Io. Balthasaris Wernheri ... Principia iuris ecclesiastici protestantium instruendo inprimis pastori adornata

241쪽

s sebent; nisi aliud pacto, uel moribus in troductum, probetur f. XXX. Cum uero saepe parentes tuguriola sua liberis concedant, habitatione, aliisque praestationi hus, ad dies uitae sihi reseruatis, mi Torbihait tint a truisseti Rufo iugis, requentissime sis. ωquaestio, orstilet, utrum, tali casu, praestatio baee, hasociisluismo, a parentibus 4 liberis seorsim, atque adeo duplicata debeatur . necnes Decisio quaestionis ex eo pendet, ut aestimetur, utrum parentes, a liberis, ita separati sint, ut utrique peculiarem famili am effetant, an uero, etiam post separati, onem, una familia manserint; id quod ex separato, aut simultaneo conuictu iudi--candum. ob te mi de finder nil meheon tinem eis e , unt laus tinet Sthusseresten.-Priori casu, duplicata praestatio debetur . posteriori uero simplex. Ad quod discrimen, inprimis Consistorium nostrum Wi tebergense, in causis definiendis, respicere g. XXXI. Qui agros, aliaue praedia pos-sdent, nec tamen decimas,in censum, de illis praestant, annuatim panem eui lausa bacten Erebi Parocho dare iubentur, in

Decret Symd. aeui . g. Ceterum onera, hactenus memorata, etiam illi subir e tenentur,

242쪽

tur, qui nouas aedes ponunt, aut molendiariaexstruunt, quamuis antehac, eo in lo-- talia non extiterint cum sic anima- sum curam augeri, in aprico sit. Qua in re Consistoria, arbitrium suum, ex aequo, bono, uiterponere, iubentur, in Derae

stfihel)e folle. . . . g. XXX ll. Sed, de praestatione decimarum, pauca adiicienda sunt. Hae,su cis uim spectes, decimam partem notant; aliquando tamen, ex usu recepto, etiam II Onam partem, aliamve quotam, significant. Vbi tamen obseruandum, quod regulariter,in nisi aliud introductum probetur, in decimis computandis singulorum annorum ratio iniri neque id, quod uno .anno, insta numerum est, in sequentem reiici, in eoque numerari debeat. g. XXX lli. Diuidi solent decimae, in reales in personales illa ex omnis generis fructibus in rursus, uel in granis, Eaffa Sehesib, uel in mergitibus, seu manipulis .irben, Bellent, hae uero ex negotiatione, uenatione, piscatione, aliisque reditibus

debentur. c. aa. X. d. decim. Sed personales decimae , quae recentius inuentum sunt,

243쪽

ai CAP. XL DE REUovis Amariciis, ab usu hodie praesertim in nostris Ecel siis, recesserunt Dantur etiam decimae mixtae, quae ex fructibus animalium, o pote lacte, butyro, lana, melle, cera, α praestantur,4 ab aliis, realibus, seu pra dialibus, decimis, nec male accensem

f. XXXIV. Obligationem ad decimas. scis reales, praestandas, multi ex ipso Jωre Diuino repetunt. Vid. Num XV- M. Add. Mu. XXVII. Exad. XXII. Quod asmitto de Iure Diuino particulari, Judaicae genti tantum lato quod Levitae, praeterdecimas, nulla bona possiderent nego amtem dedure Diuino uniuersali, tam mora. Ii, quam uoluntario. Quamuis praeter ceteros, aliter senserit B. Brumum de are

Ecce L. II. c. s. 3.

f. XXXV. Vnde liquet, deeimas hodie

Clericis non aliter deberi, quam quatenus. lege humana, uel consuetudine, introdu- ctae sunt. In Saxonia lex peculiaris deficit, 'extus, qui de decimis agunt, obibgationem, pacto, uel consuetudine, nixam, supponunt. Adeoque, apud nos, sine dubio Clerico assirmanti,4 decimas ab eo, qui, se ab hoc onere liberum contendis, petenti, onus probandi incum hit quod seMeus est, dedure Canonico vid. c. --

