장음표시 사용
711쪽
centes, ut Furalis & Muscis, sic vel Palmis aliud inter Plantas,quam quo aB6tanicis dudum donatae sunt,praeter necessitatem gentis constituere, Theophrastus sis : Planta, inquit, res varia est atque multiplex, inque universum ista referre judiciu docile. Hist. Plant. L. I. c. 2.
RELATIO ILPalmae historia generalis
Expedit autem ante arboris nostrae introductionem
duplex indicasse, Sylvestre nimirum & Hortense, genus. Illud per desertas valles & circa torrentium salsorum ripas crescens, formam gerit indecoram, tor tam & humilem, folia hortensi multo longiora firmiora S ad textilia opera magis expetita, fructus Vero ut rarissime, ita nonnis1 austeros & inutiles; eX quo, ceu futile, palmeo nomine indignum,peculiari appellatur nomine quod Arabice Patrem inscitiae signifi- eat. Creditur ex ipsis ortum esse hortensium dactylorum ossiculis,quorum germen in sterili solo, nulla quidem auxiliante cultura, in agrestem prosapiram degeneret, si deinde xadleum traducibus propagetur.' Ruricolae sic referunt, penes quos fides sit. Sylvestri classi accensenda 1 ι venit parva quaedam Palma Indica, quam copiosam - s-Lva Insula, sub nomine Hin Indi, id est, pumilae Palmae, rariorem Malabaria sub Katuu Indes, i. e. Sylvestris Paumae,rarissimam terra Gangetica, siab Telingicae mediterraneum idi oma est) vocis Ni Peris appellatione videndam exhibuerunt, Dactylos ferentem minores, rubro quodammodo edules, carne farinulenta, ex qua coctionis ope mellis speciem Indi nonnunquam elieiunt; descri-
712쪽
pta ab Horti Malab. auctoribus Part. 3. Ab ea non dimre nisi natali solo videtur procerior Orae Susurattensis Palama,quae inebriantem liquorem T. D pariter,ac per universam Indiam Palma Cocos potum vinosum, Syri dictum,) ex praecisis spadicibus effundit; mitior Vero, veraeque Palmae admodum aemula est, quoniam terrae natalis numente fabulo, modico sale nitroso, & fervore sola quibus mire Palmarum genera delectantur) in eiusdem proceritatem generose enititur. Vulgus in Perside α2. s. a 'gresti familiae annumerat arborem suam Bdelliferam do Duum, aliis Mohhi dictam, cujus Gummi. apud myropolas utriu&que regionis, prostat Venale, ex fructuum decocto, quod perhibent, inspissatum, coloris rufi, pellucidum & ssincerum. Arbor haec ipsa est, quam in Paradiso quoque germinasse, indicat Hebraeorum Vocabulum n, a Arabum voci bradenotanti, dubio procul aequivalens; nunc eiusdem feraX tantum est feli qua Sinum Persicum respicit, Arabia, & huic adversa ora Persidis Dsas , nostris Capo de yasques dicta, una cum vicino deserti eius' dem circuitu, quem Sc velut proprio nomine OUG. Biabuun, id est, desertum appellant. Quam ipsam Vero arborem mihi haud visam, nequaquam Dactyliserae speciem esse, sed sylvestrem Palmam nuciferam selio flabelli formi, αυΤοHho mihi retulit attentis1imus in 'rientel BOtanicus, Herberius yagerus, Vir inter Philosophosis Gymnosophistas eximiae auctoritatis, cui fidem subscribimus: Credidexim hiat incesse Bristiferam Chamaerdilhcs
Serapionis. Iis auum. MitiS altera Sc lirius loci Palma est,quam nascendi ADtuna melior, humanae curae dc culturae subjiciens, Hor .
713쪽
Fasciculus IV. σερtensem esse voluit, specifice Palma Dactylifera, ct secundum eminentiam, Palma sine addito, Phoenix veteribus, Persis o oo Moch, Nachi vel Milli chor-wὰ appellata; cujus, sed potissimum in Perside nascentis, historiam persequimur.
