Institutionum medicinae practicae

61쪽

quidem indicant, post quas diathesim phlogisticam

natam observarunt , non vero rationem expli cant, qua illae caussae eam efiiciant. Verum quo

modocumque id fiat, o nam in triijusmodi qua

stione nolo post tot acutissimos investigatores operam perdere) illud certum, firmumque est , exsanguine recens e vena millo, & adhuc calente , si virgula ramosa agitetur, aut lagena aliqua in LiuiuS concutiatur, parari telam quamdam fibro-1am , albicantem , tenacem , crustie phlogisticae persimilem, quae a RUYsCHIO , primo inventore , nomen habet. Ergo in i pio sanguine naturaliter coniti tuto inest materia quaedam ad cohaerendum prona, a globulis rubris distincta, fibras, dc laminas praebens, ad concrescendum paratissima, at que idcirco Hrofa, de concrescibilis a plerisque nuncupata. Hinc verisimillimum videtur, in hac sar guinis parte fibrosa, dc colacrescibili naturalem modum excedente, dc majore cruoris proprie dicti quantitate, auctoque globulorum rubrorum nauis tuo contactu h ) inflammatoriam ejus diathesim contineri; indeque fieri, ut sanguis ad concre scendum firmiusque cohaerendum, ubi quies accesserit , igneurnque principium ra ultum avolarit, proclivior reddatur; non vero eamdem consiste te, ut vulgo putatum est, in ipsius sanguinis coagulatione, aut concretione, quae intra vasa, dum calet ipse, & movetur , nulla esse potest. Haec siqui

b) Nobis quodammodo assentitur etiam celeberrimus Suvi ET EMI Us in Boerhaav. Comment. Tom. I. g. 7 . p. 38. ubi inquit: naturaliter . . . inest sanguini in Coi cretionem proclivitas: quae in morbis acutis inflammatorii

augetur.

62쪽

squidem ausa partis fibrosae , & concrescribit IIcopia non modo in fanguine extracto, uti dictum est, se prodit , verum etiam in visceribus ipsis inflammatione occupatis ; cum in cadaveribus jam frigefactis glutinosa, alba, aut flava pellicula ob ducta inveniantur , parte nimirum fibrosa , &concrescibili, quae in vivo animali adeo fluida est, ut per exhalantia vasa, & per ipsa membranai una interstitia extillet, effluatque , coacervata . Atque in densa in membranam frigore compacta ,& concreta. Neque fortasse a vero longe aberit

qui diathesim inflammatoriam hujusmodi non solum in excesssu glutthoste, & concrescibilis partis, Cc majori copia cruoris, dc ipsius ad cohaerendum proclivitate reponeret, verum etiam hisce adjungeret facilem , & promptam albidi, & coagulabilis illius humoris a crassamento rubro seces sionem ), quamquam hare postrema conditio

plerumque ab Ojusdem copia, atque exdessu profluere videatur . Ceterum multa in caussa esse possitiat, cur hae duae diversae partes segregenturre sensim secedant. Id comprobant quodammodo fluida composita , nempe ex variis diversi generis liquoi ibus coalescentia, cujusmodi reapse est sanguis. Ista enim, si motum , caloremque, quibus

in fluoi C 1ervantur , amittant, non eodem tem

pore tota, atque universa concrescunt, sed pars quaedam plius, quaedam posterius . Sic vini parsaquea citius a frigore afficitur, secedit, & cogitur, vinosa vero, & mera tardius, &1brius. 1lcfrigus rubram saliguinis partem citius compingit , serius albidam , fibrosam , lymphaticam, sive

63쪽

c6ncrescibilem dictam: quae ideo sursum in sanaguine ex tracto , aut quiescente effertur , iuperio ra petit, fluitat diutius , donec dc i pia consistat , ct consolidetur. Cur quid simile intra canales vela frigore, vel a calore, vel a nio tu, Ves a quiete, vel a quacunque alia Caussa eidem non eve niat 3 Numquid intima mixtio duarum partium dissimilium aliqua ex caussa earum, quae in no bis existunt, aut circumstant perverti possit, ut altera ab altera sejurigaturi XLVI. Nemo autem istam diathesim sanguinis inflammatoriam, quam exposui, cum ipsa inflam matione confundat. Supra enim s. XLIII.) anim adversum est, non ita omni inflammatione, nec semper in eadem sanguinem e vena missum phto gisticum gluten pi ars eferre, in primis sub inflam stationis initium, dum nimirum nondum illud genitum est, vel dum rubra ianguinis, parS, ut PotCad concrescendum promptior, cum albida, &COncrescibili intime permixta ante concrescit, quam haec secedere, sursumque evehi possit. Atque id quidem elucet ex ipso met sanguine, qui tulic infirmam, tenacemque insulam coactiis, & seri fer me experS apparet. At morbo progrediente, spatioque per venae sectiones languini facto, aut calorea laudito, rarescit cruor ita, ut ubi e vena missus fuerit, lentius coeat, interimque sinat concrescibi lem, fibrosamque partem a se sejungi; quae lege gravitatis specificat superiora petat, ibi confluat, redemum coaguletur in crustain corio plus minus te naci similem Non tamen universa, & tota hii

