장음표시 사용
671쪽
to saltem nomine, manum de tabulat infamem honori suo parituri notam veneficii, si ad abstrusias talium Vires curam impenderint. Norunt modum ingeniosi Bralimenes; qui
Daturam, qui Papaver cujus praenobilem succum JCti
inter venena numerant Goth r. ad L. 3. Is ad L. Corn. de Sic. & consimiles sui coeli plantas, earum , parteS narcot, eas praeparare, corrigere, ad inducendam oblivionem, discutiendam tristitiam, exhilarandum & quaslibet ideas in homine eXcitandas aptare, longa experientia edocti sunt. Praelibari plerumque solent in forma Elect uarii.
Vitia theae, a Iaponensibus recensentur sequentes: mia. 0mnis theae potus supprimit medicamentorum effcaciam; In colica endemia) nocet & maxime vitandus est. Recentioris theae potus,uti in genere totam cerebri compagem turbat & offendit, ita certo experimento quam maXime nocet ophthalmia laborantibus. De Vitiis medicos Sinenses percontatus, a grandaevo accepi. Theae
potum qui toto die biberet fortiter extractum, eum Vitae suae, quae in calido humido* ressidea radicale fomentum destruere; quem admodum idem faciat, sed eX ratione P0ntraria,qui se ei pinguium dc carnis suillae frequentis simae in mensis Sinensium ) quotidie dc in omni pastu eX- satiaret. Nihil autem noxae laturum,quin plurimum Vi tae&saluti suae profuturum esse, qui utrumque eo Un geret. Hoc sibi innotuisse, dicebant, exemplo Reminae: quae pertaesa mariti strigosi Zc impotentis, medicum pellexerat, ut eXtinguendi daret c6nssilium: is, saturare jussit
maritum carnibus porcinis & quovis genere pinguium, quibus haesentem in illo umbraculo quantulam Vitae lumeem, intra annum extinctura sit. Periura,consilio unico haud contenta, alium quoque constituit: ille, theam suasit seeleto propinare fortiter extractam & frequentem; sic futuram sui voti compotem intra annum. Mulier, ut certius citiusque se expediret,utroque utitur remedio:
672쪽
628 Am itatum exoticarum Fasciculus IV QUP Uero Combinato, tantum abest ut ad sandapilani di mnatus diem suum acceleraverit, ut potius recuperatis viribus, saginam contraXerit & conValuerit pancratice. S tibvenit h'c scribenti conssimile eXemplum moechae apud Auson. quae maritum peremptura, ut Vires duplicaret, Mercurio post toXicum dato conservaverat. : Historiam
Poeta Gallias sit venia transgressionil elegantie Osuit epigrammate: TOXICA ZHoldiso dedit uxor moecha marito, Nec fatis ad mortem credidit esse datum. Miso Et ARGENTI Iethalia pondera VIPI, Coe eret ut celerem vis geminata necem. Dividat haec si quis: faciunt discreta venenum, Antidotum fumet qui sostiata bibet. Ergo Vnter sese dum noxia pocula certant, i eqsit' lethalis noxa salut erae; Protinus ct vacuos Livi petiise recessus,' i Lubrica dejectis, quo Oia nota cibis.' Iuum pia stura Dioum i frons crudelior .mxor : Et cum fata volunt, bina venena jsvanti
delineare compendium portabile vasorum atque omnis apparatus ad theam coquendam sorbillandamque neces' fariorum, quale recreationis causa deambulantes Jap0nes circumvehunt, sine hoc societatis condimento nunqualis prodituri. i. t j δὴ Machina portabilis,una cum kneis suis ansis, carebnibus, fibulis & bullis angularibus, ab utraque par te speciabilis; tota praeter valvas lignea,verniceUb diinsta. a frontem, B. dorsum eXhibet. cc. Valvae geminae cupres , in fastigio coeuntes, clauis duobus longi S capreoliSis.
