Epistolae Gerberti primo Remorum, deid Rauennatum archiepiscopi, postea Romani pontificis Siluestri secundi. Quibus accessit Decretum electionis eius, ... Epistolae Ioannis Sersberiensis, episcopi Carnotensis, ... Epistolae Stephani, ... S. Genouefae

481쪽

ne mea iacessitas sub obtentu litterarum ciuaesisse videatur,occasionem mendicandi. Vnde nunquam sub exiiij huius anguis stia scribendum censui snspiciosis& conio stantibus indigentiis

verba semper ad quaestum & Consolationem angustiae tendcret sed his dulitaxat quos arbitror amici sermon em non intcrp taturos prccum esic improbitalcm, cum vero precor nomine meo salutari, cui multas habco, &auctore Dco gratias agam propter sinceritarem caritatis quam mihi seruat in corde, &cum necesse fuerit ostendet in operc. Valete.

Domino Exoniensiti E p I s T. C C X XIX. SI nihil humani a se Comicus reputat alienum, non ambi go te curarc quem sortiarur exitum causa Dci & amicorum labor,qui pro libortate Ecclesiae patiuntur, aut imminentia sibi pcricula reformidant. Si quidem mihi pridem multis argumentis innotuit benignitas tua suo merito bonis omnibus gratiosaesed quod de conscientia dixerim, nulli mortalium quam mihi dulcior. Poterunt autem tibi quς gesta sunt in colloquio Domini Cantuariensis & Cardinalium, &. item qualiter Episcopi qui transfietauerunt aduersus Archiepiscopum dcnuo

prouocauerunt, constare,cum cx relatione multorum, tum fi

delius ut arbitror ex litteris quarum imi mittuntur eXempla. Contraxi namque familiaritatem cum Domino Cantuariensi' &co exulibus suis, ut amicis,li forte opus fucrit, possim Commodius suffragari cum nec ille, nec illi secreta sua mihi cesseant occultanda: quae Deo propitiante celabo fideliter, & sic oportunitatibus amicorum subsidium feram, ut hi qui de fidei meae sinceritate praesumunt, dispendium non incurrant. Hoc enim officiorum gerendo tu norma praescribit:hoc certu cstvniuersis Cantuariensibus coplacere. Amici tui sunt eoru plurimi, de de iure societatis antique vel ut d c fratre confidunt. Unde se necesses iis suis fatentur obnoxios,& illis tanqua sibi contemplatione tui desiderant esse pro 'cetum. Nam quisquis amiciS corum Commodus illis. Licet itaqueDominus Exonicn-isis , qui sine tuo gravamine molestari non poterit, nec Archiepiscopo nec alicui suorum amicus inuentus sit aut officiosus in Piquo e tamen quia tibi iure amicys est, doleo 'uod Peruersitas quorundam vis execrabiles ei tetendit insi aDisitired by Corale

482쪽

dias prouideat illi Deus: Et pr eunte gratia sollicitus esto suf- fiagiis eleeinosynarum, orationis in tia, Maeliberandi studio consilium prout a Patre luminum impetraueris ministrare. Nam nisi Deus impediat, aut Archiepiscopum offendet cum dispendio conscientiar, aut regem & Cardinales suos. Recepturus est enim si nondum recepit litteras legatorum, praecipientes ut absoluat excommunicatos DominiCantuariensis, e um ipsi tum praecipiendi sic nullam habeant potinatem, sed

inhibiti sint litteris Apostolicis Angliam ingredi, vel se de regies negotiis intromittere, nisi prius Archiepiscopo pax plenis-ume reformetur. Alia quoque prsceptione iussi sunt memoratos excommunicatos sine dilatione omni appellatione cessantc reponere in sententiam excommunicationis, titsi satisfecerint: prout videre potes ex litteris quarum tibi mitto rescriptu- Archidiaconum quoque Pictiuensem Cardinalis Papiae nuper absoluit. Ex quo patet quam nulla fiteritaGualen. Episcopo cis collata absolutio,& quam periculose sit eis exinde communicatum. Si ergo illos absoluerit Exoniensis, cum liquid1 sit cos impoenitentes esse, offendet primo in Deum, deinde Archiepiscopum grauiter exasperabit. Si vero non absoluerit, Regis de Cardinalium suorum indignationem meruisse.Dicet

