장음표시 사용
441쪽
nur : Regulariter actionibus fere omnibus si lidum, id est, integrum debitum exigimus,& solidum praestandum venit, quia sententia debet esse conformis libello. Excipiuntur paucae, quarum octo exempla subjicit hie Imperator, quibus minus, quam debetur, consequimur; idque non ex una causa, & potissimum rario ne privilegii, vel personae, cui tale privilegium tributum est . Recense uitur exempti actionum, qHi bos non semper solidum, quod de
ritur , consequimur fI. Amone de peculia I adversus patrem vel dominum competente , tenentur hi modo insolidum eius, quod filius familias , vel servus debet, si non minus in peculio fit : modo eatenus tantum, quatenus in peculio est. Ratio, cur non ultra vires peculii teneatur, est aequitas, quia iure Civili ex alieno contractu plane non tenentur . Cum ergo iure teneantur prat torio dumtaxat, non dςbent plus aequo onerari: praesertim cum eonditio irostra Per eos, quos inpotella te habemus, fieri deterior non posse. H. Actione de dote mari rus , qui alias stricto iure . tenetur ad dotem soluto matrimonio restituendam in solidum, si dotis quantitati facultates ejus a qiii valeant , eatenus condemnari debet , quatenus facere potes , id est , quatenus faculta εes eius patiuntur . Nam in condemnatione personarum c inquie
Paulus j quae in id , quod facere po sunt ,
damnantur , non totum quod habent , exto
quendum es , sed eh apsarum ratio habenda est a nc egeant . Nec enim fraudandus est alimentis maritus , ideoque non tantum d tis nomine , sed 3t m. aliis eontractibus , maxime constante matrimonio initis , quatenus
442쪽
tenua sacere potest, conveniendus est. Idque ratione conjunctionis , quae esὲ inter maritum Sc uxorem, & consequenter honoris aere verentiae, quam marito debet uxor . Ea.dem ratio obtinet in persona mulieris, ut amarito non excutiatur , nisi quatenus facere
potest. Item in persona soceri, cum S is parentis locum obtineat, debeaturque illi par
Estne alia causa minuendae de dote actίοnἰs Est i Nam & propter retentionem dotis Vers proinrepetitio minuitur. Concessa enim marito est peθrea .n- retentio ob impensae necessario in rem dota- tentionem
lem factas , quibus dos ipso iure minuitur; ι. 34 1. de
quatenus tamen ea in quantitate consistit , impens in , qui haec diminutio est compensitio dotis rem dοι. cum impen fis . Quod si in dotem data sit species , illam maritus retinet , donee impensas necessarias recuperaverit . Utiles autem reperit actiones negotiorum gestorum; voluptuarias vero, quatenus Patitur operis facieSoIII. S; parens a filio emane pato convenia' Gd O ctur, non in solidum tenetur, sed in quantum sacere potest. Id qua suadet tum ossicium pie- Γ dὸῖ,λδ. tatis , dc reverentia parentibus debita r tum 'quia excustas plane alere deinde coguntur filii , Sc eatenus videntur dolo Petere ν . . quod inox sunt restituturi . Et quod hie i λ J. g. patentibus concessum , multo magis libe--s . sieris , ob eamdem humanitatis rationem , t cum a parentibus conveniuntur , concessum crediderim.
VI. Patronus conventus a liberto , non ultra condemnatur, quam facere potest. Idque l. In Letiam patroni, patronaeve liberis & parenti- t. l.9. f. de
bus tribuitur, quibus omnibus honorem ita obseq. haberi lex voluit, ut nec famose in eos a