F. brosam hanc , Albia amove sanguinis partem, ex lun

64쪽

ju 1 modi concrescibilis materia sursum fertur , & ibi

coadunatur, sed tanta ejus copia est, ut aliqua portio in sanguine remaneat, qua globuli ipsius irretiantur , atque una stricte conferruminentur . iacte

qua crusta insammatoria con fur leviorem esse traf -

muto rubro, Nemo unus negaberit . Ex eo autem , qta

tardius cruore ipso concrescat, ' specisce levior sit, complures hodie cum HEvvsovio opinantur, dia thesm infammatoriam, quε ex ea potissimum coalescit, in lynipha Coa gulabili valde attenuata, adeoque lentius inspissata alissen Instit. Chirurg. mod. g. CC.) ponendam esse ; e 'rientiaqMe demonstrari , esse Tum υργὰ inflans nationis esse imminu&am sanguinis concrescibilitatem . Verum hoc cum dura , γ rima sanguinis rubri e vena Oxtracti compa e, o concreti ae , cumque tenacioνi cmsὰ phlogistica coharentia , quam in i ammationibus veris ut plurimum videmus , Uta conciliari potes. Iam si reosa , ut effragitant, esset eorum

argumentatro , Segu retur etiam , ut oleum, irriod vino, aqua levius es , tenuitate vivum , C aquam suffraret , lentiusque coagκlaretur . Quou nequaquam est . Sis parile

difficilior concretio levitaris , is raeliaris esset signi catis , hihil ργωθοῖο exisseret argento vivi rarius , levius , u - ρο e dissicillimo cogitur, is concreicit ; laitam possaurum , is platinam si fossile omnium ponderin mum .

Quapropter major , - minor ad concrescendum procliDiras non a majori, vel minori pondere, a tenuitate , densitate , sed a majori vel minori mutua partium cstra- Iione videtur potius derivanda. ' veniam abs Tu RRIO, HEVVSONIO , si utor nomine globulorum sanguinis. Qua enim de eorumdem gadia ab utroque dii Iet sunt, ita certa nobis videntur, ut peceptam jam do Trinam , nuperis ηι ' nostrorum 'it ratis observationibus con sirmatam deseramus. Gl. CALDA MUS, cujus. ηuctoritatem plurimi facio , supcr re a me sontentiam

65쪽

Ha iiis de diathesi inflammatoria , quam dicuntianguinis. Ab hac enim distinguenda in esse putodiathesim inflammatoriam proprie, & generatim

distam; utpote qaae non ad fluidas tantum, sed ad solidas etiam partes extenditur. Itaque haec ,u' ego quidem arbitror, existere vere nequit, ni si ualui illi sanguinis phlogistico solidarum etiam partium vis aucta, concitatiorque motus adjungatur. Sed jam ad init minationem ip i ita, a qua paullulum discesstinus, revertamur. XLVIL Exposita, quod supra pluribus verbis tactum est , inflammationis natura, ejus ae ratio ne, unxit quisque peripiciet, quando minimorum

rogatus, respondit , repetitis periculis se comperi se aut globosam revera esse fritiram rubrarum sanguinis molecula rum, aut, ι talis nequaquam sit, uihil omnino microscopuis ob ervationibtis esse credendum . Quantum autem a vero aberrent microscopica experimenta , quantumque illusiant optica hujus mali imagines, jam cognoverat Clar- SENACIUS , qui prae erea docuit della struit. dei cuore T. q. sup p. ait 'Istor. dei Cuore C. VIII. g. VII. & VIII. ) quotm ii ν figuram in globulis mutent microscopia, se speciatim modo foramen in medio, modo monticulum exhibeant, dAmtamen nihil aliud quam opticas illusones issas omnino fuisse, pers't ue demonstravit. Nec a CALDANII senisntia qui quam di ere Iudicium Cl. HALLERI , qui in postremo etiam op re de pari. Corpor. humari. ptaeci p. fabrica & function. Iom. a. Sanguis, A de hac re concludit: Legi, &cum ea fide, quam claris viris TURRIO, & Hεvv. Nio debs mus . Neque tamen possum de mea sentensia discede

e , qui numerosillima ejusdem semper eventus expepimenea repetam & Consentientes viros peritissimos habeam FONTA' UAM, O PALI ANTANUM , Cesarem PoZZI.