enim et Ecce iam in propatulo est quod Archiepiscopo prorsus fauet: quod Domini Regis honorem non diligit: quod Apostolicae sedis contemnit auctoritatem. PotuerantCardinales si circumspecti essent, si timerent Dominum, si brachium suum non ponerent carnem,reuoluere quidsusceperint in mandatis, quae sitApostolicarum conceptio litterarum, quidEcclciis expediret, Sca madatis huiusmodi penit abstinere. t si homine Deoprς ferendu decreuerta quare non iniunXcrut hoc unus. viii eoru qui praesentes aderant, Zc sestinabant ad reditum)Nam Lund Saresb. Ciccae Vulgorn. assidinant eis. In humeros Exoniensis ut dicitur impegerunt hoc onus: magis tamen in ponitur Vulgornesi. Qui si vera sunt quae diculur, plus qua tam modestis viru deceat, Archie.suuiocatus est.Sed accusaretur

Episcopi. Novit Dominus qui sunt eius, 3c declarabitur verit. in illa di nec interim noces se iudice absisluctvr : Et qui stam. fouea para incidet in eam prior. Quid ergo faciet inter has testiculas tuus de pro amorcit incus Exonitiis Si colitio 2olles

483쪽

aut aliquis tuora gaudens co utere.Sin aute meo interim,quod

sine melioris prςiudicio dictum sit adquiesce. Scio enim quod

libenter te audit Exoniensis. Si illi venerint absoluendi,mandati tenorem inspiciat, flagitet poenitentiam, Mithrqueat confessionem: Et si mandati forma non impedit, legitimam de satisfactione exigat cautionem. Ostendat & Apostolicas litteras, quibus in anteriorem sententiam ex necessitate reponendi sunt, si satisfactionem exhibere distulerint. Exerceat admonitiones & quae pericula imminent, diligenter exponat. Quodsipere eos steterit, quominus absoluantur, res ei in tuto est God si poenitere nolunt, & tamen absolutioncm importu-- nius quaerunt . respondeatur eis in omni caritate de modestia,

quia haec absolutionis forma Euangelics & Apostolicae doctrinae contraria est, & quae ab antiquo Episcoporum sine maiori auctoritate exerceri non potest, ut sic ad Cardinalium consultationem negotium referatur. Dicatur etiam eis quolabsoluti, non proderit eis ad salutem, nisi praeeedant poenitentia & confessio & satisfactio pro facultate. Numquam enim sic impudentes erunt legati, ut impoenitentes iudicent absoluendos. Si vero poenituerint, & emendationem publice promiserint, licet ab eis cautio nequeat extorqueri, nec inserta mandato sit, absolui fortasse poterunt,ut regis & Cardinaliunt indignatio declinetur : quia praesumi poterit mandatoribuuiuisse cautum. Habeatur autem quotiens aderunt ubique &publice protestatio diuini iuris. Veruntamen, Archiepiscopo' displiciturum scio, si mandato illorum absoluantur, qui non de accepta potestate, sed de temeritatis audacia mandare prγωinunt Episcopis, super quos nullam habent auctoritatem..

Et quidem merito displicebit. Sed quia ego M alij amici tui

Cantuariinses in multis promeruimus Archiepiscopum quam .uis laesum confido fore placabilem, ω quod nobis plene remittet in animo,si quid hac necessitate contra se viderit empraesumptum. Si vidissem mandati conceptionem, pilanior esset via consilii. Quare precor attentius, ut ipsius litteras,si adhuc traditae fiant, mihi mittere non moreris. Nec eXcidat a memoria, quoniam in litteris quas Iohannes de Oxenosord. a tulit,iussit Dominus Papa, ut si excommunicati essent in moritis periculo constituti, tunc absoluerentur pr stilo iuramento,