443쪽
I. I9. g. I. D. de te ind. l. Fq.
non plus actor eonsequitur , quam adversarius ejus facere potest, si sunt socii universorum bonorum, dive certar alicujus negotiationis: idque propter jus staternitatis, quod quodammodo est 4nter socios , quodque non fert tigidam & ineivilem alterius abesse negaverit , aut ex doli causa sit obli
VI. Qui ex eausa donati Onys convenitur et quia promisit se donatu cum , vel simplicitet donavit, sed nondum tradidit , non condemnabitur mitra, quam facere posest . Ratio est, ne liberalitate sua inops fieri petie litetur. Et diserepat ab aliis in eo, quod solus nonnisi deducto omni aere alieno sacere posse intelligatur : pinguius enim donatori succurrere debemus, quam ei, qui verum debitum persolvere compellitur, Cui consentit, quod Divus Pias reseripsit, eοι, qui ex liberalitate conveniuntur , in id , quod facere lossunt , eon
VII. Ex causa compensarnnis oppostae admi Me mon condemnatur quis in solidum , sed eatenu S, quatenus summa repetita excedit id, quod ipsi reo debetur. Quod si judex eo inpensationis rationem non habuerit . , salva nihilominus manet reo debiti petitio : cui non oberit exceptio rei iudieatae, nisi ea u- fa cognita judex rejecisset compensationem. VIII. Debitor ad inopiam fortunae vitio redactus c non etiam fraudulentus decoctor rquive dolo facit, quo minus solvat, vel qui ex delicto debitor eit ex ea a eessionis bonorum , carceris quidem injuria, & aeris alieni molestia, liberatur, non tamen obligatione, quae sola solutione extinguitur. Manente itaque obligatione , is , qui bonis suis cessit , si postea aliquid acquisierit , quod idoneum emolumentum habeat , ex integro in id , quod
444쪽
. LIB. IV. TIT. VII. Iaiquod faeere Potest, convenitur , id est , ita
ine defraudetur alimentis quotidianis .. Iahumanum enim esset, spoliatum fortunis suis. in solidum damnati & excuti .. Fit autem cessio bonorum sola voluntate, quocumque Ino. do declarata, .sive verbo , sive Per nuncium
aut epistolam: & tam in judicio, quam extra ius . Neque infamiam irrogat. , sed opiniones ejus, qui bonis cedit, apud honos viros gravat. Moribus hodiernis singulare est, ut diploma Principis, eessionis faciendae causa, impetrari. necesse sit, idque solemniter iajudicio comprobari: de quo extat in Belgio
Duod eum eo , quἰ in aliena es potestate, negotium gestum esse dieitur Dictum est, posse nos ex nostio contractu. eonveatri a possimus etiam alieno & ageredi conveniri, nempe contractu eorum, qui in nostra sunt potestate: filiorum & servorum nostrorum. Auot dantur ejusmori actiones
Tribuιοria , De preulis, De in rem versos S in sine adjicitur Exceptis Senatusconsulti Macedoniani .
cur ear xonstituis Praetor. Quia eum Iure Civili quisque ex suo, ne- I. ς I. II. Omo vero ex alieno contractu obligetur , ne- obli que pater ex filii , neque dominus ex servi contractu teneatur : Praetor aequitate motus, voluit patrem dc dolpinum obligari ex con-
445쪽
R. I. l. r. I. l.3.f. quod . eadem Varsone l. I. g.
tractibus filiorum S servorum: cum inde eommoda sentiant 3 iuxtam regulam , ut ine ommoda cujusque rei sequantur eum, quem sequuntur commoda, & contra.
Est actio Praetoria, personalis , quae datur adversus patrem vel dominum, ex contractu
filii familia, , qui justi patris sui, aut servi, qui jussu domini contraxerit; & quidem insolidum , quod jussum est dari . Ratio est,
quia videntur ipli jubentes contraxisse , eorumque fidein iecuti contrahentes . Nec refert , expresse vel tacite dominus , Paterve jusserit; iniquum enim foret, non ratificare, quod jussum: re revocare , quod semel placuit, cum incommodo contrahentium.
suid es actio Exercitorsa λEst actio Praetoria , personalis , qua inosolidum tenetur exercitor navis ex contractu magistri, quem navi praeposuit, & consequenter ex contractu eius , quein magister sibi substituit . Quin etiam ex pluribus exercitoribus in solidum unus tenetur , ne alioquin actio haec in favorem comparata , sectatur in damnum, si, qui cum uno comtraxit , in plures distringatur adversarios . Ideo autem in solidum datur , quia is , qui contrahit , non tam ejus , cum quo contrahit quam ejus , cujus negotium geritur , fidem sequi .videtur e qui sine du-hio deciperetur, nisi is, qui praeposuit, omnia magistri iacta praestare tenerentur.