244쪽

quod decimas, ex illo frumento, quod cuisque in agro suo nascitur, mi t maiusti, untis qui exti eraeut aus brin diffirmerbauen, praestari oporteat. s. XXXV l. Vbi generatim praestatio deis

cimarum inualuit, ne arborum quidem fructus excepti censentur. Quicquid dissen. iat carpeou. Drud Eccl. L. I def. s. N Iim tamen contrariam consuetudinem, pr0 irrationali, Verbo Diuino repugnante,

g. XXXVll. Cum status religionis, in

Imperio Romano-Germanico, etiam quo

ad reditus Ecclesiasticos, ex possessione, uel quasi quae Calsan. A. i6r4 fuit, aestumari debeat, consequitur, decimas quoque Protestantibus, ex terris Romano-Catholicis & uice uersa his ex terris Euangelic rum, praestandas esse, si illo tempore in usu iuerint. Quod non solum in Transa-Etione Passauiensi in Pace Religiosa, sed in Pacificatione innabrugensi,&Nonasteriens, an V. g m expresse dispositum reperitur. Quodsi, citra rationem, solius religionis intuitu,denegentur, iuri retorsionis

245쪽

aro Ap. XI. D REI Iovis AEDimens, g. XXXulli. Decimae reales praestam dae sunt, ex fi nibus omnium agrorum, qui intra fines parochiae siti sunt, etsi eorum proprietarii illius parochiani haud sibi. Quod in decimis per halibus secus est. Hae enim a solis parochianis debentur. Vsus huius doctrinae inprimis se in unione, uel separatione, Ecclesiarum, per quam noui fines constituuntur, ostendit. Namque P, rochus, ex ipso situ agrorum, fundatam imtentionem habere intelligitur nisi aliter e presse conuenerit; quod ut fiat, ad lites multandas conducit. LXXX lX. Neque etiam, ab onere de imarum immunes sunt agri novales per quos h. l. non intelliguntur illi, qui alternis annis coli solent, Braa rester, sed qui nouiter ad culturam redacti. aratrum ex

geld. Add. L.3o.1. d. V. S. Sed has decimas, generalieonsuetudine. Principes hodie sibi. ex iure superioritatis territorialis, asserere, testatur odi ius ad Brannem in Iur EccI.

c. I.

g. XL. Non uero, huic oneri regularitet subiiciuntur agri, a clericis qua talibus, possessi, iuxta uulgatum pud Gericus δε- rictim non decimat. Cuius sedes est, in c. o. X. d. Decim. Vbissimul regula haec limi-

246쪽

tatur, intuitu illorum clericorum, qui ab aliis clericis spiritualium ministeriorum labores accipiunt. Sicut etiam propria clericorum praedia, uel ab iis concusa, ab hoc onere libera haud sunt. Add. B. Hom. in pecus Dig. de hoc argumento conitar D XII immunitas ab eodem onere a quiri potest, per priuilegium, quod, iuxta

effatum Canonistarum,solus Pontifex Rom. indulget. id Lances in Insi. Jur Can L. II. r. 6. s. s. Apud Protestantes hodie ea potestate, sine dubio, Principes propter iussumna una, circa sacra gaudent. I. XLll. Sed& praescriptio est modus, libertatem a decimis acquirendi. Quod qui negant, falsa hypothesia nituntur, quasi decimae Juris Diuini niuersalis essent, praescriptionem haud admittentis Accedit. quod omnita, quae priuilegium humanum admittunt, etiam praescriptioni obnoxia snt. Vbi tamen semper supponendum est, per talem praescriptionem, non impediri elericos, quo minus ipsis, de necessariis alimentis, prospiciendum sit. Haec enim omni Iure Diuino, S. humano, imo Naturali Lege, deberi, dubitandum haud

g. XL NI Ex quo ulterius consequitur,

247쪽

per praescriptionem etiam ius, exigendi decimas, acquiri posse, v. g. in aliena Parochia. Quo casu tempus regulariter est XL annomm saluo uadriennio, restitutioni in integrum definito c. a. depraescrip Si modo iustus titulus, lona fides, concurrant. Alias enim tempus, hominis meqntoriam excedens, requiri solet. s. XLlV. Praestandae sunt decimae int grae, non deductis impensis sine quibus alias fructus haud intelliguntur. Id enim peculiaris fauor, huius piae musae, essicit. Nec distinguitur, inter sumtus, siue sementis, siue fructuum colligendorum, siue alias, agri colendi causa, facti sint. c. H. x ae decim. Imo id ulterius ad tributa etiam, aliaque o nera, extenditur, ut haec nullo modo indecimas recidere deheant. - . . deci In quibus omnibus tamen contraria consuetudo, uel pactum, si probari queat, evcipitur. ιg. XLV. Neuem Parochi, circa decimas, defraudentur , constitutum est, ne decinia tio eo haud aduocato, fieri, frumentum