484쪽

Quod si conualescerent Apostolico parerent mandato. Iά litteris quoque quibus Cardinalcs praecipiuntur eos reducere in sententiam Anathematis , nisi satisfecerint incontinenti , eiusd in iuramenti conditio inserta est: Et posteriorum

tibi mitto rescriptum litterarum, ut eorum scntcntia publicetur, E possit indigentibus esse praesidio. Nam qui Dcum timuerit,mouebitur ut minus audeat in mortcm suam, sed si nondum istum ille tuus amicus aliqua ratione expc dierit, laqueum timeo duriorem. Vereor cnim ne principes saccrdotum qui consilium inicrunt quomodo occidant Christum Domini, & Ecclesiae perimant libertatem, acetiis officialibus Regis, illum tuum Exonian semin ducere vclint aut compellexe, ut appellationi factae cosilio Regis&Cardinalium,nomine regni &ΔCerdo iij, subscribat, &actionem muniat suarum testimonio litterarum. Et fortassic Rcgis auctoritate praecipient per fidem quam illi debet, A sicut honorem regni &sacerdotij diligit, ut cum aliis nunciis Caussim suscipiat,& in persona propria subsequatur. Quorum si vii im secerit,indubitanter credo quidem Deum, & scio quod offendet Archiepiscopum fortauis irreparabiliter. Fuit cnim cum alijs appcl- Iatoribus apud Nor hamionam adii ersarius eius. Item secundo Appellantibus astitit, de habita sunt haec quasi non fuerint. Si vero nunc tertio non grauatus rati habitione retorquet ad se malitiam alio tum, cum cis.videbitur sitire sangui- ncm Patris,& magis vulncrabit conscicntiam propriam quan Ecclesiae causam, quam personam illius cuius ruina quaeritur. Si non secerit pr terita non proderunt merita,quin Regni Scia cerdotij denuncietur publicus hostis. Et licci laaec omnia fecerit, huuc cundem cxitum timeo. Ea enim est natura hominis, ut apud eum iacturam faciat omnium meritorum,qui quacum-quc ratione prsterierit aut distuleritv num qualccumque sit adimplere mandatum .Ea autem est moderatio precum dc sobrietas mandatorum, ut ei quandoque necesse sit obviari. Quare si imma consili j mei est ut adhibita diligentia,& tota mentis ψllicitudinc semper teneatur amicus dum fieri potest incolumi religione, Si vero contingat articulus ut aut ipsum offendore necessitas urgeat, aut peccare,D S cst psss endus, dc com

scientiae seruetur integritas. N fieri mala deben; vi pr0ue ,

485쪽

mant bona: nec offensis placanda est indignatio maiestatis ut fidelitim suorum conuertat aut conterat inimicos. Sibile pro nobis quis contra nos Itaque si rati habitionem exegcrint , si 'petierirnt subscriptionem, mihi videtur salua reuerentia consilij

potioris, quod dilatio peti potest, donec Episcopus Ecclesiam

suam consulat, Scrcligiosos ciros parrochiae suet Non enim videtur prandis csse prudcntice. si homo sine querella se immergat litigiis alienis : Et cum testis sit assercre quae vidit dc audiuit, quis testificari poterit . qui nec interfuit negotio, nec audir nili partis alterius hostes quaerentes quae sua sunt, non quae Dei ZEt hac cadem ratione uti poterunt , qui appellantubus defuerunt: prssertim cum nec mandauerint inpellari,nec conscij fuerint. Poterunt inquam, si qui tamen sunt in tanto regno, qui Veritatem, quam mente concepertant , audeant profiteri. Ludoniensis timet capiti suo, dc ideo furoris sociosquς rit, ut remaneat impunitum quod a talasmultis constiterit

fuisse prssumptum. Quod si instantius urgeant , deferatur si

fieri potest ad Cardinalium consultationem. Hoc tamen voluntati regis neg dum non erit, quin pro eo scribatur, qu tinus apparuerit iustitia cius:& exoretur Dominus Papa ve Ecclesis reformet pacem & Regis honorem seruet,& iustitiam promoueat,sicut docuerit Spiritus sanctus. Si autem spe-ciali ora quaesierint, quicquid contra consciuntiam & hone statem specificabitur, non habebit speciem Vci decorem, Ccmic nccexitus foetices. Persecutione Caus, suscipere quidem' non expedit: sed qui coactus fuerit, gaudebit fortassis dilatione qua necessaria quaerat,&domui sus disponere possit fortasse sub eo prstextu colligi poterunt, quae Deo gratiuS erogentur. In ipsius vero legationis susceptione omnia caust vitia & impedimenta protestMada sunt,ut& conscientia structur indemnis,&vt amarus exitus postea non debeat imputari. Exioetur forte de mandatis diligentius exequedis noui cautio iuramenti: sed non video quo modo sine turpitudinis nota prestetur. Nihil autem utilius esse dilatione credo si potest impetrari: qui auctore Domino interim aut pax reformabitur: aut Dominus Papa, vel Cardinales alio procedent consilio, aut totius nego iij formam oporteat immutari. Utinam veris grauioralint pericula quae timentur,& sollicitudo varios timorcs, Dissiliaco by Gorale