Eius Patria, in Asia quidem, nam Africam non moramur). omnis est Arabiae Persidisque tractus, qui ab India ad rubrum mediterraneumque maria protenditur, versus meridiem Oceano circumfusus,versus boream trigesimum ultra citraque gradum attingens altitudinis. In quo vero nuspiam Palma magis luXuriat, quam iis in regionibus, quae situ propiore Sinum ambiunt Perssicum; quales sunt: versus meridiem, Arabia Maskettenssis, felix quoque nuncupata,eX ubertate dactylorum, quibus &cives sustentat suos, & citeriorem quoque Indiam alit; Versus orientem, deserta, nunc Mechraan dicta, ad Ssndi provinciam iis , , sive Indi s minis alluvionem; ultra quam, teste Garaia, nullum Palmae hujus est vestigium: ut mirer, unde Georgio Anderso- nio Dactyli venerint in Kara Kit a. Lib. 2. cap. Io Sane, qui eius arboris natale longius in orientem protulerunt, quique Palmarum vel folia pro papyro expeti, vel spadices earum vini feraces esse retulerunt, illi vel con- generes sylvestres, vel Palmas nuciferas cum dactyliferis e0nfuderunt, quale non est viatoribus indoctis, vel supinis, errorum genus insolens. Versus occidentem; quicquid terrarum ex Babylonia per Susianam ad Basrens e
usque protenditur illustre ostium illud, quod Euphratis Tigridisque aquas, communi alveo ta let et arabreceptas, in Sinum Persicum effundit, atque inde dacty-
714쪽
Iorum magnam vim ad exteros mari dimittit. Versus
Septentrionem antiquae veraeque Persidis Fars db pars australis, quam ad Orientem Carmania , ad Oeeidentem Susiana terminat. In hac Vero nulla est diti quae caryotarum vel delicatiori genere, vel majori affu-entia doletur, quam Disabrom, ex qua illae per regni universi partesdc provincias quas omnes ineo n0mine nos, non Persidis, sed Persiae vocabulucomple stimur ipsamque in Tartariam&Georgiam pedi vehuntur. Ex ceteris territoriis ditiori annona gaudet provincia LaariSc quam hodie includit, Daraab; Carmania item, nunc Lirmaan appellata; &inprimis ea proVincia, qu/m inus tape dictus alluit, ab limsula si Drusin, nostris Ormus, vulgo Persarum
Hormuus DDeruncat denominatur: cuius eg0 nunc squalidae ac torrentis terrae in amplexu, sub umbra Palmae arboris, descriptionem hanc meditori Res e dictavit Bro bo: Regio Persis) magna ex parte mido,ni ilhabet praeter 'utices, Palmam,quae in Babioni ist&ι- sand in ord Persiae Carmanid permulta es, de SitR
h. m. Coelo Palma gaudet torrido isc aestuose, terra autem stabulosa S limosa,levi & nitrosa: ex quo igitur ceterae stir PeS intereunt, eodem loci genio arbor nostra delectari, imo solo foveri dicenda est; quandoquidem in caeli beni gnioris regionem, fundum licet opimum, transplantata, Vel emoritur protinus, vel, si vitam servet, sterilis d par Va consenescit. Idem observavit Theophrastus: C leti,
dum ait, avida es, cor frigidum ferre nequit, fructifer
715쪽
riro sterilescit in Graecid. Mist. Lib. a. cap. 9 ; & Plinius o Fulla est,inquiens, in Italia sonte genita,nec in alia parte terrarum, nis in callia; frugifera vero nusquam, nisi
infervidai Lib. 13. cap. 4. Sane: quo Palmarum feracior est regiqeo ut plurimum inclementioris coeli & magis ceterarum rerum inops est, praesertim aquae dulcis & fluminum ; incolas proinde non habens, quam plebeios &Artunae tenuioris, qui dactylis, vix alia eduliorum specie, sustentari, & vitam degere in squalore & inopia a teneris
