장음표시 사용
451쪽
rit , vel. arserit , eitrat eulpam servi . At sad .3. p. 4. voluptatis causa quid impenderit , non videtur, Versum, . nec debet ex eo onerari domunus , nisi sorici consenseritia
esuid , si nihil sit versum . .
Tune de peeulio actioni loeus erit , ut ι. I9,Is de praestet dominus , quatenus est in peculio , I.4 In quo si. nihil , nihil etiam at domino. er ditor consequetur .. Nee hoc videtur iniquum, . cum sibi imputare debeat ,. qui non explorarie diligentius, an servux vel filius familiaspeeulium haberet ii & quantum ini eo esset , item an in rem domini, vel patris con erieterit , necne , ricam qui eum alim tant his mel est , vel esset deber , non ingarus eo iιis nis ejus.-Aiasi de A rem vers , quatenus una esse dἰcι' tur cum actione de peeulis c
Ina esse dieitur ,, quia actioni de pe- eulio illest actio de illi rem verso, & in rem
domini versum computatur in peeulio , UtriuGque tamen diversae sunt condemnationes λNam actione de in rem verta condemnatur dominus. in solidum , . quatenus ex contracta. ι. r.'. .lia servi est versum s nec compensatio admitti puris De peculio non damnatur dominus, nisi qua-1- Τ. de in tenus peeulii vires serunt , ω deducto eo , rem versi quod sibi debetur s ut dictum supra . νειμ In eoneurs. autem barum simon vix, quam expedit agere λωρὸν Eae scilice quae sit commodissima ae pi I. i3.β.uli. nissima , & unae electa: non datur regressus ad F. da ἀδ. aliam .. Idque dictat Regulari Otias eoncurrunt ι. y7. f. de plures actiones, eiusmodi rei nomine , unam quis:
I. experiri debet Quoniam singulta agendo sae-
452쪽
pius idem exigeret, quod bona fides non patitur , seretque contra mentem legum , quae pIures actiones constituerunt, ut laxior quidem esset agendi facultas I sed una electa, eaque commodiore , supervacua erit actio secunda. . 'Quamobi em , ubi certum est, quae actiost potior , ma Ie sibi consulit actor, si omisi sis prioribus' actionibus , suod iussu item
Exere raria & Institor ac, quae iacilem habenτprobationem , & in solidum pariunt eon demnationem , ad actionem de peculio , vel do;n rem verso, recurrerit, in quibus plura probatu sunt dissicillima , nempe ostendere, quantum sit in peeulio ; non enim cuilibet notae sunt res peculiares: & quod creditum inutilitatem domini sid versum o
aur filius patrem 3 In servo quidem i6 eerpetuum est, & parituris dispositio, ire pIeris ite , quoad Patrem& fili tm filiamve, fi ire potessate sint r nisi
quod servus tantum naturaliter teneatur ex suo contractu , nou etiam civiliter, cum eo
iure personam non habeat ; filius veno etiam& naturaliter & civiliter . uua rationes qui cum filio familias contra erit 3 duos habebie obligatos , filium in solidum , PMrem Pecu-IO tenus tantum . Quod tamen fallit in cauis mutui , beneficio, Senatusconsulti
iacitur eneptia senatusconsulis Macedoniani εQuia actio ex causa peculatae filiosimilias ereditae submovetur , atque eliditur. Si quisi tun filiosimilias mutuam picaniam dede-
453쪽
ili, nee ex proprio contractu filius , nee de Peculio pater tenetur , aut saltem alteruter 1 , My. e conVentus iuvatur hac exceptione Senatus-ὰ consulii Macedoniani . Causam dedit impro' bitas euiusdam ereditotis Macedonis filiis- familias , atque incautis. adolescentibus , ad quemvis luxum mutiro pecunias dantis , in- Certis nominibus, qui, ut aere alieno facilius
se liberarene, saepe vitae' parentum insidiata tur: Quinimo. & hi Rempublicam ipsam D sissime labefactabant .. . ema petit haee exceptiar Competit patri & avo , qui in potestate. habet, si eonveniatur ex mutuo filii vel nepotis. Item ipsi filiolamilias ; cuiustumque sit
dignitatis, non tantum vivo patre, sed &R 'n' mortuo , eum exceptio se inducta ina ' ossium creditoris , quod non cessat per mor-- Vc patris , nee debet per ejus mortem no mea fieri bonum. Emancipato non competie quia cessat in eo causa Senatusconsulti , cum omnia sibi acquirat, & habeat, unde solvat,s gravatus sit . Competit item fideiussori S mandatori, ne quod una via denegatur, altera consequatur improbus ereditor , in elu nem Senatusconsulti : nisi sorte donandi animo intercesserit. Iared. Da quibus huie Senatusconsulto Deus es I. s. g. pen. Proprie in Pecunia mutuo data , propter/ et g 8 is promptam corruptelam, quae hic subest: non etiam in aliis contractibus, quia non ita periculosi s ex quibus proinde obligatus filiusf milias poterit conveniri , nee agenti obstabit hujus Senatusconsulti exceptio . Nifi tamen haus fieret Senatusconsulto , puta datis r ἰ. I. 1.2.4. bus a iiS , ut m earum venditione pegunia c. d. t. constari Possit , qua uteretur filiusiam1lias , cui proinde subveniendUm . . . . .
