitate per- ρtior, in notis ad Dissertat. SAU AGESII a se ann. I 76q.εdιt Is p. 79. Roaumuriano usus Thermometro , hac habet :Il piu alto calor febbrile, inclusive nolle sebbri acutissime, non ol trepassando it grado quarantesimo dei Termometrodel Sig. Reaiamur, e trovandosi ne ' pleuritici la cotennadet sangue astat densa , benche ii calor loro bbrile non soglia passare it grado II., manifestamen te si Conosce, Cheva tal estello nel corpo umano non dipende dat solo diver-

60쪽

hemente cordis actione plerumque illam nasci d); aut a motu sanguinis aucto e), aut a spasmis , aut convulsione f), aliisve caussis vasorum contractionem inferentibus g) gigni dicunt, caussas

qui so grado di calore , ma Che differenti attre eause e circostange devono concorrere a cotesta prodiretione . Il calor elle sebbri mantenendosi sempi e tra i gradi 28. Ο 3O. edit grado o. che e quello at quale arrivar pollono la pia acute, e veemeriti , Sempre lo credo a portata di poter piut- tosto produrre uia effetio salutifero, residendo it sangue piusuido eo. Et infra I.a nostra litas a suori dei corpo umano non si coagula che ad uia grado di calore in torno at gradi

HALLE RUs l. c. hasce caus as redi t ad vires vita ad morbos , ad calorem vehementem , ad spiritus acidos , admini apiγitum recti cati mum, is ibi citat HELYE1113M PETITUM , QUESNAEUM , Θ SENACIUΜ in sua sententigconfirmationem. HAENIUS porro illat. medend. p. 2. Cap. z. p. I9. & seq. in materiam crum inflammatoria generari aieex frigore calente corpore suscepto p ex motu nimia ; ira et vinoso potu in plethoricis acrimonia venerea ; arthritica , rheumatian; mtasmate varioloso , scarlatino , morbilloso ; vi- Iu lauto; otio; vita molli; graviditare ; peculiari na riva sanguinis in quibusdam diathes, aut ab ignoto aeris

contagio. Ex his putat fluida cwndensari , solida costringi , ' sc exprimi materiam ilutinosam , is phlogisticam craι-sam constimentem .