674쪽
63o Amoenitatum exoticarum, ae. Foramen, machinae fastigium pyx aded , cui, in dependente ansa, sursum vertenda, ut inque respondet appendix ee., ut immissa palanga portari machi na possit ex humero. θ st. Machin, contignatio superior, continens duo vasa
cuprea R&T. intus stanno obduina, aquae tum apservandae,tum coquendae dicata. Eximuntur inser-ne,apertis valviS cupreis cc,quibus desuper teguntur.
n.gb. ntignatio inferior, continens triplicem ordinem ea saxum lignearum 9 v .X. vernice intus S. foris elegantissime obdi starum, pro asservandis ad sym- postum rebus necessariis. i Foramen, excipiens pessulum valvae pensilis L. M Uncus aeneus longu*, eX pcello pendens, Valvae pen silis aperiendae retinaculum. L. Valva pensilis lignea, suis cardinibus exempta, quae lateris h. inferiorem contignationem claudit, necapta excidant. In hac spectatur sera, sive pessulus m. praedicto foramini i. adaequatus; dc ocellus n. , re spondens praedicto unco h. quo Nerea valva attinetur, dUn eximantur capta. o. Foramen in aduhrso latere B. conspicuum; per quod, mmisso digito, protruduntur capta, ita commodius
R: Vas cupreues ma)us, in quo aqua coquitur. Tria in P.Linmitate exhibe orificia, operchiilsingulio dona' ta: unum I) pro frigida recipiq g; alterum parvum; pro fervefacta effundenda; tertium sa) ad' inclusum furnum ventosum speistans , per quod in geruntur carbones. operculum propendere V0lui, , invermis, ut eius diapi margo, pro arctiore clau suxa sectus, ideri possite q. Furnus ventostiS cylin draeeae figurae, cupreus, aquae coquendae immerius λι Vasi 'continenti agglutinatus orificio do praeturΠλο
675쪽
suo. r. Praefurnii ductus, per quem aura carbones suffaminat. s. s. s. operculi spiracula, ad permittenda fumum dc fuligines. T. Vas cupreum minus; si1ve receptaculum aquae frigidae, dotatum operculo,similis, quam dixi, structurae. V. Capsa lignea, continens ad praeparationem theae so billancta instrumenta &vascula varia, signata nume
m Capsia majuscula altera, duobus loculamentis distin ista, quorum eXterior prunas ac materiam ignis; interior apparatum patellarum pro pitissanda thea, atque alia pro lubitu imponenda recipit. X Capsulae minusculae uno exemplo tres, invicem claudentes, cum adjacente superiori operculo inverso. Continent edulia diversa, in pitissantium conviviis apponi solita.
i) Haustrum pervadente tubulo instructum; et) eiusdem
stylus seu manubrium; eximendum cum reponitur.
3 Capsella theae plena, aut integrae, aut in pollinem redactae.
) spathula, seu cochlear, pro polline eXcipiendo.
Rutabulum,quo agitanda est,antequamst billetur. 6) Vas cupreum ad theam infundendam serviens: cujus pars inferior, quae dc stanno obducta est, orificio Vasis P. immergitur,ut attactu vaporis vel aquae se Ventis foveatur,ne infusa frigescat. Operculo arcte clauditur, ejusdem, quam indigitaVi, clausura g. Bacillum Geometricum, iconibus adaequandum, quo partium & vasorum singulorum magnitudo & proportio indagari potest, si cui volupe sit ad hunc typum similem machinam construere. Refert autem unum Sases, sive Ic An, quae conjunistim respondent circiter uni pedi G eom etrico nostrati.
676쪽
Observationis cancellos transgressiam superioris materiae prolixitatem, breviori nunc eXhibitione pretiossi & dessideratissimi bituminis compensabimus. Quid enim η'br sua vius z Eam humano generi parca manu eX abdito isuq si1 ui largitur Oceanus: namsolenne est naturae, ut quae maX1rne nobilia: su ut, ea valde recondat & parcius impertiatur Est vero de nativitate & materia ambrae non levis auibrum inter se dissensio: quo- um alii eam genus bituminis ; alii terrae credunt; alii spongiam marinam,excrementum balaenae,s ercuS avium, vel quid non aliud esse, persuasi sunt. EX *mnibus sen- entiis, eXperientia nostra, nulla minus fundata est, quam quae nuper e sola materiae vel odoris similitudine conclusit: Ambram esse mixturam mellis 'cerae , lirca marris littρro ab apibus congestam, quae a sole excocta, mari
id psa, tu hanc. n item substantiam, ab agitatione I luctuum spirituque salino elaborata ., conversa fit.