454쪽
Iuibus casibus rassat exestio Senatusconsulii ZMacedoniani λUariis . I. Si filiusfamilias patre jubente& consentiente mutuum acceperit . II. Si id impenderit in rem patris . III. Si in probabilem causam studiorum converterit . IU. Si mutuum acceperit , ut se aleret & vestiret.
U. Si filiusfamilias publice habitus fuerit
Pro patrefamilias , 3c in eodem suerit ereditor . UI. Si se dixerit patremfami lias , idque persuaserit creditori, ignoranti ejus conditio- nem. VII. Si filius familias factus pateἡfami- 'lias debitum agnoverit , aut ejus parem suI- verit . VLI. Si filius familias sit miles , qui tenetur usque ad quantitatem peculii eastrensis. cur non potes filius milias renuntsari Senαι
mulier Velleiano , QuIa exeeptio senatusconsulta Macedonia' com tom. ni , non tam inducta est in favorem filii s 2. ar. c. n. quam in odium creditoris, quod PriFata non Cov. ad itollit renuntiatio . Exceptio autem Velleiani quam usi introducta est in favorem mulierum interce- ripa T. ndentium: favori autem suo vel pro se intro- Σ. 9.3ducto quilibet renuntiare potest . Accedit , quod senatusconsultum Velleianum tantum respieiat nudam causam bonorum , Macedonianum vero utilitatem publicam , ne videt ieet filiorum mores pecunia illis credita I. M. . r.
corrumpantur . Cui proinde iuri , utilitatis p
publieae eausa statuto, renuntiare non possunt filii familias ne quidem cum iuramento , quia illud est contra bonos mores , & invi taret ad insidiandum vitae patris , in quo consistit ratio , cur concesia fuerit jec
455쪽
De noxalybus Actionἰbus Non tantum ex eontractibiis siliorumfamilias:& servorum patres dominive obligantur 1, seiu & ex delictis sua do si Itur domῖnἰ re maleficiis i fervorum oblisantur l
i h QI servi noxam , id est , delictum aliquod
o privatum commiserint , ut Puta furtum s. ς vel bona rapverint , vel damnum dederint si vel injuriam alieuῖ feeerino,. tune enim do mini noxa libus actionibus. tenentur .. Dico privatum e nam publicum delictum neere teneri ipsos servos in suo eorpore 3. neque enim fert ratio , tum in dominos agri , & alienoenomine alium in eorpore affligi ..
