De institutione sacramentorum, de peccatis, accensuris ecclesiasticis liber vnicus triplici sectione partitus. : Sub protectione illustrissimi principis regii co[n]silarij, & inter indiarum supremos senatoris D.D. Francisci Manso Zuniga Mexicanae Dio

41쪽

st eius, qui vovit castitatem, &c. r. Mitici reale, quod ad rem pertinet, ut qui vo

a Vi D SO J ENT ATIO DE ΙΘ29. Tentatio est dictum, vel ictum ad capiendude Deo expetientiam : Illud. G n. i νnde pciam, qμρd possessurus sum lcrram hanc' cum fuerit ex diurna

42쪽

expcrimentum capiat re bonitate Dei; ser id faciat,

DE SECUNDO PRAECEPTO.

a V ID SIT J VI AILVENTVM 32. Esto inuocatio diuini te itisnoni j in dicti alicuius

3 druplex: est assertori uita; est in quo aliquid preseas , aut preteritum , afrirnaatur,

43쪽

aut negatur, verbigr.3tia, por Dios que este ecto,

. QVrtulia, Execratori una , in quo siue promittendo, siue asserendo aliquid afficinatur sibi apponendo penam: verbi gratia, Dios me doroasino essito ψii, 0 sino hietiere e 0. o.

COMITES IURAMENTI

6 Vt iura metitum licitum sit, tria requiruntur,quq con ites iuramenti dicuntur; de sunt Veritas, unitia, & Necessitas. Ex illo Ilicrcmia, 4. iurabis, virili D0M s, iuveri alc, iudicio,o iustitia. Veritas, hoc che, quod qui inrat, ut dicet absque dubio ita ense . luctitiis; quod lei uetair debita reuerentia iura in ento & per seu ramentum nulli nat inimia; sic, qui cum iuramento reti elat contra iustitiam alicuius crimen in Amator nn licet sit verum) peccat qecessitas , quando ad bonum aliquem finem necesse eit, vel utile iurare.

DE ASSERTORIO.

. Primo, Affirmare, vel negare res aliter, quam homo credit in corde emper eit pcccatum morta .le; quamuis in materia leuissima, ut patet e Bulla blattini

44쪽

in Concit. constant, excusat amori; in-ad vcri eluia, non considerando se iurare fallum.., Cculido, iam iuilla in diligentiam facit cognoscendi an iit verum quod ius ac, peccat mortalucr Tertio, Si dubius eli de re, & iitrat, ut cCrtam. Par LO, Crim Paratus est Hirare etiam si sciret

Iem ita non C sic. circa vcritat cm.

CIRCA IUSTITIAM.

peccat uni, quanta iniustitia,ut si iniuiticia sit mortalis, & ipsum iura mei una crit P cccatu in morta

CIRCA NECESSITATEM.

9. Iutare absque necessitate; peccatum veniale est; si vero aduertatur periculum iurandi fallam ec

45쪽

Tertio, Qui iurat se facturum aliquid, quod non

est peccatum absqtie necessitate cum intentione implendi, & absque alicuius iniuria,peccat venia

liter. . i' a

vi. De iuramento comminatorio eadem dicencta sunt, quia quantum ad hoc non distinguitur i promist icio, & asteriorio. Ir. Execratorium aliquando coincidit cum assertorio , yt quando eo utimur ad confirmandum ali-Quana veritatem: veIbi gratia cum dicitur, Los dia bio; me lliu in sinoci asi:, pino sue assi, dcc . aliquando cum proni issorio: verbi gratia: Los diablos me lleum seino diere lo quo me piden , sino niatare a mieri nilo, &c. Et sic iudicandum cst de ilio an sit peccatum mortale, vel veniale, sicut de assertorio, &ptomissorio. Vide Tol. lib. q. c.22. 22

DE ANNULLATIONE IV-

ramenti.

13. Annullatio, seu relaxatio iuramenti pertinet ad superiores in eo, quo superiores sunt; ut ad P Ircin respectu filiorum, ad dominum respectu feruorum , ad maritum respectu uxoris , sicut in VO-to; ad Pontificem respectu cleri, ut habet. D. 7 hq. zz. q. 8. ata. 9. Pod i sex potest pro a voluntate iuramenta relaxare. Episcopus potest dispensare, &commutare in illis tantam iuramculta.in quibus, si

vota essent posset di e iuxς- ,

46쪽

DE 3. PRAECEPTO DE CALOGI.

a. Da plex genu S eu Operum ; unum dicitur opus anime, ut in t Ilii gete, orare, studere, scribcrz, diser utare, Zec. Et hoc non prohibet in isto precepto. Aliud dicitur opus corporis, ut suere, arase, alia mechanica, S Iervilia, hoc prohibetur. excusentur vide δ' ob c. 24.