mal des scav ns de P An. 167a, conference secoliis , Iresente M san. Babi. Denis. . Conjecturam medius Edrus na exul P ppe quae . sola sui nov1tate placere cu' t magni Priss ipis freta praesidio, exauctorare sen' tentiam ab interioris historiae inspectorib is probatam; quae dudum ostendit: Ambram bitumineum te , gepu esse; vel quod idem est: pinguedinem subterraneapi, in
bitumen excoctam, eX venis alveisve terrae in imum marxe depo1uam, & a sale ac sole condensatam. Ab erroris igitur novitate Ambram hic vindicabimus positioisibus quibusdam circa hanc materiam I quas ab hujus coaguli colib
677쪽
eslligentibus , ex curiosis Sinensium observatis, a cetaritSJaponicis,& ab ipsa demum inspectione provinciarum littorumqUe, ambram ferentium, petimus.
1. Pluribus in locis ambra colligitur, ubi nec circa lit tora, nec intus in regione melliferae volucres nidificant; at plurimae regiones apibus abundant, quarum littora
a. Piscatores i qm ex rupibus littorum, circa Sinam Sc Javam, halcyonum nidos edules colligunt, sunt nidi illi hirundinum marinorum,.quos eY particulis holothuriorum construunt) alvearia inibi latentia, quae a fluctibus deturbari putat Demsius, nunquam se vidisse testantur. Apes quippe, evitare ripas dc tempestuosa loca, provida mater natura docuit. . 3. Mel, cera, fati, cum liquore humido agitata, non coeunt in unum corpus, sed secedunt i&di solvuntur. 4. Favi cum melle suo, uisionis ope, ubicunque in- spissati, usdem substantiae coagulum referunt. Ambrae
Vero, eX venarum subterraiiearum diversitate, multa varietas est, dc suis quaeque regionibus propria; adeo,ut eX eius inspectione etiam natale littus, quo recepta sit, a gna xis cognosci possit: perinde ut eXercitatioreS Cenopolae vini degustati provinciam indicant. Alia enim bitumini erudiori, asphalio,vel naphtae atrae exsiccatae similior est, adeoque nigrior, densiori gravior, Vel minuS; alia, eX nobiliorum particularum admissione, candidior , carior, levior, vel minus; alia siepe fungosa admodum, ut acutissimus Serapionem ampleXus, ambram non inepte pro fungo maris habuerit. s. Ambra eX oceani antris recentissime appulsa, mollis est, vaccino stercori aspectu similis.' Atqui tunc nidorosum halitum exhibet, qualis a mellificii natura omnino alienUS est. . 6. Non raro conchas nitentes atras, alia submarini
678쪽
634 . Amornritum exoticarum generis fragmenta in ambra deprehendimus, nonnuh- quam & earum rerum particulas, quas mollior, in littus projecta, involvisse potuit; apes. Vero mel & favos nunquam. Falsus est Cl. Denisi ius, qui favos cum cera & me,le eccur non cum apibus etiam' ) illatuisse relatori suo credidit; fallunturque scriptores Galli recentiores, qui idem credunt Denisso.
7. Magnae molis ambra nonnunquam inVenitur, longe ultra alVearis capacitatem. Taceo fragmenta monstrota magnitudinis, quae citavit Garzias ab Orta A. H. L. I. c. I. Pro mea sententia, masta fassicient minores dopropriae observationis: Dum apud Indos versarer, inveniebatur in littore Japonico provinciae Lino uni massa ambrae Catii amplius centum, vel libras Belgicas
circiter centum & triginta pendenS; quae cum tota emptorem non inveniret, in partes quatuor, forma crueiS,
divis a & distracta est: mihi quoque advenae venum reliqua eius quarta pars oblata fuit, ex qua integram eius magnitudinem facile conjiciebam. Superabat hanc magnitudinem, quae anno 1693. Ill. Societati Belgicae a Rege vendebatur Ioachimicis 11 oo, missis anno sequente ad Amstelodamensem Cameram; moles inquam x8s librarum Belgicarum accurate pensiculata, modice grysea, non postremae dignitatis, figuram referens testudinis, truncatae cauda & capite; eo pacto empta, ut pe cunia restituatur, si quicquam adulterii in ea comper, retur. Iconem ejus massae proposuit Excellentissimus Gisesensium Professor Valentinus in Mus Min. Lib. 3. c. 28.