248쪽

g. XLVI. Praeter tacitam hypothecam, qua decimae gaudent, competit etiam illarum intuitu, priuilegium praelationis, ut, orto creditorum concursu, in prima classe exsolui debeant &, Jure quidem Canonico, ante tributa, Ras X. d. aecim. Jure Saxonico autem, in eadem cum illis, ceterisque oneribus realibus, classe vid. O. P. S. R. Tis

g. XLVII. Decimarum exactionem anutus comitatur fauor, ut appellationi locus haud sit modo nempe liquido debeantur.

La is sis. X. d. decim. Quod tamen hodie. in primis quoad esseclam deuolutivum, uix admittendum, uidetur illud tamen ex

peditum est, quod praestari debeant, quamuis petitae haud si ut ipse enim dies, seu i

psum tempus decimationis pro homine, interpellat, Parochianum in mora con istituit quae omne damnum atque peric lum, in debitorem morosum, tranSsert. 3X LV Ill.Quod si Parochiani decimas d negent ad eas praestandas conuenientibus remediis, etiam mulcta,aut carcere, compelluntur. Jute an etiam excommunicatio.& denegatio Sacramentorum, locum habet.

249쪽

eta Ap. XI DE RELiQVAE AEDiplCus, c. s. sis. X. a. decim. Quo tamen rigore Protestantes haud utuntur. Quem si Parochi nostrates ex avaritia forte, uel etiam igno rantia iuris, adhibeant, non sine graui poena dimittendi sunt

g. XLlX. Denique obseruandum, quod causa decimarum, clericis praestandatum, si Ecclesiastica, adeoque in Consistorici tractari debeat, sicuti omnes aliae causae, quae salarium, reditus, ministrorum Ecclesiae concernunt; quando nempe, cirrica illas controuersia, inter Parochum, parochian , oritur. f. L. Praeter salarium, reditus fixus, seu certos, Parochis etiam accidentia ut uulgo audiunt, competunt. Quae nihil aliud sunt, quam honoraria, pro certis actibus ministeriaithus, praestari solita, lunu Meahithren, accidenti en Vocantur etiam iura

stolae ubi iura, stylo recepto, nihil albudiuiit, quam sportulae quo eodem senis su hie ganhlipi thuhren, iura cancellariae, appellantur. Stolae uox autem, illud onus uestimenti, quo clerici utuntur, ab eo. que ipsima eorum ossicium, significat, uicuius speciales quosdam actus exercent eorumque intuitu, certa honoraria accipi.

s. LI. De iuribus stolae nec mandatum,

250쪽

Nw NON REDiTiavs Eccus1Anicis au nec prohibitio, in sacris literis extat, igitur illa, si ahusum tollas, non improbarii sed inter res adlaphoras referri debenti estDstra sunt; qui ex illis crimen Simoniae exsculpere cupiunt cum in aprico sit nubium hic Spiritus S. donum pretio redimi, aut uendi, sed id tantum agi, ut pro labore, quem minisse Ecclesiae, in hoc, uel

illo actu, speciatim subiti aliquid ipsin reis

munerationis loco, ad meliorem sui suci-rumque, sustentationem, praebeatur. Et

si pro ossicio sacro, in genere fassarium in. este datur, quidni etiam, pro aestu speciali. aliquid dari pollit Nulla sane ratio apparet, cur illud licitum, hoc uero illicitum esse debeat. g. Lu. Sed tamen non dimaeotiquod .

propter uaria incommoda, Cum quibus.

hominum uitio, haec accidentia saeptis me coniuncta sunt, expediat ita clericorum salaria augeri, ut, iuribus stolae, ipsis, commode carere, liceat; quippe quae, inter ipsos etiam clericos haud raro inuidiae, atque dissensionum, fomes sunt. Cui malo, pera qualem Omnium iurium stolae, inter plures collegas, diuisionem, quam aliqui suadent, lassiciens medela haudquaquam ai- fertur. Optandum igitur, ut res in pristi num statum redeas, , auctis aliunde ro-