DE q. PRAECEPTO. 6

I. Non sine patrum includuntur tam illi, qui secundum carnem nos genuerunt ; quam superiores spiritualem potestatem habentes; ut Epil Opὶ,&c. qni s cularem habent potestatem; ut Rege S , Princcpes, Luces; & illi,qui aliquam supra nos habent potestate na , ut magistri; tutores, G alii iril

et. Tria tenemur exhibere parentibus sin quibus bonor, ad cutem obigamur,consistit, )ptit Amorran; Obedientiam, es Reucrentium. .Xm0 On solum debet cnc in Iuus, sed signo aliquo exteriori

47쪽

sestus. Obedientia exhibenda in rebus iustis, in in

iustis non tenemur obedire. Iuxta illud Matth. I o qi palycm, pli Auam inon est me dignus, oec: ouerentia danda c t patentibus, qui enim percutit patrem, vel ruinatur inius Iosis, mori. peccato Exst.2s. reus er.rt ob b0c ta0rtis. Vide ToL lib. 3. c: I.

DE 3. PRAECEPTO. 7.

Habetur Exod. a O. N0n occides.

QUID SIT HO M. ICIDIUM

I. o Omicidium est iniusta hominis occisio . Sie is Thoologis describitur . . . Homicidium graue peccatum mortale est, ct non lo-lum ipsa realis occissio , sed intentio, quamuis opus non

a. In hoc precepto prohibetur etiam quelibet mutilatio, aut percussio , & quaelibet iniuria contra corpus, aut vitam ProXimi . ' l . 3. Quinque modis potest quis aliqnem occidς re, scilicet tacto, precepto, consilio, PCrmiatone, aut xilio. Vide Cula. in Ganreati c. 22, nu. IO3. M , DE 6. PRAECEPTO. ζ. 8.Ηabetur Exod. sto. Non mechaberis. I. I N hoc pr cepto prohibetur desiderium,& aD sectus deliberatus .rei ve erce,& ipsius operis; prohibentur. delectatio morosa venerea, Oscula,

iactuo, amplexur ob carnalem delecto. Onem , μ

48쪽

alia opera externa hoc animo facta puta ad ren

veneream.

ID SIT FORN1CATI ολ γα. fornicatio est humanus concubitus illicitus. Fornicationis septem describi possunt loci es 4 cilicet

simplea fornicatio, sit rum, adulterium, Ince ius, raptus, sacrilagrum, pc cat contra uaturam, quarum singulae sust ordi sic explicandae sunt. .

et . Est concubitus soluti cum soluta absque ali' qua alia circunstantia personarurn. Id est quando noti sunt coniugati,nec consanguinei, c. 7 Simplex fornicatio est peccatum mortale: ad Ephe s. omnis fornicator non babet haereditate in regno Christi. Concubinatus soluti cum soluta rcducitur ad symplices ornicationem, dicitur Fornicatio continuata cum soluta determinata. Vide con . Trid. contra concubi narios scy. 24. c. 8. eadem sess. c. o. ponit paena contra raptores, raptus cum praeter actum luxuriae ad dit violentiam quandam siue cum soluta, siue coniugara, siue cum νirgine, ree. .

QVID STUPRUM . Est illicita virginis limini defloratio. D. rho. Ir

49쪽

QUID SIT ADULTERIVM

3. Est illicitiis cuna coniugato concubituS. D. Tho. τbi supra,adulteriugrauius peccatum mortale stupro .

QVID INC EST VS

6. Est copula cum consanguinea 1 aut affine intra quartum graduin: Vide Nauar. D. Tho.

Ince, us grauius mortale praecedo tibus,ct ubi maior est contulictio inter consanguineos, aut affines , ibi hi

maius peccatum. '

QUID SACRILEGIUM 7. Sacrilegium in hoc prscepto ita describitur,

est cum copula fit cuin persona Deo dicata per vo. tum castitatis, aut religionis, aut quando copula fit in loco sacro. Sacrilegium grauissimum mortale,s contra corruptores monialium posita spana in Iure Cavonic0 ut pa-'tct, 27. q. I. c. si quis rapvcrit. Si νxor petat debiturua marito incluso in loco sacro ad νitandam incontincutiam Aon comittit sacrilcgium: Vide Tol VS. c. I 2. n. 9.

QVID SIT MOLLITIES

8. Est voluntaria feminis e inissio absque copula. D. Tho. art. I. m0llities grauissimum mortale omnium precedentium, o contra naturam, Cor. 6. molles regnum Deι non possidcbunt. 4

50쪽

2. Est is patio maniscitareiat iFAuthm ea fisa natura e peccatum m0rtale; cic a autem E mortali materius leuisas;vel quando non ei iniusta ablario, quia int furtum siti peccatum mortale, dibet Use ablatio contra iustitiam. De hoc, ct de rapino Vide illa lobos in ina ait, c. a a. nu. 128. pud qAclclarum, copiosuis de hoe praccpto inscities tractati

et. Restitiuio est actus iustitis quo culo uereoL. tur , quod ab eo ablatum, vel acceptum est. Ea que ad restitiationem spectant lunt noueique in his vorsibus cori tinent ri . Q iε, quid, cui, quantum, quomodo, quand