486쪽

incusserit amanti. Si Cicestrin.&Vvigorn. operam dederint Δ 'diligentiam, quod, ut 'arbitror poterunt, quo modo tuus Exoniensis expediatur,rumoribus minus credam. Alioquin liret sumetur eos machinatos esse periculum fratris quod nouerint impedire.Hoc autem certum habeas,quod Archiepiscopus ratas non habet absolutiones quasdam factas a Cardi-nsibus i Et hoc ipsum significauit eis: deserens tamen Apostolicae sedi noluit eos arguere publice: praesertim cum promi rant se celeriter correcturos quod circonuenti praesumpsisse noscuntur. Rogauerunt Cardinales Archiepiscopum ne Lundonien. vel alios denunciaret excommunicatos, dum spes pa-xis esset,&ipse tunc adquieuit. Idem Galtero Albanmsi Episcos . Epis T. CC XXX. Agnam mihi praestat apud vos audendi fiduciam, quodam ille cuius memoria in benediistione est, utriusque nostrum Pater sanctissimus Adrianus , qui vos in sancta Romana fortissimam ut spes en columnam plantavit Ecclesia,

me speciali quadam caritatis gratia prae ceteris conterraneis diligebat,&fortunae meae casus sortis sus euentibus connu- .merandos arbitrabatur. Haec ipsius ad me affectio nobis adinuicem&alijs interim paucis innotuit. Sed nisi eum fata prγpropere, quod nunc luget orbis Christianus,e medio rapuis. 1ent , iam innotuisset & mundo. Vnde dc mihi de vestra dii mone censeo tutius & in Christo amplius praesemendum, credens quod sicut vos vir beatissimus successorcm praeelegit honoris,ita,immo magis habere studuit haeredem caritatis. Ea ergo fiducia qua ipsum consueueram , alloquor & vos, quia sicut illi obsequium meum plena & sinccm affectione deuoueram: ita &quod in me promptum est, honori vcstro & glo

riae paratus sum inseruire. Ceterum non video quomodo ve

ster aut Ecclesiae Romanae subsistere possit honor, & unitas seruari corporis Christi , si personarum estis acccptores Acmunerum , si vobis iudicibus perit innocens : Et quddnuper Gallia fieri vidit &doluit, im poenitens absoluitur cri- nosus: si Ecclesia Dei spolianda & conculcanda tyrannis

exponitur;

487쪽

exponitur: si in uitas potens do patens in consistorio vestro de iuuitia manifesta triumphat: si Clerici vobis consentientibus auraisssimulantibus dantur ad victimam sicut oves occisionis:

si usurpatae prauitatesvestro silentio&torpore seruandarum robui obtinent legum. Hoc enim cst pro quo exultant, &pro Dcripti simi miseri Cantuarienses quia mutire audent pro Ecclesiae libertate: quia sedis Apostolicae priuilegium protestantur: quia traditionibus impiorum anteferendas praedicant Sanctorum Patru canonicas sanistiones. Reuoluite,si placet, libellum detestandarum abominationum, S plane videbitis quod adversarii nostri, inimo&vcstri Sc totius cclesiae Dei dorsum conuertcrunt ad sanctuarium Domini, & legem n*n pr0phanare,sed chicrtere moliuntur. Si illis decernitis ignoscwdum, quia potentes sunt, nos imbecilics,itIi opulenti, nos pauperes: si tempoia periculosa metimini, si dics malos expauescitis , ut contra iustitiam ducatis pro malitia dispensandum, nunquid creditis vos hac via Deum placare posse, ut meliora tempora

largiaturivi vos ditet Zc rodoret: ut aduersarios vostros exte-

nuci, dc en cruet: nunquid haec est via Domini3 ubi lex λubi Prophetae3 ubi Euangelium Christipvbi decreta 8c exempla sanctorum3Lex utique sempiterna est, de solui non potest,quia in quo iudicio iudicaucritis iudicabimini per quae peccat quis, per haecdc punitur. Sed fortasse minuti homines indigni videntur Vt pro cis tanti principes debcant exaccrbari, & pro aliis aeque