consueverunt. Indolem coeli fatis eXpressurus videor, si omissis reliquis, saltem calamitatum caput, auram eius ferventem nominavero. Haec aestate palmiferas regio nes cum infestet promiscue omnes, tum vero circa littus persicum supra mortalium tolerantiam & vires intenditur. Causa est, quod Sol aestivus nullo hac imbrium humores nullo nubeculae velo unquam mitigetur ; in Tro pico vero existens, itu redituqu. circa popularium ver lices multo diutius, quam in ceteris coeli partibus, commoretur, eX quo haec Zona aestum ubique terrarum patitur; praeterea, quod campos hic inveniat mere fabulosos, adeoque fovendis radii Stenaciores, praesertim versus b0ream clausos montibus praealtis, qui, ut austrum calentem ssistunt, ita vero arcent eXpectatum ab illa parte aqui-l0nem. His pondus praegrave addunt singularis notae Venti, ex austro-occidente post eridiem flantes, aestuosi
adeo, ut eg orci faucibus propelli magismormidandi nequeant. Incolae eos vocant Baalsamuur, barbaro ipsis momine & venepati quidpiam insinuante; rectius Circios
infernales appellaverint; eX eorum quippe occursu,praesertim in turbinem si agantur, viatoreS nonnunquam
prosterni, & praecluso spiritu suffocari contigit, nis1 linteo madefacto faciem operiendo suffocationis periculum declinaverint; quo fine nemo facile sine plena amphora
iter hoc caelo occipit. Res prodigio similis, di ut a nemine
716쪽
s L itatum exoticorum mine hactenus memorata, sic eX naturae principiis non. dum decisa est: Cur stygii isti natus, cum flammae instar ardeant, liquores tamen. ac madentes pannos contactu suo algidos reddant; quin etiam reconditos inga cameram & non contactos mediocriter refrigerent 8 Certe, quia corporis lotura quam hic in detrimentum amamus advenae) eg cisterna madentes prodeunt, ab hoc vento affla ti, vim frigoris percipiunt intolerabilem, ac pene funestam, nis1 subito inarescens cutis, molestiam cum mado. re rursum deponeret. O Arctoum filiis ingratum & in hospitale coelumi Perperam Hornius e Solum verjus S,
num Perscum fertiἰe ac crebris fluminibus irriguum in teriora vero Persiae perpetuis caloribus adustaclyster, lia, notat Orbe Pol P. IR Rectius iterum e priscis Stra: ho: Oro , inquiens, maritima aestabis es ac ventosa, o fructuum inops, graeterquam Palmarum, de S. O. L. ara. . IV. Sexum Hortensis Palma, de qua sola agimus, dupli cem agnoscit: Masculinum, qui rarior, α Fcemininum, qui copiosissimus est; ille florifer sine subsequente fructu, hic absque praecedente flore fructifer solum est; secus ac
stirpes ceterae, quas naturam fecisse ανδ ογύνου: comperimus
Deceptus proinde fuit phannes Bauhmus, cum Hi l. f
c. de Palmd, in eadem arbore, tam flores quam fructu vidisse se, ac ipsos decerptos possidere testatur contrὸ Gonerum, qui Palmas arbores circa Monsipelium steriles memoraverat, fide fortassis potiori: siquidem negare si est, decidua dactylorum in iceminis initia, Diictuum me reri nomen. Nullae sexus, quibus discernas, intercedunt notae,quam haec diversitas partus; ante cujus erupti0ne' mares a foeminis aegre dignoveris. Palmicolae tameo perspicaciores ex frondium Sc caudicis liberaliori quo dam vigore ac pleniori habitu mares colligere longo usq
719쪽
didicerunt. Idem affirmo de thecis ingravescentibuS,quas mares eisibent praeter morem foemineum largiores,cras siores & magis pendulas, praesertim brevi ante rupturam, sive partus eXclusionem.