s r h. , Qtiae eum servus: non possit eonveniri ti neque interesse judicio , neque bona habeat munde satisfaciat a flori , aequum visum fuit , ne delictum servi maneret impunitum , atque eonsuleretur et , qui insertunium: aecepit I. 72.1. de noxa li actione obligati dominum .,i & qui- R. I- dem insolidum. Quod tamen ita temperatur , ut liceat domino, dedendoe servum noxae , id est , tradendo corpus servi , quod nocuit, pin . nae loco , Sc in vindictam damni , et , cui nocuit, defungi , atque evitare litis. aestimationem; quae aequitas non Patirur, ut nequitia, servorum ultra. ipsorum corpora ,. sein
456쪽
puia , si domλο volente, aue scientes fervus damnum dederit ZEo easu dominus amittit laevitatem deden-gi servum noxae, & convenitur ad integram totius litis aestimationem , detracta noxae deditione r. & non selum , si jusserit damnum dari , sed & eum seiret , nec prohibuerit , eum posset , quia ipse dominus videtur deliquisse; Is enim damnum dat c inquit Paulus
quἰ iubet darer ejus vero nulla culpa est , eui Parere nece se sit - Itaque servus ipn necessitate potestatis excusatur . At non in omnibus rebus, sine poena, domini dicto audienu esse debet e nam si atrox crimen servus eommiserit, puniri debet , quamvis iussu domini' id fecerit x tantum enim in levioribus delictis ,
quae non habene atrocitatem fac noris', vel
scieterix , fervis ignoscitur , si dominis obtempe.
Qiod , si dom-ο Asiente , aur IrοGbere nequeunte , servus deliqu/t . Noxali iudicio dominus eonvenitur: qui si . nodiae maluerit servum dedere , nihilominus Lultra deditionem tenetur in quantum ad eum M IN ex delicto servi pervenit . Quia aequitas non b. r. patitur, ut quis alieno stetere ditetur. Quid si prohibere non potuerit λ ut , si servus ad Iibertatem proclam his domino sciente , faciat, aut quia contemnat dominum , vel eum trans flumen si e servus, vidente quidem, sed
invito domino , noxam facit, noxaliter tantum dominus tenebitur. Huc Pertinet illae . ...
457쪽
Quid iuris , si servus ' noxa detatus , quasita peeunia damnum domina resarcieris Favore libertatis , & quia novus dominus . nondum jure Quiritium plenum acquisivit, dominium , manumittitur, auxilio Praetoris, etiam invito novo domino, quia tunc neutri fit injuria. : non priori domino, quia servum abjecit ; non posteriori , quia damno resarci to, nihil est, quod amplius desiderez. Sed unde vesareiet servus a Licet nIhil proprium habere possit , quia omnia domino suo adquirit, potest tamen devictu suo pareere , & peculium comparare , ventre destaudato , aut etiam aliunde spoemanumissionis mutuam pecuniam sumere promittendo , se eum manumisius fuerit, restitum
de defendunt huiusmodὐ noxatis actiones λPartim eκ Dre Civili , partim ex Edicta Praetoris se atque hine aliae CiviIes , aliae Prae-wIIae . crurus sunt , actio noxalis surti nec manifesti, quod viviteatur Lege x II. Tabul rum , & actio noxa lis damni injuris; quod vindicatur Lege Aquilia.. Praesoria , actio no xalis furti manisesti , eusus poena eum Legem In Tabularum esset corporalis, eam Plaetor in pecuniariam: quadrupli convertit . Item actu, noxalis intumarum ,. α vi bonorum
foersus quem damuν ς' Dantur adversus eum, qui servum in pote state retinet , quia tamdiu eius dedendi fo
c*INRm barit. Vade etiam in successores hae
458쪽
LIB. IV. ΤΙΤ. VIII. 4 Lactiones dantur; jure tamen domini, non Iure sueeessionis. Proinde, si servus in alterius coeperit esse potestate eum illo ineipiet esse actio, quia noxa eaput sequitur, id est, poe- l. 28. Datina irrogatur ei, qui est caput servi: ideoque Dre., convenitur dominus, qui suit tempore institutae assionis , non qui suit tempore delicti
Quid, si manum Di fueris servus Z
Tune ipse eonveniri poterit ex suo delicto, veks ae Futpote iam liber homo, & qui in iudiciis con- manu L. sistere possit ; & hoc casu fit di recta actio , I. r. an. θη-
quae prius fuerat noxalisis Uerumtamen ex vita ex sua contractu in servitute inito conveniri servus post manumissionem non potest di quia non tam ipsius, quam nomine domini inisus videtur a I raci Diad
cujus commodum solum spectabat. Inspicieur j& hie tempus contractus celebrati . Ita ut , 'quod tum servus egit, proficere ipsi manumis in non possiti extende, ur nec ei noceat . Quid , si servus Homias μο noxam commiseris EActio tune nulla nascitur, quia later do- g cs -- Minum, &. eum, qui in ejus potestate est, id est, servum, nulla obligatio nasci potest
& consequenter nec actio ia cur Aa 2 quia ipse . dominus seeum litigare videretur. Quod pro- 'eedit, etiamsi in asterius potestatem pervenerit servus ille, vel manumissus fuerit: ut ne que cum eo, in cuius nunc potestate est, ne- aue eum manumita , agere possit; eo quod stitIm ex ipso facto nascatur obligatio , nempe ex post facto vires sumat. Est enim regularaeuod ab inirio non Dbsistis, psea easu quodam L 9 mn conνalsae.