potentibus esset rigor iustitiae exercendus. Vcru hoc non Apostolidistinctio est,sed arguti PhilosophiTrasimachi definientis in eo cost. irc iustitia, ut plurinin prosit ci qui plurini u potest: cucotra probati Philosophi dcfinierint cam esse virtutem, quae plurius prodest ei qui minimu potest : liberat enim paupere a

potente,dc decernit meritis praemia non porsonis. Si Rex immunis Creditur,quia licet iplius auctoritate,aliorum tamen ministerio malcficia exercentur,potest de David no imputari sanguis Vris , quia ab eo non proprio,sed gladio filiorum Amon interfectus est. Et Achab de Iezabel innocentis Naboth non luent sanguinem,quia staude iudicij legitur interemptus: sed ab

Utroque regum dc pauperum reduntaxat innocentum sanguis eXquiritur, eisque non imputantur praelia comissa iure legum.

None incosistoriis vestris teritur quod regulariter proditum

488쪽

est,quia rati habitio mandato comparatur λ Nonne de omnia nostra facimus quibus nostram impertimus 'auctoritatem 3 Avestro itaque iure colligo infercns quia si auctoritatem accommodaueritis si dissimulatione iustitiae rata habueritis quae contraEcclosiam praesumuntur,totius malitis huius reatum incurritis coram Deo & hominibus. Hetciccirco vobis tanquam Patri & Domino credidi familiarius intimanda,rie consensum detis iniquitati: sed animam vestram liberetis apud Deum &homines. Dccaetero quia Remensis Ecclesia dicitur ad curiam Iroficisci,precor,ut M. Radulphopcr Dominum Papam &aios ab Archiepi copo dccanonicis Decaniam obtineatis. Iam enim de eo eligendo sermo habitus est: nec credo quod sit Dpud eos aliquis litteratior aut honestior moribus,aut liberalior

in pauperes Christi. Valete Idem Alberto tardinalis. E p I s T. C C X X XI. V Eritatem libenteraudit amicus veritatis,dc salus illius dea speranda est,cui gratior cst fraudulentae adulationis ill

cebra, luam veri salubris asperitas,unde &vobis,quem amat rem veritatis osse non dubito, audentius scribo, ratus non dis-

pliciturum quod Ecclesiae Des noueritis profuturu. Scio enim in vestro desiderio esse, si caelitus datum merit illius imitari vestigia qui pro liberatione eius posuit animam suam. Hscin P

leuate Rhis Angliae colliditur & tanta premitur seruitute, ut etiam mentioncm fecissc libertatis,is' maiestatis videaturbes reatus. Collegerunt item pontifices, & nostri temporis Phar, i in aduentu Iohannis illius insignis viatoris concilium, & in eo consilium inierunt quomodo perderentChristum Domitii

excommunicatos impoenitentes absoluercnt : Euacuarent diuinae legis & canonum sanctiones: Et sine criminc committerent&tuerentur inobedientiae crimen. Sentit hocCantuarie

fis Archiepiscopus &co exules sui qui bonis omnibus proscripti sunt,quia mutire aud cnt pro Ecclesiae libertate. Sperabatur in aduentu Cardinalium aliqua consolatio : sed ecce eo magis crudescunt cornua tyrannorum,quod Vident palpari, dc non remorderi illum qui fecit & facit omnia haec. De altero tamen

L egatorum merito confidit Ecclesia, quia creditur agi S piritu Dei. Et virum alter potentatui re gratiae Regis quam appellat

489쪽

hactenus, praeserat veritatem. Quod si fecerit, nec confirmationem,nec tolerantiam aut dissimulatiaeem consuetudinum

Regis ab aliquo Episcoporum exiget,quae legi Dei patenter aduersantur, sedis Apostolicae priuilegium dissipant, & omne

ius&auctoritatem corum quae gerendassint in Ecclesia Dei, in principis conferunt voluntatem. 'Si pastorale officium non nisi ad nutum principis liceat exercerc,procul dubio nec crimi na punientur, nec tyrannorum arguetur immanitas, nec reipsa

diu stabis Ecclesia.Ergo quisquis ille sit,qui in tantarum prauitatum elui patione silcetc & dissimulare consulit sacerdotes, Haereticum esse non dubito,& praeambulum Antichristi, si ipse non sit personaliter Antichristias. Clama inquit Spiritus per