De Ambrae adulterio, bonitatis nota, ac virtute, se quentia accepimus: Recens cum in littus deponitur, massae farinaceae instar
mollis, & adulterio recipiendo aptissima est. Nihil ve-
679쪽
-- Fasciculus III 63yro eidem felicius ingeritu prout ipsi adulteratores mihi fassi sunt quam gluma oryzae in pollinem redacta;
nam haec & levitatem & colorem glaucum ei conciliat: sed quam fraudem teredines, illata carie, possessori detegunt. Ambra ex storace, benZoino aliisque odoriferis augme tata; tum pseudo-ambra, ex pice, cera, resina, storace &similibus compossita; quales non raro venales mihi oblatae sunt: illa paulo dissicilius, haec nullo negotio, tactu, oculis dc vel solo sussitu, cognoscitur. Inventore' parti culas ambrae recentis in unam massam majorem; eXpansas nimium & informes, in figuram aptiorem cogunt: unde ambrae siepe rotunditas, semper gravitas conciliatur, quae bonitati nihil detrahit. Non est melior bonitatis & constantior nota, quam si candenti laminae eius granula aliquot imponantur: quo ipso sussitus prodit adulterium, cineris paucitas bonitatem. Faciunt id orie tales trans-Gangetici in aurea ovatae magnitudinis & figurae moneta tenui Mobavdicta, quam cum rasura am-Drae imponunt carbonibus,nam hic nummus ipsis ad ma nus est. Ex ambris bonis optimam reputant Sinenses,cujus rasura aquae calidae immissa & operculata, eXactius disjungitur &liquescit. Vidi inservire huic operi patellas murrhinas, ex quibus infusum theae sorbillant, & in sympositis discretiones illas per otium institutas. Postremae notae ea censetur ambra, quae in intestinis balaenarum invenitur; virtute quippe sua plurimum ibidem imminuta. . Mohos, ceti genus, trium & ad summum quatuor or-gyiarum longitudinis, circa Japoniam capitur; cujus intestina frequentissime ambram exhibent: estque latentis nota, si intestinum solventibus illico occurrat grumosa calcique similis materia. Frequens est in Japonia,quae in balaenae extis inventa, Vel cum eXcrementis, dum Viveret, in mare egesta fuit; unde vulgari linguaJapones a bram appellant KQura ius, i. e. stercus balaenarum. Lilla Ocea-
680쪽
6;6 mguitatum exoticam Oceanus meridionalis Dusta peregrinae pingia duri 146lia
nunquam eUomit, quae externa faciJ ambram reseretitia
G, inventoribus imponunt : Mihi ejusmodi massa , in Lue niae littus depossita, pro recentissima ambra grysea ob trudebatur : Albida erat, fungosa, fragilis, instar lardi ran. cidi, nidorosa & unguinosa, quam ego, eX balaena lardum judicans, longa in salo mora sic mutatum, repudiavi. . Ex Bandenssi littore massam informem possideo, . trium cireb. ter librarum, eiusdem tituli donum; sed quod ego sebum reor ejus generis, quod Sehroderus dignatur nomine Vulgo Sperma citi dictum, a fluctibus, dum mari innataret, alicubi forte ad rupem) congestum&a sole in unam massam colliquefa Rum. Spermatis ita dicti triplex mihi innotuit sive genus, si ve collectio: Unum , quod in mari septentrionali natans vimineis corbibus hauritur, prout ex oculatis relatoribus dudum innotuit: alterum, quod eX cranio alicuius balaenae,. Latinis Orca , Belgis dictae, copiosum depromitur, teste Bartholino, Mormio & ipsis, qui Groniandiam ad capturas navigant: tertium, quod in insulis Ferre,seu Fero, ultra Scotiar fines boreales positis, colligitur ab incolis piscatoribus, hominum pauperrimis,eX superficie longum
caput habentium piscium, quos lingua sua 'MStoppe n
minant ; a quorum Copia insula,inter multas eXtima,idem nomen adepta esst. De postremo hoc, nullius scriptoris auctoritate quicquam mihi constat, sed ex relatione viri fide digni,qui ad insulas naufragium passus,ei labori Oculos & manus semestre commendasse mihi testatus est. Piscem aiebat humana magnitudine grandiorem, cujus monstrosum caput mucosa hujus pinguedinis copia,prae sertim circa maxillas, circumfusum sit, quae abrasa, liXi- vio forti & insolqtione a rancore repurgetur. EX capi
te piscis Hodie flatronis marini post crocodilum pernici0'sissimi depromunt epibatae maris Indici materiam can