446쪽
LIB. IV. TIT. VII. 633suli dieisur Axeroitor , quis Magister e ενάρον dieitur , ad quam quaestus quoti- .dianus &. lucrum navis pertinet sve do- p x:g- minus sit Mavis , sive ab alio navem eondu- Η f. Xerit. M.ff. ad ι. Magister autem , qui navi ab exerei tore Min η'
praepositus , & cui totius navi citra demandata x eoneredita est. Cujus vero conditio--I S re'nis aut aetatis siti magister , nihil interest, cum sibi amputare debeat , qui minus id
Est actio Praetoria personaIis , & rei peris ' - .secutoria, quae ex contractu institoris adver- ρ 'sus eum , qui praeposuit , in solidum Hii, με Φr H quod ex contractu debitum est, datur. Quia, qui eum institore contrahit, potissimum fidem domini praeponentis seeutus videtur. AEquum enim visum est Praetori , ut sieut dominus L 14s.ffia commodum sentit ex actu institoris, ita etiam d. I. ex contractu ipsius obligetur, & eonveniatur. Iuxta regulam , Ex qua persona quis lucrum capit, ejus factum praestare debet.
Quia disitur in ιον 3 quis praeponens pnstitor dicitur , qui tabernae, aue euilibet alii negotiationi praepositus este sie dictus , t. 3.=Is . quod negotiis gerendis instet. V. de in Praeponens dicitur dominus . Et parum re- μfert, quis sit institor, mastulus, an sceminae liber, an servus 3 proprius, an alienus; item qui a quaeve Praeposuerit.
447쪽
Institoria ct Exere;toria actiones convenἰunt in . quibusdam Conveniunt in multi/s mam utraque datur in solidum , i& contra singulos ,Ἀqui navem a aut tabernam exercent . II traque ad contrMeius omnes, omniaque negotia refertur. Utraque est perpetua , & tam haeredi , quam inhaeredem , datur . In utraque . conditio sperctatur praepositionis a non enim omne , quod
xum institore geritur , statim obligat , eum suu i praeposuit ; sed ita demum k si ejus rei gratia , cui praepositus erat , contractiim se, Neutra datur et , qui praeposuit , quia non indiget taIis Praetolis auxilio , xum civilibus actionibus experiri valeat In qu bus vers d serunt : In duobus potissimum. I. Exere toria tens
tur exercitor non tantum ex contractu ma-
sistri, verum etiam ex contractii submagistri, Institor a vero non tenetur praeponens , in hii .ex eontra tu solius institoris ,Ratio divertiraatis. consistit in necessitate , 1n M .plurimum , .consti tu tus est magister : eoqu e scala . locus soccasio o res non patiuntur deliberandi consilium . Secus est in institore , quippe j m res Patitur, ut de eius conditio no quis dispiciat. H.iduxerxhoria tenetur in solidum pater , euius voluntate filius exereuit nauticam nego tiationem , ex contractu filii , vel magistri , a filior praepositi . iii stitor.a vero non tenetur in solidum pater,isi eo volente filius merce peculiaresnexererat s-sed venit in tributum .una cum creditoribus peculiaribus.
suid est actio Tia torta Est actio Praetoria , personalis , qua pati tur a ut pater aut dominus , cujus filius,
448쪽
servusve eum aliis contraxerunt , merces P culiares aequaliter eum creditoribus diρ, dant. Debet itaque , pro rata debiti , anter dominum patremve .& ereditores fieri distributior cuius si pateat iniquitas, ea ab arbitrio corrigi debetia Non tamen propterea uiaec a- ctio de dolo est , quamvis & ob dolum de r κ' aur , sed magis rei persecutionem icontinet..