Prophetam ne eesses,quasi tuba exalta vocem tuam eu' annuncia populo meo Aelera eorum. Et Apostolus in quo loquitur Christus, rque inquit obsecra, increpa, 5 omnem punire inobedientiam promptus ipsi Anselo qui in caelis cst anathema denunciat,si te erigat contraCnristum,&doceat contra Euangelij veritatem :Et audet homuncio monere & consulere sacerdoti, ut taceat &dissimulet iniuriam Christi, mala faciens ut proueniant bona Nonne pereuntis impij sanguis de manu sacerdotis obmutescentis sic exquiritur ut&ipse pro silentio moriatur Moyses manus non demisisse,sed erexisse describitur,ut Amalech sternerctur. Archa Dei non te tur captiuata nisi quoniam peruetia consuctudine patris sacerdos filios arguens uti miluit, quam seueritate & auctoritase Pontificis.Achab & si reprobus fuerit, prae quibusdam sacerdotibus nostrς statis ditans legis habuit Zelu. Nam qui auru,argent varia supellectile, liberos&vxores Regi Syriae in comercium pacis exposuerat, domorus Minia non cocessit,ut diuinae legis seruaret libros quos Rex inimicus prae caeteris omnibus cupiebat auferre. Vnde S lςgis Zelus aD eo auctore ipsi Achab consolationem retulit &triumphu.Petrus solidas inuenit aquas ambulans in fidei fundamemto:mergi tamen caepit, ex quo imminentis aurae timuit flatum. Sedquid ad Patru exempla decurritur Nonne DominusPapa, cuiusvita ad pauperu consolatione moptimam&diuturnam faciat Dominus Zelo iustitis , quem semper habuit, meruisse credendus est, ut hostis fidei Fredericus contritus sit a facie eius, &ira Dei eius castra exterminaret qui ia videbatur de

490쪽

Christi, quam vestroruni coli tili sint viribus i olnanoris. Augenter quoque diverim, quod vos suo miraculo citra hum num consilium de faucibus leonis eripuit; ut de cstero sempei tantam habeatis in Deo fundatore Eccletiae& custode & eodem vestro liberatore fiduciam,qtiod nec aduersantium minis nec blandientium fraudibus recedatis 1 via rectit,aut contra legum crodatis de lege dispensandum. Nam qui Frederi crini deiecerit Coram vobis, prosecto & alios tyrannos si institeritis mandatis eius subhcietvobis aut omninodetjciet. Digia etur e go sanctitas vestra, apud quam non est acceptio personarum . Dominum illum qui Anglicanam conculcat Ecclesiiam Do mino Papae & statribus vestris verba veritatis & virtutis ingerendo reprimere: quia si Ecclesia Romana voluerit, de de Domino non diffidat, eum facile perdomabit, sed quide non istorum ministerio legatorum,nisi altera via incesserint: cum Rex ille de altero corum praesumat plurimum, quem petiuit eX nomine. Nec tutum uiae ducunt multi sapientes & religiosi in tali loco & tanto discrimine sub eo iudice causamEcclesiae ventila ri,qui Papiae inter cognatos,amicos,¬os pr sens, de silens adminias;nam alij aliud, suspicantur, audiuit & vidit Ecclesiae Romanae, cuius est membrum,tantum fieri praeiudiciu & causam fidei publice condemnari.Non enim creditur nunc aut fide sincerior,aut caritate ferucritio mut virtute constantior, nouam ex alto fortitudinem induisse,ut non possit muncribus auT .

metu flecti, aut gratia hominis qui eo patrono semper usus est in causa ista.Iam vero vicisset Ecclesia nisi auxilio & consilio eius iurator ille decanus prsualuisset: & utina nunquam fuisset annulus ille,quem in signum confusionis &sui triumphi videntibus cunctis semper ostentat.Vtinam Dominus Papa peccatum alienum nunquam fecisset suum ; scintrusum quem ad gloriam Dei deiecerat iuste,ipse qua cunctis praeeminci auctoritate non instruxisse mec illum recisset custodcm animarum,

quire Ecclesiae persecutor extitit, & adhuc non nisi carnem sapita