BUR SER. I. d

66쪽

Pacorum, quae sanguinem , aut tenuiorem etiani humorem, ut passim putant, vehunt, obstructio , aut citoris in cellulosum contextum si illicidium ia ut effusio infla minationem facit, quando sit inflammationis enectus . Nam si tarplex obstructio nullo modo, ut jam ostensuria fuit, inflammationi procreandae par est . Alioquin viscera obitructa , ligaturae fortes, thronabi in arteriis alicujus membri ampla a ti, quoniam vasa obstruunt, inflamma tionis naturam, dc effecta prae se ferrento Ergo

tum solum materia obstruens inflammationis caussa erit, cum propria acrimonia offendat, aut ex mora acrimoniam contrahat, ut stimuli instar agere queat. bi vero stimulus quicunque alius inflam mationem pepererit, tunc quae subsequetur Vasbrum obstructio, aut sanguinis effusio, dc congessio effectus locum obtinebit. Sic quoque sanguis effusus in cellulosae telas spatiis ecchymosim tan- summodo facit, i ugillationem, vibices, maculas scorbuticas, & fortasse ipsas peticulas pejoris notae. Quod si acritatem acquirat stagnando, inflam mationem primum, deinde etiam suppurationem subire ipse poterit. Hinc facile conjicitur, quando lentor sanguinis, aut minuta canalium dianae tros inflammationi , quando obstructioni dumtaxat caussam piaebeant. Stimuli praesentia primam, ab sentia alteram progignit. XLVIII. Posita igitur uberioris, vehementioris que sanguinis in aliquam partem influxus proxima caussa, nempe irritatione g. XXXIV. XXXV. XXXVI.); reliquum est, ut remotae etiam Caus 1 ae enumerentur , dc plimum quidem i liae, quae inflammationi quodammodo viam parant, ideoque

πρ γημεν VOCantur . Sunt autem te peram ei

tum sanguineum, dc biliosum, artas juvenilis, ocmedia; plet hora; sanguis concrescibili, oc fibrota,

67쪽

ut ajunt, parte dives vi vitae, & muscularum vatalide subactus, compressus, Elaboratusque , partis aqueae indigus; vel ad . acritudinem vergens; vel acer jam factus ; principio inflammabili onuitus ;acrimoniae multiplices; solidarum partium robur , firmitas, elasticitas aucta; irritabilitas, aut sensibilitas ingens ; hemque singularis alicujus partis de

bilitas, aut quaecunque alia ad congelsionem apti ludo; victus lautus, opiparus ; regio frigida, dc sicca, aut Ventis borealibus Obnoxia . His addunt non liuili sanguinem nimis tenuem, Iminusque cohaerentem; sed ni si ab acritate aliqua singulari ta lis sit, atque idcirco irritationem alicubi praestare possit; non video, quomodo sola tenuitate inflam Dationibus accommodatus, aptusque haberi queat .

XLIX. Secundo loco veniunt caussae π ροκαταρκτι και

quae hi mi hum occasionem morbo supped tant. Inter has recensentur subitum frigus. ' praesertim calori , aut i ubitus calor ingenti frigori succedens ;potus frigidus aestuanti inpestus, aut frigida lava

tio adhibita; motus, cursu S, Saltatio Vehemens ;liquorum fermentatorum . & rerum calefacienti um, acriumque abusus; cola siletae evacuationes interceptae; febris ardens; aeris quaedam & tempestatum constitutiones, praesertim aquilonares ; miasmata; venena, de medicamenta inconsulto, aut ultra modum sumpta; dolores paullo vehementius

Frigore pars fibrosa , sive concrescibilis sanguinis pars cui potest, is coariZa harere , ct con ere , is prAiertim

cum frigore vasa stringuntur oe ar fautur ι Mucosa etiam lympha ρ ri frigore, CT quiete cogi ur , qua tu hoc tAmeu priori illa discrepat , quo i ipsa etiam calore multo mi nori condensetur , concreicat o

68쪽

excruciantes, aut diutins protracti; ligat tirae do. lorificat; contusiones; fracturae; tu Xationes; vulnera ; punctiones ; acria retenta i aut absorpta, aut applicita. L. Propria vero inflammationis sedes videtur es se quaecunque pars, ad quam sanguinis rubri non desideratur appulsus . Arteriolae igitur rubrae, &vascula his minora unum globulum dumtaxat ferentia, atque adeo pellucida , aut flaventia, quae sila Xentur, aut urgeantur vehementer , globulos plures recipere idonea fiant, tota cellulos a tela qua latillime patet, in cujus intervalla per relaxat'

ostia, vasorumque poros sanguis effundi potest , inflammationi potissimum ' subjiciuntur. Sed non