459쪽
I. tr. F. de Olim poterat , & dedendo filium noxae l1O pom L berabatur: nam vitae & neeis potestas , imo a. . de pa- & alienationis jus, patri concedebatur. Sed trib. qui sensim duram illam potestatem , austeritatem. fl. suo d. que in liberos, respuendam duxit nova & mi-I. y3. de tior hominum conversatio, maxime in filiabus, noxal. l. causa Pudicitiae Haec enim quam maxime mus . f. de lieres exornar. Itaque sillifamilias ex suis ipsud. L 3. g. sis tam delictis, quam contractibus, convenLai. f d ri possunt 3 & post filii condemnationem ita Teculo patrem dirigitur de Peculio, actio ..
si quadrupes pauperiem fecisse dieatur. Quid iuris, si non servi deItaquant , sed quin
drupes in domiaso alicujus constitutam pauperiem faciat ariis. h. ia in animaI lascivia , fervore, aur feritate, tr. I. I.9. . a contra naturam sui generis, & non instigatum ala alio, pauperiem . fecerit, nox alis: actio Lege x m. Tabularum prodita est, qua tenetur dominus , vel aestimationem dam nydati praestire, vel animal , quod noxam dedit, noxae dedere s puta , si equus calcitrosus aliquem calce percusseri , aud bos , cornix Petere solitus cornu Petieric-
Iuid vocas Pauperiem, O quae est aίπω de pauperis P - πιαδ- dI. . Puuperser est damnum sine 1inuria faciei 1- Q. 2M.tis datum t. nec enim potest animal injuriam,
cita dici , quot senia & ratione earet is
460쪽
Atque ut his irascit demediis est, quae animae carent, . sic & mutin animalibus f nam nullai est injuria, nisi a. consilis profecta . Quia tamen pxaestat, damnum ejusmodi' ab eo , qu sdedit, aequum. est, merito datur laeso', mod, pauperis ,. adversum animalis domin uni , noli. cujus suerit animal , cum noeeret , sed. cujus nunc aesta nam ct in Quadrupedibus noxae capuL sequitur ...si ando cessat hae aLIA PCessat. Ι si animal ' instigatum ab alio sue rit , pereutiente sorter hiet' enita in factum
actione ex Lege Aquilia tenetur .. I I.. Si quadrupes. o, culpam munionis, aut plus justo, onerata, im ali em. Onus everterit -- L . σώε u.. Si peeudes alienam segetem depa- scantur , quia sic nota contra naturam suam I.
damnum dant v sed Lege Aquiliae agetur , O ' risi dominux pecudex immiserit;. alias. in factum c. g
IT. Si naturalis fuerid bestiae seritaς , ea- f. dque e custodia domini elapsa nocuerit , quia g. r. 'tune demum. in naturali feritate videtur efferseeus si nocuit,. cumi eam dominus possideret . U. Si arietes , vel boves , ad pugnam se eommiserint, fueritque occisus aggressor; sinivero is, qui nota Provocaverat ,, perierit, da
Quid juris, si quis iis publico Feram habeat ,
vel eanem qui noceat ST utique in publieo , qua vulgo iter sit, saliqui. canem , verrem , aptum ursunt , leonem , habuerit , eoque damnum datvm Minc e rinlita prodita est L r. σδε acuoe noxaras dominum ad ducentos au- AEta edi