i Pohe, mereem peculiarem esse trigInta, In 3 D- in θ qi m P ter , vel dominus , quindecim eredi- 'dςrit , duo item extranei ereditores singuli r ρ' ες
quindeeim e dominus tributoria conventus msibi aeeipiet decem , & extraneorum cuilibet etiam decem tribuet a ei enim Praetor huius ei distributionem permittit . Quod si domianus decem duina,M-crediderit , extrane rum qu isque viginti , in merce autem Peculiari sint triginta , accipiet sibi tum sex
dominus , extraneorum Autem ςuique duodecim conferre debet .. Atque ita fiet , ut 'totius mercis in solidum compleatur aestia i matio 3 nullusque alio sit potior eum damnum inter creditores aequaliter communiis cetur s*amvis tamqn nullus debitum con-
I. Exercitoria, atque Institoria est demerce esus, qui magistrum vel institorem praeposuit et Tributoria vero de merce Peculiari. O
449쪽
bernae praeposuit eum , qui contraxit . EcΤributoria obligatur , qui scivit S passus est servum vel filium negotiari, & qui non pro-
. . testatur , nec contradicit : Nam qui taeet , . Q non utique fatetur et sed ιamen verum est , -
. III. Ex illis non tantum obligatur pater svel dominus , qui filium vel servum praeposuit , sed & is , qui Iiberum hominem vel servum alienum praeposuit r Tributoria vero tenetur is , qui stivit , servum proprium n gotiari. IV. Ex illis denique actionibus tenetur in soliduni is , qui praeposuit . Tributoria con- ' . ., venitur Pro rata Pater vel dominus , si in distributione plus deduxerit, quam Par erat. est actio de Peculio
Est actio Praetoria , personalis , ex eonu et u eorum , qui alieno iuri subjecti sunt , proveniens , peeulio tenus competens , ratione administrationis peculiaris . AEquitas' huius in eo est , quod ad quem spectat commodum , ad eum quoque spectare debeae incommodum. cuἰ admissus quem eoavetis'
Competit his, qui eum per his alteri sub
ditis contraxerunt et nisi hae impubere sint rtune enim ad id, quatenus locupletius pecu- d. r. A. D. litam factum est, datur. Et adversas eos por- de pecuι. rigitur , qui tales personas in potestate ha
bent, sive filiifamilias, sive servi sint. Isitur venditus suerit servus, adversus novum do. minum actio de peculio datur .
450쪽
Ouanto tempore durat hae aerio
Durat perpetuo , quamdiu scilicet filius ι i. i.
aut servus in potestate manent : cessat au- i ' ' ' V tem , si non dolo eis adimatur peculium . ' j. Quod si vel morte, vel emaneipatione exeant ' 'e potestate , tum intra annum utilem expi- crat haec actio , propter extinctum peculium, quippe mutato statu. , suodnam peculium habere servus potast a Tametsi servus omnia domino suo aequi-.l. .s. 9.o rat , tam n si quid domini permissu separa- sin. f. de tum a rationibus dominicis habuerit, domi- neutino volente , id peeulium servi dieitvr i ita tamen, ut . prius deducendum sie , quicquid servus domino naturaliter debet , nam quod
superest, id solum peculium intelligitur.
suid .s actῖο de A rem verso Est actio Praetoria , personalis., quae ex g. prκις eontractu filii familias , vel servi datur in rea.
Patrem, vel dominum de eo, quod in patri monium ejus redactum est et idque ideo , nequis cum alterius iactura locupletetur . Non tamen in plus tenetur, quam versum est. puia intelligitur ia rem versum
Quicquid necessario & utiliter in rem patris, vel domini, filius, vel servus bona fide P simpenderit, veluti si mutuatus pecuniam ere- εn romditoribus domini solverit , aut aedifieia ru- νςU entia fui serit , aut flumentum emerie , & id ipsum in familiam consumpserit , aut quid aliud laeerit, quod ipse dominus facturus fuisset: licet etiam perierit res, vel estectum ejus casus impediverit , ut si frumentum inhorreo repositum , postea corruptum fue-