Iu vasis quoque serosum , θmphaticumque humorem ferentibus infiammationes feri serosos, ct lymphaticas Vulingo dicZas , quorumdam scriptorum ostinis est . Sed falsa id

nititu doctrina deeresccntium seriorum tum caualium , tum globulorum sauguineorum ; neque ibi unquam infamismationis phia Momena exorientur , nis vasa sanguinem ve-hontia simul Asiciantur. Sed, inquies , vasa minima arte rseissa e se non possunt inflammationis sedes , quia , ut exHALLERo habemus, non satis probatum N , minimas a toriolas motu 'fleses, ct diastoles praditas esses. In his igitur vis stimuli locum habere nequit . Verum quanis dis mus , a stimulo motum arteriarum incitari oportere , uti ammatio oriatur, de iis intelligondum arteriis est, quis stole, diastue non carent; quanquam probabile es, m

nimas etiam arterias eo non care e , licet non satis pervia

cuo , quia in parte inclammata , quanάo stimulum patiun tur , eas moleste pulsar , nemo in ciabitur. Cl. etiam TIS-so TI 13s dei nerv. T. I. Part. 2. arti . 6. g. 166. miniam is arterias irritabiles esse, brisque muscularibus donaria fondit.

69쪽

lesulit, qui venas quoque eidem morbo obnoκlas praedicent: saltem secundo sa). Nec omnino ab surdum istud ego crediderim, si venae quoque is ritabilitate sua , ut non nulli perhibent, non catareant. Quod si ullibi quandoque eveniat, in vena

portarum p faecipue, quae arteriae fungitur munere, locum habere, credibile est . Argumenta autem , quae ab harmorrhoidibus tumentibus, inflammatis, atque in absce una abeuntibu S ducuntur a quibus dam , Vix quidquam ad inflammationem venosiam, de qua quaeritur, comprobandam val*nt . Quis enim non videat, tunc etiam arteriolas minimas, quae venarum tunicis insident, aut circumjacent, contextumve cellulosum inflammatione occupari At Dequentissimam venosam inflammationem in quies, sectiones anatomicae evincunt. Saepe enim in cadaveribus reperimitur il1 testina, praesertim tenuia , me senterium, pulmones, hepar, cerebrum venis sataguine turgidis exterius quasi picta , dcconspersa. En veno fas inflammationes, quae cum in vivente homine nulla sui indicia eκhibuerint , aut eκ hibere solealat, Handestinae idcirco ab illustri ALTERO nuncupantur. Fateor quidem frequenti me hujusmodi venarum repletiones occurrere in cadaveribus eorum, qui malignis, & putridis morbis perierunt; sed iteratis accuratissimis conui

ctus observationibus Cl. LUDvvIGl Us b negat,

uti T. I.

70쪽

eas veras esse inflammationes. Cognovit enim in

nus eatissime, pro effectis habendas esse dissoluti san guinis, & virium vitalium deficientium'; quam ob caussam sanguis a tergo languide pro pulliis , invenis prope totuS congeritur , easque replet , &praetumidas reddit. Huicque enimvero cogitationi maxime favent I. laxitas, & .dilatatio venarum se exonerare impotentium; a. sanguis in iis flui dus, resolutuS, nullo modo, aut certe tardissime concrescens ἱ 3. tempus, quo hujusmodi venosae congelliones contingunt, nimirum in summo malignitatis, & putredinis gradu , & paullo ante mor- Eem ; q. pulsus parvus & debilis in hisce morbis

deprenensus ; S. nullus dolor, nullaque alia inflammationis phaenomena. 6. demum noxa a sanguinis naissione, LI. Ad has i Irtasse venosas tantum congestiones referri debent pleraeque illarum inflammationum , quae sub finem febrium acutarum mali mo ris supervenire dicuntur, Raarque in cadaverum extispiciis circa viscera inveniri, ut diXimus, solent. Nam non ignotum est, quantum aegrorum

exitium accelerarim illi, qui ab inspectis in cadaveribus farsis hujusmodi inflammationibus permo ti , & decepti, ut eaS aut praecaverent, aut tollerent, largiter, & iterato in morbis malignis , aut putridis illius generis sanguinem mittere non dubitarunt . Norunt id Clinici exercitationes &nunquam monitis desinunt juniores medicos a perniciosissima hac sanguinis profusione absterrere . Q ESNAEUS etiam , qui vasorum hasce repletio nes in malignis morbis saeptissime conspexit , nequaquam pro inflammationibus accipiendas arbitratur , quia non ad arterias , sed ad venas spectare ei visae sunt . Putat enim sic vata sanguine

turgida , & plena in visceribuS demortuorum ap- .