Duplieem Palma agnoscit ortum: vel enim G plantato genuino semine,vtidelicet ex dactyli Ossiculo,proge minat; vel sive sponte genita, prodit ex radicibus alius Palmae, tanquam ex materno sinu. Ex insim-lis progenies utriusque sexus nascitur; sed quem ante Recunditatem, quod dixi, vix dimoveris. 'Aυτογον sobo les ex maris gremio perpetuo florifexa, ex foemineo vero dactylisera prodit, Ssexum refert parentis, eX quo nata est. De utriusque productione nunc speciatim. Ossiculum plantam progenerat peregrina a parente suo facie ; qua per annorum aliquot infantiam servata,per Varios incrementi ordines Palmae arboris formam pedete tim induit. Hos ordines primum nunc eXponam,ab OVο, quod aiunt,orsurus. Osiculum, iis Tab. 1. Fig. i. cum in terra
trimestxe, vel pro soli genio longius, ad spithamae profunditatem plantata iacuit, ex umbilico suo punctum est in gibba parte ) protrudit carunculam substantiae tenerrima
teretem & candidissimam: ex qua deinde, sensun intumescent omnes partes arboris successu temporis propullulant. Haec inquam caruncula in uncialem longitudinem paucos intra dies protensia,primo mense radiculam triui
cialis longitudinis,simplicem dc tenuissimam in perpendiculum demittit; dum superna parte dehiscens cylindrum
protrudit carnosum, album, teretem, longitudinis uncia iiS. , Altero tertioque mensibuS Fl. radiCUla longiuSproducta, fibris pubescit paucis tenuibus, simul ac eαylindri, jam magis elati, vertice enastitur 4 e*tra tellureII1' assurgit folium seminale, unicum, obscure viridans, ris-
720쪽
is Amrmiatum exoticarum dum, in lanceae angustiam rugis tribus quatuorve plic Lium, semipalmaris circiter longitudinis. Tum relicto, quod hactenus adhaerebat, Ossiculo iam effoeto, cylindraceum, quod diXi, germen s. in bulbum oblongum,exfoliorum rudimentis tunicatum compactumque eXtumescit; radix in spitharnae longitudinem eXtensa, una atque altera augetur socia; Folia vero adsunt gemina, rarius tria, paulo magis explicata, palmaris longitudinis, lati-tiadinis uncialis, rigida, tensa, plicata: quorum quod externum est Zc magis aversum, jam proprio nititur pediculo de majori vigore luxuriat, altero tertiove ViX dum integro comparente. Atqui hoc primum plantae nostrae incrementum est,uidelicet semesi re , vel potius annuum, si a plantatione computes, praesertim si coelum ac solum mimis faveant. Altero dehinc anno arbuscula Fig. .)largiori incremento assurgens, radices acquirit plurimas,
quas ad cubitale spatium diffundit; bulbus majori auctus
tunicarum numero, ultra spithamae turget peripheriam, paulatimque gracilior eXtra solum dodrantalis prominet, in quinque, plura vel pauciora, resolutus folia, spithamam ct amplius longa, lata pollicem unum geminumve; niXarediculis ex herbaceo albicantibus, prona facie canalicuatis, calami scriptorii crassitie,longitudine unius vel plurium, pro aetate, unciarum, glabris, fibratis, firmis. Pediculorum in compleXu Gemma emicat ingens,conoides, palmam vel spithamam longa, surrecta, rigida, virescens, ex rudimentis foliorum arcte sese involventium conglobata : ex qua subinde aliud exsurgit folium, semper majori plicarum numero instruistum. Anno aetatis tertio marcere incipiunt folia quaedam eYteriora: quam Ver0jacturam renascentium major numerus & vigor abunde compensat, de quaestuoso incremento arbusculam in majorem molem vehit; dum felici interim aus dio etiam dehiscere foliorum plicae incipiunt, & in lacinias, sive m-